ไฉ่ซิงเอี๊ย (财神爷) คือใคร? ไฉ่ซิ้งเอี๊ย 9 พระองค์ ประวัติจริงกับตำนาน วิธีไหว้ และทิศรับทรัพย์ฉบับสมบูรณ์

ไฉ่ซิงเอี๊ย หรือที่ออกเสียงตามสำเนียงแต้จิ๋วว่า "ไฉ่ซิ้งเอี๊ย" คือคำเรียกเทพเจ้าแห่งทรัพย์ของจีน เขียนว่า 财神爷 (แต้จิ๋ว ไฉ่ซิ้งเอี๊ย / จีนกลาง ฉายเสินเหยีย — เจ้าพ่อเทพแห่งทรัพย์) คำนี้แยกได้สามส่วน: 财 แปลว่าทรัพย์ 神 แปลว่าเทพ และ 爷 เป็นคำยกย่องแบบ "เจ้าพ่อ" หรือ "ท่านผู้เป็นใหญ่" [1][2] ไฉ่ซิงเอี๊ยไม่ได้หมายถึงเทพองค์เดียว แต่เป็นตำแหน่งที่คนจีนแต่ละยุคแต่ละถิ่นยกให้เทพหลายองค์ ตั้งแต่แม่ทัพหน้าดำขี่เสือ ขุนนางผู้ถูกควักหัวใจ ไปจนถึงพ่อค้าผู้รวยแล้วแจกทรัพย์ บทความนี้รวบรวมทั้งประวัติศาสตร์ ตำนาน ระบบความเชื่อ พิธีกรรมของศาสนาเต๋า ธรรมเนียมแต่ละท้องถิ่น และวิธีไหว้แบบไทยเชื้อสายจีน โดยบอกไว้ทุกจุดว่าเรื่องไหนมีหลักฐาน เรื่องไหนเป็นตำนาน และเรื่องไหนแหล่งข้อมูลยังขัดกันอยู่

สามข้อที่ควรรู้ก่อนอ่านต่อ

1. เทพแห่งทรัพย์เป็น "เทพรุ่นหลัง" ของจีน ร่องรอยชัดเจนเริ่มสมัยราชวงศ์ซ่ง คำว่า 财神 ปรากฏอย่างช้าปลายราชวงศ์หยวน แล้วแพร่หลายในสมัยหมิงและชิง [1][3]
2. ไฉ่ซิงเอี๊ยไม่ได้มีแค่ 5 ทิศ คนส่วนใหญ่คุ้นกับไฉ่ซิ้ง 5 ทิศ (五路财神) ซึ่งรู้จักกว้างขวางที่สุด แต่น้อยคนจะรู้ว่าในจีนมีการไหว้ไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ ประจำแปดทิศรวมศูนย์กลาง และปัจจุบันในจีนนิยมไหว้ครบทั้ง 9 พระองค์ [4][6][24][44]
3. การรับไฉ่ซิงเอี๊ยกลางดึกคืนส่งท้ายปีเก่าแบบที่คนไทยทำกัน เพิ่งแพร่หลายราว พ.ศ. 2530 ตามที่ถาวร สิกขโกศลบันทึกไว้ ไม่ใช่ประเพณีเก่าแก่ที่ติดตัวมาจากเมืองจีนทั้งหมด [2]

ข้อมูลด่วน: ไฉ่ซิงเอี๊ย (财神爷)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	财神爷 (ตัวเต็ม 財神爺) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า 财神
แต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	cai5 sing5 ia5 · ไฉ่ซิ้งเอี๊ย
จีนกลาง	Cáishényé · ฉายเสินเหยีย
รูปสะกดไทยที่พบ	ไฉ่ซิงเอี๊ย (สื่อใช้มากที่สุด), ไฉ่ซิ้งเอี๊ย, ไฉ่ซิงเอี้ย, ไฉ่สิ่งเอี๊ย, ไฉ่ซิ่งเอี๊ย, จ่ายสินเอี้ย
ภาษาอังกฤษ	Caishen, God of Wealth, God of Fortune, Chai Sing Ia
ความหมาย	เทพเจ้าแห่งทรัพย์สินเงินทอง
องค์ที่ศาสนาเต๋าถือเป็นไฉ่ซิ้งหลัก	赵公明 จ้าวกงหมิง (เตี๋ยกงเม้ง) ไฉ่ซิ้งฝ่ายบู๊ ขี่เสือดำ [7]
องค์ที่คนไทยรู้จักดี	จ้าวกงหมิง, กวนอู, ปี่กาน, ฟ่านหลี (เถ่าจูกง), ไช้เป๊กแชกุน
ประเภทหลัก	บุ๋น (文), บู๊ (武), ลาภลอย (偏), กึ่งไฉ่ซิ้ง (准)
ชุดที่คนคุ้นเคย	五路财神 ไฉ่ซิ้ง 5 ทิศ (จ้าวกงหมิงกับขุนพลสี่องค์ จากนิยายห้องสิน สมัยหมิง)
ชุด 9 พระองค์	九路财神 ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ: ปี่กาน (ตะวันออก) ฉายหรง (ใต้) กวนอู (ตะวันตก) จ้าวกงหมิง (เหนือ) ตวนมู่ซื่อ (ตะวันตกเฉียงใต้) หลี่กุ่ยจู่ (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ฟ่านหลี (ตะวันออกเฉียงใต้) หลิวไห่ฉาน (ตะวันตกเฉียงเหนือ) หวังไห่ (กลาง)
วันสำคัญในจีน	5 ค่ำ เดือนอ้าย (รับไฉ่ซิ้งห้าทิศ ภาคใต้), 2 ค่ำ เดือนอ้าย (ภาคเหนือ), 15 ค่ำ เดือน 3 (วันเกิดจ้าวกงหมิง), 22 ค่ำ เดือน 7 (ไช้เป๊กแชกุน)
วันไหว้ในไทย	คืนวันไหว้ก่อนตรุษจีน ราว 23.00–01.00 น. หันหน้าตามทิศประจำปี
ทิศรับไฉ่ซิ้ง ตรุษจีน 2570	ตะวันตกเฉียงใต้ (คำนวณตามสูตรปฏิทินจีน ยังไม่มีสื่อไทยประกาศ ณ ต.ค. 2569)

ไฉ่ซิงเอี๊ยคือใคร

ชื่อเรียกและที่มาของคำ

คำว่า "ไฉ่ซิ้งเอี๊ย" มาจากภาษาแต้จิ๋วโดยตรง พจนานุกรม 潮州母语 (mogher.com) ให้เสียงอ่านสำเนียงเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ของสามพยางค์นี้ว่า cai5 sing5 ia5 [8] ถาวร สิกขโกศลอธิบายว่า "ไช้" แปลว่าทรัพย์ "ซิ้ง" แปลว่าเทวดา และ "เอี๊ย" แปลว่าเจ้านายหรือผู้เป็นใหญ่ เมื่อพูดติดกันเสียง "ไช้" จึงกลายเป็น "ไฉ่" [1][9] ส่วนคำว่า "ฉายเสิน" ที่บางสื่อใช้ เป็นเสียงจีนกลางของคำว่า 财神 (แต้จิ๋ว ไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง ฉายเสิน — เทพแห่งทรัพย์)

ในภาษาไทยมีรูปสะกดของคำนี้ไม่ต่ำกว่าสิบแบบ สื่อใหญ่อย่างไทยรัฐ ฐานเศรษฐกิจ PPTV เดลินิวส์ และอมรินทร์ใช้ "ไฉ่ซิงเอี๊ย" มากที่สุด กรุงเทพธุรกิจและมติชนเคยใช้ "ไฉ่ซิงเอี้ย" ศิลปวัฒนธรรมใช้ "ไฉ่สิ่งเอี๊ย" Sanook ใช้หลายแบบในบทความเดียว และบางร้านค้าออนไลน์เขียน "จ่ายสินเอี้ย" ซึ่งน่าจะใกล้เสียงฮกเกี้ยนหรือกวางตุ้งมากกว่า [2][10][11][12][13] รูป "ไฉ่ซิ้งเอี๊ย" ที่บทความนี้ใช้เป็นหลักคือรูปที่ตรงกับเสียงแต้จิ๋วที่สุด ทุกรูปหมายถึงเทพกลุ่มเดียวกัน

เทพที่ "มาทีหลังแต่ดังกว่า"

ถาวร สิกขโกศล ตั้งชื่อบทความในศิลปวัฒนธรรมไว้ตรงประเด็นว่า ไฉ่ซิงเอี๊ยเป็น "เทวดาที่มาทีหลัง แต่ไฉนดังกว่าองค์อื่น" [1] สมัยราชวงศ์โจว คนจีนไหว้เทพในบ้านห้าอย่าง เรียกว่า 五祀 (แต้จิ๋ว โหงวไส่ / จีนกลาง อู่ซื่อ — การบูชาห้าแห่ง) คือ ประตูบ้าน ประตูห้อง เตาไฟ โถงกลาง และทางเดิน ยังไม่มีเทพที่ดูแลเรื่องเงินโดยตรง เทพแห่งทางเดิน (行神) ในชุดนี้ภายหลังกลายเป็นต้นเค้าของ "เทพทางห้าทิศ" ที่เราจะเห็นในหัวข้ออู่ลู่ฉายเสิน [1]

หลักฐานชิ้นแรกที่ชัดเจนอยู่ในสมัยราชวงศ์ซ่ง บันทึกเมืองไคเฟิงชื่อ《东京梦华录》 เล่าว่าช่วงสิ้นปีมีคนขายภาพพิมพ์ "财门" (ประตูทรัพย์) และบันทึกเมืองหางโจว《梦粱录》 พูดถึงการขาย "财马" (ภาพม้ากระดาษสำหรับเทพทรัพย์) [1] คำว่า 财神 ปรากฏชัดในบทละครปลายหยวนต้นหมิงเรื่อง《来生债》 จากนั้นนิยายห้องสินและหนังสือรวมประวัติเทพในสมัยหมิงก็ทำให้ภาพไฉ่ซิ้งเป็นรูปเป็นร่าง [1][3]

เหตุที่เทพรุ่นหลังกลับดังที่สุด ถาวรอธิบายว่าเทพองค์อื่นค่อย ๆ เสื่อมความนิยม แต่ไฉ่ซิ้งกลับแพร่ไปทุกบ้านทุกร้าน เพราะผูกกับเศรษฐกิจการค้าที่โตขึ้นเรื่อย ๆ [1] นักประวัติศาสตร์ Richard von Glahn เสนอในหนังสือ The Sinister Way ว่าความเชื่อเรื่องเทพแห่งทรัพย์เติบโตตามระบบกรรมสิทธิ์เอกชนในจีน และมีต้นแบบสำคัญอยู่ที่เทพ 五通 สมัยซ่ง [14] ส่วน 高丙中 (เกาปิ่งจง) แห่งมหาวิทยาลัยปักกิ่งวิเคราะห์ว่าการฟื้นตัวของไฉ่ซิ้งหลังการปฏิรูปเศรษฐกิจของจีน คือภาพสะท้อนว่า "การแสวงหาความมั่งคั่งส่วนตัวกลายเป็นเรื่องชอบธรรม" ในสังคม [15]

ไฉ่ซิงเอี๊ยไม่ใช่องค์เดียว

จุดที่คนไทยสับสนบ่อยที่สุดคือคิดว่าไฉ่ซิงเอี๊ยเป็นเทพองค์เดียวที่มีหลายปาง ความจริงคือ "ไฉ่ซิ้ง" เป็นตำแหน่งหน้าที่ ไม่ใช่ชื่อบุคคล วิกิพีเดียภาษาจีนแบ่งเทพที่ถูกยกเป็นไฉ่ซิ้งออกเป็นฝ่ายบู๊ ฝ่ายบุ๋น ฝ่ายลาภลอย และเทพที่มีหน้าที่ประทานทรัพย์ร่วมกับหน้าที่อื่น [3] แต่ละองค์มีที่มาคนละทาง

• บางองค์เป็น บุคคลในประวัติศาสตร์ เช่น 比干 ปี่กาน (เชื้อพระวงศ์ปลายราชวงศ์ซาง), 范蠡 ฟ่านหลี (ขุนนางและพ่อค้ายุคชุนชิว), 关羽 กวนอู (แม่ทัพยุคสามก๊ก) และ 柴荣 ฉายหรง (จักรพรรดิราชวงศ์โฮ่วโจว)
• บางองค์เป็น เทพในคัมภีร์และนิยาย เช่น 赵公明 จ้าวกงหมิง ซึ่งเดิมเป็นเทพคุมผีและโรคระบาด ก่อนกลายเป็นไฉ่ซิ้งสมัยหยวนและหมิง [7][16]
• บางองค์เป็น เทพดวงดาว เช่น 财帛星君 ไช้เป๊กแชกุน [2]
• บางองค์เป็น เทพท้องถิ่นที่รัฐเคยปราบ เช่น 五通 ห้าพี่น้อง ที่ทั้งให้ทรัพย์และขึ้นชื่อว่าร้าย [14][17]
• บางองค์เป็น เทพของศาสนาอื่น ที่คนจีนเรียกว่า "ไฉ่ซิ้ง" เหมือนกัน เช่น 黄财神 (Jambhala) ของพุทธวัชรยานทิเบต [18]

ไฉ่ซิ้งคือ "แบบอย่างคุณธรรม" มากกว่า "เครื่องปั๊มเงิน"

ข้อสังเกตที่น่าสนใจที่สุดจากงานของถาวร ซึ่งสรุปตามนักวิชาการจีนชื่อหลี่เย่ว์จง คือไฉ่ซิ้งจีนแทบทุกองค์ถูกเล่าให้เป็นแบบอย่างทางศีลธรรม [1]

• ปี่กาน ถูกควักหัวใจ จึง "ไม่มีหัวใจ" ไม่ลำเอียง ซื้อขายเที่ยงตรง
• ฟ่านหลี หาเงินเก่ง และรวยแล้วแจกทรัพย์ให้ผู้อื่นทุกครั้ง
• จ้าวกงหมิงกับกวนอู เป็นตัวแทนความยุติธรรมในเรื่องเงินทอง

ถาวรสรุปว่าความเชื่อเรื่องไฉ่ซิ้ง "สร้างความสมดุลระหว่างผลประโยชน์กับศีลธรรม" [1] ข้อนี้ตรงกับบทสรรเสริญไฉ่ซิ้งห้าทิศของเต๋าที่สอนว่า "见利思义" (เห็นประโยชน์ให้นึกถึงความชอบธรรม) และ "不贪为宝" (ความไม่โลภคือสมบัติ) [19] และตรงกับศีลเต๋าที่ห้ามแสวงหาทรัพย์อธรรม [20] เราจะใช้หลักนี้เป็นเส้นแบ่งตลอดทั้งบทความ เพื่อแยก "การไหว้ไฉ่ซิ้ง" ออกจาก "ไสยดึงทรัพย์คนอื่น"

---

ระบบจำแนกไฉ่ซิ้ง

ห้าหมวดหลัก

คนจีนจัดไฉ่ซิ้งเป็นหมวดตามลักษณะของทรัพย์และภูมิหลังของเทพ ตารางนี้สรุปจากวิกิพีเดียจีน งานของถาวร และเว็บจีนที่อธิบายความเชื่อเรื่องนี้ [1][3][21]

หมวด	ชื่อพร้อมเสียงอ่าน	ความหมาย	เทพในหมวด
ไฉ่ซิ้งหลัก	正财神 (แต้จิ๋ว เจี่ยไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เจิ้งฉายเสิน — เทพทรัพย์ทางตรง)	ทรัพย์สุจริตจากงานและการค้า มักหมายถึงจ้าวกงหมิง	赵公明 จ้าวกงหมิง
ฝ่ายบุ๋น	文财神 (แต้จิ๋ว บุ๋นไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เหวินฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งขุนนางพลเรือน)	หน้าขาว ชุดขุนนาง ข้าราชการและปัญญาชนนิยมไหว้	比干 ปี่กาน, 范蠡 ฟ่านหลี, 李诡祖 (财帛星君), 端木赐 จื่อก้ง, 姚崇
ฝ่ายบู๊	武财神 (แต้จิ๋ว บู๊ไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง อู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งนักรบ)	หน้าดำหรือแดง ชุดเกราะ พ่อค้านิยมไหว้เพราะต้องการให้คุ้มครองทรัพย์และการเดินทางด้วย	赵公明, 关羽 กวนอู (บางแหล่งรวม 柴荣)
ลาภลอย	偏财神 (แต้จิ๋ว เพียงไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เพียนฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งทรัพย์ทางอ้อม)	เงินนอกงานประจำ ลาภลอย บางองค์ผูกกับการพนัน	五路财神, 五显/五通, 何五路, 韩信 ฮั่นสิน
กึ่งไฉ่ซิ้ง	准财神 (แต้จิ๋ว จุ้งไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง จุ่นฉายเสิน — เทพที่ทำหน้าที่ไฉ่ซิ้งแต่ไม่ได้แต่งตั้งเป็นทางการ)	ภาพมงคล เทพเด็ก เทพคู่ เศรษฐีในตำนาน	刘海蟾 หลิวไห่ฉาน, 和合二仙, 招财童子, 利市仙官, 沈万三

นอกจากห้าหมวดนี้ยังมีอีกสองกลุ่มที่ควรแยกไว้ กลุ่มแรกคือ เทพที่มีหน้าที่ด้านทรัพย์ร่วมกับหน้าที่อื่น เช่น 土地公 เทพที่ดิน, 天官 เทพประทานพร และเทพเตา วิกิพีเดียจีนเรียกกลุ่มนี้ว่า "兼具财神职能" [3] กลุ่มที่สองคือ ไฉ่ซิ้งของศาสนาพุทธ เช่น 黄财神 (Jambhala) และ 多闻天王 (ท้าวเวสสุวรรณ) ซึ่งเป็นคนละระบบกับไฉ่ซิ้งพื้นบ้านจีน [3][18]

บุ๋นกับบู๊ แยกกันได้อย่างไร

ถาวรอธิบายว่าการแยกไฉ่ซิ้งเป็นบุ๋นและบู๊ เกิดขึ้นเมื่อความเชื่อแพร่จากกลุ่มพ่อค้าไปสู่กลุ่มขุนนาง ขุนนางและปัญญาชนชอบเทพที่เป็นบัณฑิตหรือขุนนางพลเรือน ส่วนพ่อค้าชอบเทพนักรบ เพราะการค้าสมัยก่อนต้องเดินทางไกล ต้องการเทพที่ทั้งให้ทรัพย์และปกป้องทรัพย์ไปพร้อมกัน ถาวรจึงเห็นว่า "เทพแห่งทรัพย์สินฝ่ายบู๊มีความสำคัญเหนือฝ่ายบุ๋น" [1]

ในทางปฏิบัติ ดูรูปเคารพแล้วแยกได้ง่าย

ลักษณะ	ปางบุ๋น	ปางบู๊
ใบหน้า	ขาว ยิ้ม เคราดำยาว	ดำ (จ้าวกงหมิง) หรือแดง (กวนอู)
เครื่องแต่งกาย	ชุดขุนนางพลเรือน หมวกขุนนางมีปีก มักเป็นชุดแดง	ชุดเกราะ หมวกเหล็ก หรือชุดเขียวของกวนอู
ของในมือ	หยูอี่ (如意), หยวนเป่า (元宝), ชามเก็บทรัพย์ (聚宝盆), ม้วนอักษร "招财进宝"	แส้เหล็กหรือแส้ทอง ง้าว หยวนเป่า
พาหนะ	ไม่มี	เสือดำ (จ้าวกงหมิง), ม้าเซ็กเธาว์ (กวนอู)
ความเชื่อสายมูไทย	"ช่วยรายได้ การลงทุน การค้า"	"ช่วยหนี้สิน บริวาร การเก็บเงิน"

แถวสุดท้ายเป็นคำอธิบายของโหรไทยร่วมสมัย ไม่ใช่คติจีนดั้งเดิม [22] ส่วนรายละเอียดรูปเคารพมาจากตารางวิเคราะห์ของผู้ค้นคว้า ซึ่งอ้างคัมภีร์สมัยหมิงและภาพพิมพ์ดั้งเดิม [3][23]

ข้อขัดแย้งเรื่องการจัดหมวด

การจัดหมวดไม่ได้นิ่งตายตัว ผู้เขียนพบข้อขัดแย้งที่ผู้อ่านควรรู้

• ฉายหรงอยู่หมวดไหน: เว็บจีนบางแห่งจัด 柴荣 เป็นฝ่ายบู๊ แต่ชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศเรียกท่านว่า 君财神 คือ "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" [24][25]
• ห้ามตั้งบุ๋นกับบู๊ไว้ด้วยกันจริงไหม: เว็บฮวงจุ้ยจีนแห่งหนึ่งเขียนว่าไม่ควรตั้งไว้ด้วยกัน แต่แหล่งอื่นไม่พูดถึงข้อห้ามนี้เลย และอารามเต๋าใหญ่อย่าง 白云观 ที่ปักกิ่งก็ตั้งปี่กาน จ้าวกงหมิง และกวนอูไว้ในหอเดียวกัน [25][26] ข้อห้ามนี้จึงเป็นความเห็นของสำนักฮวงจุ้ยบางสำนัก ไม่ใช่กฎทั่วไป
• 姚崇 เสนาบดีสมัยถัง: วิกิพีเดียจีนนับเป็นไฉ่ซิ้งฝ่ายบุ๋นองค์หนึ่ง และมีศาลที่จีหลง ไต้หวัน ไหว้ในวัน 11 ค่ำ เดือนอ้าย แต่แหล่งไทยไม่พูดถึงเลย [3]
• ไฉ่ซิ้งเป็นมุสลิม: หนังสือสมัยชิงชื่อ《集说诠真》 บันทึกว่ามีคนเชื่อว่าไฉ่ซิ้งเป็น "回人" คือชาวมุสลิม ความเชื่อนี้ยังเห็นร่องรอยในชุมชนจีนที่ได้อิทธิพลมุสลิมบางแห่ง ซึ่งไหว้จ้าวกงหมิงด้วยเนื้อวัวแทนเนื้อหมู เรียกว่า "斋玄坛" [1][27]

---

อู่ลู่ฉายเสิน

ไฉ่ซิ้ง 5 ทิศ: ชุดที่คนรู้จักกว้างขวางที่สุด

ก่อนจะถึงไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ ต้องรู้จักชุดที่คนคุ้นเคยและรู้จักกว้างขวางที่สุดก่อน คือ 五路财神 (แต้จิ๋ว โหงวโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง อู่ลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งห้าทาง หรือห้าทิศ) [6][7] คำว่า 路 แปลว่า "ทาง" ดังนั้น 五路 ตามความหมายเดิมคือ "ห้าเส้นทาง" ได้แก่ ตะวันออก ตะวันตก ใต้ เหนือ และกลาง คนจีนเชื่อว่าออกจากบ้านไปทางไหนก็ได้ทรัพย์ทุกทาง [7]

ปัญหาคือ "ไฉ่ซิ้งห้าทาง" มีคำอธิบายแข่งกันอยู่อย่างน้อยสี่แบบ และทั้งสี่แบบใช้ชื่อเดียวกัน

คำอธิบาย	เนื้อหา	ยุคหรือแหล่ง	ระดับหลักฐาน
1. เทพทางเดินของพิธี 五祀	路头神 (แต้จิ๋ว โหล่วเถ่าซิ้ง / จีนกลาง ลู่โถวเสิน — เทพหัวทาง) คือเทพการเดินทาง ห้าทางคือห้าทิศ	หนังสือ《清嘉录》 สมัยชิง และคำอธิบายของ 姚福均 [28][29]	เอกสารโบราณ
2. จ้าวกงหมิงกับขุนพลสี่องค์	ชุดจากนิยาย 封神演义 (ห้องสิน) ตอนที่ 99	สมัยหมิง ราว ค.ศ. 1600 [6]	วรรณกรรม ตรวจตัวบทแล้ว
3. วีรบุรุษชื่อ 何五路	ชาวบ้านที่ตายเพราะต้านโจร แล้วกลายเป็นเทพ	《无锡县志》 [3][30]	เอกสารท้องถิ่น (ปีขัดกัน)
4. ห้าพี่น้อง 五显/五通	เทพท้องถิ่นเจียงซีที่บางถิ่นเรียกว่า "五路财神"	สมัยซ่ง [31][32]	มีหลักฐานสมัยซ่ง

ยังมีอีกแบบที่ตั้ง 王亥 หวังไห่ไว้กลาง ปี่กานตะวันออก กวนอูตะวันตก ฉายหรงใต้ และจ้าวกงหมิงเหนือ ซึ่งคือไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ในส่วนของทิศหลักทั้งห้า [33][34]

อู่ลู่ฉายเสินฉบับห้องสิน: จ้าวกงหมิงกับขุนพลสี่องค์

ชุดที่คนจีนรุ่นหลังรู้จักมากที่สุดมาจากนิยาย 封神演义 (ชื่อไทยตามฉบับแปลว่า ห้องสิน / แต้จิ๋ว ฮงซิ้งเอี้ยงหงี่ / จีนกลาง เฟิงเสินเหยี่ยนอี้ — นิยายแต่งตั้งเทพ) ตอนที่ 99 "姜子牙归国封神" ในตอนนี้ 姜子牙 (เกียงจูแหย ตามห้องสินฉบับไทย / จีนกลาง เจียงจื่อหยา) แต่งตั้งวิญญาณผู้กล้าที่ตายในสงครามให้เป็นเทพ ตัวบทที่ผู้ค้นคว้าตรวจจากวิกิซอร์ซเขียนว่า

"特敕封尔为金龙如意正一龙虎玄坛真君之神；率领部下四位正神，迎祥纳福，追逃捕亡"

ความหมาย: ขอแต่งตั้งท่านเป็นเทพเสวียนถานผู้ถือหยูอี่มังกรทอง แห่งสายเจิ้งอีและเขามังกรเสือ จงนำเทพบริวารสี่องค์ รับมงคล รับพร ติดตามจับกุมผู้หลบหนี [6]

จากนั้นตัวบทระบุชื่อเทพบริวารทั้งสี่ ได้แก่ 招宝天尊萧升, 纳珍天尊曹宝, 招财使者陈九公 และ 利市仙官姚少司 [6] นี่คือที่มาของ "อู่ลู่ฉายเสิน" ฉบับที่มีจ้าวกงหมิงเป็นหัวหน้า

ทิศ (ตามคติภายหลัง)	ชื่อ	ตำแหน่ง	หน้าที่ (ตามสื่อจีนสมัยใหม่)	ภูมิหลังในนิยาย
กลาง	赵公明 (แต้จิ๋ว เตี๋ยกงเม้ง / จีนกลาง จ้าวกงหมิง)	玄坛真君	คุมแหล่งทรัพย์ทั้งหมด	หัวหน้า เซียนสายเจี๋ยเจี้ยวที่ช่วยราชวงศ์ซาง
ตะวันออก	萧升 (แต้จิ๋ว เซียวเซง / จีนกลาง เซียวเซิง)	招宝天尊 (แต้จิ๋ว เจียโป้ทีจุง / จีนกลาง เจาเป่าเทียนจุน — เทพผู้เรียกของมีค่า)	ถือหยวนเป่า "เรียกทรัพย์เข้า"	ศัตรู ที่ใช้เหรียญวิเศษ "落宝金钱" ทำลายของวิเศษของจ้าวกงหมิง
ตะวันตก	曹宝 (แต้จิ๋ว เช้าโป้ / จีนกลาง เฉาเป่า)	纳珍天尊 (แต้จิ๋ว นักเตียงทีจุง / จีนกลาง น่าเจินเทียนจุน — เทพผู้รับของล้ำค่า)	เก็บรักษาทรัพย์ที่หามาได้	ศัตรู คู่หูของเซียวเซิง
ใต้	陈九公 (แต้จิ๋ว ตั้งเก้ากง / จีนกลาง เฉินจิ่วกง)	招财使者 (แต้จิ๋ว เจียไฉ่ไส้เจี้ย / จีนกลาง เจาไฉสื่อเจ่อ — ทูตเรียกทรัพย์)	ดูแลเงินทองของมนุษย์	ศิษย์ ของจ้าวกงหมิง
เหนือ	姚少司 (แต้จิ๋ว เอี๊ยเสี่ยวซี / จีนกลาง เหยาเส้าซือ)	利市仙官 (แต้จิ๋ว หลีฉีเซียงกวน / จีนกลาง ลี่ชื่อเซียนกวน — เซียนขุนนางแห่งกำไร)	ดูแล "เงินกำไร"	ศิษย์ของจ้าวกงหมิง

ข้อมูลทิศและหน้าที่ในตารางมาจากศิลปวัฒนธรรมและสื่อจีนสมัยใหม่ ซึ่งให้ทิศตรงกัน [35][36][37] แต่ ตัวบทห้องสินเองไม่ได้กำหนดทิศให้เทพแต่ละองค์ การแบ่งทิศเป็นคติที่เกิดภายหลัง [6]

เกร็ดที่น่าสนใจคือ สองในสี่บริวาร (เซียวเซิงกับเฉาเป่า) เป็นคนที่ช่วยฝ่ายเกียงจูแหยชิงของวิเศษจากจ้าวกงหมิงจนเขาพ่ายแพ้ แต่ในตอนแต่งตั้งเทพ ทั้งสองกลับได้มาเป็นบริวารของคนที่เคยเป็นศัตรู [37] ส่วนชื่อของลี่ชื่อเซียนกวน สื่อ The Paper ฉบับหนึ่งเขียนว่า "姚迩益" ขณะที่แหล่งอื่นทั้งหมดเขียน 姚少司 บทความนี้ใช้ 姚少司 ตามตัวบทที่ตรวจได้ [6][7]

ในเพจไทยบางแห่งมีข้อผิดเกี่ยวกับชุดนี้ เช่น เขียนชื่อ 陈九公 เป็น "陈久公" และเรียกจ้าวกงหมิงว่า "ไฉ่ซิงเอี๊ยบุ๋น" ทั้งที่ทุกแหล่งจีนจัดท่านเป็นฝ่ายบู๊ ขี่เสือดำ ถือแส้เหล็ก [1][16][29]

เทพทางเดินกลายเป็นเทพเงินได้อย่างไร

คำอธิบายแบบแรกในตารางเก่าแก่ที่สุด หนังสือ《清嘉录》 ของ 顾禄 (กู้ลู่) บันทึกธรรมเนียมเมืองซูโจวสมัยชิงไว้ว่า

"正月初五日，为路头神诞辰。金锣爆竹，牲醴毕陈，以争先为利市，必早起迎之，谓之接路头。"

ความหมาย: วันที่ 5 เดือนอ้ายเป็นวันเกิดเทพหัวทาง ผู้คนตีฆ้องทอง จุดประทัด ตั้งเครื่องเซ่นและสุราครบ ถือว่าใครรับก่อนได้กำไร จึงต้องตื่นแต่เช้าไปรับ เรียกว่า "รับหัวทาง" [28]

หนังสือเล่มเดียวกันอธิบายต่อว่า "今之路头，是五祀中之行神。所谓五路，当是东西南北中耳" คือเทพหัวทางในปัจจุบันก็คือเทพทางเดินในพิธีบูชาห้าแห่งของโบราณ และห้าทางก็คือตะวันออก ตะวันตก ใต้ เหนือ และกลาง [28] 姚福均 นักเขียนสมัยชิงก็เขียนไว้ทำนองเดียวกันว่า "五路神俗称财神，其实即五祀门行中霤之神，出门五路皆得财也" (เทพห้าทางที่ชาวบ้านเรียกว่าไฉ่ซิ้ง ที่จริงคือเทพประตูและทางเดินในพิธีห้าแห่ง ออกจากบ้านไปห้าทางก็ได้ทรัพย์ทุกทาง) [29]

บทความจีนปี 2026 อธิบายการเปลี่ยนบทบาทนี้ไว้อย่างเข้าใจง่ายว่า สมัยหมิงและชิงเศรษฐกิจการค้าแถบเจียงซูและเจ้อเจียงเฟื่องฟู "ถ้าทางไม่สะดวก ของก็ขายไม่ออก เงินก็ไม่เข้า" พ่อค้าจึงเชิญเทพผู้เฝ้าทางทั้งห้ามาไว้ที่บ้าน บทบาทของเทพจึงเปลี่ยนจาก "ให้ออกจากบ้านอย่างปลอดภัย" มาเป็น "ให้ออกจากบ้านไปหาเงินได้" [38]

何五路: วีรบุรุษชาวสวนที่กลายเป็นไฉ่ซิ้ง

คำอธิบายแบบที่สามมาจากเมืองอู๋ซี 《无锡县志》 เขียนว่า "神姓何名五路，明末御寇死，因祀之" คือ เทพองค์นี้แซ่เหอ ชื่ออู่ลู่ ตายเพราะต้านโจรในปลายราชวงศ์หมิง ชาวบ้านจึงไหว้ [30] 何五路 (แต้จิ๋ว โฮ้โหงวโหล่ว / จีนกลาง เหออู่ลู่) เป็นชาวสวนผักที่รวม "ทหารสวน" นับร้อยสู้กับโจรสลัดญี่ปุ่นในปีเจียจิ้งที่ 33 (ค.ศ. 1554) ตายพร้อมพวก 36 คน ทางการไม่ยกย่องเพราะไม่มีตำแหน่ง ชาวบ้านจึงตั้ง "路头堂" ไว้ข้างประตูบ้านเพื่อระลึกถึง [30]

ข้อขัดแย้งที่ต้องบันทึกไว้คือ ปูมเมืองบอกว่า "ปลายหมิง" แต่เหตุการณ์ปี 1554 อยู่กลางราชวงศ์หมิง และวิกิพีเดียจีนกับหนังสือ《集说诠真》 เรียก 何五路 ว่าเป็น "คนสมัยหยวน" [1][3] ข้อนี้ต้องตรวจกับต้นฉบับปูมเมืองต่อไป

五显 และ 五通: ห้าพี่น้องที่ทั้งให้ทรัพย์และน่ากลัว

คำอธิบายแบบที่สี่คือ 五显 (แต้จิ๋ว โหงวเฮี่ยง / จีนกลาง อู่เสี่ยน — ห้าผู้ปรากฏฤทธิ์) หรือ 五通 (แต้จิ๋ว โหงวทง / จีนกลาง อู่ทง — ห้าผู้ทะลุทะลวง) สารานุกรมใหญ่ของจีนบันทึกว่าศาลที่เมืองอู้หยวน (婺源) มณฑลเจียงซี ได้รับป้ายพระราชทานชื่อ "灵顺" ในรัชกาลซ่งฮุยจง และสมัยซ่งหนิงจงห้าพี่น้องได้รับศักดิ์เป็นอ๋อง มีพระนามขึ้นต้นด้วยคำว่า "显" ทุกองค์ คือ 显聪 显明 显正 显直 显德 [31][32]

ด้านที่ทำให้ห้าพี่น้องนี้น่าสนใจคือ "ด้านมืด" ตั้งแต่สมัยถังถึงชิง 五通 ถูกมองว่าเป็นผีร้ายหรือผีลามก ปลายราชวงศ์หมิงในเขตเจียงหนาน ชาวบ้านไหว้ขอทรัพย์อย่างคึกคัก ขณะที่ชนชั้นปกครองมองว่าเป็น "淫祀" (การบูชาที่ไม่ชอบธรรม) ข้าหลวง 汤斌 (ทังปิน) เคยสั่งห้ามไหว้ที่ซูโจว นักวิชาการสมัยชิง 赵翼 สรุปว่า "五圣五显五通，名虽异而实则同" คือแม้ชื่อต่างกันแต่เป็นสิ่งเดียวกัน [17][39] งานวิชาการหลักเรื่องนี้คือหนังสือ The Sinister Way ของ Richard von Glahn ซึ่งเสนอว่าไฉ่ซิ้งจีนมีรากส่วนหนึ่งอยู่ในเทพที่ "ให้ทรัพย์แบบมีเงื่อนไขและน่ากลัว" อย่าง 五通 [14][40]

ในกวางตุ้ง เทพห้าองค์นี้ถูกผสานเข้ากับ 华光大帝 (แต้จิ๋ว ฮั้วกึงไต่ตี่ / จีนกลาง หัวกวงต้าตี้) ส่วนที่ปักกิ่งเคยมีศาล 五显财神庙 นอกประตูกว่างอันเหมิน ซึ่งเราจะเล่าในหัวข้อท้องถิ่น [39][41]

---

ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 พระองค์มีใครบ้าง

5 องค์ที่คนคุ้น กับ 9 องค์ที่น้อยคนรู้

คนทั่วไปรู้จักไฉ่ซิงเอี๊ยในฐานะเทพผู้ประทานเงินทอง โชคลาภ และความรุ่งเรืองของการค้าขาย คนที่สนใจมากขึ้นอีกหน่อยจะรู้ว่าไฉ่ซิ้งแบ่งเป็นปางบุ๋นกับปางบู๊ และคนจำนวนมากคุ้นกับชุด 五路财神 (แต้จิ๋ว โหงวโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง อู่ลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งห้าทาง) ซึ่งเป็นชุดที่รู้จักกว้างขวางและเป็นที่ยอมรับมากที่สุด (อ่านหัวข้อก่อนหน้า)

แต่น้อยคนจะรู้ว่าในจีนมีการไหว้ ไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ ที่เรียกว่า 九路财神 (แต้จิ๋ว เก้าโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง จิ่วลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งเก้าทาง) แต่ละองค์สถิตประจำทิศทั้ง 8 และรวมองค์ที่ศูนย์กลางเป็น 9 ตำแหน่ง ตามคติ "四面八方一个中" แปลว่า "สี่ด้าน แปดทิศ และหนึ่งศูนย์กลาง" [24][44] ปัจจุบันในจีนนิยมไหว้ไฉ่ซิ้งครบทั้ง 9 พระองค์ เพื่อขอให้ทรัพย์ไหลเข้ามาจากทุกทิศ ไม่ขาดทางใดทางหนึ่ง แหล่งจีนที่ผู้ค้นคว้าตรวจให้รายชื่อและทิศตรงกันทุกองค์ [4][24][44][45][46][47][48]

ชุด 5 กับชุด 9 ไม่ได้ขัดกัน ชุด 5 คือจ้าวกงหมิงกับขุนพลสี่องค์ที่ดูแลห้าทาง ส่วนชุด 9 ขยายออกเป็นไฉ่ซิ้งเก้าองค์ที่มีประวัติของตัวเอง ทั้งปางบุ๋นและปางบู๊ และจ้าวกงหมิงอยู่ในทั้งสองชุด

รายชื่อไฉ่ซิงเอี๊ย 9 พระองค์และทิศที่ดูแล

ลำดับ	ทิศ	เทพ	ฉายาในชุด 9 ทิศ	หมวด
1	东 ตะวันออก	比干 (แต้จิ๋ว ปี้กัง / จีนกลาง ปี่กาน)	文财神	บุ๋น
2	南 ใต้	柴荣 (แต้จิ๋ว ช้าเอี๊ยง / จีนกลาง ฉายหรง)	君财神 (柴王爷 ฉายหวางเหย)	จักรพรรดิ
3	西 ตะวันตก	关羽 (กวนอู / แต้จิ๋ว กวงกง [关公] / จีนกลาง กวนกง)	武财神	บู๊
4	北 เหนือ	赵公明 (แต้จิ๋ว เตี๋ยกงเม้ง / จีนกลาง จ้าวกงหมิง หรือจ้าวเทียนจวิน)	武财神 (正财神)	บู๊
5	西南 ตะวันตกเฉียงใต้	端木赐 / 子贡 (แต้จิ๋ว ตวงบั๊กสื่อ, จื้อก่ง / จีนกลาง ตวนมู่ซื่อ, จื่อก้ง)	文财神 (儒商之祖 บรรพชนพ่อค้าผู้มีศีล)	บุ๋น
6	东北 ตะวันออกเฉียงเหนือ	李诡祖 (แต้จิ๋ว ลี้กุ้ยโจ้ว / จีนกลาง หลี่กุ่ยจู่)	文财神 (增福财神)	บุ๋น
7	东南 ตะวันออกเฉียงใต้	范蠡 / 陶朱公 (แต้จิ๋ว หวงลี่, เถ่าจูกง / จีนกลาง ฟ่านหลี, เถาจูกง)	文财神	บุ๋น
8	西北 ตะวันตกเฉียงเหนือ	刘海蟾 (แต้จิ๋ว เล้าไห้เซี้ยง / จีนกลาง หลิวไห่ฉาน)	文财神 หรือ 准财神	บุ๋น/กึ่งไฉ่ซิ้ง
9	中 กลาง	王亥 (แต้จิ๋ว เฮ้งไห / จีนกลาง หวังไห่)	中斌财神, 华商始祖 (บรรพชนพ่อค้าจีน)	ศูนย์กลาง

เลข 9 แบบอื่นที่อาจทำให้สับสน

คำว่า "ไฉ่ซิ้ง 9 องค์" ในสื่อไทยบางครั้งหมายถึงอย่างอื่น

• ศิลปวัฒนธรรม 2569 อ้างหนังสือ ไฉ่ซิ้ง มั่งคั่งอย่างเทพ ของสมชาย จิว ว่ามี "ไฉ่ซิ้งองค์หลัก 5" คือ จ้าวกงหมิง กวนอู ปี่กาน ฟ่านหลี และหลี่กุ่ยจู่ กับ "องค์รอง 4" คือ อู่ลู่ฉายเสิน จาวไฉถงจื่อ ลี่ซื่อเซียนกวน และหานซิ่น ซึ่งเป็นการจัดกลุ่มอีกแบบ ไม่ใช่ชุด 9 ทิศ [35]
• เลข 9 ในสื่อหลักไทย มักเป็นจำนวนรอบสวดคาถา (3, 5, 9, 12 จบ) หรือ "มังกร 9 หัว" ของรูปเคารพในห้าง ไม่ใช่จำนวนองค์เทพ [52][53]
• ไทยรัฐ 2569 มีบทความรวม "9 เทพเจ้ามงคล" ที่มีไฉ่ซิ้งเป็นองค์แรก แต่อีกแปดองค์เป็นเทพอื่น [54]
• ศาลบางแห่งในไต้หวันและจีน ยังไหว้เป็นชุด 八路财神 (8 องค์) และ 十路财神 (10 องค์ ที่ศาล 北海发财庙 นิวไทเป ซึ่งเพิ่ม 石崇 และ 沈万三) [3][55]

---

ไฉ่ซิงเอี๊ยทั้ง 9 พระองค์ ทีละองค์

หัวข้อนี้แนะนำไฉ่ซิ้งทั้งเก้าองค์โดยย่อ ตามลำดับทิศ ตะวันออก ใต้ ตะวันตก เหนือ แล้วต่อด้วยทิศเฉียง และปิดท้ายที่องค์ศูนย์กลาง ประวัติเต็ม ตำนาน รูปเคารพ วันสำคัญ ของไหว้ และศาลเจ้าของแต่ละองค์ แยกไว้ในบทความชุด ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ

เล่นวิดีโอในบทความYouTube · 54:18 นาที · เริ่มชมที่ 49:18

หากวิดีโอไม่เล่น ให้เปิดชมบน YouTube

คลิปจากช่อง Feng Shui Architect ของ ปัญญวัฒน์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (Ken) ลูกชายคนโตของผู้เขียน

ตารางสรุปก่อนอ่าน

ลำดับ	ทิศ	เทพ	หมวด	สถานะ	วันสำคัญที่พบ	จุดสังเกตรูปเคารพ
1	ตะวันออก	ปี่กาน 比干	บุ๋น	บุคคลจริง ปลายซาง	4 ค่ำ เดือน 4	ขุนนางหน้าขาว มือแนบอก
2	ใต้	ฉายหรง 柴荣	จักรพรรดิ	บุคคลจริง โฮ่วโจว	ยังไม่พบที่ยืนยันได้	ฉลองพระองค์จักรพรรดิ
3	ตะวันตก	กวนอู 关羽	บู๊	บุคคลจริง สามก๊ก	24 ค่ำ เดือน 6	หน้าแดง ชุดเขียว ง้าว
4	เหนือ	จ้าวกงหมิง 赵公明	บู๊ (正财神)	เทพในคัมภีร์และนิยาย	15 ค่ำ เดือน 3	หน้าดำ ขี่เสือดำ ถือแส้
5	ตะวันตกเฉียงใต้	ตวนมู่ซื่อ 端木赐 (จื่อก้ง)	บุ๋น	บุคคลจริง ศิษย์ขงจื๊อ	27 ค่ำ เดือน 2 (พิธีลูกหลาน)	ปราชญ์ ถือม้วนหนังสือหรือลูกคิด
6	ตะวันออกเฉียงเหนือ	หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖 (ไช้เป๊กแชกุน)	บุ๋น	ขุนนางในตำนาน และเทพดาว	22 ค่ำ เดือน 7	ขุนนางชุดแดง ถือม้วน "招财进宝"
7	ตะวันออกเฉียงใต้	ฟ่านหลี 范蠡 (เถาจูกง)	บุ๋น	บุคคลจริง ชุนชิว	24 ค่ำ เดือน 6 (แต้จิ๋ว, แหล่งเดียว)	ถือชามเก็บทรัพย์
8	ตะวันตกเฉียงเหนือ	หลิวไห่ฉาน 刘海蟾	กึ่งไฉ่ซิ้ง	นักพรตกึ่งตำนาน	10 ค่ำ เดือน 6	ผมม้า คางคกสามขา พวงเหรียญ
9	กลาง	หวังไห่ 王亥	ศูนย์กลาง	บุคคลกึ่งตำนาน ผู้นำเผ่าซาง	ยังไม่พบ	ผู้นำเผ่าโบราณคู่วัวหรือเกวียน

1. ปี่กาน 比干 (ทิศตะวันออก): ไฉ่ซิ้งบุ๋นผู้ "ไม่มีหัวใจ"

ปี่กาน (แต้จิ๋ว ปี้กัง) เป็นเชื้อพระวงศ์และเสนาบดีปลายราชวงศ์ซาง เป็นอาของพระเจ้าตี้ซิน (帝辛) หรือโจ้วหวาง ท่านทัดทานกษัตริย์ทรราชหลายครั้งจนถูกประหาร นิยายห้องสิน (封神演义) เล่าว่าต๋าจี๋อ้างว่าต้องใช้ "หัวใจเจ็ดช่อง" ของปี่กานเป็นยา ปี่กานจึงควักหัวใจตัวเองออกมา แล้วขี่ม้าออกจากวังโดยยังไม่ตาย จนได้ยินหญิงขายผักบอกว่า "คนไม่มีหัวใจอยู่ไม่ได้" จึงสิ้นใจ [6] ในห้องสิน ปี่กานได้รับตำแหน่งดาว 文曲星 ส่วนการนับท่านเป็นไฉ่ซิ้งเป็นคติชาวบ้านภายหลัง คนเชื่อว่าคนที่ "ไม่มีหัวใจ" ย่อมไม่มีใจลำเอียง จึงแจกทรัพย์อย่างยุติธรรม [6] ท่านจึงเป็นไฉ่ซิ้งปางบุ๋นประจำทิศตะวันออก ลูกหลานแซ่หลิมนับท่านเป็นบรรพชน และไหว้ที่ศาลเว่ยฮุยตามจารีตโบราณ [60][62]

2. ฉายหรง 柴荣 (ทิศใต้): จักรพรรดิผู้เคยเข็นรถค้าขาย

ฉายหรง (แต้จิ๋ว ช้าเอี๊ยง) หรือ "ฉายหวางเหย" (柴王爷) เป็นจักรพรรดิองค์ที่สองของราชวงศ์โฮ่วโจว (后周) ในยุคห้าราชวงศ์ มีพระชนม์ ค.ศ. 921–959 [47] ประวัติศาสตร์ยกย่องว่าเป็นกษัตริย์ผู้ปรีชา ทรงปฏิรูปการปกครอง ฟื้นเศรษฐกิจ และตั้งปณิธานรวมแผ่นดินภายในสามสิบปี แต่สวรรคตเมื่อพระชนม์เพียง 39 พรรษา เรื่องเล่าพื้นบ้านจีนบอกว่าสมัยหนุ่มท่านยากจน ต้องเข็นรถสินค้าลงใต้ไปค้าขายจนตั้งตัวได้ ชาวบ้านภาคกลางของจีนจึงยกท่านเป็น "天财星君" ดาวแห่งทรัพย์สวรรค์ และให้ดูแลทรัพย์ทางทิศใต้ ภาพไฉ่ซิ้งองค์นี้ในชุด 9 ทิศมักเป็นจักรพรรดิในฉลองพระองค์สีเหลืองถือก้อนทองหยวนเป่า

3. กวนอู 关羽 (ทิศตะวันตก): ไฉ่ซิ้งบู๊แห่งความซื่อสัตย์

กวนอู (แต้จิ๋ว กวงกง [关公] / จีนกลาง กวนอวี่) แม่ทัพยุคสามก๊ก เป็นไฉ่ซิ้งปางบู๊ที่มีผู้ไหว้มากที่สุดองค์หนึ่ง เหตุที่พ่อค้าไหว้ท่านมีสามทาง ทางแรกคือคุณธรรม: ตอน "挂印封金" ท่านแขวนตราคืนและปิดผนึกทองทั้งหมดที่โจโฉมอบให้ แล้วกลับไปหาเล่าปี่ พ่อค้าจึงถือท่านเป็นแบบอย่างของ 义 (ความเที่ยงธรรม) และ 信 (ความน่าเชื่อถือ) ทางที่สองคือตำนานว่าท่านคิดสมุดบัญชีรายวัน 日清簿 แบบสี่ช่อง 原 收 出 存 [67][68] ทางที่สามคือพ่อค้าซานซี (晋商) ซึ่งเป็นคนบ้านเดียวกับกวนอู สร้างศาลกวนตี้เป็นที่ชุมนุมของเครือข่ายการค้าทั่วประเทศ ศรัทธาจึงแพร่ไปพร้อมการค้า ในชุด 9 ทิศ กวนอูดูแลทรัพย์ทางทิศตะวันตก เพราะเป็นแม่ทัพของแคว้นซู่ฮั่นทางตะวันตก

4. จ้าวกงหมิง 赵公明 (ทิศเหนือ): ไฉ่ซิ้งบู๊หน้าดำขี่เสือดำ

จ้าวกงหมิง (แต้จิ๋ว เตี๋ยกงเม้ง) หรือจ้าวเทียนจวิน จ้าวเสวียนถาน (赵玄坛) และจ้าวหยวนซ่วย (赵公元帅) คือไฉ่ซิ้งหลัก หรือ 正财神 ของศาสนาเต๋า [7] ในเอกสารยุคแรกท่านเป็นเทพผู้ดูแลโรคระบาด ต่อมาเป็นหนึ่งในสี่จอมทัพพิทักษ์ธรรมของเต๋า แล้วจึงกลายเป็นเทพแห่งทรัพย์ในสมัยหมิง [1][16] ในนิยายห้องสิน เจียงจื่อหยาแต่งตั้งท่านเป็น 玄坛真君 มีบริวารสี่องค์ คือ 招宝 纳珍 招财 และ 利市 รวมเป็น "ไฉ่ซิ้ง 5 ทาง" ที่คนคุ้นเคยกันมากที่สุด [6] รูปเคารพเป็นแม่ทัพหน้าดำ หนวดดก ขี่เสือดำ ถือแส้เหล็กและหยวนเป่า วันเกิดคือ 15 ค่ำ เดือน 3 ในชุด 9 ทิศ ท่านดูแลทรัพย์ทางทิศเหนือ

5. ตวนมู่ซื่อ 端木赐 หรือ จื่อก้ง 子贡 (ทิศตะวันตกเฉียงใต้): พ่อค้าผู้เป็นศิษย์ขงจื๊อ

ตวนมู่ซื่อ (แต้จิ๋ว ตวงบั๊กสื่อ) ชื่อรองจื่อก้ง (แต้จิ๋ว จื้อก่ง) เป็นศิษย์คนสำคัญของขงจื๊อ อยู่ในกลุ่ม "สิบปราชญ์แห่งสำนักขงจื๊อ" (孔门十哲) เคยเป็นเสนาบดีของแคว้นหลู่และแคว้นเว่ย และมีชื่อด้านวาทศิลป์และการทูต ซือหม่าเชียนบันทึกท่านไว้ในบทชีวประวัตินักธุรกิจ (货殖列传) ของ 史记 ว่าคาดการณ์ตลาดแม่นยำจนร่ำรวย หลักที่คนรุ่นหลังผูกไว้กับท่านคือ "君子爱财，取之有道" บัณฑิตรักทรัพย์ได้ แต่ต้องได้มาโดยชอบธรรม คนจีนจึงยกท่านเป็นปฐมบรรพชนของ "พ่อค้าผู้มีศีล" (儒商) ลูกหลานยังจัดพิธีวันเกิดท่านที่อำเภอซฺวิ่นเซี่ยน มณฑลเหอหนาน ในวันที่ 27 ค่ำ เดือน 2 [90] ในชุด 9 ทิศ ท่านดูแลทรัพย์ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้

6. หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖 หรือ ไช้เป๊กแชกุน 财帛星君 (ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ): ไฉ่ซิ้งรูปติดบ้าน

หลี่กุ่ยจู่ (แต้จิ๋ว ลี้กุ้ยโจ้ว) ตามตำนานเป็นขุนนางท้องถิ่นสมัยเว่ยเหนือ ปกครองด้วยความซื่อตรงและรักราษฎร ชาวบ้านเชื่อว่าท่านคือดาวไท่ไป๋จินซิงลงมาเกิด เมื่อท่านเสียชีวิต ชาวบ้านจึงตั้งศาลไหว้ ภายหลังท่านถูกยกเป็น 增福财神 ไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนวาสนา และเป็นองค์เดียวกับไช้เป๊กแชกุน (财帛星君) ที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นตา [96] รูปท่านในภาพพิมพ์ปีใหม่เป็นขุนนางชุดแดง หน้ายิ้ม ถือหยูอี้หรือม้วนผ้า "招财进宝" วันที่ 22 ค่ำ เดือน 7 นับเป็นวันไฉ่ซิ้งตามประเพณี [100] ในชุด 9 ทิศ ท่านดูแลทรัพย์ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ

7. ฟ่านหลี 范蠡 หรือ เถาจูกง 陶朱公 (ทิศตะวันออกเฉียงใต้): ปรมาจารย์การค้าที่รวยแล้วแจก

ฟ่านหลี (แต้จิ๋ว หวงลี่) เป็นเสนาบดีผู้วางแผนให้พระเจ้าโกวเจี้ยนแห่งแคว้นเยว่ล้มแคว้นอู๋ได้ในยุคชุนชิว เมื่อสำเร็จแล้วท่านรู้ว่า "นกหมดธนูถูกเก็บ" จึงลาออกจากราชการ ลงเรือจากไป แล้วไปค้าขายที่เมืองเถา (陶 คือ 定陶 มณฑลซานตงปัจจุบัน) ภายใต้ชื่อ "เถาจูกง" (แต้จิ๋ว เถ่าจูกง) [7] ตำนานเล่าว่าท่านร่ำรวยสามครั้งและแจกทรัพย์ช่วยคนยากสามครั้ง จึงได้สมญา "商圣" ปราชญ์แห่งการค้า และเป็นไฉ่ซิ้งปางบุ๋นที่คนทำธุรกิจนิยมไหว้ ผู้รู้ชาวไต้หวันแนะว่าคนทำงานเอกสารหรืองานบริหารนิยมไหว้ฟ่านหลี [102] คนแต้จิ๋วบางกลุ่มไหว้ท่านวันที่ 24 ค่ำ เดือน 6 (แหล่งเดียว) [1] ในชุด 9 ทิศ ท่านดูแลทรัพย์ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้

8. หลิวไห่ฉาน 刘海蟾 (ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ): เซียนผมม้ากับคางคกทองสามขา

หลิวไห่ฉาน (แต้จิ๋ว เล้าไห้เซี้ยง) เดิมชื่อหลิวเชา (刘操) สอบได้จิ้นซื่อในยุคห้าราชวงศ์และเคยเป็นเสนาบดี ภายหลังละทิ้งตำแหน่งไปบำเพ็ญเต๋า และถูกนับเป็นหนึ่งในห้าบรรพชนฝ่ายเหนือของนิกายเฉวียนเจิน (全真道) ตำนานที่ทำให้ท่านเป็นไฉ่ซิ้งคือ "刘海戏金蟾" หลิวไห่ใช้พวงเหรียญล่อคางคกทองสามขา และคางคกก็คายเงินทองออกมา ท่านไปที่ไหนก็โปรยเงินช่วยคนยาก คนจึงเรียกท่านว่า "เซียนผู้มีชีวิต" [103][107] เครื่องรางคางคกสามขาคาบเหรียญที่ร้านค้าไทยนิยมตั้งก็สืบมาจากตำนานนี้ คำว่า "刘海" ที่แปลว่าผมม้าในภาษาจีนก็มาจากทรงผมของท่านในภาพวาด วันสำคัญที่หลายสื่อจีนให้ตรงกันคือ 10 ค่ำ เดือน 6 [104][107] ในชุด 9 ทิศ ท่านดูแลทรัพย์ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

9. หวังไห่ 王亥 (ทิศกลาง): บรรพชนของพ่อค้าจีน

หวังไห่ (แต้จิ๋ว เฮ้งไห) เป็นผู้นำเผ่าซางลำดับที่เจ็ด ก่อนที่ซางทังจะตั้งราชวงศ์ซาง เอกสารโบราณเล่าตรงกันว่าท่าน "服牛" ฝึกวัวให้ลากเกวียน และเป็นคนแรกที่นำเกวียนวัวบรรทุกสินค้าไปค้าขายต่างถิ่น ภายหลังท่านถูกเผ่า 有易 สังหารระหว่างเดินทาง [51] คนจีนนิยมอธิบายว่า คำว่า 商人 (คนซาง) ที่แปลว่าพ่อค้า มาจากชาวซางที่ค้าขายตามแบบหวังไห่ ท่านจึงได้รับยกย่องเป็น "华商始祖" บรรพชนของพ่อค้าจีน เมืองซางชิว (商丘) มณฑลเหอหนาน ซึ่งเป็นถิ่นกำเนิดของชาวซาง ยกย่องท่านในฐานะนี้ [51] ในชุด 9 ทิศ หวังไห่อยู่ตำแหน่ง ศูนย์กลาง (中路财神) เพราะเป็นต้นทางของการค้าทั้งปวง ทรัพย์จากแปดทิศมาบรรจบที่ท่าน

คำอธิษฐานภาษาไทยสำหรับไหว้ไฉ่ซิ้งองค์ที่ไม่มีบทสวดเฉพาะ

ในเก้าองค์ข้างต้น มีเพียงจ้าวกงหมิงและกวนอูที่ผู้ค้นคว้าพบบทสรรเสริญ (宝诰) ซึ่งตรวจตัวบทได้ องค์อื่นไม่พบ การแต่งบทสวดภาษาจีนขึ้นมาเองแล้วเรียกว่า "คาถาโบราณ" จะเป็นการให้ข้อมูลผิด ผู้ค้นคว้าที่ศึกษาธรรมเนียมไทยเชื้อสายจีนสังเกตว่า ครอบครัวแต้จิ๋วจริง ๆ มักพูดขอพรด้วยภาษาของตัวเอง ไม่มีคาถาตายตัว (ข้อสังเกตของผู้ค้นคว้า ยังรอตรวจ) ตัวอย่างข้างล่างเป็นคำอธิษฐานที่ผู้เขียนเรียบเรียงตามโครงที่สื่อไทยใช้ (บอกชื่อ ที่อยู่ ขอพร ให้คำมั่น) ไม่ใช่บทโบราณ ปรับถ้อยคำได้ตามใจ

ข้าพเจ้า (ชื่อ นามสกุล) อยู่บ้านเลขที่ (ที่อยู่) ขอน้อมไหว้ท่าน (ชื่อเทพ) ด้วยใจบริสุทธิ์ ขอท่านโปรดคุ้มครองครอบครัวให้ปลอดภัย ให้การงานและการค้าเป็นไปอย่างสุจริต ได้ผลตอบแทนตามความเพียร หากมีทรัพย์เพิ่มขึ้น ข้าพเจ้าจะแบ่งไปช่วยเหลือผู้อื่นและทำความดีตามแบบอย่างของท่าน

ประโยคสุดท้ายสะท้อนสิ่งที่บทสวดจีนเองสอน ทั้ง "能聚能散方为贵" (สะสมได้และแจกจ่ายได้จึงจะประเสริฐ) ในคัมภีร์ไฉ่ซิ้งของจ้าวกงหมิง และ "再分散与贫交疏昆弟" ของฟ่านหลี [83][93]

---

ไฉ่ซิ้งองค์อื่น

ชุด 9 ทิศไม่ได้รวมไฉ่ซิ้งทุกองค์ที่คนจีนไหว้มาแต่เดิม ถ้าอ่านแค่ชุด 9 องค์ ผู้อ่านจะพลาดเทพที่เก่ากว่าและสำคัญกว่าหลายองค์ หัวข้อนี้รวบรวมองค์ที่ควรรู้

กุมารเรียกทรัพย์ 招财童子 กับ เซียนกำไร 利市仙官

招财童子 (แต้จิ๋ว เจียไฉ่ท้งจื้อ / จีนกลาง เจาไฉถงจื่อ — กุมารเรียกทรัพย์) เป็นเด็กชายสวมเอี๊ยมแดง (肚兜) ถือก้อนทองหรือหยวนเป่า [35] ที่มามีสองทฤษฎี ศิลปวัฒนธรรมและวิกิพีเดียจีนชี้ว่าอาจได้อิทธิพลจาก 善财童子 (พระสุธนกุมาร) ในพุทธมหายาน ซึ่งตามตำนานเมื่อเกิดมีทรัพย์ผุดขึ้นจากดิน ภายหลังศาสนาเต๋ารับมาดัดแปลง อีกทฤษฎีว่ามาจากตุ๊กตากระดาษตัดของชาวบ้าน [3][35] บางสายขยายเป็นกุมารห้าแบบ [3]

利市仙官 (แต้จิ๋ว หลีฉีเซียงกวน / จีนกลาง ลี่ชื่อเซียนกวน — เซียนขุนนางแห่งกำไร) ปรากฏครั้งแรกในสมัยซ่งถึงหยวน เป็นเทพพื้นบ้านของพ่อค้าหลายภูมิภาค ต่อมานิยายห้องสินจึงจับคู่ตำแหน่งนี้กับ 姚少司 ในฐานะบริวารของจ้าวกงหมิง [3][35] คำว่า 利市 ใกล้กับคำว่า "利是" หรือ "利市" ของกวางตุ้ง ซึ่งหมายถึงซองแดงหรืออั่งเปา

ทั้งสององค์มักอยู่คู่กันในคำอวยพรบนหยวนเป่าสมัยชิง "招财童子至，利市仙官来" (กุมารเรียกทรัพย์มาถึง เซียนกำไรมาเยือน) และใช้เป็นภาพประตูหรือภาพมงคลช่วงตรุษจีน [3][35] ในศาลไฉ่ซิ้งมักพบเป็นรูปบริวารยืนขนาบไช้เป๊กแชกุน ไม่มีศาลเฉพาะที่โดดเด่น

เทพคู่ฮั้วฮะ 和合二仙: ไฉ่ซิ้งสายความกลมเกลียว

和合二仙 (แต้จิ๋ว ฮั้วฮะหยีเซียง / จีนกลาง เหอเหอเอ้อร์เซียน — สองเซียนแห่งความกลมเกลียว) คือพระกวีสองรูปสมัยถัง ได้แก่ 寒山 (หานซาน) และ 拾得 (สือเต๋อ) แห่งเขาเทียนไถ มณฑลเจ้อเจียง เชื่อกันว่าเป็นอวตารของพระมัญชุศรีและพระสมันตภัทร [110]

ความเชื่อนี้ผ่านหลายชั้น สมัยซ่ง "เทพฮั้วฮะ" เป็นองค์เดียว คือ "万回哥哥" รูปผมยุ่ง หน้ายิ้ม ถือกลองและไม้ตี (ข้อนี้ผู้ค้นคว้าอ้างจากความรู้ ยังไม่ได้ดึงต้นฉบับ) สมัยหมิงเปลี่ยนเป็นคู่หานซานกับสือเต๋อ และเริ่มไหว้ขอทรัพย์ด้วย สมัยชิงจักรพรรดิยงเจิ้งสถาปนาหานซานเป็น "和圣" และสือเต๋อเป็น "合圣" [106][110] ปีที่สถาปนามักอ้างกันว่า ค.ศ. 1733 แต่วิกิพีเดียจีนไม่ได้ระบุปี จึงยังรอตรวจ

รูปลักษณ์จำง่าย องค์หนึ่งถือ ดอกบัว (荷) อีกองค์ถือ กล่อง (盒) สองคำนี้ออกเสียงจีนกลางว่า "เหอ" พ้องกับคำว่า 和合 (กลมเกลียว) มักมีค้างคาวห้าตัวบินออกจากกล่อง หมายถึงพรห้าประการ (五福) [3][106] เดิมเป็นเทพของมิตรภาพและความรักของคู่ครอง แขวนในงานแต่ง ต่อมาใช้ขอทรัพย์และความสามัคคีในการค้าแบบหุ้นส่วน [106][110] ศาลสำคัญคือวัดหานซาน (寒山寺) ที่ซูโจว ซึ่งวิกิพีเดียจีนเล่าว่าทั้งสองเคยดูแลวัด 普明院 แล้วเปลี่ยนชื่อเป็นวัดหานซาน [110]

เสิ่นว่านซาน 沈万三: เศรษฐีที่กลายเป็น "ไฉ่ซิ้งมีชีวิต"

沈万三 (แต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้ ซิ่งบ่วงซา / จีนกลาง เสิ่นว่านซาน) เป็นเศรษฐีปลายราชวงศ์หยวนต้นหมิง คนไทยเชื้อสายจีนเรียกแซ่ 沈 ว่า "ซิ้ม" ตามสำเนียงเมืองแต้จิ๋ว

ประวัติศาสตร์:《明史·后妃传》 ตอนพระนางหม่า (马皇后) บันทึกเรื่องเศรษฐีชาวอู๋ซิงชื่อ 沈秀 ที่ "助筑都城三之一，又请犒军" คือออกเงินสร้างกำแพงเมืองหลวงหนึ่งในสาม แล้วยังขอออกเงินเลี้ยงทหาร จักรพรรดิจูหยวนจางกริ้วว่า "匹夫犒天子军，乱民也，宜诛" (คนธรรมดาบังอาจเลี้ยงทัพจักรพรรดิ เป็นกบฏ ควรประหาร) พระนางหม่าทูลทัดทานว่า "民富敌国，民自不祥。不祥之民，天将灾之，陛下何诛焉" (ราษฎรรวยเทียบแผ่นดิน เป็นอัปมงคลในตัวอยู่แล้ว ฟ้าย่อมลงโทษเอง ฝ่าบาทจะประหารไปใย) จึง "释秀，戍云南" คือไว้ชีวิตแต่ส่งไปเป็นทหารชายแดนยูนนาน [111] การระบุว่า 沈秀 คือ 沈万三 เป็นความเห็นที่แพร่หลาย จึงควรเขียนว่า "เชื่อกันว่า"

ตำนานอ่างเก็บทรัพย์: หนังสือ《坚瓠集》 เล่าว่าเสิ่นว่านซานฝันเห็นคนชุดเขียวร้อยกว่าคนมาขอชีวิต รุ่งเช้าเขาซื้อกบร้อยกว่าตัวจากชาวประมงไปปล่อย แล้วพบอ่างดินเผาที่กบล้อมอยู่ ภรรยาทำปิ่นหล่นลงไป ปิ่นก็งอกเพิ่มเต็มอ่าง ตำนานเล่าต่อว่าจูหยวนจางยึดอ่างไปฝังใต้ประตูเมืองหนานจิง ประตูนั้นจึงได้ชื่อว่า 聚宝门 (ประตูรวมสมบัติ) ปัจจุบันคือ 中华门 [112] ชาวบ้านจึงยกเสิ่นว่านซานเป็น "周庄财神" (ไฉ่ซิ้งแห่งโจวจวง) ศาลในไต้หวันบางแห่งก็บูชาท่าน [3] รูปเคารพเป็นคหบดีอ้วนในชุดคนมีอันจะกิน ถือชามเก็บทรัพย์ บ้านลูกหลานของตระกูลเสิ่น (沈厅) อยู่ที่เมืองน้ำโจวจวง คุนซาน มณฑลเจียงซู

ฮั่นสิน 韩信: เทพการพนัน

韩信 (ชื่อไทยตามพงศาวดารไซ่ฮั่น ฮั่นสิน / แต้จิ๋ว ฮั้งซิ่ง / จีนกลาง หานซิ่น) เป็นแม่ทัพต้นราชวงศ์ฮั่น ตำนานเล่าว่าท่านคิดเกมให้ทหารเล่นแก้เบื่อ จนกลายเป็นไพ่นกกระจอก นักพนันจึงไหว้ท่านในฐานะไฉ่ซิ้งลาภลอย [35] ศิลปวัฒนธรรมตั้งข้อสังเกตว่าไฉ่ซิ้งองค์รองบางองค์ถูกเล่าว่าเป็นเทพของ "ธุรกิจสีเทา" ซึ่งเป็นด้านตรงข้ามของภาพไฉ่ซิ้งผู้มีคุณธรรม [35]

เทพที่ดิน 土地公 แป๊ะกง และตี่จู๊เอี๊ย

土地公 (แต้จิ๋ว โท่วตี่กง / จีนกลาง ถู่ตี้กง — เทพที่ดิน) ชื่อทางการคือ 福德正神 (แต้จิ๋ว ฮกเต็กเจี่ยซิ้ง / จีนกลาง ฝูเต๋อเจิ้งเสิน — เทพผู้ทรงบุญและคุณธรรม) คนจีนตอนใต้ถือว่าเทพที่ดินคือเทพทรัพย์ด้วย เพราะคติ "有土斯有财" (มีดินก็มีทรัพย์) [3][113] ในหมิ่นหนานและไต้หวันเชื่อว่าท่านคุ้มครองพืชผล การค้า การเดินทาง และสุสาน รูปเคารพเป็นชายชรา ผมและเคราขาว ยิ้ม ถือไม้เท้าและหยวนเป่า มีภรรยาคือ 土地婆 วันเกิดคือ 2 ค่ำ เดือน 2 (ปี 2026 ตรงกับ 20 มี.ค. วันเดียวกับวสันตวิษุวัต) [113]

ในภาษาแต้จิ๋วมีคำที่เกี่ยวข้องอีกหลายคำที่คนไทยมักใช้ปนกัน

คำ	เสียงอ่าน	หมายถึง
伯公	แต้จิ๋ว แป๊ะกง / จีนกลาง ปั๋วกง	เจ้าที่ประจำชุมชน (ไทยเรียกแป๊ะกง)
大伯公	ฮกเกี้ยน ตั่วแป๊ะกง (Tua Pek Kong) / จีนกลาง ต้าป๋อกง	เทพแห่งความรุ่งเรืองของชาวจีนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มักถูกสับสนกับเทพที่ดิน [114]
地主爷	แต้จิ๋ว ตี่จู๊เอี๊ย / จีนกลาง ตี้จู่เหยีย	เจ้าที่ประจำบ้านหรือร้าน ตั้งศาลสีแดงชิดพื้น
本头公	แต้จิ๋ว ปึงเถ่ากง / จีนกลาง เปิ่นโถวกง	เทพประจำถิ่นในชุมชนจีนในไทย

ศิลปวัฒนธรรมพาดหัวบทความเรื่องตี่จู๊เอี๊ยว่าเป็น "ศาลเจ้าของชาวจีนโพ้นทะเลที่คนจีนแผ่นดินใหญ่ไม่มี" [115] ส่วนป้ายบูชาระดับพื้นในร้านค้ากวางตุ้ง ฮ่องกง และจีนโพ้นทะเล มักเขียน "五方五土龙神" คู่กับ "前后地主财神" หรือ "唐番地主财神" ซึ่งแสดงว่าในโลกจีนใต้ เจ้าที่กับเทพทรัพย์ถูกหลอมเป็นองค์เดียวกัน [116] รายละเอียดเรื่องนี้อยู่ในหัวข้อท้องถิ่น ใครสนใจเรื่องเจ้าที่อ่านต่อได้ที่แป๊ะกงสามองค์ ศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย สวนผัก และตี่จู๊เอี๊ยกับวันมังกรเงยหน้า

เทพประทานพร 天官 และกลุ่มดวงดาว

天官 (แต้จิ๋ว ทีกวน / จีนกลาง เทียนกวน — ขุนนางสวรรค์) คือ "赐福天官" ผู้ประทานพร หนึ่งในสามขุนนาง (三官) ของเต๋า วิกิพีเดียจีนเขียนว่า "赐福天官即福星" คือเทพองค์เดียวกับดาวฮก และมักไหว้คู่กับลกและซิ่ว [3] ภาพตรุษจีนที่รวมฮก ลก ซิ่ว เข้ากับไฉ่ซิ้งเป็นชุด "福禄寿财喜" คือร่องรอยที่ไฉ่ซิ้งถูกเพิ่มเข้าไปในกลุ่มเทพมงคลดั้งเดิม [3]

ชัมภล 黄财神: ไฉ่ซิ้งของพุทธวัชรยาน

黄财神 (แต้จิ๋ว อึ้งไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง หวงฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งเหลือง) คือ Jambhala (ชัมภล) เทพแห่งทรัพย์ของพุทธวัชรยานจากอินเดียและทิเบต คนจีนเรียกท่านว่า 藏巴拉 หรือ 布禄金刚 ท่านเป็นหัวหน้าของ 五姓财神 คือชัมภลห้าสี ได้แก่ เขียว ขาว แดง เหลือง และดำ ถือพังพอนที่คายแก้วออกจากปาก [18] ผู้ค้นคว้าพบมนตร์ภาษาจีนของท่านว่า "唵 赞巴拉 扎连达耶 梭哈" ซึ่งถอดจากสันสกฤต Oṃ Jambhala Jalendraye Svāhā [18]

นี่คือที่มาของคาถา "โอม ชัมภาลา จาเลนไน เยโซฮา" ที่สื่อไทยแนะนำให้สวดตอนไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย มนตร์บทนี้เป็นของชัมภลในพุทธทิเบต ไม่ใช่บทของไฉ่ซิ้งจีน [12][117] รายละเอียดอยู่ในหัวข้อไฉ่ซิงเอี๊ยในไทย

ไฉ่ซิ้ง ท้าวเวสสุวรรณ ท้าวกุเวร: องค์เดียวกันไหม

ในไทยมีความเชื่อแพร่หลายว่าไฉ่ซิงเอี๊ย ท้าวเวสสุวรรณ และท้าวกุเวรเป็นองค์เดียวกัน Shopee Blog เขียนว่าเทพโชคลาภ "คือองค์ท้าวเวสสุวรรณ" และบล็อกท้าวเวสสุวรรณเขียนว่า "เป็นองค์เดียวกันกับไฉ่ซิงเอี๊ยของทางจีน หรือทางอินเดียเรียกท้าวกุเวร" [118][119] กระทู้ Pantip ปี 2558 ก็ถามคำถามนี้ ขณะที่เพจพุทธ-จักราศีค้านว่า "ท้าวเวสสุวรรณไม่ใช่ไฉ่ซิงเอี้ย" [120] หมู่บ้านนาคาที่อุดรธานีเรียกองค์ไฉ่ซิ้งที่กำลังสร้างว่า "ท้าวเวสสุวรรณจีน" [121]

คำตอบตามหลักวิชาการคือ ไม่ใช่องค์เดียวกัน แต่มีจุดเชื่อมที่ทำให้สับสน ตารางนี้เทียบสามระบบ

ประเด็น	ไฉ่ซิ้งจีน (财神)	ท้าวเวสสุวรรณ (多闻天王)	ท้าวกุเวร (Kubera)
ระบบความเชื่อ	ศาสนาพื้นบ้านจีนและเต๋า	พุทธ (จตุโลกบาลทิศเหนือ)	ฮินดู
ชื่อจีน	赵公明, 比干 ฯลฯ	多闻天王 (แต้จิ๋ว โตบุ้งทีอ๊วง / จีนกลาง ตัวเหวินเทียนหวาง) หรือ 毗沙门天	俱毗罗
ความเกี่ยวกับทรัพย์	หน้าที่หลัก	วิกิพีเดียจีนเรียก "财宝天王" (ราชาแห่งทรัพย์สมบัติ) [3] ในคัมภีร์พุทธเป็นเจ้าแห่งยักษ์และทรัพย์	เทพแห่งทรัพย์ บุตรของ Viśravas จึงได้ชื่อ Vaiśravaṇa
ในวัดจีน	หอไฉ่ซิ้ง	นั่งในวิหารจตุโลกบาล (วัดเล่งเน่ยยี่เรียก "ซี้ไต๋เทียงอ้วง") [122]	ไม่มี
ความสัมพันธ์	—	พุทธรวมกุเวรกับเวสสุวรรณเป็นองค์เดียว และในทิเบตมีคติผูกเวสสุวรรณกับชัมภลเข้าด้วยกันจริง [18]	—

สรุปคือ สมการ "ไฉ่ซิ้ง = ท้าวเวสสุวรรณ = ท้าวกุเวร" เป็นการรวบของสายมูไทย เพราะทั้งสามมีหน้าที่คล้ายกัน ยกเว้นชัมภลที่อยู่ในสายพุทธเดียวกับเวสสุวรรณจริง [3][18] นักมานุษยวิทยา Peter A. Jackson จัด "เทพจีน" และ "เทพอินเดีย" เป็นสองในสี่หมวดของ "ลัทธิแห่งความมั่งคั่ง" ของไทยร่วมสมัย ร่วมกับพระมหากษัตริย์ในอดีตและพระเกจิ [123] พระพิฆเนศก็อยู่ในกลุ่มเทพประทานความสำเร็จของสายมูไทยเช่นกัน แต่ผู้ค้นคว้าไม่พบแหล่งใดที่ผูกพระพิฆเนศกับไฉ่ซิ้งโดยตรง

เทพทรัพย์ของเพื่อนบ้าน: Thần Tài ของเวียดนาม

เวียดนามมี Thần Tài (เทพทรัพย์ อักษรจีนคือ 神财) ซึ่งสื่อเวียดนามระบุว่ารับมาจากความเชื่อจีน และวัฒนธรรมเวียดนามดั้งเดิมไหว้แต่ Ông Địa (เจ้าที่) [124] ปัจจุบันร้านค้าเวียดนามตั้งสององค์คู่กันบนแท่นเตี้ยชิดพื้น หันออกประตู รูป Thần Tài เป็นชายชราผมขาวนั่งถือก้อนทอง ซึ่งคล้ายไฉ่ซิ้งฝ่ายบุ๋นของจีน [124][125] รายละเอียดอยู่ในหัวข้อท้องถิ่น

---

ประวัติความเชื่อ

ไทม์ไลน์ไฉ่ซิ้งจากโจวถึงปัจจุบัน

ยุค	เหตุการณ์และหลักฐาน	ระดับหลักฐาน
โจว	ยังไม่มีเทพแห่งทรัพย์ มีแต่การบูชาห้าแห่ง (五祀) ซึ่งเทพทางเดินเป็นต้นเค้าของเทพทางห้าทิศ [1]	ยืนยัน
ฮั่นตะวันออก	《后汉书》 เล่าว่าเทพเตาปรากฏต่อ 阴子方 แล้วเขาร่ำรวย ส่วน "ต้นไม้เขย่าเงิน" (摇钱树) ในสุสานยุคฮั่นและสามก๊กถือเป็นต้นเค้าของคติขอทรัพย์ [1]	ยืนยัน
จิ้นตะวันออก	《搜神记》 มีจ้าวกงหมิงในฐานะแม่ทัพผี [16][81]	ยืนยันผ่านแหล่งรอง
ถัง	ตำนานหานซานกับสือเต๋อ (ภายหลังเป็นเทพคู่ฮั้วฮะ) และตำนานที่ห้าพี่น้อง 五显 "ลงมา" ที่อู้หยวนในรัชศกกวงฉี [3][32]	ตำนาน
ซ่งเหนือและใต้	《东京梦华录》 บันทึกการขายภาพ "财门" ช่วงสิ้นปีในไคเฟิง ส่วน《梦粱录》 บันทึกการขาย "财马" ในหางโจว ศาล 五通 ได้ป้าย "灵顺" และห้าพี่น้องได้ยศอ๋อง เทพ "利市仙官" เกิดในยุคนี้ [1][31][35]	ยืนยัน
หยวน	ภาพประตูคลังทรัพย์ที่เก่าที่สุดที่เหลืออยู่ คำว่า 财神 ปรากฏในบทละคร《来生债》 ปลายหยวนต้นหมิง หนังสือ《搜神广记》 กล่าวถึงจอมพลจ้าวและท่านหลี่ [1][3][96]	ยืนยัน
หมิง	《三教搜神大全》 และนิยายห้องสิน (ราว ค.ศ. 1600) ทำให้จ้าวกงหมิงเป็นไฉ่ซิ้งพร้อมบริวารสี่องค์ ศาล 玄坛庙 เกิดขึ้นมากในเมืองการค้าเจียงหนาน 五显 เข้าพิธีหลวงที่หนานจิง และ《警世通言》 ของ 冯梦龙 บันทึกการไหว้ห้าทิศที่ซูโจววันที่ 5 ค่ำ เรียกว่า "烧利市" [3][6][30][31]	ยืนยัน
ชิง	《清嘉录》 บันทึกการรับเทพหัวทางวัน 5 ค่ำ เดือนอ้าย กวนอูกลายเป็นไฉ่ซิ้งของเมืองและวงการค้า ยงเจิ้งสถาปนาเทพคู่ฮั้วฮะ และ《中华全国风俗志》 บันทึกว่าคนแต้จิ๋วไหว้ฟ่านหลี [1][3][28]	ยืนยัน
สาธารณรัฐจีน	การไหว้ไฉ่ซิ้งเป็นประเพณีทั่วไป ถาวรชี้ว่า "เทพอื่นเสื่อม แต่ไฉ่ซิ้งกลับแพร่หลาย" [1]	ยืนยัน
สาธารณรัฐประชาชนจีนยุคแรก	ความเชื่อซบเซาในยุครณรงค์ "斗私批修" (ต่อสู้ความเห็นแก่ตัว วิจารณ์ลัทธิแก้) [1][15]	ยืนยัน
หลังปฏิรูปเศรษฐกิจ	ความเชื่อฟื้นตัว 高丙中 วิเคราะห์ในวารสาร《思想战线》 ปี 2016 ว่าเป็นการแสดงออกทางวัฒนธรรมของการที่การแสวงหาความมั่งคั่งส่วนตัวกลายเป็นเรื่องชอบธรรม และพูดถึงลักษณะ "公庙私求、私财公益" (ศาลสาธารณะใช้ขอเรื่องส่วนตัว ทรัพย์ส่วนตัวกลับไปทำประโยชน์สาธารณะ) [15]	ยืนยัน
ปัจจุบัน	ไฉ่ซิ้งในรูปดิจิทัล ทั้ง AR วอลเปเปอร์ และป้ายอวยพร ขบวนแห่ไฉ่ซิ้งที่ซูโจว และความนิยมไหว้ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ 九路财神 ในจีน ไต้หวัน และไทย [4][5][126]	ยืนยัน
ไทย	ถาวรระบุว่าการไหว้ไฉ่ซิ้งเวลาห้าทุ่มคืนสิ้นปี "เริ่มแพร่หลายเมื่อประมาณ พ.ศ. 2530" และรายละเอียดอย่างทิศที่เปลี่ยนทุกปีก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ Jackson (2022) เขียนว่าลัทธิเทพแห่งความมั่งคั่งของไทย "ได้รูปปัจจุบันในทศวรรษหลัง ๆ ของศตวรรษที่ 20" ห้างนำองค์ไฉ่ซิ้งมาตั้งให้ไหว้ [2][49][123]	ยืนยัน (ข้อ พ.ศ. 2530 เป็นแหล่งเดียว)

นิยายห้องสินเปลี่ยนระบบไฉ่ซิ้งอย่างไร

ห้องสินมีบทบาทสูงมากในการวางระบบไฉ่ซิ้ง ผู้ค้นคว้าสรุปไว้สามข้อ [3][6][35]

1. รวมเทพพ่อค้าที่มีอยู่แล้วเป็น "ทีม 5 องค์" เทพอย่างเซียนกำไรและกุมารเรียกทรัพย์มีมาตั้งแต่ซ่งถึงหยวน ห้องสินนำมารวมกับจ้าวกงหมิง ให้มีหัวหน้าชัดเจน แล้วผูกเข้ากับคติห้าทิศ
2. ตั้งชื่อเฉพาะที่ใช้กันจนทุกวันนี้ คือ "金龙如意正一龙虎玄坛真君"
3. ไม่ได้ตั้งปี่กานเป็นไฉ่ซิ้ง แต่ให้เป็นดาวบุ๋นคฺวี่ ภาพ "ปี่กานคือไฉ่ซิ้งบุ๋น" จึงเกิดทีหลังจากความนิยมของนิยาย

ในไทย ห้องสินฉบับแปลเป็นวรรณกรรมจีนที่รู้จักกว้างขวางรองจากสามก๊ก แต่ผู้ค้นคว้ายังหาชื่อไทยของจ้าวกงหมิงในห้องสินฉบับแปลเก่าไม่พบ เพราะตัวบทในวิกิซอร์ซไทยยังเป็นหน้าสแกนเป็นส่วนใหญ่

ไฉ่ซิ้งกับวัฒนธรรมพ่อค้า: ซานซี อานฮุย และแต้จิ๋ว

ไฉ่ซิ้งเติบโตไปพร้อมกับกลุ่มพ่อค้าจีน แต่ละกลุ่มเลือกเทพต่างกัน

• พ่อค้าซานซี (晋商): ใช้กวนอูเป็นทั้งไฉ่ซิ้งและสัญลักษณ์ของ "信义" ศาลกวนอูกับสมาคมพ่อค้าไปด้วยกันเสมอ ระบบจ้างงานใช้หลัก "避亲" คือไม่จ้างญาติ แต่ให้คนบ้านเดียวกันค้ำประกัน [69]
• พ่อค้าอานฮุย (徽商): ไหว้ 朱熹 ทำธุรกิจแบบเครือญาติ ผูกกับศาลบรรพชน ศาล 五显 ที่อู้หยวนซึ่งในอดีตเป็นส่วนของฮุยโจวก็อยู่ในเขตวัฒนธรรมนี้ [31][69]
• ประเพณีวัน 5 ค่ำ: พ่อค้าซานซีและอานฮุยใช้วันที่ 5 เดือนอ้ายเป็นวันเปิดร้าน "开门利市" แล้วแพร่ไปสู่คนทั่วไป (แหล่งเดียว) [126] ภาคเหนือรวมพิธีนี้กับ "破五" และ "送穷" (ส่งความจน) ส่วนภาคใต้ไหว้ห้าทิศและแย่งกันจุดธูปดอกแรก [127]
• พ่อค้าแต้จิ๋ว (潮商): คนแต้จิ๋วไหว้ฟ่านหลีวันที่ 24 ค่ำ เดือน 6 ตาม《中华全国风俗志》 [1] ในแต้จิ๋ว วันที่ 4 ค่ำ เดือนอ้ายเป็นวัน "神落天" ที่รับเทพทั้งหลาย รวมถึงไฉ่ซิ้ง กลับลงมาจากสวรรค์ หลังจากส่งขึ้นไปในวันที่ 24 ค่ำ เดือน 12 [128][129] ผู้ค้นคว้าพบว่ารายชื่อมหาเศรษฐีจีนปี 2024 มีผู้ประกอบการเชื้อสายแต้จิ๋วหลายคน เช่น หม่าฮั่วเถิง หลี่เจียเฉิง และตระกูลเจียรวนนท์ แต่ข้อมูลนี้เป็นสื่อจีนที่ใช้ประกอบ ไม่ใช่หลักฐานเรื่องศาสนา [128]

---

ไฉ่ซิ้งในศาสนาเต๋า

ไฉ่ซิ้งอยู่ตรงไหนในวิหารเทพของเต๋า

ในศาสนาเต๋า 道教 (แต้จิ๋ว เต๋าก่า / จีนกลาง เต้าเจี้ยว) ไฉ่ซิ้งไม่ได้อยู่ชั้นสูงสุด ชั้นสูงสุดคือ 三清 (แต้จิ๋ว ซาเช็ง / จีนกลาง ซานชิง — เทพสูงสุดสามองค์) ตามด้วย 玉皇 (เง็กเซียนฮ่องเต้ / จีนกลาง ยวี่หวง) และ 四御 ไฉ่ซิ้งจัดเป็นเทพผู้ปฏิบัติหน้าที่ที่ราษฎรนิยมขอพร องค์ที่เต๋าสายหลักให้สถานะชัดที่สุดคือจ้าวกงหมิง ซึ่งได้สมัญญา 正一玄坛元帅 (จอมพลผู้เฝ้าแท่นเสวียนถานแห่งสายเจิ้งอี) [82] ตำนานเล่าว่าเง็กเซียนส่งจ้าวกงหมิงมาเฝ้าเตาหลอมยาอายุวัฒนะของ 张天师 (จางเทียนซือ) ที่เขามังกรเสือ 龙虎山 ข้อนี้เป็นตำนาน ยังไม่พบเอกสารปฐมภูมิที่ยืนยัน [82]

ประเด็นที่น่าสนใจคือ เอกสารยุคต้นจัดจ้าวกงหมิงเป็น เทพโรคระบาด (瘟神) ก่อนจะกลายเป็นเทพแห่งทรัพย์ [82][130] ร่องรอยนี้ยังเห็นในบท宝诰 ที่ว่า "号令瘟火" และในชุดเทพโรคระบาดห้าองค์ (五灵公) ที่มีชื่อจ้าวกงหมิงอยู่ด้วย ซึ่งในไต้หวันกลายเป็น "五福大帝" [130][131]

นิกายเจิ้งอีกับเฉวียนเจิน

ศาสนาเต๋าปัจจุบันมีสองนิกายหลัก ผู้ค้นคว้า ไม่พบเอกสารที่บอกว่าสองนิกายจัดสถานะไฉ่ซิ้งต่างกัน ข้อต่างอยู่ที่แนวปฏิบัติโดยรวม [132]

ประเด็น	正一 เจิ้งอี (แต้จิ๋ว เจ่งอิก / จีนกลาง เจิ้งอี)	全真 เฉวียนเจิน (แต้จิ๋ว ช้วงจิง / จีนกลาง เฉวียนเจิน)
บูรพาจารย์	จางเทียนซือ สายเขาหลงหู่	王重阳 (หวังฉงหยาง)
วิถีนักบวช	ฆราวาส มีครอบครัวได้ กินเนื้อได้ เรียกว่า 火居道士	ออกบวช ถือพรหมจรรย์ กินเจ อยู่ในอาราม
จุดเน้น	ยันต์ (符箓) และพิธีกรรม เช่น ขับผี แก้เคราะห์ ขอพร	ฝึกตนภายใน (内丹)
พิธีขอทรัพย์	ผู้ให้บริการหลักของพิธีเติมคลังทรัพย์ รับไฉ่ซิ้ง และยันต์เรียกทรัพย์ [133]	มีน้อยกว่า แต่อารามใหญ่ก็มีหอไฉ่ซิ้งและงานรับไฉ่ซิ้ง
ปัจจุบัน	สองนิกายผสมกันมากขึ้น	เช่นเดียวกัน

แหล่งข้อมูลของตารางนี้เป็นเว็บถามตอบ ความน่าเชื่อถือปานกลาง แต่ตรงกับความรู้มาตรฐานด้านศาสนาเต๋า [132]

ตัวอย่างฝั่งเฉวียนเจิน: อาราม 白云观 ปักกิ่ง (จีนกลาง ไป๋หยุนกวน) อารามต้นสายนิกายหลงเหมินของเฉวียนเจิน มีหอ 财神殿 ที่เว็บท่องเที่ยวระบุว่าประดิษฐานปี่กาน จ้าวกงหมิง และกวนอู ช่วงตรุษจีนมีพิธีรับไฉ่ซิ้งวันที่ 5 ค่ำ เดือนอ้าย [134] และมีประเพณีชาวบ้าน "窝风桥打金钱眼" คือโยนเหรียญให้ลอดรูเหรียญยักษ์ใต้สะพานโวเฟิง สื่อปักกิ่งรายงานว่ายังคึกคักในวันที่ 5 ค่ำ ปี 2023 [135] แม้แต่นิกายนักพรตที่ไม่ยึดติดทรัพย์ ก็ยังเปิดพื้นที่ให้ประเพณีขอทรัพย์ของชาวบ้านในอารามของตน

จริยธรรมเรื่องทรัพย์: "君子爱财 取之有道"

สำนวนที่คนจีนใช้บ่อยคือ "君子爱财，取之有道" (วิญญูชนรักทรัพย์ แต่หามาอย่างถูกทาง) ศาสนาเต๋ามีหลักเรื่องทรัพย์ที่ชัดเจน ซึ่งเป็นฐานให้เต๋าสายหลักปฏิเสธมนต์ดำที่จะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป

หลัก	ที่มา	ใจความ
ยอมรับการแสวงหาทรัพย์โดยสุจริต	《周易·系辞》 "富有之谓大业"	การสร้างทรัพย์คือการทำตามวิถีฟ้า [20]
ห้ามลักขโมยและเอาของผู้อื่น	《受持八戒斋文》 ของ 陆修静 "不得盗他物以自供给" และ《老君说一百八十戒》 "不得妄取人一钱以上物"	ห้ามเอาแม้เงินเพียงหนึ่งอีแปะที่ไม่ใช่ของตน [20]
ลาภมิควรได้ให้โทษ	《太上感应篇》 "取非义之财者，譬如漏脯救饥，鸩酒止渴"	ทรัพย์อธรรมเหมือนกินเนื้อเน่าแก้หิว ดื่มเหล้าพิษแก้กระหาย [20][136]
แบ่งปัน ไม่สะสม	《初真十戒》 ข้อ 7 "不得贪求无厌，积财不散，当行节俭，惠恤贫穷"	ไม่ละโมบ ไม่กักตุน ประหยัด และช่วยคนจน [20]
ทรัพย์ต้องหมุนเวียน	《道德经》 "损有余而补不足" และ《太平经》	ทรัพย์ไม่ใช่ของส่วนตัวโดยสมบูรณ์ [20]
ทรัพย์คู่คุณธรรม	财德兼修	ใช้อธิบายพิธีเติมคลังทรัพย์ในเว็บสายพิธี [133]

ตัวบทของ《太上感应篇》 ยืนยันได้ แต่คัมภีร์ข้ออื่นอ้างผ่านเว็บ yiqibazi ซึ่งเป็นเว็บเชิงพาณิชย์ จึงควรตรวจกับต้นฉบับในเต๋าจั้งอีกครั้ง [20]

นัยของตารางนี้ชัดมาก ในสายตาเต๋า การไหว้ไฉ่ซิ้งคือการขอให้ทางทำมาหากินเปิด ไม่ใช่การดึงทรัพย์ของคนอื่นมาเป็นของตน นี่คือเส้นแบ่งที่นักบวชเต๋าใช้แยกพิธีของตนออกจากไสยเรียกทรัพย์และการเลี้ยงผี

พิธีกรรมสายเต๋าเพื่อทรัพย์

พิธี	ทำเมื่อไร	สาระสำคัญ	ระดับหลักฐาน
接财神 / 迎财神 (แต้จิ๋ว จักไฉ่ซิ้ง, เอี๊ยงไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เจียฉายเสิน, อิ๋งฉายเสิน — รับไฉ่ซิ้ง)	คืนก่อนวันตรุษ (ยามจื่อ 23.00–01.00 น.) หรือวันที่ 2 หรือ 5 ค่ำ เดือนอ้าย	ตั้งโต๊ะหันไปทาง "ทิศไฉ่ซิ้ง" ของปีตามปฏิทินจีน แล้วจุดประทัด	ยืนยัน [11][102][134]
祭财神 (แต้จิ๋ว จี่ไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง จี้ฉายเสิน — เซ่นไฉ่ซิ้ง)	วันเกิดเทพ เช่น 15 ค่ำ เดือน 3 ของจ้าวกงหมิง	ไหว้ด้วยเครื่องเซ่น	วันเกิดเทพมีหลายสำนัก
补财库 (แต้จิ๋ว โป้วไฉ่โค่ว / จีนกลาง ปู่ไฉคู่ — เติมคลังทรัพย์)	วันฤกษ์ วันเกิดผู้ขอ หรือวันเกิดเทพ	อ่านคำร้อง (疏文) ต่อเทพผู้คุมคลัง แล้วเผากระดาษเงิน	เชิงพาณิชย์ และมีนักบวชคัดค้าน [133][137][138]
填还受生钱 (จีนกลาง เถียนหวนโซ่วเซิงเฉียน — ใช้คืนเงินก่อนเกิด)	วันเกิดหรือวันเกิดเทพ	ใช้หนี้ก่อนเกิดตามคัมภีร์ด้วยการเผากระดาษเงินคลัง	มีในคัมภีร์ [138][139][140]
礼斗 / 拜斗 (แต้จิ๋ว โล้ยเต้า, ป่ายเต้า / จีนกลาง หลี่โต่ว, ป้ายโต่ว — บูชาดาว)	งานใหญ่ต้นปี หรือเดือน 9	ตั้งตะเกียงดาวบูชาดาวเหนือดาวใต้ ขอแก้เคราะห์และต่ออายุ ทรัพย์เป็นผลพลอยได้	ยืนยัน [141][142]
祈福法会 (พิธีขอพรหมู่)	เทศกาล	พิธีหมู่ในอาราม ใส่ชื่อผู้ร่วมพิธีลงในคำร้อง	ทั่วไป
开光 (แต้จิ๋ว คุยกึง / จีนกลาง คายกวง — เบิกเนตร)	ก่อนตั้งรูปไฉ่ซิ้งในบ้าน	เบิกเนตรและเชิญเทพเข้าสถิตในรูป	ยืนยัน [143]
招财符 (แต้จิ๋ว เจียไฉ่ฮู้ / จีนกลาง เจาไฉฝู — ยันต์เรียกทรัพย์)	ตามที่ขอ	พกหรือติดในร้าน	เชิงพาณิชย์
安财神位 (จีนกลาง อันฉายเสินเว่ย — ตั้งหิ้งไฉ่ซิ้ง)	วันฤกษ์	ตั้งหิ้งตามตำแหน่งทรัพย์	เชิงพาณิชย์ [144][145]

เติมคลังทรัพย์ 补财库 กับเงินก่อนเกิด 受生钱: จุดที่ถกเถียงที่สุด

แนวคิดในคัมภีร์: คัมภีร์ที่เกี่ยวข้องคือ《太上老君说五斗金章受生经》 และ《灵宝天尊说禄库受生经》 บางแหล่งยก《太上元始天尊说开库钥匙妙经》 ด้วย [139][140][146] เนื้อความบอกว่าก่อนวิญญาณจะมาเกิด ได้ "ยืม" เงินจากคลังในยมโลกหรือคลังฟ้า เรียกว่า 受生债 หรือ 寿生债 (หนี้ก่อนเกิด) คนเป็นต้องใช้คืน ผู้ที่ใช้คืนแล้วจะ "ได้ความสงบสุขในชาตินี้ มีดาวประจำตัวคุ้มครอง และตายแล้วไม่เสียกำเนิดเป็นมนุษย์" [140] จำนวนเงินที่ต้องคืนคิดจากก้านปีเกิด (天干) และต้องส่งคืนเข้า "คลังที่เท่านั้นเท่านี้" ซึ่งมีขุนคลัง (库官 หรือ 曹官) ประจำ คัมภีร์แบ่งเป็น 12 คลัง [140][147] ตัวเลขรายปีควรตรวจกับคัมภีร์ต้นฉบับ

ในทางวิชาการ งานคลาสสิกคือวิทยานิพนธ์ของ Hou Ching-lang (侯锦郎) ปี 1975 ชื่อ Monnaies d'offrande et la notion de trésorerie dans la religion chinoise ซึ่งเสนอว่าเงินกระดาษเซ่นไหว้ของจีนเป็นระบบ "หนี้และภาษีกับคลังโลกหน้า" [148]

การถกเถียง:

มุมมอง	สาระ
เว็บสายพิธีเชิงพาณิชย์	ใช้ภาพ "คลังทรัพย์รั่วเหมือนถังน้ำรั่ว" หาเงินได้แต่เก็บไม่อยู่ จึงต้องทำพิธีเติม มีห้าขั้น และมีใบรับรองให้ผู้ร่วมพิธี [133][137]
บริษัทรับทำพิธีในเจิ้งโจว	ขยายเป็น "สามคลัง" คือฝากคลังฟ้า ใช้คืนคลังดิน และเติมคลังน้ำ และบอกว่าต้องทำครบทั้งสาม [149]
เว็บถามตอบ	"สิ่งที่แก้ทางเงินได้จริงไม่ใช่การเติมคลัง แต่คือเหตุและผล" [139]
ผู้ปฏิบัติในไต้หวันที่ขายบริการเอง	ที่ถูกคือ "还库" (คืนคลัง) คำนวณจากปีเกิด แนะนำให้ "คืนเกินไว้ก่อน เผื่อขุนคลังคิดดอก" [140]
นักบวชเต๋าไต้หวัน 洪百坚道长	กระดาษเงินสามขุนนาง (三官库钱) ใช้ คืนเงินก่อนเกิด ไม่ใช่เติมคลังทรัพย์ "ตามหลักไม่ควรเรียกว่าหนี้" ส่วนที่เรียกว่า 补财库 นั้น "没根据" (ไม่มีที่มา) และวิจารณ์ประกาศเติมคลังในเน็ตว่าคล้ายการขู่ให้กลัว [138]

ข้อสรุปที่ผู้ค้นคว้าเสนอคือ การคืนเงินก่อนเกิด (填还受生钱) มีในคัมภีร์จริง ส่วนชื่อ "补财库" น่าจะเป็นการตลาดยุคหลัง ที่นำพิธีคืนหนี้มาพูดใหม่ให้เป็นเรื่อง "เพิ่มเงิน" ทั้งนี้ความเห็นของ 洪百坚 อ่านจากข้อความย่อเพราะหน้าเว็บโหลดไม่ขึ้น ยังต้องตรวจฉบับเต็ม [138]

ตามคำอธิบายของ 洪百坚 วิธีคืนแบบดั้งเดิมคือ คนเป็นคืนได้ในวันเกิดของตน ล้อมวงด้วยอิฐหรือขอบถังไม้ไผ่ แล้วเผา "三官银" บนพื้น เรียกว่า "围库钱" จากนั้นนำเถ้าไปลอยน้ำ ถ้าผู้ตายยังไม่ได้คืน ลูกหลานจะช่วยกันจับเชือกล้อมวงแล้วเผาแทน ซึ่งเชื่อมกับพิธี "เผาคลัง" ในงานศพของชาวจีนแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน [138] (นี่เป็นคำอธิบายทางวัฒนธรรม ไม่ใช่คำแนะนำ)

ในไทย ศาลเจ้ามักใช้คำว่า "เติมดวง" "เสริมดวง" "สะเดาะเคราะห์" หรือ "แก้ชง" มากกว่า "เติมคลัง" ผู้ค้นคว้าไม่พบพิธีในไทยที่ใช้ชื่อเติมคลังทรัพย์โดยตรง พบแต่ข่าวพิธีเปิดคลังที่มาเก๊าในสื่อไทย [150]

บูชาดาว 礼斗: พิธีเต๋าแท้ที่มักถูกขายเป็นพิธีขอเงิน

礼斗 คือ "การตั้งพิธีเซ่นบูชาเทพดาวกลุ่มเต้า เพื่อต่ออายุ ขอพร และแก้เคราะห์" โดยบูชาดาวเหนือเจ็ดดวง (北斗七元星君) เป็นหลัก ตามคติ "南斗注生 北斗注死" (ดาวใต้คุมการเกิด ดาวเหนือคุมความตาย) [141] หัวใจของพิธีคือ 斗灯 (ตะเกียงดาว) ประกอบด้วยถังข้าวสาร (ข้าวแทนดวงดาว) กระจก ดาบ กรรไกร ตาชั่ง ไม้บรรทัด และตะเกียงน้ำมันที่ต้องจุดไม่ให้ดับ รวมเจ็ดสิ่ง มีร่มกลมแทนท้องฟ้า และถังเหลี่ยมแทนแผ่นดิน ตามคติ "天圆地方" (ฟ้ากลม ดินเหลี่ยม) [141][142] ตำนานเล่าว่าพิธีนี้เริ่มเมื่อเหล่าจวินมอบวิชาต่ออายุแก่จางเต้าหลิง และขงเบ้ง 诸葛亮 (จีนกลาง จูเก่อเลี่ยง) เคยทำพิธีบูชาดาวขอต่ออายุ แต่แต่ละฉบับระบุปีไม่ตรงกัน [141]

บูชาดาวเป็นพิธีหลักของเต๋าทั้งสองนิกาย และจัดเป็นงานใหญ่ที่ 白云观 ทุกปี [141] พิธีนี้ "ขอทรัพย์" ได้เพียงทางอ้อมผ่านการแก้เคราะห์และต่อดวง แต่สายมูมักขายในชื่อ "拜斗补运求财" ซึ่งเป็นการตีความเชิงพาณิชย์ ใครสนใจพิธีเดือน 9 อ่านต่อได้ที่เทศกาลกินเจและเก้าอ๋อง

เบิกเนตร 开光: เมื่อเชิญไฉ่ซิ้งเข้าบ้าน

แบบพิธีหลวงของอารามเต๋าใช้ "高功法师" (นักบวชผู้ประกอบพิธีอาวุโส) ทำพิธี 12 ขั้น ได้แก่ 清净 (ชำระ) → 请神 (เชิญเทพ) → 发旨 (ออกราชโองการ) → 发令 (ออกคำสั่ง) → 七星 → 八卦 → 入神 (เชิญเทพเข้ารูป) → 敕笔 (เสกพู่กัน) → 敕镜 (เสกกระจก) → 敕鸡 (เสกไก่) → 开光 (เบิกเนตร) → 发毫 [143] ขั้นที่ต่างจากพุทธคือ "入神" ซึ่งเชิญเทพให้ประจำอยู่ในรูป และในทางปฏิบัติมักมีการบรรจุของมงคลในฐานรูป (装藏) ด้วย [143][151]

เว็บพาณิชย์หลายแห่งสอนวิธีเบิกเนตรเองที่บ้าน และมักย้ำว่า "ถ้าไม่เบิกเนตร รูปก็เป็นแค่งานหัตถกรรม" [152] ตรรกะนี้ใช้ขายบริการเบิกเนตรเพิ่ม ผู้อ่านควรรู้ไว้ว่า การเบิกเนตรที่อารามรับรองต้องทำโดยนักบวช ส่วน "เบิกเนตรทางไปรษณีย์" เป็นสิ่งที่นักบวชวิจารณ์ [143][151]

คัมภีร์และบทสวดของไฉ่ซิ้ง

1) 财神宝诰 (บทสรรเสริญไฉ่ซิ้งห้าทิศ) [19][83]

ต้นฉบับ	ความหมายไทย
至心皈命礼	ด้วยใจบริสุทธิ์แน่วแน่ ขอน้อมกราบบูชา
芳徽著于紫霞，功德垂于金碑	เกียรติคุณหอมขจรถึงเมฆม่วง บุญคุณจารึกไว้บนศิลาทอง
一生清廉，积德最厚	ตลอดชีวิตสุจริตสะอาด สั่งสมคุณธรรมไว้หนาแน่นที่สุด
终身正直，累仁甚深	ซื่อตรงตลอดชีพ สะสมเมตตาธรรมไว้ลึกซึ้ง
见利思义，堪为万世主宰	เห็นผลประโยชน์แล้วนึกถึงความชอบธรรม จึงควรเป็นผู้กำกับนับหมื่นชั่วอายุ
不贪为宝，宜享千秋芳馨	ถือความไม่โลภเป็นสมบัติ จึงควรได้รับเครื่องหอมบูชาพันปี
大悲大愿，至公至仁	มหากรุณา มหาปณิธาน เที่ยงธรรมและเมตตายิ่ง
总司天下财源，无量增福益禄	ผู้กำกับแหล่งทรัพย์ทั้งใต้หล้า เพิ่มพูนโชคและลาภยศไม่มีประมาณ
五方五路财神大真君	มหาเทพไฉ่ซิ้งแห่งห้าทิศห้าทาง

จุดเด่นคือวลี "见利思义" ซึ่งมาจาก《论语·宪问》 และ "不贪为宝" ซึ่งมาจาก《左传》 (คำของ 子罕 ว่า "我以不贪为宝") แปลว่า บทสวดขอทรัพย์บทนี้กลับสอนไม่ให้โลภ (ที่มาของสำนวนทั้งสองเป็นความรู้ของผู้ค้นคว้า ยังไม่ได้แนบลิงก์) บางฉบับเขียน "至公志仁" แทน "至公至仁" [83]

2) 玄坛宝诰 ของจ้าวกงหมิง (ดูตัวบทเต็มในหัวข้อจ้าวกงหมิงข้างบน)

3)《玄坛赵大元帅财神经》 (คัมภีร์ไฉ่ซิ้งของจอมพลจ้าว) [83]

คัมภีร์นี้เป็นแบบ "คำสอนจากองค์เทพ" ไม่ใช่คัมภีร์ใน 正统道藏 เท่าที่ผู้ค้นคว้าค้นได้ โครงเรื่องเล่าว่าจ้าวกงหมิงประทับใน 督财府 (จวนกำกับทรัพย์) บนบัลลังก์ร้อยสมบัติ "ทูตทองแห่งไฉ่ซิ้งทิศกลาง" ทูลว่าในยุค "下元甲子" ผู้คนใช้เงินฟุ่มเฟือย จ้าวกงหมิงจึงขี่เสือดำถือแส้ทองลงมาตรวจโลก "于甲子年正月初五日" คำว่า 下元甲子 ในระบบสามยุค (三元) อาจหมายถึงรอบปี 1984–2043 หรือรอบก่อนหน้า (1744–1803) จึง ระบุอายุคัมภีร์ไม่ได้ คัมภีร์ยังตั้งทูตห้าทิศเป็นทูตทองเขียว แดง เหลือง ขาว และดำ ประจำทิศตะวันออก ใต้ กลาง ตะวันตก และเหนือ ซึ่งต่างจากชุดชื่อในห้องสิน [83]

บทคัดตอน "诰诫" (คำเตือน) ของคัมภีร์นี้น่าสนใจมาก

ต้นฉบับ	ความหมายไทย
吾是玄坛赵天君，财帛府中我为尊。	ข้าคือเทพจ้าวแห่งเสวียนถาน ผู้เป็นใหญ่ในจวนทรัพย์สิน
天下财源吾掌管，富贵穷通由我定。	แหล่งทรัพย์ใต้หล้าข้ากุมไว้ รวยหรือจน รุ่งหรือตก ข้าเป็นผู้กำหนด
兼管风火瘟雷部，三月十五是诞辰。	ข้าคุมกองลม ไฟ โรคระบาด และสายฟ้าด้วย วันที่ 15 เดือน 3 คือวันเกิดของข้า
焚香要带诚意烧，跪拜须将过改尽。	จุดธูปต้องจุดด้วยใจจริง คุกเข่ากราบต้องแก้ความผิดให้หมด
富贵多行慈善事，贫人安命守本分。	คนรวยจงทำการกุศลมาก คนจนจงยอมรับชะตาและรักษาหน้าที่
杀生害命贪口腹，来世便是贫贱身。	ฆ่าสัตว์เพราะตะกละ ชาติหน้าจะเกิดยากจนต่ำต้อย
能聚能散方为贵，分多润寡贵平匀。	สะสมได้และแจกจ่ายได้จึงจะประเสริฐ แบ่งจากที่มากไปเติมที่น้อย ให้เสมอภาค
若还敛聚不行善，死后依然付别人。	ถ้าเอาแต่สะสมไม่ทำความดี ตายไปทรัพย์ก็ตกเป็นของคนอื่น
善恶到头终有报，财宝不付作恶人。	ดีชั่วถึงที่สุดย่อมมีผล ทรัพย์สมบัติไม่ให้แก่คนทำชั่ว

ท้ายคัมภีร์มีโศลกว่า "家有财神经，财宝常满盈……家有财神经，瘟疫不敢侵" (บ้านใดมีคัมภีร์ไฉ่ซิ้ง ทรัพย์จะเต็มเปี่ยม … โรคระบาดไม่กล้ากล้ำกราย) [83] สังเกตว่าแม้ในคัมภีร์ขอทรัพย์ บทบาทเทพคุมโรคระบาดของจ้าวกงหมิงยังหลงเหลืออยู่

4)《太上老君说五路财神经》: หาต้นฉบับไม่พบ ผู้ค้นคว้าไม่พบตัวบทที่ขึ้นต้นแบบพระสูตรเต๋า ("尔时太上老君…") ภายใต้ชื่อนี้ ข้อความที่เว็บจีนเผยแพร่ว่าเป็น "五路财神经经文全文" (先拜灵君，衷心祈求……) เป็นงานแต่งสมัยใหม่ มีศัพท์พุทธอย่าง "罗汉偈" "际会佛祖" "心随佛意" ปนกับสำนวนสมัยใหม่อย่าง "勇争上游" "踏上成功之路" [153] บทความนี้จึงไม่เรียกข้อความนั้นว่าคัมภีร์โบราณ

5) บทสวดพื้นบ้าน "财神经" [154]

天门开，地门开，五方财神进门来！一赐福，二赐财，赐来金银抱满怀；三赐吉，四赐祥，赐来如意傍身旁；善门开，孝门开，善因孝果财自来！

ความหมาย: ประตูฟ้าเปิด ประตูดินเปิด ไฉ่ซิ้งห้าทิศเข้าประตูมา หนึ่งประทานโชค สองประทานทรัพย์ ได้ทองเงินเต็มอ้อมแขน สามประทานมงคล สี่ประทานสิริ ได้หยูอี่อยู่ข้างกาย ประตูความดีเปิด ประตูกตัญญูเปิด เหตุดีผลกตัญญู ทรัพย์มาเอง

นี่เป็นคำกลอนพื้นบ้าน ไม่ใช่คัมภีร์ทางการ ท่อนแรก "一赐福，二赐财；三赐吉，四赐祥" ยังถูกใช้เป็น "คาถาไฉ่ซิ้งห้าทิศเข้าบ้าน" ในสื่อจีน [87][154]

ตำแหน่งทรัพย์ 财位 ทิศ และความสูงตามคติจีน

หลัก	รายละเอียด	ระดับหลักฐาน
ตำแหน่งทรัพย์ (明财位)	มุมทแยงของประตูทางเข้า	หลักฮวงจุ้ยทั่วไป [102]
ตำแหน่งทรัพย์ตามดาวจร (流年财位)	เปลี่ยนทุกปีตามดาวเก้าดวง (紫白飞星)	สายมู [102][145]
การหันหน้า	หันออกหาประตูใหญ่เพื่อ "รับทรัพย์เข้าบ้าน" แต่ไม่ตั้งตรงประตูพอดี ไม่หันออกหน้าต่าง	เชิงพาณิชย์ [144]
ความสูง	สูงกว่าระดับสายตาเพื่อแสดงความเคารพ	[144]

รายละเอียดการตั้งหิ้งแบบไทยอยู่ในหัวข้อวิธีตั้งหิ้ง

---

ไสยพื้นบ้าน

หัวข้อนี้เล่าเรื่องร่างทรง หมอผี และไสยเรียกทรัพย์ที่อยู่รอบ ๆ ความเชื่อเรื่องไฉ่ซิ้ง เขียนในเชิงพรรณนาเพื่อความเข้าใจทางวัฒนธรรมเท่านั้น บทความนี้ตั้งใจไม่ใส่ชื่อยันต์ ขั้นตอนตั้งแท่น หรือวัตถุที่ใช้ในพิธีมนต์ดำ แม้แหล่งข้อมูลบางแห่งจะมีรายละเอียดเหล่านั้นก็ตาม

"法教" ไม่ใช่ "道教": แยกให้ออกก่อน

ในจีนตอนใต้ ได้แก่ ฝูเจี้ยน แต้จิ๋ว และไต้หวัน รวมถึงชุมชนจีนโพ้นทะเล ผู้ประกอบพิธีมีสองกลุ่มที่คนนอกมักเหมารวมกัน

1. นักบวชเต๋า (道士) สายเจิ้งอี ทำพิธีใหญ่ เช่น 醮 (แต้จิ๋ว เฉี่ยว / จีนกลาง เจี้ยว — พิธีบูชาใหญ่) ตามคัมภีร์และทะเบียนสายครู
2. หมอผีหรืออาจารย์พิธี 法师 (แต้จิ๋ว หวกไซ / จีนกลาง ฝ่าซือ) ของ "法教" (ศาสนาแห่งวิชาอาคม) ทำพิธีเล็กเพื่อคนเป็น เช่น เรียกขวัญ แก้เคราะห์ ปราบผี และทำงานคู่กับร่างทรง

วิกิพีเดียจีนเรื่องสำนักหลฺวีซานอธิบายว่า สายนี้ "ใกล้กับ法教 มีร่องรอยไสยชัด" และ "ในไต้หวันอาจารย์พิธีมักเรียนทั้งเต๋าและ法教 จนสองสายปนกัน" ข้อนี้อ้างงานของนักวิชาการหลายคน เช่น 叶明生 刘枝万 และ 谢聪辉 [155]

สำนักหลฺวีซาน 闾山派

闾山派 (แต้จิ๋ว เล้ซัว / จีนกลาง หลฺวีซาน) เป็นสายเต๋าพื้นบ้านที่เกิดบนฐานไสยของชาวหมินเยว่ (闽越) ก่อตัวสมัยซ่งถึงหยวนในฝูเจี้ยน เจ้อเจียง เจียงซี และกวางตุ้ง [155]

• เทพผู้ก่อตั้ง: 闾山九郎 (许九郎) บางท้องถิ่นว่าคือ 许逊 (许真君) [155][156]
• ตำนานชื่อ: "閭山" เป็นแดนลับใต้ลำน้ำหมิน คนธรรมดามองไม่เห็น [156]
• สองสายหลัก: 红头法师 (หมอผีโพกผ้าแดง) นับถือ 临水夫人 (陈靖姑) และสามนางฟ้า ทำพิธีเพื่อคนเป็น เช่น ปราบผี แก้เคราะห์ เรียกโชค ส่วน 乌头法师 (หมอผีโพกผ้าดำ) นับถือ 法主公 ถนัดงานศพและการโปรดวิญญาณ [155][156][157]
• การแสดงฤทธิ์: ปีนบันไดมีดและเดินลุยไฟ [157]
• การแพร่: ไปกวางตุ้งตะวันออกเฉียงเหนือ หูหนาน ไต้หวัน (บันทึกแรกราวปี 1590) และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บางสายในมาเลเซียเรียกตัวเองว่า "正一天师闾山教" แสดงแนวโน้มการ "ทำให้เป็นเต๋า" ในยุคหลัง [155]

สายหลฺวีซานไม่มีพิธีขอทรัพย์ที่โดดเด่นเป็นพิเศษ แต่การ "旺运, 补运, 纳福" (เสริมดวง เติมดวง รับโชค) เป็นงานหลักของหมอผีโพกผ้าแดง จึงเป็นช่องทางที่คนไปขอโชคลาภในทางปฏิบัติ [157] ใครสนใจเทพหน้าดำของสายนี้ อ่านต่อได้ที่ฟาจู่กง เทพหน้าดำแห่งสำนักหลู่ซาน

เหมาซาน 茅山: ชื่อเสียงจากหนังกับความจริงทางประวัติศาสตร์

คนไทยรู้จัก 茅山 (แต้จิ๋ว เม้าซัว / จีนกลาง เหมาซาน) จากหนังฮ่องกงยุค 80 ในภาพของ "วิชาเหมาซาน" ที่ปราบผีดิบ เลี้ยงผี และทำเสน่ห์ แต่ในทางประวัติศาสตร์ เขาเหมาซานที่อำเภอจฺวี่หรง มณฑลเจียงซู เป็นศูนย์กลางของ 上清派 สำนักคัมภีร์ชั้นสูงที่ 陶弘景 (เถาหงจิ่ง) วางรากฐานในศตวรรษที่ 5–6 เน้นการภาวนาและคัมภีร์ ไม่ใช่มนต์ดำ ตั้งแต่สมัยหยวน สายยันต์ของสามภูเขา (龙虎山 茅山 阁皂山) ถูกรวมเข้ากับเจิ้งอี และปัจจุบันเหมาซานเป็นอารามที่จดทะเบียนภายใต้สมาคมเต๋าของรัฐ (ข้อเหล่านี้ผู้ค้นคว้าระบุว่าเป็นความรู้ทั่วไปที่ต้องแนบแหล่งเพิ่ม)

ข้อสรุปคือ คำว่า "เหมาซาน" ในภาษาไทยกลายเป็นคำเรียกรวม "หมอผีจีน" ซึ่งไม่ตรงกับเขาเหมาซานในประวัติศาสตร์ แม้แต่เว็บที่ขายยันต์ยังอ้างว่าไสยเรียกทรัพย์บางอย่าง "มาจากยันต์เหมาซานซ่างชิง" ซึ่งไม่มีหลักฐานจากคัมภีร์ [130][158]

五鬼运财: มนต์ใช้ผีห้าตนขนทรัพย์ (เล่าเพื่อเข้าใจ ไม่ใช่เพื่อทำ)

五鬼运财 (แต้จิ๋ว โหงวกุ้ยอุ่งไฉ่ / จีนกลาง อู่กุ่ยยฺวิ่นไฉ — ผีห้าตนขนทรัพย์) คือความเชื่อว่าสามารถบังคับผีห้าตนให้ขนทรัพย์ของคนอื่นมาเข้าบ้านตน คำว่า "五鬼搬运" ปรากฏในนิยายจีนเก่า หมายถึงผีที่ "เอาทรัพย์ของคนไปได้โดยไม่ต้องเปิดประตูหรือหีบ" [131]

ความเชื่อนี้มีสามความหมายที่ปนกันอยู่

แบบ	สาระ	หมายเหตุ
มนต์ใช้ผี	ใช้คาถาบังคับวิญญาณเร่ร่อน มีชื่อผีห้าตนหลายชุดที่ไม่ตรงกัน [130][159]	ตำนานหรือความเชื่อ
เทพห้าองค์ (五灵公 / 五瘟使者)	เดิมเป็นเทพโรคระบาดห้าฤดู ชุดนี้มีชื่อจ้าวกงหมิงอยู่ด้วย ในไต้หวันกลายเป็น "五福大帝" [130][131]	สอดรับกับสถานะเทพโรคระบาดเดิมของจ้าวกงหมิง
ผังฮวงจุ้ย	วิชาที่อ้างว่าเป็นวิชาลับของ 杨筠松 วางประตูหน้าต่างและน้ำตามตำแหน่งดาว [130][131]	แหล่งเดียวกันบอกว่าวิชานี้สูญหายแล้ว "ผู้ที่อ้างว่ารู้ไม่น่าเชื่อ"

ทำไมสังคมจีนเห็นว่าอันตรายและผิดศีลธรรม (แหล่งข้อมูลหลายแห่งตรงกัน แม้แต่เว็บที่ขายยันต์เอง)

• ผิดหลักโดยเนื้อแท้: เป็นการย้ายทรัพย์ของผู้อื่น จึงขัดกับศีลเต๋าที่ห้ามเอาทรัพย์ผู้อื่นโดยตรง [20]
• ผลย้อนกลับ: เว็บที่ขายยันต์ยอมรับเองว่า "ถ้าบังคับ ผีจะแค้น" และ "รวยแล้วสุดท้ายไม่เหลือ" [159][160]
• มีเงื่อนไขผูกมัด: สายที่ขายบอกว่าผู้ขอต้องสัญญาว่าจะทำบุญแบ่งให้ผี ถ้าผิดสัญญาจะเกิดผลร้าย ผู้ค้นคว้าวิเคราะห์ว่านี่คือโครงสร้างที่ทำให้ลูกค้าต้องกลับมาจ่ายค่า "แก้" เพิ่ม [159][160]
• เต๋าสายหลักปฏิเสธ: คำตอบในเว็บถามตอบจีนเขียนว่า "ไม่ใช่ของเต๋า เป็นไสยนอกรีตพื้นบ้าน ทั้งเต๋าสายหลักและพุทธไม่ใช้ ผู้ที่ใช้ต้องเป็นนักต้มตุ๋น" [158]

ร่างทรง 童乩: ม้าทรงแต้จิ๋วและกี่ต๋องฮกเกี้ยน

童乩 หรือ 乩童 (แต้จิ๋ว ตั๊งกี / จีนกลาง ถงจี — ร่างทรง) คือผู้ที่ให้เทพหรือวิญญาณเข้าสิง ทำหน้าที่เป็น "ปากของเทพ" พบในฝูเจี้ยนตอนใต้ แต้จิ๋ว ไต้หวัน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไต้หวันเรียก 乩士 หรือ 跳童 กวางตุ้งเรียก 标童 หรือ 神打 วิกิพีเดียจีนระบุว่าการทรงแบบนี้ "并非正统道教仪式" (ไม่ใช่พิธีเต๋าสายหลัก) จัดเป็นไสยในศาสนาพื้นบ้าน [161]

ข้อมูลที่น่าสนใจสำหรับคนแต้จิ๋วคือ 翁辉东 ผู้เขียนหนังสือ《潮汕方言》 บันทึกว่าชาวบ้าน "俗呼扶乩之人为[童乩]" คือคำว่า 童乩 ในภาษาแต้จิ๋วเก่าหมายถึงผู้จับไม้ทรงเขียนบนถาดทราย ไม่ใช่เฉพาะร่างทรงที่ถูกสิงร่าง และบรรยายว่าใช้เด็กสองคนจับไม้ทรงรูปตัว 丁 [162] คำแต้จิ๋วจึงครอบคลุมทั้งสองแบบ

ประเด็น	รายละเอียด
文乩 กับ 武乩	文乩 ขับร้องหรือพูดเพื่อรักษาโรคและตอบคำถาม 武乩 ขับผีและคุ้มบ้าน ใช้อาวุธห้าอย่าง (五宝) ทำร้ายตนจนเลือดออก หรือแทงเข็มทะลุแก้ม [161][163]
เทพที่ลงทรงบ่อย	王爷, 济公, 三太子 (นาจา), 妈祖, 福德正神 และในฮ่องกงมีเห้งเจียกับกวนอู [161]
การเกิดเป็นร่างทรง	เทพในศาลเลือก สืบจากอาจารย์ หรือเกิดขึ้นเอง [163]
งานวิชาการ	林富士 (ไต้หวัน) และ Margaret Chan, Ritual is Theatre, Theatre is Ritual (2006) ศึกษาร่างทรงฮกเกี้ยนในสิงคโปร์ [161][164]

ในประเทศไทย: งานวิจัยของปัทมาสน์ พิณนุกูลและคณะ (2563) ศึกษาร่างทรงในงานถือศีลกินผักที่ภูเก็ต พบว่า "ม้าทรง" หรือ "กี่ต๋อง" ตามคำเรียกของจีนฮกเกี้ยน เป็นผู้ที่องค์เทพคัดเลือกให้เป็นตัวกลาง ทำงานคู่กับ "ฮวดกั้ว" (ผู้ประกอบพิธี) และมี "พี่เลี้ยง" งานวิจัยแบ่งที่มาของม้าทรงเป็น 7 ประเภท การทำร้ายตัวเองเรียกว่า "ต้าวฮวด" และมีความเชื่อว่าเป็น "การรับเคราะห์แทนมวลมนุษย์" [165] คำเหล่านี้เป็นภาษาฮกเกี้ยนภูเก็ต ไม่ใช่แต้จิ๋ว ปี 2564 ศาลเจ้าสามกองที่ภูเก็ตขอให้ม้าทรงงดแทงร่างกายและงดแสดงปาฏิหาริย์ [166] ที่ตรังก็มีงานวิจัยบทบาทร่างทรงในศาลเจ้า [167]

การขอเลขจากร่างทรง: ในไทยพบการขอหวยหรือขอเลขจากร่างทรงอย่างกว้างขวาง แต่ผู้ค้นคว้า ไม่พบงานวิชาการที่ศึกษาเรื่องนี้โดยตรง บทความนี้จึงไม่สรุปเป็นตัวเลขหรือข้อเท็จจริง ฝั่งแต้จิ๋ว ร่างทรงผูกอยู่กับงานแห่เจ้า 营老爷 ในเดือนอ้ายและเดือนยี่ ซึ่งเป็นงานของเทพคุ้มครองหมู่บ้าน ไม่พบแหล่งที่ผูกงานนี้กับการขอทรัพย์โดยตรง [168][169]

การทรงเขียน 扶乩 และเส้นทางสู่ "เต็กก่า" ในไทย

扶乩 หรือ 扶鸾 (แต้จิ๋ว ฮู้กี / จีนกลาง ฝูจี — การทรงเขียน) คือการใช้ไม้ทรงรูปง่ามเขียนบนถาดทรายหรือขี้เถ้าเพื่อรับข้อความจากเทพ มีบันทึกตั้งแต่ศตวรรษที่ 5 สมัยซ่งเชื่อมกับเทพธิดา 紫姑 สมัยหมิงจักรพรรดิเจียจิ้งตั้งแท่นทรงเขียนในพระราชวัง สมัยชิงกฎหมายห้ามแต่กลับแพร่หลาย และสมัยสาธารณรัฐ ปัญญาชนกลุ่ม《新青年》 โจมตีว่าเป็นไสยศาสตร์ [170]

ข้อที่ต้องระวังคือ คัมภีร์จำนวนมากในเต๋าจั้งรุ่นหลัง เช่น《道藏辑要》 และ《吕祖全书》 เกิดจากการทรงเขียน จึง ไม่สามารถพูดได้ว่าเต๋าสายหลักปฏิเสธการทรงทั้งหมด การทรงเขียนของปัญญาชนเป็นที่ยอมรับมากกว่าร่างทรงแบบสิงร่าง [170]

จุดเชื่อมแต้จิ๋วกับไทยที่ชัดที่สุดในหมวดนี้คือ 德教 (แต้จิ๋ว เต็กก่า / จีนกลาง เต๋อเจี้ยว — ศาสนาแห่งคุณธรรม) ซึ่งเกิดในเขตแต้จิ๋วปี 1939 ในรูปกลุ่มทรงเขียน หลังสงครามโลกครั้งที่สอง พ่อค้าแต้จิ๋วนำเข้ามาในไทย สิงคโปร์ และมาเลเซีย [171] วิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุปี 1945 แต่งานวิชาการส่วนใหญ่ใช้ 1939 ส่วนอำเภอที่เกิดยังต้องตรวจ

ยืมทุนจากเทพ: 借库 และ 发财金

แนวคิด "เงินมีเจ้าของในโลกเทพ ยืมได้แต่ต้องคืน" ปรากฏในหลายรูปแบบ

ประเพณี	สถานที่	วิธี	ระดับหลักฐาน
观音借库 / 观音开库 (ยืมคลังเจ้าแม่กวนอิม)	กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า	วันที่ 26 ค่ำ เดือนอ้าย ไปไหว้เจ้าแม่กวนอิมเพื่อ "ยืมคลัง" ขอทุนทำมาหากิน ตำนานเล่าว่ากวนอิมเปิดยุ้งฉางเลี้ยงอรหันต์ 500 องค์ ฮ่องกงขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาปี 2024 มาเก๊าปี 2020 และมาเก๊าห้ามเผากระดาษในวัดกวนอิมตั้งแต่ปี 2016 [172]	ยืนยัน ส่วนเรื่อง "ต้องยืมสามปีติดและต้องคืน" เป็นข่าวลือ
借发财金 (ยืมเงินทุน)	ศาลเทพที่ดิน 紫南宫 อำเภอจู๋ซาน หนานโถว ไต้หวัน	เสี่ยงทาย ถ้าได้คำตอบว่าใช่ ยืมได้สูงสุด 600 ดอลลาร์ไต้หวัน ปีหน้าค้าขายได้กำไรให้คืนต้นแล้วเพิ่มเงินบำรุงวัด [173]	ยืนยัน
发财金 (กิมหมึง)	ศาลเทพที่ดินคู่สิงโตลม 风狮爷	ตรุษจีน 2015 แจกเหรียญแม่เงิน 10 ดอลลาร์ไต้หวัน 11,000 ครั้ง และให้ยืมเงินทุน 2,200 ราย รวมกว่า 1.5 ล้านดอลลาร์ไต้หวัน [174]	ข่าว
钱母 แบบไทย	วัดไทย	เอกสารจีนบรรยายว่า "钱母" ของวัดหลวงพ่อในไทยใช้ธนบัตรให้พระเขียนยันต์และเสก [175]	แหล่งอ่อน แต่น่าสนใจเพราะเป็นมุมคนจีนมองไทย

ผู้ค้นคว้าวิเคราะห์ว่าการยืมคลังเป็นตรรกะเดียวกับเงินก่อนเกิด ต่างกันตรงที่การยืมคลังเป็นงานวัดเปิดสาธารณะ จำนวนเงินน้อย และเน้นสัญลักษณ์ ขณะที่พิธี "เติมคลังทรัพย์" แบบพาณิชย์ใช้ความกลัวว่า "คลังรั่ว" เพื่อขายพิธี รายละเอียดเรื่องศาลจื่อหนานกงอยู่ในหัวข้อท้องถิ่น

ลาภลอย 偏财 และการพนัน

สำนักไต้หวันแบ่งการขอทรัพย์เป็น "ทรัพย์ทางตรง" (正财) จากงาน และ "ทรัพย์ทางอ้อม" (偏财 — แต้จิ๋ว เพียงไฉ่ / จีนกลาง เพียนไฉ) คือลาภลอย และสอนว่าเวลาไหว้ต้องบอกให้ชัดว่าขออย่างไหน [102] ลักษณะเด่นของการขอลาภลอยในไต้หวันคือการไปไหว้ศาลวิญญาณไร้ญาติ (阴庙 / 有应公) หรือศาลสิบแปดเจ้าพ่อ (十八王公) ตอนกลางคืน และขอ "明牌" (เลขเด็ด) [102] ผู้ค้นคว้ามีความรู้ว่าช่วงหวยใต้ดิน "大家乐" ในไต้หวันทศวรรษ 1980 เคยมีรูปเทพที่ "ให้เลขไม่ถูก" ถูกคนโยนทิ้ง แต่ยังไม่ได้ค้นยืนยัน

มุมของเต๋าคือ การพนันถือเป็น "ใจขโมย" เพราะได้ทรัพย์ในขณะที่ผู้อื่นเสีย จึงขัดกับศีลข้อห้ามเอาทรัพย์ผู้อื่น [20]

เลี้ยงผีเด็ก 养小鬼 กับกุมารทอง: แยกให้ออกจากไฉ่ซิ้ง

养小鬼 (แต้จิ๋ว เอี้ยงเซี่ยกุ้ย / จีนกลาง หยั่งเสี่ยวกุ่ย — เลี้ยงผีเด็ก) ในแหล่งจีนหมายถึง "ศาสตร์ควบคุมวิญญาณ" ที่ใช้วิญญาณเด็กซึ่งตายก่อนวัยให้ทำงานแทน มีจุดขายว่าช่วยเรื่องทรัพย์ การพนัน เมตตา และการป้องกัน [176][177] แหล่งจีนมองว่าความเชื่อนี้มาจากไทย และแยก 古曼童 (กุมารทอง) ที่ "พระปลุกเสก ถือไตรสรณะ กินควันธูป" ออกจาก "邪小鬼" ที่ใช้ซากศพ [176][177] แหล่งเดียวกันยอมรับว่า "เชิญง่าย ส่งยาก" และ "ผู้ฝึกที่มีบุญสักหน่อยไม่ฝึก เพราะทำให้วิญญาณเด็กไปเกิดไม่ได้" [177]

ในทางคัมภีร์เต๋า ไม่มีพิธีนี้ และจัดอยู่กลุ่มเดียวกับมนต์ผีห้าตน คือการบังคับวิญญาณ ซึ่งขัดกับหลักการโปรดวิญญาณ (超度) ของเต๋า ไฉ่ซิ้งเป็นเทพ ไม่ใช่ผีเลี้ยง ข้อนี้ควรแยกให้ชัด

พิธีขับสิ่งชั่วร้ายที่ทำคู่กับการขอทรัพย์

ในความคิดชาวบ้าน "เงินไม่เข้า" มักถูกอธิบายว่า "มีอะไรมาขวาง" จึงมีพิธีปัดเป่าทำงานคู่กับพิธีขอทรัพย์

พิธี	ผู้ทำ	สาระ
收惊 (แต้จิ๋ว ซิวเกียง / จีนกลาง โซวจิง — เรียกขวัญ)	ร่างทรง หมอผีโพกผ้าแดง หรือผู้หญิงสูงอายุในชุมชน	แก้อาการตกใจ เด็กร้องกลางคืน [161][163]
祭解 / 补运 (แก้เคราะห์ เติมดวง)	หมอผีสายหลฺวีซาน ศาลเจ้า	ใช้หุ่นตัวแทน (替身) ส่งเคราะห์ เติมดวง [157]
ไหว้ไท่ส่วยแก้ชง 太岁 (แต้จิ๋ว ไท่ส่วย / จีนกลาง ไท่ซุ่ย — เทพประจำปี)	ศาลเจ้า (ในไทยนิยมมาก)	ไหว้เทพประจำปีสำหรับคนปีชง
武乩 ขับผีคุ้มบ้าน	ร่างทรง	ใช้อาวุธห้าอย่าง [161]
化煞物 (วัตถุสลายพลังร้าย)	ร้านฮวงจุ้ย	ต้องเบิกเนตรเหมือนรูปเคารพ [143]

ท่าทีของเต๋าสายหลักต่อการปฏิบัติแต่ละแบบ

การปฏิบัติ	ท่าทีของเต๋าสายหลัก	เหตุผล
ไหว้ไฉ่ซิ้ง รับไฉ่ซิ้ง บูชาดาว พิธีขอพรหมู่	ยอมรับ และจัดเอง	ศาสนกิจปกติ [134][141]
คืนเงินก่อนเกิด	ยอมรับ	มีในคัมภีร์ [139][140]
"เติมคลังทรัพย์" แบบพาณิชย์	มีนักบวชคัดค้านว่าไม่มีที่มาและใช้การขู่	[138]
เบิกเนตร	ยอมรับเมื่อนักบวชทำ วิจารณ์ร้านที่ขายเบิกเนตรทางไปรษณีย์	[143][151]
ทรงเขียน	ประวัติศาสตร์ยอมรับบางส่วน แต่รัฐจีนปัจจุบันถือเป็นไสยศาสตร์	[170]
ร่างทรงสิงร่าง	"ไม่ใช่พิธีเต๋าสายหลัก" แต่อยู่ร่วมกันในศาลเจ้าพื้นบ้าน	[161]
หลฺวีซาน / 法教	อยู่ชายขอบ แต่หลายสายพยายามผูกกับเจิ้งอี	[155]
มนต์ผีห้าตน เลี้ยงผีเด็ก	ปฏิเสธชัดเจน เรียกว่า "外道邪法" (วิชานอกรีต)	[20][158]
ทำพิธีออนไลน์โดยไม่มีใบอนุญาต (จีนแผ่นดินใหญ่)	ผิดกฎหมาย ตาม《互联网宗教信息服务管理办法》 ซึ่งมีผล 1 มี.ค. 2022 ห้ามจัดกิจกรรมทางศาสนาบนอินเทอร์เน็ต ถ่ายทอดสดหรืออัดพิธี และเรี่ยไรในนามศาสนา เว้นแต่ได้รับอนุญาต	[178]

---

ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยแต่ละท้องถิ่น

คนจีนแต่ละถิ่นไม่ได้ไหว้ไฉ่ซิ้งวันเดียวกัน และไม่ได้ไหว้องค์เดียวกันด้วย ข้อสรุปใหญ่จากการเทียบหลายภูมิภาคคือ

• วันไหว้แบ่งเป็นสามระบบใหญ่ในจีน ภาคเหนือไหว้วันที่ 2 เดือนอ้าย ภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงใต้เน้นคืนวันที่ 4 ต่อเนื่องถึงเช้าวันที่ 5 ส่วนเวียดนามไหว้วันที่ 10 เดือนอ้าย และไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย นิยมไหว้เที่ยงคืนวันส่งท้ายปีเก่า [41][179][180][181][182]
• "เทพทรัพย์" ของแต่ละถิ่นไม่ใช่องค์เดียวกัน เจียงหนานไหว้เทพหัวทาง ปักกิ่งไหว้ห้าพี่น้อง 五显 ไต้หวันและหมิ่นหนานไหว้เทพที่ดิน ส่านซีไหว้จ้าวกงหมิง ซานซีไหว้กวนอู เวียดนามไหว้ Thần Tài คู่ Ông Địa ส่วนแต้จิ๋วไหว้ "เหล่าเอี๊ย" ทั้งระบบโดยมีตี่จู๊เอี๊ยดูแลเรื่องเงินในชีวิตประจำวัน [28][41][76][84][124][173][183]

ปฏิทินวันไหว้เทพทรัพย์ตลอดปี

วัน (จันทรคติ)	ชื่อเรียก	ภูมิภาคที่เด่น	หมายเหตุ
23 หรือ 24 ค่ำ เดือน 12	ส่งเทพขึ้นสวรรค์ (送神)	ทุกถิ่น แต้จิ๋วใช้วันที่ 24	"上天言好事" ขึ้นสวรรค์ไปพูดแต่เรื่องดี [184][185]
เที่ยงคืนวันส่งท้ายปีเก่า	รับไฉ่ซิ้งตามทิศ	ไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย กวางตุ้ง แต้จิ๋ว (ยุคหลัง)	หันหน้าตามทิศไฉ่ซิ้งในปฏิทินจีน [182][186][187]
2 ค่ำ เดือนอ้าย	ไหว้ไฉ่ซิ้ง / เปิดปี / วันเกิดเชอกง	ปักกิ่ง เทียนจิน กวางตุ้ง ฮ่องกง	[41][188][189]
คืนวันที่ 4 ถึงวันที่ 5	รับเทพ / รับห้าทิศ / แย่งรับเทพหัวทาง	แต้จิ๋ว หมิ่นหนาน เจียงหนาน มาเลเซีย ไต้หวัน	"初四接神，初五开市" [28][179][185][190][191]
5 ค่ำ เดือนอ้าย	วันเกิดไฉ่ซิ้ง / 破五 / เปิดร้าน	ทั่วประเทศ	《清嘉录》 ระบุเป็นวันเกิดเทพหัวทาง [28]
9 ค่ำ เดือนอ้าย	วันเกิดทีกง (天公生)	หมิ่นหนาน แต้จิ๋ว ไต้หวัน มาเลเซีย	หมู่บ้านหนึ่งในแต้จิ๋วใช้อ้อยเป็น "เมล็ดพันธุ์ทรัพย์" (แหล่งเดียว) [192]
10 ค่ำ เดือนอ้าย	Ngày vía Thần Tài	เวียดนาม	ซื้อทอง ไหว้หมูหันหรือปลาช่อนย่าง [124][181][193]
14 ค่ำ เดือนอ้าย	请火 (Chneah Hoay)	ปีนัง	ทำนายเศรษฐกิจปีใหม่จากเปลวไฟ (แหล่งเดียว) [194]
2 ค่ำ เดือน 2	头牙 / วันเกิดเทพที่ดิน	ไต้หวัน หมิ่นหนาน	ไหว้ "做牙" ครั้งแรกของปี [195]
15 ค่ำ เดือน 3	วันเกิดจ้าวกงหมิง	ส่านซี ไต้หวัน	โจวจื้อจัดพิธีวันเกิด [84][196]
8 ค่ำ เดือน 4	งานวัดกวนอู	ยวิ่นเฉิง ซานซี	แหล่งเดียว [76]
24 ค่ำ เดือน 6	วันเกิดกวนอู (บางถิ่น 13 ค่ำ เดือน 5)	ทั่วไป	[65][66]
22 ค่ำ เดือน 7	财神节 / วันเกิดไช้เป๊กแชกุน	ภาคเหนือบางถิ่น	งานไฉ่ซิ้ง 3 วัน [64][197]
2 และ 16 ค่ำ ทุกเดือน	做牙	ไต้หวัน หมิ่นหนาน	ร้านค้าไหว้เทพที่ดิน (บางแหล่งเขียน 1 และ 16 ค่ำ) [195]
16 ค่ำ เดือน 12	尾牙	ไต้หวัน หมิ่นหนาน	ต้นกำเนิดงานเลี้ยงพนักงานสิ้นปี [195]
1 และ 15 ค่ำ ทุกเดือน	ไหว้ตี่จู๊เอี๊ย	แต้จิ๋ว (รวมไทย)	ไหว้ตี่จู๊เอี๊ยและเจ้าเตา [198]

ข้อควรจำ: "วันเกิดไฉ่ซิ้ง" ในแหล่งต่าง ๆ มีอย่างน้อยสามวัน คือ 5 ค่ำ เดือนอ้าย (ตามคติทั่วไปและ《清嘉录》) 15 ค่ำ เดือน 3 (จ้าวกงหมิง) และ 22 ค่ำ เดือน 7 (ไช้เป๊กแชกุน) แต่ละวันเป็นของคนละองค์ จึงไม่ควรเขียนว่า "วันเกิดไฉ่ซิ้งคือวันนั้นวันนี้" แบบเด็ดขาด [28][196][197]

แต้จิ๋ว 潮汕: ไฉ่ซิ้งฝังอยู่ในระบบ "ไหว้เหล่าเอี๊ย"

แผ่นดินแต้จิ๋ว 潮汕 (แต้จิ๋ว เตี่ยซัว / จีนกลาง เฉาซ่าน) ซึ่งรวมเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) และซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) ไม่ได้ไหว้ไฉ่ซิ้งเป็นพิธีเดี่ยว แต่ฝังอยู่ในระบบการไหว้เทพทั้งระบบ คนแต้จิ๋วแบ่งสิ่งที่ไหว้เป็นสองกลุ่ม คือ 老公 (เหล่ากง) หมายถึงบรรพชน และ 老爷 (แต้จิ๋ว เหล่าเอี๊ย / จีนกลาง เหล่าเหยีย) หมายถึงเทพทุกองค์ที่ไม่ใช่บรรพชน [183] คำว่าเหล่าเอี๊ยจึงครอบคลุมทีกง 三山国王 เจ้าที่ เจ้าเตา เจ้าแม่กวนอิม กวนอู และไฉ่ซิ้ง

คำอวยพรที่คนแต้จิ๋วใช้มากที่สุดคือ "老爷保号" (แต้จิ๋ว เหล่าเอี๊ยปอห่อ — ขอเทพคุ้มครอง) มักต่อด้วย "平安大赚" (แต้จิ๋ว เผ่งอังตั่วถั่ง — ปลอดภัยและได้กำไรมาก) บทความจีนเล่าว่าคนแต้จิ๋วมองเหล่าเอี๊ยเป็น "ผู้ใหญ่ที่ปรึกษาได้" เวลาไหว้จะรายงานเรื่องเฉพาะเจาะจง และสรุปคติได้ว่า "平安当大赚" คือปลอดภัยก็นับเท่ากับได้กำไรก้อนใหญ่แล้ว [183] อาม่าแต้จิ๋วขอพรว่า "合家大小体安康，一年四季拢平安，出门遇贵人，在家纳吉祥" (ทั้งบ้านเล็กใหญ่แข็งแรง สี่ฤดูปลอดภัยทั้งหมด ออกจากบ้านพบผู้อุปถัมภ์ อยู่บ้านรับมงคล) สังเกตคำว่า 拢 ซึ่งเป็นคำแต้จิ๋วแปลว่า "ทั้งหมด" [183]

ผลต่อความเข้าใจของเราคือ ในบ้านแต้จิ๋วดั้งเดิม เทพที่ดูแลเรื่องเงินในชีวิตประจำวันจริง ๆ คือ ตี่จู๊เอี๊ย ซึ่งไหว้ทุกวันขึ้น 1 และ 15 ค่ำ ส่วนไฉ่ซิ้งเป็นอีกองค์หนึ่งที่ไหว้ในจังหวะสำคัญของปี คือคืนส่งท้ายปีเก่าและคืนวันที่ 4 [179][198]

วงจรตรุษจีนแต้จิ๋วที่เกี่ยวกับทรัพย์

ขั้น	วัน	สิ่งที่ทำ	ความหมาย
1	24 ค่ำ เดือน 12	ส่งเหล่าเอี๊ยขึ้นสวรรค์ (神上天) ไหว้หมู ไก่ ปลา เผากระดาษเงินให้ "อิ่ม"	"上天说好话，落地保平安" [184]
2	หลังวันที่ 24	采囤 กวาดหยากไย่ด้วยใบไผ่ ใบไทร ยอดอ้อย หรือไม้กวาดยาว	กวาดความอัปมงคลออก (แหล่งเดียว) [184]
3	ก่อนสิ้นปี 1–2 วัน	ทำขนม (粿) อั่งท้อก้วย ฮวกก้วย ตีก้วย ไฉ่เถ่าก้วย	ฟู รวย หวาน โชคดี [184][199]
4	วันสิ้นปี	ล้อมวงกินข้าว กินหอยแครงแล้ววางเปลือกหลังประตู = "堆金积玉" ปลาต้องเหลือ = เหลือกินเหลือใช้ เติมโอ่งน้ำและถังข้าวให้เต็ม ไม่ดับไฟ	สะสมทรัพย์ [199][200]
5	เที่ยงคืนเข้าวันชิวอิก	จุดประทัด ตะโกน "财神到" (ไฉ่ซิ้งมาแล้ว)	แหล่งจีนระบุว่าเป็น ธรรมเนียมที่เพิ่งเกิดในระยะหลัง (近年来兴起) [186]
6	ชิวอิก	ถือส้มไปอวยพรปีใหม่ แลกส้มกัน วางมะกอกเขียวบนถาด	ส้ม = 大吉 (ไต่กิก) มหามงคล [201]
7	คืนวันที่ 3 เวลา 23.00 ถึง 00.00 วันที่ 4	老爷落天 (เหล่าเอี๊ยเหลาะที) รับเทพลงจากสวรรค์ ไหว้ที่บ้านตอนเที่ยงคืน กลางวันไปศาลเจ้าอีกรอบ เขียนวันเกิดคนในบ้านลงกระดาษแดงถวาย	"ร้านค้าเน้นรับไฉ่ซิ้งเป็นพิเศษ" [179]
8	วันที่ 5	ไหว้ไฉ่ซิ้งก่อนเปิดงาน	เปิดตลาด (แหล่งเดียว) [202]
9	วันที่ 9	ไหว้ทีกง บางหมู่บ้านใช้อ้อยคู่ผูกกระดาษ	อ้อย = เมล็ดพันธุ์แห่งทรัพย์ [192]
10	ตลอดเดือนอ้าย	营老爷 (แต้จิ๋ว เอี๊ยงเหล่าเอี๊ย / จีนกลาง อิ๋งเหล่าเหยีย — แห่เจ้า)	ขอ "ปลอดภัยและกำไร" ทั้งชุมชน [199][203]

คืนวันที่ 4 "老爷落天": หัวใจของการรับไฉ่ซิ้งแบบแต้จิ๋ว

บทความภาษาจีนเรื่องประเพณีวันที่ 4 เดือนอ้ายของแต้จิ๋วให้รายละเอียดดังนี้ [179]

• เวลา: ราว 23.00 น. คืนวันที่ 3 เริ่มจัดของ พอ 00.00 น. ของวันที่ 4 "เทพทั้งหลายเริ่มลงสู่โลก" จึงเริ่มไหว้ กลางวันวันที่ 4 ต้องไปศาลเจ้าใกล้บ้านอีกรอบ "礼数才够周全" (ถึงจะครบพิธี)
• ของไหว้เฉพาะ: 红桃粿 (แต้จิ๋ว อั่งท้อก้วย / จีนกลาง หงเถาก่วย — ขนมรูปลูกท้อสีแดง) หมายถึง "เปิดประตูรับสีแดง" น้ำตาลแดงหนึ่งจาน หมายถึงชีวิตหวาน ข้าวสารหนึ่งจาน หมายถึงห้าธัญพืชอุดม ส้มลูกใหญ่ ถั่วดำ ไส้ตะเกียง และกระดาษรูปม้า (纸马) เป็นพาหนะให้เทพลงมา
• ที่ศาลเจ้า: เขียนวันเดือนปีเกิดของทุกคนในบ้านลงกระดาษแดง (红帖) ถวายพร้อมของไหว้ตามที่ผู้ดูแลศาลแนะนำ
• กลุ่มพ่อค้า: "เทพที่พ่อค้าอยากรับที่สุดย่อมเป็นไฉ่ซิ้ง" หลังรับตอนตีหนึ่งตีสองแล้ว มักเลี้ยงเพื่อนร่วมงานและคู่ค้าด้วยการ "吃路头酒" และ "มักกินกันถึงเช้า"

ข้อควรระวังคือ คำว่า "路头酒" (สุราหัวทาง) เป็นศัพท์ของเจียงหนาน คือซูโจวและเซี่ยงไฮ้ และบทความ "ธรรมเนียมตรุษจีนหมิ่นหนาน" ก็ใช้ประโยคเดียวกันเป๊ะ จึงเป็นไปได้ว่าบทความเรื่องแต้จิ๋วรับสำนวนมาจากแหล่งทั่วไป ไม่ใช่คำที่คนแต้จิ๋วใช้จริง ต้องถามผู้รู้ท้องถิ่นก่อนสรุป [28][179][185]

ฟอรัมถามตอบจีนเรื่องการไหว้เทพแบบแต้จิ๋วให้หลักว่า "财神一般求早，当日子时后即可开始" คือรับไฉ่ซิ้งต้องรีบ เริ่มได้ตั้งแต่หลังยามจื่อของวันนั้น ของไหว้แบบย่อใช้เนื้อสามอย่าง เช่น หมู ปลาหมึก ลูกชิ้น ถ้าใช้ปลา ไก่ เป็ด หรือห่านต้องใช้ทั้งตัว มีของเจสามหรือห้าถ้วย ผลไม้ลูกใหญ่จำนวนคู่ ลูกอม ธูปเทียน และกระดาษเงินกระดาษทอง ซึ่ง "แต่ละถิ่นต่างกันมาก ให้ถามผู้เฒ่าท้องถิ่น" [198]

ขนมก้วยกับอ้อย: ตรวจหลักฐาน

ขนมแป้งข้าวที่คนแต้จิ๋วเรียกว่า 粿 (แต้จิ๋ว ก้วย / จีนกลาง กั่ว) เป็นของไหว้ปีใหม่ที่ขาดไม่ได้ แต่ละชนิดมีความหมาย [179][184][199]

ขนม	ลักษณะ	ความหมาย
红桃粿 อั่งท้อก้วย	แป้งแดงรูปลูกท้อ ไส้ข้าวเหนียวหรือถั่ว	อายุยืนและ "开门红" เป็นตัวเอกของการไหว้เทพและบรรพชน
发粿 (แต้จิ๋ว ฮวกก้วย / จีนกลาง ฟาก่วย)	แป้งข้าวหมักนึ่งจนหน้าแตก	发 = ฟู = รวย
甜粿 (แต้จิ๋ว ตีก้วย / จีนกลาง เถียนก่วย)	ข้าวเหนียวกับน้ำตาล คนไทยเรียกขนมเข่ง	ชีวิตหวาน
菜头粿 (แต้จิ๋ว ไฉ่เถ่าก้วย / จีนกลาง ไช่โถวก่วย)	ขนมหัวไชเท้า	菜头 พ้องเสียง 彩头 แปลว่าโชคดี

เรื่องอ้อย: หลายคนเชื่อว่าอ้อยเป็นของไหว้ไฉ่ซิ้งของแต้จิ๋ว แต่ผู้ค้นคว้าพบหลักฐานอ้อยในแต้จิ๋วเพียงสามบริบท คือ ใช้ยอดอ้อยกวาดบ้านในพิธีกวาดหยากไย่ [184] ใช้อ้อยคู่ผูกกระดาษในพิธีไหว้ทีกงวันที่ 9 ที่หมู่บ้านตระกูลไช่แห่งหนึ่ง ซึ่งถือว่าอ้อยเป็น "เมล็ดพันธุ์ของทรัพย์" เพราะหมู่บ้านเคยทำมาหากินกับอ้อย [192] และโต๊ะ "รับห้าทิศ" ที่วางส้มกับอ้อยเพื่อหมายถึง "财源广阔 生活甜蜜" (ทรัพย์กว้างขวาง ชีวิตหวานชื่น) ซึ่งพบในบทความที่น่าจะคัดลอกธรรมเนียมเจียงหนานมา [185] ยังไม่พบหลักฐานว่าแต้จิ๋วใช้อ้อยเป็นของไหว้ไฉ่ซิ้งโดยตรง การตีความว่าอ้อย = "节节高" (สูงขึ้นทีละข้อ) เป็นความหมายมงคลทั่วไปของจีน

ของไหว้แต้จิ๋วอื่นที่มีความหมายเรื่องทรัพย์ ได้แก่ ส้ม (大吉 — แต้จิ๋ว ไต่กิก) ซึ่งเป็นของหลักในการอวยพรปีใหม่ มะกอกเขียว และกระเทียม (蒜) ที่พ้องเสียงกับ 算 วางบนโต๊ะวันสิ้นปีคู่กับห่านพะโล้ ปลา และเต้าหู้ ได้ความหมายว่า "有钱算" (มีเงินให้นับ) (แหล่งเดียว) [201][204]

แห่เจ้า 营老爷

营老爷 คือการเชิญเทพจากศาลประจำหมู่บ้าน เช่น 三山国王 หรือเทพประจำตระกูล ขึ้นเกี้ยวแห่ไปรอบหมู่บ้านในเดือนอ้าย เป็นกิจกรรมระดับชุมชนต่อจากพิธีในครัวเรือน [199] บางรูปแบบมีการโยนเกี้ยวเทพขึ้นลงเพื่อความสนุก มีแหล่งระบุว่าได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาระดับมณฑลกวางตุ้ง และบางแห่งมีงานใหญ่ทุก 12 ปี แต่เป็นแหล่งเดียวที่ต้องตรวจกับรายชื่อมรดกจริง [203] เว็บรัฐบาลเมืองผู่หนิงก็อธิบายที่มาของ营老爷 ไว้ [168] งานนี้ไม่ใช่ขบวนแห่ไฉ่ซิ้งโดยตรง เทพที่แห่ส่วนใหญ่เป็นเทพผู้พิทักษ์ แต่คนแต้จิ๋วขอเรื่อง "ปลอดภัยและกำไร" ไปพร้อมกัน [183]

จากแต้จิ๋วบ้านเกิดสู่ไทย

ข้อที่น่าสังเกตที่สุดคือ คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วไหว้ไฉ่ซิ้งเที่ยงคืนวันส่งท้ายปีเก่า ไม่ใช่คืนวันที่ 4 แบบบ้านเกิด สื่อไทยระบุช่วงไหว้ 23.00–01.00 น. ซึ่งตรงกับธรรมเนียม "子夜拜财神" ที่แหล่งจีนบอกว่าเพิ่งนิยมในระยะหลัง [53][182][186] ส่วนการไหว้วันที่ 4 ค่ำในไทยยังมีอยู่ แต่เป็นการ "ไหว้รับเจ้ากลับจากสวรรค์" (ไหว้เหล่าเอี๊ยเหลาะที) ของเทพประจำบ้าน [205] ส่วนศาลตี่จู๊เอี๊ยชิดพื้นในบ้านคนไทยเชื้อสายจีนคือ地主爷 แบบแต้จิ๋วโดยตรง ไม่ใช่ศาลพระภูมิแบบไทย [116][198]

หมิ่นหนานและไต้หวัน: เทพที่ดินคือเทพทรัพย์

หมิ่นหนาน 闽南: คติของหมิ่นหนานคือช่วงสิ้นปีสวรรค์ "ประชุมสรุปผลงานประจำปี" เทพขึ้นไปวันที่ 23 หรือ 24 ค่ำ เดือน 12 และกลับลงมาวันที่ 4 ค่ำ เดือนอ้าย มีสำนวน "送神风，接神雨" (ส่งเทพมีลม รับเทพมีฝน) และเชื่อว่า "ถ้ารับช้า ไฉ่ซิ้งจะถูกบ้านอื่นรับไปหมด" [185] ข้อควรระวังคือบทความหมิ่นหนานที่อ้างนี้รวมเนื้อหาจากหลายถิ่น จึงไม่ควรสรุปว่าทุกรายละเอียดเป็นของหมิ่นหนาน [185]

ทำไมเทพที่ดินเป็นเทพทรัพย์ของไต้หวัน: สังคมเกษตรถือว่าที่ดินให้กำเนิดทรัพย์ ชื่อทางการ 福德正神 ก็มีคำว่า 福德 (บุญและคุณ) ตรง ๆ ที่สำคัญคือระบบ 做牙 (แต้จิ๋ว จ่อเง้ / จีนกลาง จั้วหยา) ของพ่อค้าที่ไหว้เทพที่ดินทุกวันที่ 2 และ 16 ของเดือน งานแรกของปีคือ 头牙 (แต้จิ๋ว เถ้าเง้) วันที่ 2 ค่ำ เดือน 2 ซึ่งเป็นวันเกิดเทพที่ดินด้วย งานสุดท้ายคือ 尾牙 (แต้จิ๋ว บ้วยเง้ / จีนกลาง เหว่ยหยา) วันที่ 16 ค่ำ เดือน 12 เป็นการไหว้ครั้งใหญ่ที่สุด นายจ้างนำของไหว้มาปรุงเลี้ยงลูกจ้าง จึงกลายเป็น งานเลี้ยงสิ้นปีของบริษัท ที่คนไต้หวันเรียกว่า "尾牙" มาจนทุกวันนี้ [195][206] ธรรมเนียมเก่าคือนายจ้างหันหัวไก่ไปทางลูกจ้างที่จะไม่จ้างต่อในปีหน้า ปัจจุบันเลิกแล้ว [207] ข้อห้ามคือห้ามใช้ฝรั่งหรือมะเขือเทศไหว้ เพราะเมล็ดผ่านลำไส้แล้วยังงอก จึงถือว่าไม่สะอาด [195]

ที่มาของคำว่า 牙 มีหลายทฤษฎี ทฤษฎีหนึ่งว่ามาจาก "牙旗" (ธงทัพ) ที่พ่อค้านำมาใช้ "祭牙" เพื่อเปิดการค้า อีกทฤษฎีว่ามาจาก "牙人" (นายหน้าในตลาด) [206]

ศาลจื่อหนานกง 竹山紫南宫: ต้นตำรับ "ยืมเงินเทพ"

ประเด็น	รายละเอียด
ที่ตั้ง	ตำบลจู๋ซาน อำเภอหนานโถว ไต้หวัน [190]
องค์ประธาน	เทพที่ดิน (福德正神) ไม่ใช่ศาลไฉ่ซิ้งโดยตรง [208]
ประวัติ	สร้างปีเฉียนหลงที่ 10 (ค.ศ. 1745) อาคารปัจจุบันสร้างปี ค.ศ. 1982 [208]
ที่มาของเงินทุน	ช่วงหลังปี 1945 ชาวบ้านลำบาก ศาลจึงเปิดให้ชาวบ้านยืม "福德金" เป็นทุน ลูกหลานไปทำธุรกิจสำเร็จ คนนอกจึงแห่มายืมตาม [208]
กติกา	ทอยไม้ปวย ถ้าได้คำตอบว่าใช่ครั้งแรก ยืมได้ 600 ดอลลาร์ไต้หวัน ครั้งที่สอง 500 ครั้งที่สาม 400 [173][190][209]
การคืน	ปีถัดไปถ้ามีกำไรต้องคืนต้น แล้วบริจาคค่าน้ำมันตะเกียง [173]
สถิติ	ข่าวปี 2014 รายงานว่านักธุรกิจยืม 600 แล้วคืน 2.9 ล้านดอลลาร์ไต้หวัน ทำลายสถิติเงินแก้บน [210]
เหรียญแม่เงิน 钱母	แจกคนละ 1 เหรียญช่วงปีใหม่ ลายเปลี่ยนตามปีนักษัตร คิวยาวหลายกิโลเมตร [190][209]
ไก่ทอง	ไก่ทองหินและไก่ทองเหลือง ลูบแล้วเชื่อว่าจะรวย [190][209]
ปี 2026	บริจาคเลือด 250 ซีซี รับเหรียญแม่เงิน 1 เหรียญ [190]

ศาลเป่ยก่างอู่เต๋อกง 北港武德宫

ศาลนี้ตั้งอยู่ที่ตำบลเป่ยก่าง อำเภอหยุนหลิน ประธานคือจ้าวกงหมิงซึ่งศาลเรียกว่า "武财尊王" ให้บริการจุดตะเกียงไฉ่ซิ้ง (财神灯) เติมคลังทรัพย์ และข้าวสารมงคล (财宝米) [73] ศาลอ้างว่าเป็นศาลไฉ่ซิ้งแห่งแรกของไต้หวันและ "开基祖庙ของ五路武财神" แบ่งองค์ไปแล้วกว่า 6,000 องค์ ประวัติการก่อตั้งมีหลายฉบับขัดกัน คือปี 1849 ปีราว 1961 และปี 1963 [89] ศาลมีเตาเผากระดาษเงินสีน้ำเงินสูงมาก (天库金炉) ที่อ้างว่าใหญ่ที่สุดในไต้หวัน ช่วงตรุษจีนแจก "发财钱母" พร้อมซองแดงวันชิวอิกถึงวันที่ 5 วันละ 6 รอบ และรับไฉ่ซิ้งยามจื่อคืนวันที่ 4 ซึ่งปี 2026 ตรงกับ 19 ก.พ. เวลา 23.15 น. [89][190]

ศาลอื่นในไต้หวัน

ศาล	องค์	พิธีเด่น
中和烘炉地南山福德宫 (นิวไทเป)	เทพที่ดิน และตำหนักไฉ่ซิ้งห้าทิศ	แจกเงินทุนตั้งแต่วันสิ้นปี เติมคลังทรัพย์ แลกเหรียญแม่เงิน เปิด 24 ชั่วโมง [190]
石碇五路财神庙 (นิวไทเป)	จ้าวกงหมิงกับบริวารสี่องค์	อาคาร เสา และเชิงเทียนเป็นรูปก้อนทอง [190]
金山财神庙 (นิวไทเป)	ไฉ่ซิ้งห้าทิศ	"ธนาคารไฉ่ซิ้ง" ให้ยืมและคืนเงินแม่ [74]
北投关渡宫	เจ้าแม่มาจู่ (ไม่ใช่ศาลไฉ่ซิ้ง)	ศาลบอกว่า "ไฉ่ซิ้งชอบของหวาน" ให้ถวายข้าวเหนียวหวาน [74]
高雄关帝庙	กวนอูและไฉ่ซิ้งห้าทิศ	ซื้อชุดเงินทุน 200 ดอลลาร์ไต้หวัน ติดแผ่นทองที่วัวทอง [73][74]
四草大众庙 (ไถหนาน)	镇海大元帅 นักรบที่สู้กับดัตช์ (ตำนาน)	ไม่ใช่ศาลไฉ่ซิ้ง ตรุษจีนมีกิจกรรมทอยไม้ปวยชิงรางวัลทอง ไม่พบระบบเงินทุน [211][212]

ผู้ค้นคว้าวิเคราะห์ว่าวัฒนธรรมเงินทุนจากเทพมีสามแบบ คือ ยืม (ทอยไม้ปวย ได้เงินสด ปีหน้าคืนพร้อมบริจาค ตามคติ "有借有还，再借不难" ยืมแล้วคืน ยืมใหม่ไม่ยาก) รับ (เหรียญหรือธนบัตรที่ผ่านพิธี เก็บไว้ห้ามใช้ เชื่อว่าจะ "ออกลูก") และ ซื้อ (ซื้อชุดเงินทุนไปทำพิธี) วัฒนธรรมนี้ยังแพร่ข้ามช่องแคบไปถึงศาลเต๋าที่ไหหลำซึ่งแจกเงินทุน 100 หยวนในวันที่ 5–9 เดือนอ้าย [209][213]

กวางตุ้งและฮ่องกง: วันเปิดปีกับกังหันเปลี่ยนดวง

คนกวางตุ้งเรียกวันที่ 2 เดือนอ้ายว่า "开年" (เปิดปี) ลูกสาวที่แต่งงานแล้วพาครอบครัวกลับบ้านแม่ ผู้ใหญ่ฆ่าไก่ไหว้บรรพชนแต่เช้า แม่บ้านก่อไฟทำอาหารครั้งแรกของปี และ อาหารเปิดปีต้องมีอาหารมงคล ได้แก่ ไก่ (鸡 พ้อง 吉 มงคล) หมูกรอบ ผักกาดหอม (生菜 พ้อง 生财 เกิดทรัพย์) ขาหมู (猪手 "发财就手") และสาหร่ายผมนางกับหอยนางรมแห้ง (发菜蚝豉 พ้อง "发财好事" รวยและมีเรื่องดี) [189]

ที่ฮ่องกง วันที่ 2 เดือนอ้ายเป็นวันเกิดเชอกง (车公) แม่ทัพสมัยซ่งใต้ และวันที่ 3 เป็น "赤口" (วันปากแดง ห้ามไปอวยพรปีใหม่) คนจึงไปศาลแทน ศาลเชอกงที่ซาถิ่นเปิดทั้งคืน คนไหว้ เสี่ยงเซียมซี หมุนกังหันทองแดง ตีกลองสวรรค์ แล้วซื้อกังหันลมกลับบ้าน หมายถึง "转运" (เปลี่ยนดวง) [188][214] เชอกงเป็นเทพเปลี่ยนดวง ไม่ใช่ไฉ่ซิ้ง แต่คนฮ่องกงไปขอเรื่องธุรกิจด้วย ส่วน 黄大仙祠 (แต้จิ๋ว อึ้งไต่เซียน / จีนกลาง หวงต้าเซียน) ที่มูลนิธิ啬色园 ดูแล มีตำหนักไฉ่ซิ้งรวมอยู่ด้วย แจกธูปฟรี 9 ดอก [215] และวันที่ 5 เดือนอ้าย ห้างและย่านการค้าในฮ่องกงจัดงานรับไฉ่ซิ้งพร้อมเชิดสิงโต [216]

ร้านค้ากวางตุ้งและฮ่องกงตั้ง ป้ายเจ้าที่ระดับพื้น เขียน "五方五土龙神" คู่กับ "前后地主财神" ไหว้ด้วยธูป สุราขาว และเนื้อสุก บางร้านวางคู่แมวกวัก [116] ในกว่างโจว ศาลเต๋า三元宫 มีตำหนักไฉ่ซิ้งและแจกธูปฟรี [217] นักพรตที่กว่างโจวยังเล่าธรรมเนียมแจก "ซองไฉ่ซิ้ง" ซึ่งมียันต์และข้าวห้าชนิด ยันต์ให้เก็บไว้แล้วเผาวันไหว้เจ้าเตา ("有借有还") ส่วนข้าวให้กินวันหยวนเซียว [7]

ปักกิ่ง: ไหว้วันที่ 2 และศาลห้าพี่น้องที่หายไป

ภาคเหนือถือ วันที่ 2 เดือนอ้าย เป็นวันไหว้ไฉ่ซิ้ง ร้านใหญ่ในปักกิ่งใช้ "五大供" คือ หมูทั้งตัว แพะทั้งตัว ไก่ทั้งตัว เป็ดทั้งตัว และปลาไนแดงเป็น ๆ กินหุนทุนหรือเกี๊ยวน้ำที่เรียกว่า "元宝汤" (ซุปก้อนเงิน) และวัน 破五 กินเกี๊ยวเพราะรูปร่างเหมือนหยวนเป่า [28][180]

ศาล 五显财神庙 ที่ชาวบ้านเรียก "五哥庙" อยู่นอกประตูกว่างอันเหมิน บริเวณลิ่วหลี่เฉียว สร้างสมัยหมิง มีงานวัดวันที่ 2 ถึง 16 เดือนอ้าย ผู้คนไปรอใต้ซุ้มประตูเมืองตั้งแต่ตีหนึ่งตีสองเพื่อแย่ง "ปักธูปดอกแรก" ของที่นำกลับบ้านคือดอกไม้กำมะหยี่แดงเขียนคำว่า 福 หรือ 寿 และหยวนเป่ากระดาษทอง เรียกว่า "请福回家" [41][218] มีธรรมเนียม ยืมหยวนเป่า จากศาลแล้วปีหน้าคืนเป็นสองเท่า ซึ่งคล้ายเงินทุนของไต้หวัน [219] ภาพเก่าปี 1939 แสดงคนแขวนหยวนเป่ากระดาษและร้านขาย "ต้นไม้เขย่าเงิน" หน้าศาล [220] งานวัดหยุดในทศวรรษ 1950 อาคารกลายเป็นโรงเรียนประถม และ ถูกรื้อปี 1987 เพื่อสร้างสะพานลอย เหลือต้นหวยโบราณสองต้นที่ยังมีคนไปไหว้ [218][220]

อีกศาลหนึ่งคือ 黄瓦财神庙 (ศาลไฉ่ซิ้งหลังคากระเบื้องเหลือง) ปากซอยเป่ยหลัวกู่เซี่ยง ไหว้ทั้งปี่กานและจ้าวกงหมิง ปรากฏในแผนที่ปักกิ่งปี 1750 ตำนานว่าองค์ชายสี่ (ต่อมาคือจักรพรรดิยงเจิ้ง) เคยมาขอให้ได้ครองราชย์ เมื่อสมหวังจึงเปลี่ยนหลังคาเป็นกระเบื้องเหลืองของราชสำนัก [218][219]

เกร็ดปักกิ่งอีกเรื่องคือคืนวันที่ 4 เถ้าแก่เลี้ยงลูกจ้าง ถ้าคีบซาลาเปาใส่ชามใคร แปลว่าคนนั้นถูกเลิกจ้าง จึงมีสำนวน "天不怕，地不怕，就怕初四晚上掌柜的说官话" (ไม่กลัวฟ้า ไม่กลัวดิน กลัวแต่คืนวันที่ 4 ที่เถ้าแก่พูดภาษาทางการ) [185] ส่วนเทียนจิน ผู้ค้นคว้าไม่พบรายละเอียดเฉพาะถิ่น

เจียงหนาน ซูโจวและเซี่ยงไฮ้: แย่งรับเทพหัวทาง

《清嘉录》 บันทึกการรับเทพหัวทางวันที่ 5 ที่ซูโจวไว้ชัดเจน (ดูหัวข้ออู่ลู่ฉายเสิน) หนังสือเล่มเดียวกันยกกลอนของ 蔡云 ว่า "五日财源五日求，一年心愿一时酬。提防别处迎神早，隔夜匆匆抢路头" แปลว่า วันที่ห้าขอทรัพย์ในวันที่ห้า ความหวังทั้งปีได้สมในพริบตา ระวังที่อื่นจะรับเทพก่อน จึงรีบไปแย่งรับเทพหัวทางตั้งแต่คืนก่อน [38] นวนิยายสมัยหมิงของ 冯梦龙 ก็บันทึกว่า "正月初五，苏州风俗，祭献五路大神，谓之烧利市" [30]

ชาวซูโจวเชื่อว่า "ยิ่งรับเร็ว ยิ่งได้เทพองค์จริง" หลายบ้านเริ่มตั้งแต่ยามจื่อคืนวันที่ 4 ธรรมเนียมนี้เคยหยุดไปช่วงทศวรรษ 1950–70 แล้วกลับมาคึกคักในทศวรรษ 1980–90 [221] ที่ถนนซานถังมีงาน "接路头" ที่ข่าวอ้างว่ามีประวัติกว่า 400 ปี นักแสดงแต่งเป็นไฉ่ซิ้งห้าทิศเดินแจกพร [222] ส่วนเซี่ยงไฮ้ เที่ยงคืนวันที่ 5 เปิดประตูหน้าต่าง จุดธูป ประทัด และดอกไม้ไฟ แล้วกินสุราหัวทางถึงเช้า [223]

ของไหว้เจียงหนานที่ยืนยันได้คือ หัวแพะ (羊 พ้อง 祥 มงคล) กับ ปลาไน (鱼 พ้อง 余 เหลือกิน) [28][223] บางแหล่งเล่าพิธีรับห้าทิศแบบเต็มว่าเริ่มบ่ายสามโมงวันที่ 4 เจ้าบ้านถือธูปเทียนไปเชิญเทพที่ "ศาลไฉ่ซิ้ง" ทั้งห้าทิศ ได้แต่ละทิศก็จุดประทัดหน้าบ้าน ครบห้าทิศแล้วไหว้ตามลำดับ [185]

ส่านซี ซานซี และมณฑลอื่น

• ส่านซี: ศาลไฉ่ซิ้งที่โจวจื้อเป็นศูนย์กลางของจ้าวกงหมิง จัดพิธีวันเกิดวันที่ 15 ค่ำ เดือน 3 และวันบรรลุธรรมวันที่ 8 ค่ำ เดือน 6 ผังศาลมีลานสามชั้น คือ 赐福殿 财神殿 และ 三霄殿 (ตำหนักสามน้องสาวเซียนในห้องสินที่เกี่ยวพันกับจ้าวกงหมิง) [84][224] สื่อจีนยุคหลังโปรโมตวันที่ 15 ค่ำ เดือน 3 ว่าเป็น "财神节" ด้วยสำนวน "三月十五财神诞，香火鼎盛拜玄坛" [196]

• ซานซี: ศาลกวนอูเซี่ยโจวเป็นต้นแบบของศาลบู๊ ส่วนชาวเมืองหลินเฟินไปไหว้ที่ "财神楼" ในวันที่ 5 [76][225]
• เสฉวน: ที่ซอยกว้างซอยแคบ เฉิงตู วันที่ 5 มีนักแสดงแต่งเป็นไฉ่ซิ้งเดินแจกพร ผสมการตอบคำถามวัฒนธรรมงิ้วเสฉวน เป็นการตลาดท่องเที่ยวยุคใหม่ [226]
• หูหนาน: เมืองการค้าโบราณหงเจียงจัด "祭财神大典" พ่อค้านับร้อยแต่งชุดโบราณไหว้ไฉ่ซิ้ง ข่าวอ้างว่า "สืบทอดพันปี" ซึ่งน่าจะเกินจริง [227]
• เจียงซี: วันที่ 5 ไหว้หัวแพะกับปลาไนแบบเจียงหนาน กินเกี๊ยวรูปหยวนเป่าที่บางชิ้นใส่เหรียญ ถั่วลิสง พุทราจีน หรือเกาลัด [228]

ชาวจีนโพ้นทะเล

มาเลเซียและสิงคโปร์: พ่อค้ามาเลเซีย "เริ่มจุดธูปตั้งแต่ 22.00 น. คืนวันที่ 4" ตั้งโต๊ะแล้วไหว้ห้าทิศ [191] ที่สิงคโปร์ต้องดูเวลามงคลตามปีนักษัตรของแต่ละคน อาบน้ำ สระผม เปลี่ยนเสื้อ และเปิดไฟทั้งบ้าน "เพื่อให้ไฉ่ซิ้งมองเห็นบ้าน" [187] ไชนาทาวน์สิงคโปร์ปี 2026 ใช้ชื่อตลาดตรุษจีนว่า "Heng Ong Huat" มีไฉ่ซิ้งเดินแจกพร [229] งาน River Hongbao 2024 มีรูปไฉ่ซิ้งสูง 18 เมตร ห้างที่กัวลาลัมเปอร์ตั้งไฉ่ซิ้งสูง 10 ฟุตที่ทางเข้า [230] และเคยมีข่าวพนักงานทวงหนี้ชาวสิงคโปร์แต่งชุดไฉ่ซิ้งไปทวงหนี้ในปี 2021 [231]

เทพทรัพย์เฉพาะของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือ 大伯公 (ตั่วแป๊ะกง) ซึ่งวิกิพีเดียเรียกว่า "God of Prosperity" [114] ศาลแป๊ะกงที่ตันจงโตก้ง ปีนัง อ้างว่ามีมาตั้งแต่ปี 1799 องค์ที่ไหว้คือ 张理 บัณฑิตชาวฮากกาที่หนีจากแต้จิ๋วในสมัยเฉียนหลง และการบริหารศาลแป๊ะกงมักเป็นที่แย่งชิงระหว่างฮกเกี้ยนกับฮากกา เพราะ "การไหว้แป๊ะกงผูกกับการสะสมทรัพย์โดยตรง" คืนวันที่ 14 เดือนอ้าย สมาคม宝福社 แห่กระถางธูปไปศาลแป๊ะกงเพื่อ "เชิญไฟ" แล้วอ่านเปลวไฟทำนายเศรษฐกิจปีใหม่ [194] ร้านค้ามาเลเซียและสิงคโปร์ใช้ป้ายเจ้าที่ "唐番地主财神" (唐 = คนจีน 番 = คนต่างถิ่น) [116]

ข้อควรรู้คือ เทศกาลเก้าอ๋อง (九皇) เดือน 9 ไม่ใช่เทศกาลไฉ่ซิ้ง แม้สื่อมาเลเซียบางฉบับจะเขียนว่าผู้ศรัทธาเชื่อว่าเก้าเทพประทานทรัพย์ แต่หน้าที่หลักคือการชำระตน กินเจ และต่ออายุ ตรงกับเทศกาลกินเจของภูเก็ตและตรัง

อินโดนีเซีย: คำสั่งประธานาธิบดีซูฮาร์โตเลขที่ 14/1967 จำกัดพิธีจีนให้อยู่ในครอบครัว จนประธานาธิบดีอับดุรเราะห์มาน วาฮิด (กุส ดูร์) ยกเลิกในปี 2000 และประธานาธิบดีเมกาวาตีกำหนดตรุษจีนเป็นวันหยุดราชการตั้งแต่ปี 2003 พิธีไฉ่ซิ้งสาธารณะในอินโดนีเซียจึงฟื้นตัวหลังปี 2000 CNBC Indonesia จัด Cai Shen ไว้ในกลุ่มเทพสำคัญช่วงตรุษจีน ไหว้ด้วยผลไม้ ชา ดอกไม้ ธูป และเทียน และยอมรับว่า "ในนิทานจีนไม่มีคำตอบแน่ชัดว่า Cai Shen คือใคร" [232] ศาลแป๊ะกงที่บาตัมเป็นศาลเก่าที่สุดของเกาะ เปิดปี 1986 [233]

เวียดนาม: แท่น Thần Tài คู่ Ông Địa ตั้งชิดพื้น ติดผนัง หันออกประตูหน้า ซึ่งเป็นร่างพัฒนาของป้าย "地主财神" ของจีนใต้ [124][125] ของไหว้ Thần Tài คือธูป เทียน ผลไม้ ดอกไม้ และตามตำนานคือไก่ย่างหรือหมูย่าง ส่วน Ông Địa ชอบกล้วย บุหรี่ และบางครั้งกาแฟ [125][193] วันที่ 10 เดือนอ้าย (Ngày vía Thần Tài) เดิมเป็นธรรมเนียมภาคใต้ ต่อมาแพร่ไปฮานอย คนต่อคิวซื้อทองหลายชั่วโมง ปี 2021 ยอดขายทองช่วงวันที่ 7–10 เพิ่มขึ้น 20% และยอดสั่งออนไลน์เพิ่ม 7 เท่า ลุ่มแม่น้ำโขงไหว้ปลาช่อนย่าง ร้านหนึ่งในโฮจิมินห์ขายได้กว่า 4,000 ตัวในวันเดียว [181][234] ผู้เชี่ยวชาญวัฒนธรรม Nguyễn Viết Chức วิจารณ์ว่าการแห่ซื้อทองเป็น "ความเข้าใจผิดร้ายแรง" และชี้ว่าชาวจีนเองไม่ได้แห่ซื้อทองในวันนี้ [124] ตำนานเวียดนามเรื่องพ่อค้า Âu Minh กับสาวใช้ Như Nguyệt ที่ถูกกวาดทิ้งไปกับขยะวันชิวอิก เป็นที่มาของข้อห้ามกวาดบ้านวันขึ้นปีใหม่ และเวียดนามระบุว่าตำนานนี้มาจาก《搜神记》 ของจีน [235]

ตารางเปรียบเทียบการไหว้ไฉ่ซิ้งแต่ละท้องถิ่น

ภูมิภาค	วัน	พิธีเด่น	ของไหว้	องค์ที่นิยม	สถานที่ดัง
แต้จิ๋ว	คืนวันที่ 3 ถึง 00.00 วันที่ 4 (เหล่าเอี๊ยเหลาะที); เที่ยงคืนสิ้นปี (ยุคหลัง); 1 และ 15 ค่ำทุกเดือน	ไหว้ที่บ้านเที่ยงคืน กลางวันไปศาล เขียนวันเกิดลงกระดาษแดง; แห่เจ้าทั้งเดือนอ้าย	อั่งท้อก้วย ฮวกก้วย ตีก้วย ไฉ่เถ่าก้วย น้ำตาลแดง ข้าวสาร ส้ม ถั่วดำ ไส้ตะเกียง ม้ากระดาษ ของคาวสามอย่างและของเจ	เหล่าเอี๊ย (รวม), ตี่จู๊เอี๊ย, ไฉ่ซิ้ง	ศาลประจำหมู่บ้าน ไม่พบศาลไฉ่ซิ้งใหญ่ระดับภูมิภาคที่ยืนยันได้
หมิ่นหนาน	ส่ง 23/24 ค่ำ เดือน 12; รับ 4 ค่ำ; 做牙 2 และ 16 ค่ำ	รับเทพ "送神风 接神雨"	ของคาว ผลไม้ ขนม	เทพที่ดิน, ไฉ่ซิ้ง	ยังไม่พบ
ไต้หวัน	ชิวอิกถึงวันที่ 5; ยามจื่อคืนวันที่ 4; 2 ค่ำ เดือน 2; 15 ค่ำ เดือน 3	ยืมเงินทุนด้วยการทอยไม้ปวย รับเหรียญแม่เงิน เติมคลังทรัพย์ จุดตะเกียงไฉ่ซิ้ง	ของหวาน ข้าวสารมงคล กระดาษทอง	เทพที่ดิน, ห้าทิศ (จ้าวกงหมิง), กวนอู	จื่อหนานกง, อู่เต๋อกง, หงหลูตี้
กวางตุ้ง	2 ค่ำ (เปิดปี); 5 ค่ำ	ไหว้บรรพชนและเทพ ก่อไฟครั้งแรก อาหารเปิดปี	ไก่ หมูกรอบ ผักกาดหอม สาหร่ายผมนางกับหอยนางรม ขาหมู	เจ้าที่ระดับพื้น, ไฉ่ซิ้ง	三元宫 กว่างโจว
ฮ่องกง	2 ค่ำ (วันเกิดเชอกง), 3 ค่ำ, 5 ค่ำ	หมุนกังหัน ตีกลอง เสี่ยงเซียมซี	ธูป ผลไม้ ป้ายเจ้าที่ไหว้ด้วยสุราและเนื้อสุก	เชอกง หวงต้าเซียน เจ้าที่ กวนอู	ศาลเชอกงซาถิ่น หวงต้าเซียน
ปักกิ่ง	2 ค่ำ (งานวัด 2–16 ค่ำ); 5 ค่ำ	แย่งปักธูปดอกแรก ยืมหยวนเป่า	五大供 ซุปก้อนเงิน เกี๊ยว	ห้าพี่น้อง 五显, ปี่กาน, จ้าวกงหมิง	ศาลห้าพี่น้อง (ถูกรื้อ 1987), ศาลหลังคาเหลือง
ซูโจว	คืนวันที่ 4 ถึง 5 ค่ำ	แย่งรับเทพหัวทาง ตีฆ้อง จุดประทัด	หัวแพะ ปลาไน	เทพหัวทาง	ถนนซานถัง
เซี่ยงไฮ้	ยามจื่อคืนวันที่ 4 ถึง 00.00 วันที่ 5	เปิดประตูหน้าต่าง จุดดอกไม้ไฟ กินสุราหัวทางถึงเช้า	หัวแพะ ปลาไน ส้ม อ้อย ขนม	ไฉ่ซิ้งห้าทิศ	ยังไม่พบ
ส่านซี	15 ค่ำ เดือน 3; 8 ค่ำ เดือน 6	พิธีวันเกิดและวันบรรลุธรรม	ยังไม่พบ	จ้าวกงหมิง	ศาลไฉ่ซิ้งโจวจื้อ
ซานซี	8 ค่ำ เดือน 4 (ยวิ่นเฉิง); 5 ค่ำ (หลินเฟิน)	ไหว้กวนอูต้นตำรับ	ยังไม่พบ	กวนอู	ศาลกวนอูเซี่ยโจว
มาเลเซีย	22.00 น. คืนวันที่ 4; 14 ค่ำ (ปีนัง)	ไหว้ห้าทิศ ไฉ่ซิ้งเดินในห้าง อ่านไฟทำนายเศรษฐกิจ	ส้ม ผลไม้	ไฉ่ซิ้ง ตั่วแป๊ะกง เจ้าที่	ศาลแป๊ะกงตันจงโตก้ง (1799)
สิงคโปร์	เที่ยงคืนตามเวลามงคลประจำปีเกิด	เปิดไฟทั้งบ้าน ไฉ่ซิ้งเดินแจกพร	ผลไม้ ส้ม	ไฉ่ซิ้ง ตั่วแป๊ะกง	ไชนาทาวน์ River Hongbao
อินโดนีเซีย	ตรุษจีน (ไหว้ในที่สาธารณะได้หลังปี 2000)	ไหว้ที่ศาลเจ้า ติดโปสเตอร์	ผลไม้ ชา ดอกไม้ ธูป เทียน	ไฉ่ซิ้ง ตั่วแป๊ะกง	ศาลแป๊ะกงบาตัม
เวียดนาม	10 ค่ำ เดือนอ้าย; ไหว้ทุกวันในร้าน	แท่นชิดพื้น ซื้อทอง เปิดร้านครั้งแรก	ดอกท้อหรือดอกเหมยเหลือง หมูหัน ปลาช่อนย่าง ไก่ย่าง	Thần Tài, Ông Địa	ถนนร้านทองในฮานอย
ไทย	เที่ยงคืนวันส่งท้ายปีเก่า (23.00–01.00 น.)	ตั้งโต๊ะหันทิศมงคล ห้างจัดพิธี ไหว้ตี่จู๊เอี๊ย 1 และ 15 ค่ำ	ขนมอี๊ 5 ถ้วย เจไฉ่ 5 อย่าง ผลไม้ 5 อย่าง ชา 5 ถ้วย จันอับ กระเป๋าเงิน	ไฉ่ซิ้งบุ๋นและบู๊ ตี่จู๊เอี๊ย	วัดมังกรกมลาวาส ห้างใหญ่

ข้อมูลในตารางสรุปจากแหล่งของแต่ละแถวข้างต้น [28][41][53][76][84][89][173][179][181][182][187][189][194][232]

ทำไมแต่ละถิ่นต่างกัน

1. เทพเงินขึ้นกับโครงสร้างเศรษฐกิจ สังคมเกษตรและที่ดิน (หมิ่นหนาน ไต้หวัน แต้จิ๋ว เวียดนาม) ให้เจ้าที่เป็นเทพเงินที่ใกล้ตัวที่สุด เศรษฐกิจคลองและการขนส่ง (เจียงหนาน) ให้เทพหัวทาง พ่อค้าทางไกลที่ต้องการความน่าเชื่อถือ (ซานซี) ให้กวนอู ส่วนศาลเต๋าและราชสำนักทำให้จ้าวกงหมิงเป็นไฉ่ซิ้งหลักระดับชาติ [38][68][84]
2. "รับเร็ว" เป็นคติร่วม แต่ "เร็ว" นับต่างกัน ภาคใต้แข่งกันรับก่อนเช้าวันที่ 5 แต้จิ๋วรับตอน 00.00 น. ของวันที่ 4 ส่วนคนจีนในไทยและสิงคโปร์ย้ายมาไหว้เที่ยงคืนวันส่งท้ายปีเก่า ซึ่งแหล่งจีนเองบอกว่าเป็นธรรมเนียมใหม่ [28][179][186]
3. ความคิด "ยืมแล้วคืน" ปรากฏทั้งการยืมหยวนเป่าของปักกิ่งเก่าและการยืมเงินทุนของไต้หวันปัจจุบัน แสดงว่าคนจีนมองเทพทรัพย์เป็น "เจ้าหนี้หรือนักลงทุนที่มีบุญคุณ" ไม่ใช่ผู้ให้เปล่า [173][219]
4. การค้าและการท่องเที่ยว ศาลโจวจื้อถูกนำเข้าตลาดหุ้น เฉิงตูใช้ไฉ่ซิ้งร่วมกับงิ้วเสฉวน เวียดนามผูกไฉ่ซิ้งกับตลาดทอง และห้างในไทย สิงคโปร์ มาเลเซียจัดพิธีกลางห้าง [53][84][181][226][229]
5. ในจีนใต้ เจ้าที่กับเทพทรัพย์คือองค์เดียวกัน สืบได้ตั้งแต่ป้าย "地主财神" ไปจนถึงแท่น Thần Tài–Ông Địa ของเวียดนาม และศาลตี่จู๊เอี๊ยในบ้านคนไทยเชื้อสายจีน [116][124]

---

ไฉ่ซิงเอี๊ยในไทย

พิธีรับไฉ่ซิ้งกลางดึกมาจากไหน

ถาวร สิกขโกศล อธิบายว่าเดิมวันไหว้สิ้นปีของคนไทยเชื้อสายจีนมีสามช่วง คือ เช้าไหว้เจ้า สายไหว้บรรพชน และบ่ายไหว้ผีไม่มีญาติ ส่วน การไหว้ไฉ่ซิ้งราวห้าทุ่มคืนสิ้นปี "เริ่มแพร่หลายเมื่อประมาณ พ.ศ. 2530" แล้วกลายเป็นกระแส จนมีรายละเอียดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เช่น ทิศที่เปลี่ยนทุกปีและชุดของไหว้ [2] ข้อนี้เป็นแหล่งเดียวแต่มาจากนักวิชาการ ฝั่งจีน สำนักข่าว China.com.cn รายงานในปี 2019 ว่าชาวจีนในไทยไหว้บรรพบุรุษตอนกลางวันวันสิ้นปี แล้ว "ช่วงก่อนและหลังเที่ยงคืนวันสิ้นปียังมีพิธีรับเทพเจ้าแห่งทรัพย์" ผลไม้และขนมหวานต้องเก็บไว้กินวันชิวอิก [236] ยืนยันว่าพิธีนี้มีอยู่จริงในหมู่ชาวจีนในไทย

ผู้ค้นคว้าวิเคราะห์ว่าพิธีรับไฉ่ซิ้งกลางดึกแบบไทยเป็นการผสมของสามอย่าง

1. ธรรมเนียมจีนใต้ที่ "รับเทพ" หรือ "เปิดประตูรับทรัพย์" ตอนยามจื่อ เช่น ชาวฮากกาเปิดประตูใหญ่ยามจื่อของวันชิวอิก จุดประทัด จุดเทียนแดง เรียกว่า "接财神" [237] หรือการรับห้าทิศคืนก่อนวันที่ 5 แบบเจียงหนาน [238]
2. ตำราปฏิทินจีน (通书 / 黄历) ที่บอกทิศไฉ่ซิ้งรายวัน [239]
3. สื่อและโหรไทยยุคหลังที่ทำให้เป็นสูตรมาตรฐาน

ข้อที่ต้องย้ำคือ ในแต้จิ๋วบ้านเกิด ผู้ค้นคว้าไม่พบประเพณีรับไฉ่ซิ้งกลางดึกคืนสิ้นปีที่เด่นชัด แหล่งจีนเน้นการกินเจเช้าวันชิวอิก การรับเทพคืนวันที่ 4 และการแห่เจ้า ส่วนในไทยพิธีนี้กลายเป็นพิธีหลักของคืนสิ้นปีไปแล้ว [179][186][240]

ปฏิทินตรุษจีนแบบแต้จิ๋วในไทย

ลำดับ	วัน (จันทรคติ)	ชื่อเรียก	กิจกรรม
1	24 ค่ำ เดือน 12	ไหว้ส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ "ไหว้เหล่าเอี๊ยเจี่ยที" (老爷上天)	ส่งเทพในบ้านขึ้นไปรายงาน [205][240]
2	1–2 วันก่อนสิ้นปี	วันจ่าย	ซื้อของไหว้ [11]
3	30 ค่ำ (หรือ 29 ถ้าเดือนขาด)	วันไหว้	เช้าไหว้เจ้า สายไหว้บรรพบุรุษ บ่ายไหว้ผีไม่มีญาติ [2][117][205]
4	คืนวันไหว้ 23.00–01.00 น.	รับไฉ่ซิ้งเอี๊ย (接财神)	ตั้งโต๊ะเจหันไปทางทิศประจำปี [11][117][236]
5	1 ค่ำ เดือนอ้าย	วันตรุษจีน วันเที่ยว	กินเจมื้อแรก ไปไหว้วัด [205][240]
6	4 ค่ำ เดือนอ้าย	ไหว้รับเจ้ากลับจากสวรรค์ "ไหว้เหล่าเอี๊ยเหลาะที" (神落天)	รับเทพประจำบ้านกลับ [205]

ฐานเศรษฐกิจปี 2566 และ Wongnai ปีเดียวกันระบุเวลารับไฉ่ซิ้ง 01.00–02.59 น. (ยามโฉ่ว 丑时) ไม่ใช่ 23.00–01.00 น. แสดงว่าโหรแต่ละสำนักเลือกยามไม่เหมือนกัน [205][241]

วิธีไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยคืนตรุษจีน ทีละขั้น

ขั้นตอนข้างล่างสังเคราะห์จากแหล่งไทยหลายแหล่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคอลัมน์สายมูที่อ้างโหร ผู้อ่านควรถือเป็นแนวปฏิบัติที่นิยม ไม่ใช่กฎตายตัว

1. เตรียมบ้าน: ทำความสะอาดบ้านและเปิดไฟให้สว่าง เว็บจีนบอกว่า "神不入暗处" (เทพไม่เข้าที่มืด) [242]
2. ตั้งโต๊ะ: ตั้งโต๊ะหน้าบ้าน ระเบียง หรือดาดฟ้า ผู้ไหว้หันหน้าไปทางทิศประจำปี [13] เว็บจีนอธิบายว่ารูปไฉ่ซิ้ง "นั่ง" อยู่ทิศนั้น ส่วนคนขอพรให้ "หันหน้าไป" ทิศนั้น [243]
3. จัดของ: วางรูปเทพไว้กลางด้านหน้าสุด ขนาบด้วยแจกันและเชิงเทียน กระถางธูปอยู่กลาง แถวถัดมาวางน้ำชา 5 ถ้วย ขนมอี๊ 5 ถ้วย แล้วผลไม้ ขนมจันอับ และเจไฉ่ ส่วนกระดาษเงินกระดาษทองวางที่มุม [118]
4. วางของเกี่ยวกับเงิน: กระเป๋าเงิน สมุดบัญชี หรืออั่งเปา บางคนวางโทรศัพท์ที่เปิดแอปธนาคารหรือพระเครื่อง [11][117][241]
5. จุดธูปและอัญเชิญ: จุดธูป กล่าวชื่อ นามสกุล และที่อยู่ แล้วอัญเชิญเทพ [56][241]
6. สวดหรืออธิษฐาน: สื่อไทยนิยมนำด้วยบทนะโม 3 จบ ตามด้วยคาถาและคำอธิษฐาน (ดูหัวข้อบทสวดข้างล่าง) [12][117]
7. เผากระดาษเงินกระดาษทอง [12]
8. เก็บพลังเข้าบ้าน: เมื่อธูปใกล้หมด ผู้ใหญ่ในบ้านยกรูปเทพหรือกระถางธูปเข้าบ้าน ปิดประตูหน้าต่างให้ควันธูปอบอวล เชื่อว่าเป็นการเก็บพลังเทพไว้ในบ้าน [12][13][241] ขั้นนี้ควรระวังเรื่องควันในห้องปิดและไฟ (ดูข้อห้าม)
9. ลาของไหว้: นำของไหว้มากินร่วมกันในครอบครัว หมอช้างแนะนำให้นำเจไฉ่ไปต้มจืดกิน [11][117] เดลินิวส์แนะนำให้นำเทียนแดงที่ดับแล้วไปเก็บในตู้เซฟ [182]
10. ทำบุญ: สื่อหลายแห่งแนะนำให้แบ่งเงินก้อนแรกหลังไหว้ไปทำบุญ [11] ซึ่งตรงกับหลักแบ่งปันทรัพย์ของเต๋า

ทิศรับไฉ่ซิงเอี๊ยคำนวณอย่างไร

ทิศที่สื่อไทยประกาศทุกปีมาจากตำราปฏิทินจีน ซึ่งมีกลอนจำที่อ้างกันทั่วไปสองบท [239]

• กลอนทิศไฉ่ซิ้ง (财神方位歌): 甲乙东北是财神，丙丁向在西南寻，戊己正北坐方位，庚辛正东去安身，壬癸原来正南坐
• กลอนทิศฮี่ซิ้ง (喜神方位歌): 甲己在艮乙庚乾，丙辛坤位喜神安，丁壬只在离宫坐，戊癸原在巽上眠

หลักคือ ดูก้านฟ้า (天干) ของวัน แล้วเทียบทิศตามตารางนี้

ก้านฟ้าของวัน	ทิศไฉ่ซิ้ง (财神)	ทิศฮี่ซิ้ง (喜神)
甲	ตะวันออกเฉียงเหนือ	ตะวันออกเฉียงเหนือ
乙	ตะวันออกเฉียงเหนือ	ตะวันตกเฉียงเหนือ
丙	ตะวันตกเฉียงใต้	ตะวันตกเฉียงใต้
丁	ตะวันตกเฉียงใต้	ใต้
戊	เหนือ	ตะวันออกเฉียงใต้
己	เหนือ	ตะวันออกเฉียงเหนือ
庚	ตะวันออก	ตะวันตกเฉียงเหนือ
辛	ตะวันออก	ตะวันตกเฉียงใต้
壬	ใต้	ใต้
癸	ใต้	ตะวันออกเฉียงใต้

เทพสามองค์ของคืนตรุษจีน: สื่อไทยมักพูดถึงเทพสามองค์พร้อมกัน คือ ไฉ่ซิ้ง 财神 เทพแห่งทรัพย์, 喜神 (แต้จิ๋ว ฮี่ซิ้ง / จีนกลาง สี่เสิน — เทพแห่งความปีติ) และ 贵神 (แต้จิ๋ว กุ่ยซิ้ง / จีนกลาง กุ้ยเสิน — เทพแห่งยศศักดิ์และผู้อุปถัมภ์) สื่อเขียนชื่อหลายแบบ เช่น ฮี่ซิ้งเอี๊ย อี่ซิงเอี๊ย กุ่ยซิงเอี้ย หรือกุ้ยซิ้ง [11][56][182]

ข้อควรรู้สี่ข้อ

1. ปฏิทินจีนบางฉบับให้ทิศ ต่างกันตามยาม ด้วย เช่น 搜狐 บอกว่าวันชิวอิกปี 2024 ทั้งวันไฉ่ซิ้งอยู่ตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ยามจื่อ (00.00–00.59 น.) อยู่ตะวันออกเฉียงใต้ [244]
2. ยังมีตารางรายวันตามเสาวันครบ 60 แบบอีกระบบหนึ่งที่ให้ทิศต่างไปอีก ทิศจึงขึ้นกับว่าโหรใช้ตำราไหน [239]
3. ยามจื่อเป็นของวันไหน: ตามหลัก "晚子时" เวลา 23.00 น. คืนวันไหว้ถือเป็นวันใหม่ (ชิวอิก) แล้ว แต่บางสำนักใช้วันสิ้นปีซึ่งก้านฟ้าต่างกัน ทิศจึงต่างไปด้วย ตัวอย่างคือเว็บจีน k366 ที่ให้ทิศคืนสิ้นปี 2025 เป็นตะวันตกเฉียงใต้ เพราะใช้วันสิ้นปีซึ่งเป็นวัน 丁酉 [242]
4. เพราะเหตุนี้สื่อไทยจึงประกาศทิศไม่ตรงกันในบางปี

ตารางทิศรับไฉ่ซิงเอี๊ย 2564–2570

ปี พ.ศ. (ค.ศ.)	วันตรุษจีน (ชิวอิก)	เสาวันของวันชิวอิก	ทิศไฉ่ซิ้งตามกลอน	ทิศฮี่ซิ้งตามกลอน	สื่อไทยประกาศ	สอดคล้องไหม
2564 (2021)	12 ก.พ.	辛卯	ตะวันออก	ตะวันตกเฉียงใต้	ตะวันออก (กรุงเทพธุรกิจ) [12]	ตรง
2566 (2023)	22 ม.ค.	庚辰	ตะวันออก	ตะวันตกเฉียงเหนือ	ตะวันออก (Wongnai) [241]	ตรง
2567 (2024)	10 ก.พ.	甲辰 [244]	ตะวันออกเฉียงเหนือ	ตะวันออกเฉียงเหนือ	ตะวันออกเฉียงใต้ (ไทยรัฐ/หมอช้าง), ตะวันออก (Thaiger), เหนือ (เดลินิวส์)	ขัดกัน ทิศตะวันออกเฉียงใต้ตรงกับทิศ "ยามจื่อ" ของ 搜狐 [244]
2568 (2025)	29 ม.ค. (คืนไหว้ 28 ม.ค.)	戊戌 [245]	เหนือ	ตะวันออกเฉียงใต้	ไฉ่ซิ้งเหนือ ฮี่ซิ้งตะวันออกเฉียงใต้ กุ่ยซิ้งตะวันออกเฉียงเหนือ (คฑา ชินบัญชร) [56][182]; เซ็นทรัลเวสต์เกตหันทิศเหนือ [246]	ตรงทั้งสามทิศ
2569 (2026)	17 ก.พ. (คืนไหว้ 16 ก.พ.)	壬戌	ใต้	ใต้	ใต้ (ไทยรัฐ/หมอช้าง [117], ฐานเศรษฐกิจ [11]); เหนือ (PPTV [247])	ไทยรัฐกับฐานเศรษฐกิจตรงสูตร ส่วน PPTV น่าจะคัดลอกจากปีก่อน
2570 (2027)	6 ก.พ. (คืนไหว้ 5 ก.พ.)	丙辰 (คำนวณ)	ตะวันตกเฉียงใต้ (คำนวณ)	ตะวันตกเฉียงใต้ (คำนวณ)	ยังไม่มีสื่อไทยประกาศ ณ ต.ค. 2569	คำนวณล่วงหน้า ยังไม่ยืนยัน

หมายเหตุสำหรับปี 2570 (ต้องอ่าน): ทิศปี 2570 ในตารางเป็น ค่าที่คำนวณตามสูตรกลอนก้านฟ้า ไม่ใช่ทิศที่สื่อหรือโหรประกาศ ผู้ค้นคว้าคำนวณเสาวันจากปฏิทินจีนออนไลน์ซึ่งให้วันที่ 1 ก.พ. 2027 เป็นวัน 辛亥 แล้วนับต่อห้าวันได้วันตรุษจีน 6 ก.พ. 2027 เป็นวัน 丙辰 [243] วัน 丙 ตามกลอนให้ไฉ่ซิ้งอยู่ตะวันตกเฉียงใต้ ข้อควรระวังสองข้อคือ (ก) ตารางรายวันอีกระบบหนึ่งให้วัน 丙辰 เป็นทิศตะวันตกหรือตะวันตกเฉียงเหนือ [239] และ (ข) ถ้าสำนักใดถือว่ายามจื่อคืนวันไหว้ยังเป็นวันสิ้นปี (วัน 乙卯) ทิศจะกลายเป็นตะวันออกเฉียงเหนือ ควรตรวจกับปฏิทินจีนฉบับจริงอีกครั้งราวเดือนมกราคม 2570

ปีชง (ไม่ควรไหว้เป็นคนแรก): สื่อทุกเจ้าแนะนำให้คนที่เกิดปีที่ชงกับปีใหม่ไหว้ทีหลัง [11][117][241]

ปีใหม่	ปีนักษัตร	ปีที่ชง	ที่มา
2566	癸卯 เถาะ	ระกา	สื่อไทย (มีแหล่งหนึ่งระบุ "จอ มะแม มะเมีย" ตามอีกหลักหนึ่ง) [241]
2568	乙巳 มะเส็ง	กุน	ตามหลักการชง
2569	丙午 มะเมีย	ชวด	สื่อไทยตรงกัน [11][117]
2570	丁未 มะแม	ฉลู	คำนวณตามหลักการชง ยังไม่มีสื่อประกาศ

เวลาไหว้

มาตรฐานของสื่อไทยคือ 23.00–01.00 น. ซึ่งตรงกับยามจื่อ (子时) [11][13][117][248] ฤกษ์แบบอื่นที่พบ ได้แก่ 23.30–01.00 น. (คฑา ชินบัญชร ปี 2568) [56][182] 23.09 น. (เซ็นทรัลเวิลด์ 2567) [249] 23.19 น. (ไอคอนสยาม 2568) [53] และ 01.00–02.59 น. (ปี 2566) [205][241] เว็บจีนเรื่องคืนสิ้นปี 2025 ให้ยามจื่อ 00.00–01.00 น. ยามอิ๋น 03.00–05.00 น. และยามเหม่า 05.00–07.00 น. [242]

เช็กลิสต์ของไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย

ผู้ค้นคว้าเทียบชุดของไหว้จากสื่อไทยหกแหล่ง ได้แก่ กรุงเทพธุรกิจ 2564 ฐานเศรษฐกิจ 2566 Wongnai กับ Shopee คฑา ชินบัญชร 2568 หมอช้าง 2569 และฐานเศรษฐกิจ 2569 [11][12][56][117][118][205][241] ชุดแกนกลางที่ตรงกันมีดังนี้

ชุดแกนกลาง (พบในแหล่งส่วนใหญ่)

• [ ] รูปหรือรูปปั้นไฉ่ซิ้ง หรือชุดเพ้า (มีหรือไม่มีก็ได้)
• [ ] กระถางธูป 1 ใบ และธูป 3 หรือ 5 ดอก (บางแหล่งว่า 3, 5, 9 หรือ 12 ดอก)
• [ ] เทียนแดง 1 คู่ พร้อมเชิงเทียน
• [ ] แจกันดอกไม้ 1 คู่
• [ ] น้ำชา 5 ถ้วย
• [ ] ขนมอี๊ (สาคูแดงหรือบัวลอย) 5 ถ้วย บางแหล่งเพิ่มข้าวสวย 5 ถ้วย
• [ ] เจไฉ่ 5 อย่าง เช่น เห็ดหอม เห็ดหูหนู ดอกไม้จีน วุ้นเส้น ฟองเต้าหู้
• [ ] ผลไม้มงคล 5 อย่าง หรือส้ม 5 ลูก (หมอช้างปี 2569 ใช้ 3 หรือ 9 อย่าง)
• [ ] ขนมจันอับ 1 จาน
• [ ] กระดาษเงินกระดาษทอง

ของเสริมที่พบบางแหล่ง

• [ ] น้ำเปล่า 1–5 แก้ว
• [ ] ถังเงินถังทอง (กิมหงิ่งเต้า) 1 คู่
• [ ] ส้มมงคล "ไต่กิก" 1 จาน
• [ ] กระเป๋าเงิน สมุดบัญชี อั่งเปา หรือโทรศัพท์ที่เปิดแอปธนาคาร

เรื่อง "ของไหว้ 10 อย่าง": ผู้ค้นคว้าไม่พบแหล่งใดกำหนดชุดสิบอย่างเป็นมาตรฐาน ตัวเลขที่สม่ำเสมอคือ "5" (ชา 5 ขนม 5 เจ 5 ผลไม้ 5) ซึ่งอาจโยงกับไฉ่ซิ้งห้าทิศหรือธรรมเนียมแต้จิ๋วที่ไหว้เทพเป็นชุดละห้า แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน [250]

ความหมายของของไหว้

ของไหว้	ชื่อจีน	ความหมาย
ส้ม	大吉 / 柑 (แต้จิ๋ว ไต่กิก)	คนแต้จิ๋วเรียกส้มลูกใหญ่ว่า 大吉 แปลว่า "มงคลใหญ่" [240] ฐานเศรษฐกิจอธิบายว่าส้มทอง = โชคดี [205]
ขนมอี๊	圆 (อี๊)	กลม = สมบูรณ์ สีแดง = มงคล (ผู้ค้นคว้าตีความ แหล่งไทยให้แค่ชื่อ) [56][205]
เจไฉ่	斋菜 (แต้จิ๋ว เจไฉ่ / จีนกลาง จายไช่)	ไม่ฆ่าสัตว์ในมื้อแรกของปี ชาวแต้จิ๋วกินเจเช้าวันชิวอิก [12][117][240]
กล้วย องุ่นแดง แอปเปิลแดง สาลี่ ส้มโอ	—	ลูกหลาน งอกงาม สันติสุข รักษาทรัพย์ สมบูรณ์ (ความหมายตามสื่อ) [205]
กระดาษเงินกระดาษทอง	金纸 / 元宝	ถวายทรัพย์แก่เทพ [12][242]
กระเป๋าเงิน สมุดบัญชี อั่งเปา	—	"เรียกทรัพย์เข้ากระเป๋า" เป็นธรรมเนียมไทยสมัยใหม่ [11][56][117]

บทสวดและคาถาไฉ่ซิงเอี๊ย: ที่มาที่ควรรู้

สูตรที่สื่อไทยใช้มากที่สุดมีสามส่วน [12][56][117][118][205]

ลำดับ	บท	จำนวนจบ
1	นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ	3 จบ
2	"โอม ชัมภาลา จาเลนไน เยโซฮา" (รูปแปร "โอม ชำพาลา จาเลนไน เยโซฮา" และ "โอมชำพาลา จาเสนใน เยโซฮา")	3, 5, 9, 12 หรือ 13 จบ
3	อธิษฐาน บอกชื่อ นามสกุล วันเกิด และบ้านเลขที่ เชิญเทพเข้าบ้าน ขอให้ครอบครัวร่ำรวยตลอดปี	—

ที่มาของแต่ละบท

• บทที่ 1 คือบทนอบน้อมพระพุทธเจ้าแบบเถรวาท ไทยนิยมนำหน้าคาถาทุกบท ไม่มีในพิธีจีน
• บทที่ 2 เป็นมนตร์ของชัมภล (Jambhala) เทพแห่งทรัพย์ในพุทธวัชรยานทิเบต ไม่ใช่บทของไฉ่ซิ้งจีน ฉบับมาตรฐานคือ Oṃ Jambhala Jalendraye Svāhā แปลโดยประมาณว่า "โอม ขอนอบน้อมแด่ชัมภล ผู้เป็นใหญ่แห่งสายน้ำ (คือทรัพย์ที่ไหลมา) สวาหา" ภาษาจีนถอดเป็น "唵 赞巴拉 扎连达耶 梭哈" [13][18][117] คำแปลนี้เป็นการตีความจากสันสกฤต ควรให้ผู้รู้ตรวจอีกครั้ง
• คนไทยผูกสองเทพเข้าด้วยกันเพราะทั้งคู่เป็น "เทพแห่งทรัพย์" ซึ่งสอดคล้องกับที่พุทธสถานจี เต็ก ลิ้ม เรียกองค์ไฉ่ซิ้งของตนว่า "ปางมหาเศรษฐีชัมภล" [251]

Sanook ปี 2562 และ Shopee Blog ยังให้คาถา "หัวใจมหาเศรษฐีชัมภล" แยกตามปีนักษัตร เช่น ปีฉลู มะโรง มะแม จอ ใช้ "โอม ชัมภาลา จาเลน ไนเยน สวาหะ" และปีวอก ระกา ใช้บทที่ขึ้นต้นด้วย "โอม ปัทมะ โกรธะ…" [13][118] การจับคู่ปีนักษัตรกับชัมภลแต่ละสีไม่พบในตำราจีนหรือทิเบตที่ตรวจได้ จึงน่าจะเป็นการเรียบเรียงในไทย

บทอัญเชิญไฉ่ซิ้งห้าทิศแบบจีน: ฐานเศรษฐกิจปี 2569 อ้างคฑา ชินบัญชร ให้บทอัญเชิญเป็นคำอ่านภาษาไทยโดยไม่มีอักษรจีนกำกับ ผู้ค้นคว้าถอดกลับเป็นอักษรจีนได้ดังนี้ คำอ่านในแหล่งเป็นเสียงจีนกลาง ไม่ใช่แต้จิ๋ว [11]

คำอ่านไทย (ตามแหล่ง)	อักษรจีนที่ถอดกลับ	ความหมาย
กง ฉิ่ง อู่ลู่ ฉายเสิน เจี้ยงหลิน หว่อ เจียเหมิน	恭请五路财神降临我家门	ขอเชิญไฉ่ซิ้งห้าทิศเสด็จมายังประตูบ้านข้าพเจ้า
ไฉหยวน กว่างจิ้น ฝู ลู่ โช่ว สี่	财源广进 福禄寿喜	ทรัพย์หลั่งไหลเข้ามามาก พร้อมโชค ยศ อายุยืน และความสุข
จินอิน ไฉเป่า กุ่นกุ้น เอ๋อร์ ไหล	金银财宝滚滚而来	เงินทองของมีค่าไหลมาไม่ขาดสาย
เป่าโย่ว ซื่อเย่ ซิงหลง เหอเจีย ผิงอัน จี๋เสี่ยง หรูอี้	保佑事业兴隆 合家平安 吉祥如意	คุ้มครองให้กิจการรุ่งเรือง ครอบครัวสงบสุข สมปรารถนา
ตี้จื่อ เฉียนเฉิง โคว่ป่าย ย่วน เหมิง ปี้โย่ว	弟子虔诚叩拜 愿蒙庇佑	ศิษย์ขอกราบด้วยใจศรัทธา ขอได้รับการคุ้มครอง

อักษรจีนในตารางเป็นการถอดกลับของผู้ค้นคว้า ไม่ใช่ต้นฉบับ

คำอธิษฐานภาษาไทย: แบบ Wongnai และ Shopee อัญเชิญเทพมารับเครื่องเซ่น แล้ว "ประทับที่บ้านเลขที่…" จากนั้นขอพรให้ครอบครัวร่ำรวยร่มเย็นตลอด "365 วัน 12 เดือน 4 ฤดู" [118][241] แบบคฑา ชินบัญชร 2568 ขอบารมีไฉ่ซิ้ง ฮี่ซิ้ง และกุ่ยซิ้งให้เสด็จเข้าบ้าน โดยระบุชื่อ บ้านเลขที่ ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด แล้วขอความสำเร็จ ความมั่งคั่ง และความสุข [56]

ข้อสังเกตด้านวัฒนธรรม: พิธีจีนดั้งเดิมใช้ใบอธิษฐาน (疏文) ที่เขียนตามแบบแผนแล้วเผา แต่ในไทยแทบไม่มีใครใช้ [242] คาถาที่คนไทยท่องจึงเป็นบทพุทธเถรวาทกับมนตร์วัชรยาน ส่วนบทจีนที่มีเผยแพร่ก็อ่านเป็นจีนกลาง ถ้าอยากไหว้แบบมีความหมายตามบทสวดจีนจริง ๆ ใช้บท宝诰 ของจ้าวกงหมิงหรือไฉ่ซิ้งห้าทิศที่ยกไว้ในบทความนี้ ใช้สำนวนอวยพรแต้จิ๋วในหัวข้อย่อยถัดไป หรือพูดขอพรด้วยภาษาของตัวเองก็ได้

บทขอพรไฉ่ซิ้งเอี๊ยที่นิยม (ฉบับเต็ม / ฉบับย่อ)

อ่านก่อน: ทุกบทในหัวข้อนี้เป็น สำนวนที่คนแต้จิ๋ว/คนไทยเชื้อสายจีนนิยมใช้ ไม่มีบทมาตรฐานเดียว คนแต้จิ๋วไม่ได้ท่องคาถายาวเวลาไหว้เหล่าเอี๊ย แต่พูดวลีอวยพรสั้น ๆ ขึ้นต้นว่า "เหล่าเอี๊ยปอห่อ" (老爷保佑 — ขอเทพเจ้าคุ้มครอง) แล้วบอกเรื่องที่ขอ คำว่า 保佑 ในภาษาพูดแต้จิ๋วออกเสียง bo2 ho7 เว็บจีนจึงมักเขียนตามเสียงว่า 老爷保号 หรือ 老爷保贺 [183][296][300] ถ้าไหว้ไฉ่ซิ้งก็เปลี่ยนคำเรียกเป็น "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยปอห่อ" (财神爷保佑) ส่วนคืนตรุษจีน คำอวยพรที่คนแต้จิ๋วพูดกันมากที่สุดคือ 新正如意，新年发财 ซึ่งคนไทยรู้จักในรูป "ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้" และพ่อค้าชอบฟังคำว่า 新年大赚 (ปีใหม่ได้กำไรมาก) [299][301] บทเต็มและบทย่อข้างล่าง ผู้เขียนเรียงขึ้นจากวลีเหล่านี้ ไม่ใช่บทโบราณ ตัดหรือเพิ่มวลีได้ตามเรื่องที่ขอ

ตารางวลีอวยพร เสียงแต้จิ๋วตรวจกับพจนานุกรมและคลังคำ 潮典 ของ mogher.com เมื่อ 17 ต.ค. 2569 ตัวสะกดไทยใช้รูปที่คนไทยเชื้อสายจีนใช้อยู่แล้วเมื่อมี นอกนั้นถอดตามหลักวรรณยุกต์ในไฟล์รายการคำอ่าน ช่อง Peng'im เป็นเสียงมาตรฐาน (ซัวเถา) และระบุเสียงเท่งไฮ้ (澄海) ไว้เมื่อต่างกัน [296][297]

简体	แต้จิ๋ว (สะกดไทย / Peng'im)	จีนกลาง	ความหมาย
财神爷保佑 / 老爷保佑	ไฉ่ซิ้งเอี๊ยปอห่อ / เหล่าเอี๊ยปอห่อ (cai5 sing5 ia5 bo2 ho7 / lao6 ia5 bo2 ho7)	ฉายเสินเหยียเป่าโย่ว / เหล่าเหยียเป่าโย่ว	ขอไฉ่ซิ้งเอี๊ย (หรือเทพเจ้า) คุ้มครอง ใช้เปิดคำขอพรทุกครั้ง
新正如意，新年发财	ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้ (sing1 zian1 ru5 i3, sing1 ni5 huêg4 cai5; เท่งไฮ้ 发 = huag4 ฮวก)	ซินเจิงหรูอี้ ซินเหนียนฟาไฉ	เดือนอ้ายสมปรารถนา ปีใหม่ร่ำรวย คำอวยพรตรุษจีนแบบแต้จิ๋ว
恭喜发财	เกียงฮี่ฮวกไช้ (giong1 hi2 huêg4 cai5) คนไทยมักพูด กงฮี่ฮวดไช้	กงสี่ฟาไฉ	ยินดีด้วย ขอให้ร่ำรวย
招财进宝	เจียไฉ่จิ่งโป้ (ziê1 cai5 zing3 bo2)	เจาไฉจิ้นเป่า	เรียกทรัพย์ นำสมบัติเข้าบ้าน (ตรงกับคำบนม้วนผ้าที่ไฉ่ซิ้งถือ)
财源广进	ไฉ่ง้วงกวงจิ่ง (cai5 nguêng5 guang2 zing3; เท่งไฮ้ 源 = nguang5)	ไฉหยวนกว่างจิ้น	ทรัพย์ไหลเข้ามาจากหลายทาง
财源滚滚	ไฉ่ง้วงกุ้งกุ้ง (cai5 nguêng5 gung2 gung2)	ไฉหยวนกุ่นกุ่น	ทรัพย์ไหลมาไม่ขาดสาย
生意兴隆 / 生理兴隆	เซ็งอี่เฮงล้ง / เซ็งลี่เฮงล้ง (sêng1 i3 / li2 hêng1 long5)	เซิงอี้ซิงหลง	การค้ารุ่งเรือง (生理 เป็นคำแต้จิ๋วที่แปลว่า "การค้า")
生理大趁	เซ็งลี่ตั่วถั่ง (sêng1 li2 dua7 tang3)	เซิงหลี่ต้าเชิ่น (ภาษากลางพูด 生意大赚)	ค้าขายได้กำไรมาก (趁 คือคำแต้จิ๋วของ 赚 "หาเงิน")
平安大趁顺 (เขียนอีกแบบว่า 平安大赚顺)	เผ่งอังตั่วถั่งสุง (pêng5 ang1 dua7 tang3 sung6)	ผิงอันต้าจ้วนซุ่น	ปลอดภัย ได้กำไรมาก ทุกอย่างราบรื่น
一本万利	อิกปุ้งบ่วงหลี (ig4 bung2 bhuêng7 li6; เท่งไฮ้ 万 = bhuang7)	อีเปิ่นว่านลี่	ลงทุนหนึ่งส่วน ได้กำไรหมื่นส่วน
日进斗金	ยิกจิ่งเต้ากิม (rig8 zing3 dao2 gim1; เท่งไฮ้ 金 = ging1 กิง)	รื่อจิ้นโต่วจิน	วันหนึ่งได้ทองเป็นถัง (斗 คือถังตวงข้าว)
金玉满堂	กิมเง็กมั่วทั้ง (gim1 ghêg8 muan2 tang5)	จินอวี้หม่านถัง	ทองและหยกเต็มห้องโถง
年年有余	นี้นี้อู๋อื๊อ (ni5 ni5 u6 e5)	เหนียนเหนียนโหย่วอวี๋	เหลือกินเหลือใช้ทุกปี
合家平安	ฮะแกเผ่งอัง (hah8 gê1 pêng5 ang1)	เหอเจียผิงอัน	ทั้งบ้านอยู่เย็นเป็นสุข
出入平安	ฉุกยิบเผ่งอัง (cug4 rib8 pêng5 ang1; เท่งไฮ้ 入 = rig8)	ชูรู่ผิงอัน	เข้าออกและเดินทางปลอดภัย
万事如意	บ่วงสื่อยู่อี่ (bhuêng7 se7 ru5 i3) ข่าวสดเขียน บ่วงสื่อหยู่อี่	ว่านซื่อหรูอี้	ทุกเรื่องสมปรารถนา

ข้อสังเกตเรื่องเสียง

• "ฮวด" กับ "ฮวก": คนไทยพูด "ฮวดไช้" ขณะที่ mogher ให้ 发 สำเนียงเท่งไฮ้และซัวเถาว่า huag4 (ฮวก) แต่ให้เสียงแต้จิ๋วศตวรรษที่ 19 ว่า huad4 รูป "ฮวด" ของไทยจึงอาจรักษาเสียงเก่าไว้ (ข้อสันนิษฐานของผู้ค้นคว้า) [297]
• 年年有余 เล่นคำได้แค่ในจีนกลาง: ภาษาจีนกลาง 余 (yú เหลือ) พ้องเสียงกับ 鱼 (yú ปลา) จึงไหว้ด้วยปลา แต่ในแต้จิ๋ว 余 อ่าน e5 ส่วน 鱼 อ่าน he5 ไม่พ้องกัน [297] คำอวยพรนี้คนแต้จิ๋วจึงรับมาจากภาษาเขียนมากกว่าคิดเอง เช่นเดียวกับ 金玉满堂 日进斗金 และ 一本万利 ซึ่ง 潮典 ไม่ได้เก็บเป็นคำแต้จิ๋ว เสียงในตารางจึงอ่านตามอักษร (堂 มีเสียงพื้นบ้านว่า deng5 "ตึ้ง" อีกเสียง ยังไม่พบว่าสำนวนนี้ใช้เสียงไหน)
• ตัวสะกดที่เคยต่างกันในบทความ: ปรับให้ตรงตาม Mogher ทั้งบทความแล้ว — 招 = เจีย (ไม่ใช่ เชียว), 老爷保号 = เหล่าเอี๊ยปอห่อ, 平安大赚 = เผ่งอังตั่วถั่ง

ฉบับเต็ม: บทพูดแบบแต้จิ๋ว สำหรับคืนรับไฉ่ซิ้งและการไหว้ประจำ

ใช้ได้ทั้งคืนตรุษจีน (หรือคืนวันที่ 4 แบบแต้จิ๋วดั้งเดิม) และการไหว้ประจำวันขึ้น 1 และ 15 ค่ำหรือก่อนเปิดร้าน ลำดับห้าส่วนคือ อัญเชิญ แนะนำตัว ขอบคุณ ขอพร และปิด การบอกชื่อกับที่อยู่ก่อนขอพรเป็นโครงเดียวกับที่สื่อไทยแนะนำ [56][241][298] และตรงกับใบอธิษฐาน (疏文) แบบเต๋า ที่เขียนถิ่นที่อยู่และชื่อผู้ศรัทธาไว้ก่อนคำขอ [302] ถ้าบ้านใดอยากสวดบทจีนแบบเต๋าด้วย ให้สวด 玄坛宝诰 (ตัวบทอยู่ในหัวข้อจ้าวกงหมิง) หรือ 财神宝诰 (หัวข้อคัมภีร์และบทสวด) ต่อจากส่วนที่ 1 ส่วนบ้านที่สวดนะโม 3 จบและ "โอม ชัมภาลา…" ตามสื่อไทย ให้สวดก่อนส่วนที่ 1 โดยรู้ว่าบทหลังเป็นมนตร์ทิเบต

ส่วน	แต้จิ๋ว (สะกดไทย)	简体	ความหมาย
1 อัญเชิญ	ไฉ่ซิ้งเอี๊ย เหล่าเอี๊ยปอห่อ	财神爷，老爷保佑。	ท่านไฉ่ซิ้งเอี๊ย ขอเทพเจ้าโปรดคุ้มครอง
1 อัญเชิญ (เฉพาะคืนรับไฉ่ซิ้ง)	กิมเม้ เอี๊ยงไฉ่ซิ้ง เกียงเชี่ยไฉ่ซิ้งเอี๊ย เหลาะไล้ฉู่ไหล	今暝迎财神，恭请财神爷落来厝内。	คืนนี้รับไฉ่ซิ้ง ขอเชิญท่านไฉ่ซิ้งเอี๊ยเสด็จลงมาในบ้าน
2 แนะนำตัว	ตี๋จื้อ (ชื่อ นามสกุล) ติ่ว (ที่อยู่)	弟子（姓名），住（地址）。	ศิษย์ชื่อ … อยู่ที่ …
2 แนะนำตัว	ฮะแกตั่วโส่ย (ชื่อคนในบ้าน)	合家大细（家人姓名）。	ทั้งบ้าน ทั้งเล็กและใหญ่ ได้แก่ …
3 ขอบคุณ	โตเสี่ยไฉ่ซิ้งเอี๊ย กู่นี้ปอห่อ	多谢财神爷旧年保佑。	ขอบคุณท่านที่คุ้มครองตลอดปีที่แล้ว
4 ขอพร	กิมนี้ ฮะแกเผ่งอัง ฉุกยิบเผ่งอัง ซิงที่เกี๋ยงคัง	今年合家平安，出入平安，身体健康。	ปีนี้ขอให้ทั้งบ้านอยู่เย็นเป็นสุข เข้าออกปลอดภัย ร่างกายแข็งแรง
4 ขอพร	เซ็งลี่เฮงล้ง เซ็งลี่ตั่วถั่ง	生理兴隆，生理大趁。	การค้ารุ่งเรือง ค้าขายได้กำไรมาก
4 ขอพร	เจียไฉ่จิ่งโป้ ไฉ่ง้วงกวงจิ่ง ไฉ่ง้วงกุ้งกุ้ง	招财进宝，财源广进，财源滚滚。	ทรัพย์และสมบัติเข้าบ้าน ไหลมาจากหลายทางไม่ขาดสาย
4 ขอพร	อิกปุ้งบ่วงหลี ยิกจิ่งเต้ากิม	一本万利，日进斗金。	ลงทุนน้อยได้ผลมาก มีรายได้เข้ามาทุกวัน
4 ขอพร	กิมเง็กมั่วทั้ง นี้นี้อู๋อื๊อ	金玉满堂，年年有余。	ทรัพย์เต็มบ้าน มีเหลือเก็บทุกปี
5 ปิด	เผ่งอังตั่วถั่งสุง บ่วงสื่อยู่อี่	平安大趁顺，万事如意。	ปลอดภัย ได้กำไร ราบรื่น ทุกเรื่องสมปรารถนา
5 ปิด (คืนตรุษจีน)	ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้	新正如意，新年发财。	เดือนอ้ายสมปรารถนา ปีใหม่ร่ำรวย
5 ปิด	โตเสี่ยไฉ่ซิ้งเอี๊ย เหล่าเอี๊ยปอห่อ	多谢财神爷，老爷保佑。	ขอบคุณท่านไฉ่ซิ้งเอี๊ย ขอเทพเจ้าคุ้มครอง

หมายเหตุของบทเต็ม

• คำนอกตาราง ตรวจกับ mogher เช่นกัน ได้แก่ 今暝 gim1 mên5 (คืนนี้) 迎 ian5 恭请 giong1 cian2 落来 loh8 lai5 厝内 cu3 lai6 (ในบ้าน) 弟子 di6 ze2 住 diu7 大细 dua7 soi3 (เล็กใหญ่) 多谢 do1 sia7 旧年 gu7 ni5 (ปีที่แล้ว แต้จิ๋วไม่พูด 去年) และ 身体健康 sing1 ti2 giêng6 kang1 [296][297] รูป "เหลาะ" ใช้ตามที่บทความเขียน 老爷落天 ไว้แล้ว ตามหลักวรรณยุกต์ loh8 ควรเป็น "เลาะ"
• ส่วนที่ 2 หลายบ้านพูดชื่อและที่อยู่เป็นภาษาไทยหรือภาษาจีนกลางก็ได้ ไม่จำเป็นต้องแปลงเป็นแต้จิ๋ว
• ไหว้ประจำ ข้ามบรรทัด "คืนรับไฉ่ซิ้ง" กับบรรทัดปิดคืนตรุษจีน และเลือกวลีส่วนที่ 4 เพียงสองหรือสามแถวที่ตรงกับเรื่องที่ขอ คนทำงานประจำเปลี่ยน 生理 เป็นคำขอเรื่องงานเป็นภาษาไทยได้

ฉบับภาษาไทย (สำหรับคนที่อยากอธิษฐานเป็นภาษาไทย) โครงตามที่ข่าวสดอ้างคฑา ชินบัญชร ("ข้าพเจ้า … ขออัญเชิญองค์ไฉ่ซิงเอี้ย เสด็จมารับเครื่องเซ่นไหว้") ฐานเศรษฐกิจ และ Wongnai [56][241][298] ผู้เขียนเติมคำขอบคุณและคำมั่นเรื่องแบ่งปันทรัพย์ ส่วน การเอ่ยทิศในคำอัญเชิญเป็นการเรียบเรียงของผู้เขียน เพราะสื่อไทยบอกทิศไว้ในขั้นตั้งโต๊ะ ไม่ได้ใส่ไว้ในตัวบท [11][13][56]

ข้าพเจ้า (ชื่อ นามสกุล) พร้อมด้วยสมาชิกในครอบครัว (ชื่อ) อาศัยอยู่บ้านเลขที่ (เลขที่ ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด)

คืนนี้ข้าพเจ้าขออัญเชิญองค์ไฉ่ซิ้งเอี๊ย ซึ่งปีนี้เสด็จมาทางทิศ (ทิศประจำปี ดูตารางทิศข้างบน) เสด็จมารับเครื่องเซ่นไหว้ และโปรดเสด็จเข้าสู่บ้านของข้าพเจ้า

ขอบพระคุณที่ท่านคุ้มครองครอบครัวของข้าพเจ้าตลอดปีที่ผ่านมา

ปีนี้ขอให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข เดินทางเข้าออกปลอดภัย ร่างกายแข็งแรง การงานการค้ารุ่งเรือง มีรายได้เข้ามาโดยสุจริต และมีเหลือเก็บตลอดปี

หากมีทรัพย์เพิ่มขึ้น ข้าพเจ้าจะแบ่งไปทำบุญและช่วยเหลือผู้อื่น ขอให้สมปรารถนาตลอด 365 วัน 12 เดือน 4 ฤดู

ถ้าเป็นการไหว้ประจำ ให้เปลี่ยนบรรทัดที่สองเป็น "วันนี้ วันขึ้น (1 หรือ 15) ค่ำ ข้าพเจ้าขอน้อมไหว้องค์ไฉ่ซิ้งเอี๊ย" แล้วตัดเรื่องทิศออก เพราะทิศประจำปีใช้เฉพาะพิธีรับไฉ่ซิ้งช่วงตรุษจีน คำมั่นเรื่องแบ่งปันทรัพย์สะท้อนวลี "能聚能散方为贵" ในคัมภีร์ไฉ่ซิ้งของจ้าวกงหมิงที่ยกไว้ข้างบน [83]

ฉบับย่อ: สำหรับไหว้ประจำวันหรือไหว้สั้น ๆ

แต้จิ๋ว

ไฉ่ซิ้งเอี๊ย เหล่าเอี๊ยปอห่อ

ฮะแกเผ่งอัง เซ็งลี่ตั่วถั่ง

เผ่งอังตั่วถั่งสุง

财神爷，老爷保佑：合家平安，生理大趁，平安大趁顺。

ความหมาย: ท่านไฉ่ซิ้งเอี๊ย ขอเทพเจ้าโปรดคุ้มครอง ให้ทั้งบ้านอยู่เย็นเป็นสุข ค้าขายได้กำไร ปลอดภัยและราบรื่นทุกเรื่อง

คืนตรุษจีนเปลี่ยนบรรทัดที่สามเป็น "ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้" (新正如意，新年发财)

ภาษาไทย

ข้าพเจ้า (ชื่อ) บ้านเลขที่ (ที่อยู่) ขอไฉ่ซิ้งเอี๊ยโปรดคุ้มครอง

ให้ครอบครัวปลอดภัย การงานการค้ารุ่งเรือง

มีทรัพย์เข้ามาโดยสุจริต และมีเหลือแบ่งปันผู้อื่น

สถานที่ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยที่มีชื่อในไทย

ตารางนี้ตรวจทีละแห่ง และติดป้ายระดับหลักฐานไว้ เพราะข้อมูลจำนวนมากมาจากสื่อท่องเที่ยวและการโปรโมต

สถานที่	ชื่อจีน	ที่ตั้ง	หลักฐานเรื่องไฉ่ซิ้ง	ระดับหลักฐาน
วัดมังกรกมลาวาส (วัดเล่งเน่ยยี่)	龙莲寺 (แต้จิ๋ว เล่งเน่ยยี่ / จีนกลาง หลงเหลียนซื่อ)	423 ถ.เจริญกรุง เขตป้อมปราบฯ กรุงเทพฯ	ก่อตั้ง พ.ศ. 2414 มีเทพรวม 58 องค์ "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยะ" อยู่ในกลุ่มเทพด้านขวาของอุโบสถ คู่กับไท้ส่วยเอี๊ยะ [122] ไทยรัฐเรียกวัดนี้ว่า "ศูนย์กลางการไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยและแก้ชงที่ใหญ่ที่สุด" คืนวันไหว้เปิด 06.00–22.00 น. [10] เปิดแก้ชงออนไลน์ผ่าน LINE ของวัดตั้งแต่ราวปี 2566 [252]	ยืนยันหลายแหล่ง
วัดบรมราชากาญจนาภิเษกอนุสรณ์ (วัดเล่งเน่ยยี่ 2)	龙莲寺 สาขา	ต.โสนลอย อ.บางบัวทอง นนทบุรี	วัดเดียวกับที่คนเรียกเล่งเน่ยยี่ 2 เปิดอย่างเป็นทางการ 20 มี.ค. 2551 ดังเรื่องแก้ชงและไท้ส่วย 60 องค์ ไม่พบหลักฐานว่ามีวิหารไฉ่ซิ้งเฉพาะ [253][254]	รอตรวจ
ศาลเจ้าพ่อเสือ	玄天上帝庙	468 ถ.ตะนาว ใกล้เสาชิงช้า	เทพประธานคือเฮียนเทียนเซียงตี่ มีกวนอู ไฉ่ซิ้ง และหม่าจ้อ (เจ้าแม่มาจู่) ให้ไหว้ ช่วงเทศกาลเปิด 06.00–24.00 น. [10][255]	ยืนยันหลายแหล่ง
วัดทิพยวารีวิหาร (กัมโล่วยี่)	甘露寺	ซ.ทิพยวารี ใกล้บ้านหม้อ	"คนนิยมมาขอพรเรื่องโชคลาภและการเงินกับองค์เทพไฉ่ซิงเอี๊ยที่นี่" มีกังหันเปลี่ยนดวง [10][53]	สื่อ
สถาบันพุทธศาสนาเถรวาท-มหายาน (โฝวกวงซัน)	佛光山	เขตคลองสามวา	มีวิหารเทพเจ้า "รวมถึงองค์ไฉ่ซิงเอี๊ย" [10]	แหล่งเดียว
ศาลเจ้านาจา อ่างศิลา	—	ชลบุรี	"มีเทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ยประดิษฐานอย่างสง่างาม" [10]	สื่อ
ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ เกาะสีชัง	—	ชลบุรี	มีไฉ่ซิ้งร่วมกับเทพองค์อื่น นิยมขอเรื่องค้าขาย [256]	สื่อท่องเที่ยว
วัดจีนประชาสโมสร (วัดเล่งฮกยี่)	龙福寺	ฉะเชิงเทรา	เดลินิวส์ 2568 อ้างว่ามี "ไฉ่ซิงเอี๊ยองค์ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย" มีป้าย "เตี๋ยวกงเม้งไฉ่ซิ้ง" [80][250][257]	คำอ้าง "ใหญ่ที่สุด" ไม่มีขนาด
พุทธสถานจี เต็ก ลิ้ม	—	ต.ศรีจุฬา นครนายก	คมชัดลึก 2556 รายงานการสร้าง "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยองค์ใหญ่" ใน "ปางมหาเศรษฐีชัมภล" อ้างว่าใหญ่ที่สุดในไทยหรือในโลก ระดมทุนให้ผู้บริจาคจารึกชื่อบนแผ่นทอง [251]	โปรโมตวัด ขนาดจริงยังไม่ยืนยัน
หมู่บ้านนาคา	—	ต.หนองนาคำ อ.เมือง อุดรธานี	9 พ.ย. 2567 ทำพิธีวางศิลาฤกษ์ "ไฉ่ซิงเอี๊ยประทับมังกร" สูงราว 7 ม. "ใหญ่สุดในภาคอีสาน" เรียกอีกชื่อว่า "ท้าวเวสสุวรรณจีน" จุดประทัด 7 หมื่นนัด [121][258]	ข่าว (ผูกกับเลขเด็ด)
ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองสงขลา	—	ถ.นางงาม สงขลา	21–22 ม.ค. 2566 นายกเทศมนตรีนครสงขลาเป็นประธานพิธีรับไฉ่ซิ้ง จุดประทัด 1 แสนนัด [259]	ข่าว
วัดพนัญเชิงวรวิหาร	—	อยุธยา	ศาลไฉ่ซิ้งอยู่ด้านหน้า ข้างวิหารซำปอกง [260]	รีวิวผู้ใช้
วัดเมตตาธรรมโพธิญาณ	—	กาญจนบุรี	จัดพิธีบวงสรวงไฉ่ซิ้ง 28 ม.ค. 2568 [257]	สื่อ
ศาลเจ้ากวนอู คลองสาน และศาลเจ้าพ่อกวนอู เกาะสมุย	—	กรุงเทพฯ, สุราษฎร์ธานี	ไหว้กวนอูในฐานะไฉ่ซิ้งบู๊ [77][78]	สื่อ

ข้อสังเกตคือ สื่อไทยอ้างคำว่า "ใหญ่ที่สุด" ให้อย่างน้อยสามแห่ง (ฉะเชิงเทรา นครนายก และอุดรธานีในระดับภาคอีสาน) แต่ไม่มีแห่งใดเผยแพร่ขนาดที่ตรวจสอบได้ [121][251][257] ภาพในคอมมอนส์ของวัดเล่งฮกยี่ วัดเล่งเน่ยยี่ 2 และพุทธสถานจี เต็ก ลิ้ม ยังหาไม่พบ

มูทัวร์ไต้หวัน: มติชนปี 2566 รวมหกวัดไฉ่ซิ้งในไต้หวันสำหรับคนไทย ได้แก่ 松山霞海城隍庙 ที่ไหว้ไฉ่ซิ้งห้าทิศ 烘炉地 ที่ต้องขึ้นบันได 452 ขั้น 五福宫 ที่เถาหยวน 广天宫 ที่ไถจงซึ่งให้ลูบก้อนทองยักษ์ 紫南宫 ที่ "ยืมเงินจากเทพไม่คิดดอกเบี้ย" และ 福安宫 ที่ผิงตง แสดงว่าการบูชาไฉ่ซิ้งของคนไทยขยายเป็นทัวร์ไปต่างประเทศ [261]

กระแสสายมูเตลูกับไฉ่ซิงเอี๊ย

1) "ไฉ่ซิ้งฟีเวอร์" ตุลาคม 2562: แฟนคลับพบภาพเก่าที่ลิซ่า (ลลิษา มโนบาล) วง BLACKPINK ถือมือถือซึ่งตั้งวอลเปเปอร์ไฉ่ซิ้ง ต่อมาพบว่านักแสดงจีนเซียวจ้านก็ใช้ด้วย ทวีตของบัญชีหนึ่งเมื่อ 21 ต.ค. 2562 อ้างว่าตั้งรูปนี้แล้ว "เงินทองไหลมาเทมา" มีคนรีทวีตกว่า 13,000 ครั้ง ร้านค้าออนไลน์เปลี่ยนรูปโปรไฟล์ตาม ห้างซูเปอร์มาร์เก็ตทำโฆษณาล้อมีม Khaosod English รายงานเหตุการณ์นี้ว่าเป็นจุดที่ไฉ่ซิ้งกลายเป็น "มีมที่ไม่มีใครคาดคิดบนอินเทอร์เน็ตไทย" [13][118][248] นี่คือจุดที่ไฉ่ซิ้งก้าวจาก "เทพของคนไทยเชื้อสายจีน" ไปเป็นไอคอนป๊อปของคนรุ่นใหม่ วิจัยกรุงศรีปี 2567 พบว่าวอลเปเปอร์และธีมมือถือสายมูเป็นสินค้าสายมูที่คนซื้อออนไลน์มากเป็นอันดับ 3 (21.6%) รองจากกำไลและเครื่องประดับ (22.8%) และวัตถุมงคลพกพา (21.9%) [262]

2) พิธีในห้าง หรือ "มูเก็ตติ้ง": Thai PBS เรียกกระแสนี้ว่า "มูเก็ตติ้ง" (มูเตลูผสมมาร์เก็ตติ้ง) [252]

ปี	ห้าง	ผู้นำพิธี	รายละเอียด
2567	เซ็นทรัลเวิลด์	หมอช้าง ทศพร ศรีตุลา	ไฉ่ซิ้งสูง 1.35 ม. อัญเชิญจากฮกเกี้ยน ทำพิธีเทวาภิเษกที่บ้านโป่ง ราชบุรี พิธีเวลา 23.09 น. วันที่ 9 ก.พ. อ้างว่าเป็น "ครั้งแรกในประเทศไทย" [249][263]
2568	ไอคอนสยาม	คฑา ชินบัญชร	ฤกษ์ 23.19 น. ไฉ่ซิ้ง ฮี่ซิ้ง กุ่ยซิ้ง และไท้ส่วย 60 องค์จากวัดเหรินเวย (仁威庙) กว่างโจว [53]
2568	เซ็นทรัลเวสต์เกต	หมอช้างและพระจีนวัดโพธิทัตตาราม	หันหน้าทิศเหนือ แจกแผ่นมงคล 888 แผ่น ไลฟ์สด [246][264]
2568	เซ็นทรัลเวิลด์ พระราม 2 นครศรีธรรมราช	—	ไฉ่ซิ้งปางบู๊ขี่เสือ ปางบุ๋นประทับมังกร 9 หัว และองค์จากไต้หวัน [53]
2568	คิงเพาเวอร์ รางน้ำ	—	ไฉ่ซิ้ง กวนอู และเทพมังกรเขียวจากวัดทิพยวารีฯ [53]
2569	เซ็นทรัล เวสต์เกต	—	อัญเชิญ "จิ่วลู่ไฉ่เสิน (ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 ทิศ)" ให้ไหว้ถึง 1 มี.ค. 2569 [49]

ห้างใช้คำว่า "เปิดทรัพย์" หรือ "เติมทรัพย์" ในชื่องาน เช่น ให้ผู้ร่วมงานเปิดกระเป๋าสตางค์ถูกระเป๋าหรือสมุดบัญชีกับก้อนทองจำลอง แล้วหมุนวงล้อรับพร [10][246]

3) ปางบุ๋นปางบู๊แบบสายมูไทย: โหรไทยอธิบายว่าปางบุ๋น (ปี่กาน ถือหยูอี่หรือก้อนเงิน) "ช่วยเรื่องรายได้ การลงทุน หุ้น และการค้า" ส่วนปางบู๊ (จ้าวกงหมิง ขี่เสือ) "ช่วยเรื่องหนี้สิน บริวาร และการเก็บเงิน" [22][53] ทั้งสองเป็นความเชื่อของสายมูไทยร่วมสมัย นอกจากนี้ยังมีปางผสมอย่าง "ไฉ่ซิ้งประทับมังกร 9 หัว" [53]

4) หวยและเลขเด็ด: ที่อุดรธานีปี 2567 มีการได้เลขหางประทัด 69 และ 372 ข่าวอ้างว่าผู้มาไหว้เคยถูกรางวัลที่ 1 แต่ไม่มีหลักฐานยืนยัน [121][258] ผู้ค้นคว้าตีความว่า ในจีนไฉ่ซิ้งเกี่ยวกับการพนันมาแต่เดิม เช่น นักพนันไหว้เทพลาภลอยและฮั่นสิน ในไทย "หวย" จึงต่อยอดได้ง่าย [1][35]

5) สินค้า: ทองคำแท่งลายไฉ่ซิ้ง 0.2 กรัม ความบริสุทธิ์ 99.9% ขายบนแพลตฟอร์มออนไลน์ เคสโทรศัพท์และหูฟัง และแผ่นมงคลแจกในงานห้าง [118][246][265] ส่วน "ถุงเงินถุงทอง" และ "กระถางมังกร" ที่สายมูพูดถึง ผู้ค้นคว้าไม่พบแหล่งข่าวที่อธิบายว่าผูกกับไฉ่ซิ้งโดยตรง

6) ขนาดตลาด: มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยประเมินเงินสะพัดตลาดสายมูไทยปี 2567 ราว 10,000–15,000 ล้านบาท วิจัยกรุงศรีสำรวจคน 1,213 คนในเดือนกันยายนถึงตุลาคม 2567 พบว่ากว่า 8 ใน 10 คนเคยทำกิจกรรมมู ราวครึ่งหนึ่งหันไปพึ่งมูเมื่อมีปัญหาการเงิน (กลุ่ม Gen Y สูงถึง 59.2%) ราว 1 ใน 3 จ่ายค่าสินค้ามูเกิน 1,000 บาทต่อปี และธุรกิจดูดวงที่จดทะเบียนมี 164 ราย ทุนจดทะเบียนรวม 181 ล้านบาท [262] ไทยรัฐฉบับพิมพ์ปี 2569 วางไฉ่ซิ้งเป็น "ความหวังพลิกดวงในยามเศรษฐกิจฝืด" [54]

7) วันอื่นนอกตรุษจีน: สื่อไทยแทบไม่พูดถึงวันที่ 5 เดือนอ้าย ซึ่งเป็นวันรับไฉ่ซิ้งของจีนใต้ และการไหว้ไฉ่ซิ้งก่อนเปิดร้านวันแรกของปี นี่คือช่องว่างระหว่างธรรมเนียมจีนกับไทย

คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน ฮากกา ไหว้ต่างกันไหม

หลักฐานเฉพาะประเทศไทยที่แยกตามกลุ่มภาษามีน้อยมาก ผู้ค้นคว้าจึงเทียบหลักฐานจากถิ่นเดิมในจีนกับข้อมูลไทยที่หาได้

ประเด็น	แต้จิ๋ว	ฮกเกี้ยน	ฮากกา
ส่งและรับเทพ	ส่ง 24 ค่ำ เดือน 12 รับ 4 ค่ำ เดือนอ้าย [205][240]	ส่ง 24 ค่ำ รับ 4 ค่ำ เหมือนกัน (ความรู้ทั่วไป รอตรวจ)	—
รับไฉ่ซิ้ง	ถิ่นเดิมไม่พบพิธีกลางดึกที่เด่นชัด ในไทยกลายเป็นพิธีหลักคืนสิ้นปี [2][240]	ไต้หวันและฮกเกี้ยนมีวัดไฉ่ซิ้งเฉพาะและประเพณียืมเงินเทพ	เปิดประตูใหญ่ยามจื่อของวันชิวอิก จุดประทัด จุดเทียนแดง เรียกว่า "接财神" [237]
ของไหว้ไฉ่ซิ้ง	ชุดเจเลขห้า (มาตรฐานกรุงเทพฯ)	ภูเก็ตบางแหล่งว่าใช้ของคาวต้ม เหล้า ชา ธูป 5 ดอก (แหล่งไม่ชัด)	—
วันสำคัญอื่น	ไหว้ฟ่านหลี (เถ่าจูกง) 24 ค่ำ เดือน 6 [1]	9 ค่ำ เดือนอ้าย ไหว้ทีกงเป็นวันใหญ่ของฮกเกี้ยนภูเก็ต (ความรู้ทั่วไป รอตรวจ)	—

สื่อไทยไม่แยกกลุ่มภาษาเลย เพราะพิธีแบบกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นแต้จิ๋วเป็นหลัก กลายเป็นมาตรฐานระดับชาติผ่านสื่อและห้าง ถ้าต้องการข้อมูลที่แม่นยำกว่านี้ ควรถามผู้ใหญ่ในชุมชนฮกเกี้ยนภูเก็ตและฮากกาหาดใหญ่โดยตรง

---

วิธีตั้งหิ้ง

ผู้ที่อยากตั้งหิ้งไฉ่ซิงเอี๊ยไว้ประจำบ้านหรือร้าน ควรรู้ก่อนว่า คำแนะนำเรื่องตำแหน่งและทิศส่วนใหญ่มาจากเว็บฮวงจุ้ยเชิงพาณิชย์ และแต่ละสำนักขัดกันเองหลายข้อ หัวข้อนี้จึงแยกให้เห็นว่าข้อไหนเป็นหลักทั่วไป ข้อไหนเป็นความเห็นต่าง

1) เลือกองค์ให้เหมาะกับงาน

ผู้เชี่ยวชาญประเพณีชาวไต้หวันชื่อ 赖国光 ให้สัมภาษณ์หนังสือพิมพ์ 中国时报 ปี 2015 ว่า งานขายหรืองานที่ต้องพบคนให้ไหว้กวนอูหรือจ้าวกงหมิง ส่วนงานเอกสารให้ไหว้ฟ่านหลี [102] และยังแนะนำว่าเวลาไหว้ต้องบอกให้ชัดว่าขอทรัพย์ทางตรงจากงาน หรือขอลาภลอย [102] ในไทย รูปที่ขายมากที่สุดคือแบบขุนนางหน้าขาวถือม้วน "招财进宝" ซึ่งเป็นแบบไช้เป๊กแชกุน [3]

2) ตำแหน่งในบ้าน

หลัก	รายละเอียด	ระดับหลักฐาน
ตำแหน่งทรัพย์ (明财位)	มุมทแยงของประตูทางเข้า	หลักฮวงจุ้ยทั่วไป [102]
ตำแหน่งทรัพย์ประจำปี (流年财位)	เปลี่ยนทุกปีตามดาวเก้าดวง (紫白飞星)	สายมู [102][145]
ด้านหลัง	พิงผนังทึบ ไม่มีหน้าต่างหรือทางเดินด้านหลัง	เว็บฮวงจุ้ย [86][145]
ห้ามตั้ง	ใกล้ห้องน้ำ หัวเตียง หรือในครัว (ไฟแรง)	เว็บฮวงจุ้ย [144]

ข้อห้ามของตำแหน่งทรัพย์หกข้อ (财位六忌) ตามคำตอบในเว็บถามตอบจีนปี 2014 ได้แก่ ห้ามของหนักทับ ห้ามตู้ปลาหรือน้ำเพราะ "เห็นทรัพย์กลายเป็นน้ำ" ห้ามด้านหลังว่าง ห้ามมุมแหลมพุ่งใส่ ห้ามห้องน้ำหรือขยะ และห้ามมืด [145] ข้อเหล่านี้เป็นแหล่งเดียว

3) ทิศที่หันหน้า: ความเห็นต่าง

• เว็บฮวงจุ้ยจีนแห่งหนึ่งให้ไฉ่ซิ้ง ทุกองค์หันออกหาประตูใหญ่ เพื่อ "รับทรัพย์เข้าบ้าน" แต่ไม่ตั้งตรงประตูพอดีและไม่หันออกหน้าต่าง [144]
• ความเชื่อที่แพร่หลายอีกแบบคือ ไฉ่ซิ้งบู๊ (จ้าวกงหมิง กวนอู) หันออกนอกบ้าน เพื่อกันภัย ส่วน ไฉ่ซิ้งบุ๋นหันเข้าบ้าน เพื่อนำทรัพย์เข้า
• อีกแหล่งหนึ่งให้ทิศของไฉ่ซิ้งบุ๋นและบู๊ต่างกันตามทิศของตัวบ้าน เช่น บ้านหันใต้ให้บุ๋นอยู่ตะวันตกเฉียงใต้ บู๊อยู่เหนือ (แหล่งเดียว) [145]

เพราะความเห็นต่างกันมาก บทความนี้จึงไม่เสนอเป็นกฎตายตัว

4) ความสูง

แหล่งหนึ่งแนะนำให้ตั้งสูงกว่าระดับสายตาเพื่อแสดงความเคารพ แต่แหล่งเดียวกันก็ห้ามตั้ง "จุดสูงสุดของบ้าน" ซึ่งขัดกันเอง [144] หลักที่ใช้ได้จริงคือตั้งให้สูงพอที่จะไม่ถูกชนหรือเปื้อน และเข้าถึงได้สะดวกเวลาไหว้

5) ตั้งคู่กับตี่จู๊เอี๊ยอย่างไร

คนไทยเชื้อสายจีนตั้งศาลตี่จู๊เอี๊ยสีแดง ชิดพื้น ตามคติดิน ส่วนไฉ่ซิ้งตั้งบนหิ้งสูง ไม่ตั้งรวมระดับเดียวกัน [115][266] ในบ้านแต้จิ๋วดั้งเดิม ศาลตี่จู๊เอี๊ยอยู่ใต้หิ้งหรือมุมห้อง หันออกประตู ไหว้ทุกวันขึ้น 1 และ 15 ค่ำ ส่วนไฉ่ซิ้งตั้งบนหิ้งหรือโต๊ะชั่วคราวในคืนสิ้นปีและคืนวันที่ 4 [198] การจัดระดับร่วมกันในรายละเอียดยังเป็นเรื่องที่แต่ละบ้านทำต่างกัน

6) เบิกเนตรจำเป็นไหม

อารามเต๋ามีพิธีเบิกเนตรที่ทำโดยนักบวช (ดูหัวข้อศาสนาเต๋า) แต่ร้านที่บอกว่า "รูปที่ไม่เบิกเนตรเป็นแค่งานหัตถกรรม" มักใช้ประโยคนี้ขายบริการเพิ่ม [143][152] ถ้าต้องการเบิกเนตรจริง ควรติดต่อศาลเจ้าหรือวัดจีนที่มีนักบวชประจำ และระวังบริการ "เบิกเนตรทางไปรษณีย์"

7) การดูแลประจำ

ครัวเรือนแต้จิ๋วไหว้ประจำวันขึ้น 1 และ 15 ค่ำ ส่วนร้านค้าแบบฮกเกี้ยนและไต้หวันไหว้เจ้าที่ทุกวันที่ 2 และ 16 ค่ำ ซึ่งเรียกว่า 做牙 [206][267] ผู้ค้นคว้าไม่พบแหล่งที่ยืนยันว่าร้านค้าไทยเชื้อสายจีนใช้ระบบไหนเป็นหลัก จึงควรถามธรรมเนียมของบ้านตัวเอง รูปเคารพควรสะอาด ไม่แตกบิ่น [144][145]

---

ข้อห้าม

ข้อห้ามด้านล่างรวบรวมจากหลายแหล่ง และติดป้ายที่มาไว้ทุกข้อ ส่วนใหญ่เป็นคำแนะนำของโหรหรือเว็บสายมู ไม่ใช่คัมภีร์

ข้อห้าม	เหตุผลที่อ้าง	ที่มา
คนเกิดปีชงไม่ไหว้เป็นคนแรก (2569 ปีชวด, 2570 ปีฉลู ตามการคำนวณ)	ปีชง	สื่อไทย [11][117][241]
ห้ามของคาวและเนื้อสัตว์ในพิธีคืนตรุษจีนแบบไทย	ไม่ฆ่าสัตว์ในมื้อแรกของปี	สื่อไทย [12][241]
ห้ามพูดคำหยาบ ห้ามสวมเสื้อสีขาวหรือดำ	สีไว้ทุกข์	โหรไทย [56][182]
แต่งสีแดง ส้ม หรือชมพูสด และเคลียร์ใบเสร็จเก่าในกระเป๋า	สีมงคล	สื่อไทย [10]
ไม่วางกระจกแปดทิศ สิงโต หรือปี่เซียะไว้ในพิธี	เป็นวัตถุ "ข่ม" ที่ไม่ควรอยู่ในพิธีต้อนรับ	เว็บจีน [242]
ห้ามตั้งหิ้งใกล้ห้องน้ำ ครัว หรือหัวเตียง	สกปรก ไฟแรง พลังรบกวนการนอน	เว็บฮวงจุ้ย [144]
ห้ามรูปเคารพแตกหรือสกปรก	"ทรัพย์รั่ว"	เว็บฮวงจุ้ย [144][145]
ห้ามตู้ปลาในตำแหน่งทรัพย์	"เห็นทรัพย์กลายเป็นน้ำ"	แหล่งเดียว [145]
ห้ามทำพิธีคืนคลังในศาลผี (阴庙)	อาจเชิญสิ่งที่ไม่พึงประสงค์มา	นักบวชเต๋าไต้หวัน [138]
ห้ามตั้งน้ำใกล้ตะเกียงหรือเทียนในคืนรับห้าทิศ	—	เว็บจีนสายมู ซึ่งยอมรับเองว่า "ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์" [268]
วันที่ 22 ค่ำ เดือน 7 ห้ามใช้ของมีคม ห้ามยืมเงิน	—	เว็บปฏิทินจีนสมัยใหม่ [100]
ห้ามขอทรัพย์อธรรม	ทรัพย์อธรรมเหมือนเหล้าพิษแก้กระหาย	คัมภีร์เต๋า《太上感应篇》 [20][136]
ไหว้แล้วแบ่งเงินก้อนแรกไปทำบุญ	สอดคล้องกับหลักแบ่งปันของเต๋า	สื่อไทยและหลักเต๋า [11][20]
ใช้ธูปไร้สารเคมี และระวังไฟเมื่อไม่มีคนเฝ้า	ความปลอดภัย	Wongnai [241]

ข้อเดียวในตารางที่มาจากคัมภีร์จริงคือห้ามขอทรัพย์อธรรม ซึ่งก็เป็นข้อที่สำคัญที่สุด

ข้อควรระวังด้านความปลอดภัยที่สื่อไม่ค่อยพูด: สูตร "ปิดประตูหน้าต่างให้ควันธูปอบอวล" เสี่ยงต่อสุขภาพเมื่อจุดธูปในห้องปิด และการจุดประทัดนับหมื่นนับแสนนัดในงานศาลเจ้าก็มีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บและไฟไหม้ [13][121][241][259]

---

เตือนภัยมิจฉาชีพ

ความเชื่อเรื่องทรัพย์เป็นจุดที่มิจฉาชีพใช้หาประโยชน์ได้ง่ายที่สุด เพราะผู้ที่ไปขอทรัพย์มักกำลังมีปัญหาการเงิน หัวข้อนี้รวมคดีจริงและรูปแบบที่พบซ้ำในหลายประเทศ

คดีและข่าวที่ยืนยันได้

กรณี	ปีและสถานที่	รูปแบบ	ผล
"起财库" ปลอม	ศาลเมืองตุนฮั่ว มณฑลจี๋หลิน (เผยแพร่ ก.พ. 2025)	ผู้ต้องหาอ้างว่า "ดูเรื่องแก้เรื่อง" แล้วเก็บเงินค่าพิธี "ตั้งคลังทรัพย์" ดูดวง แก้ฮวงจุ้ยร้าน ตั้งชื่อร้าน ผู้เสียหายรายแรก 4,000 หยวน รายที่สอง 12,400 หยวน ศาลบันทึกว่าผู้ต้องหายอมรับว่าศัพท์ทั้งหมด "瞎编" (แต่งเอง) และคาถาก็พูดส่งเดช	ผิดฐานฉ้อโกง จำคุก 7 เดือน รอลงอาญา 1 ปี ปรับ 16,000 หยวน คืนเงิน 16,400 หยวน (ราว 74,000–82,000 บาท ที่อัตรา 1 หยวน ≈ 4.5–5 บาท) [269]
"อาจารย์" หลอกทั้งเงินและเพศ	จั้นเจียง กวางตุ้ง	มารดาจ้างอาจารย์พิธีมาทำพิธีให้ลูกสาวที่ป่วย	ถูกดำเนินคดี [270]
ขบวนการ "ทำพิธีขอพร" (blessing scam)	ฮ่องกง สิงคโปร์ ออสเตรเลีย สหรัฐฯ	เข้าหาหญิงจีนสูงอายุ บอกว่าลูกหลานจะมีเคราะห์ ให้นำเงินและทองใส่ถุงเพื่อทำพิธี แล้วสลับถุง ที่ฮ่องกงของในถุงกลายเป็นขวดน้ำ ที่สิงคโปร์ (มิ.ย. 2025) เงิน 700 ดอลลาร์สิงคโปร์และสร้อยทองจี้กวนอิมกลายเป็นใบไม้	ตำรวจฮ่องกงรณรงค์จนคดีลดลงหลังปี 2006 แต่กลับเพิ่มขึ้นอีก [271][272][273]
พิธีรักษาและสะเดาะเคราะห์ปลอม	ซาบาห์ มาเลเซีย (ส.ค. 2026)	สลับของในถุงแบบเดียวกัน	จับ 12 คน ความเสียหายราว 600,000 ริงกิต [274]
หมอดูออนไลน์ปลอม	กรุงเทพฯ (พ.ค. 2024)	ใช้เพจเฟซบุ๊กหลอกคนกว่า 100 คนในสองปี ค่าบริการเริ่มต้น 199 บาท	จับกุม [275]
"แก้กรรม ตัดกรรม" เรียกเงินไม่หยุด	ไทย (กระทู้ถามทนาย)	อ้างค่าของไหว้และค่าครูไปเรื่อย ๆ	ทนายแนะให้หยุดโอน เก็บหลักฐาน แจ้งความ และขออายัดบัญชี [276]

นโยบายของรัฐจีนที่ผู้อ่านไทยมักไม่รู้

• หน่วยงานรัฐจีน 12 แห่งออกความเห็นเรื่องการแก้ปัญหาการค้าในพุทธและเต๋า ระบุว่า "นักบวชปลอมหลอกศรัทธา" เป็นปัญหาหลัก วัดและอารามต้องไม่แสวงกำไร และ "ห้ามบุคคลหรือองค์กรใดอ้างพุทธหรือเต๋าเพื่อหาผลประโยชน์" (เอกสารเผยแพร่ซ้ำโดยเมืองไท่โจวปี 2023 ปีที่ออกต้นฉบับควรตรวจ น่าจะเป็นปี 2017) [277]
• ปี 2018 สมาชิกสภาที่ปรึกษาการเมืองเสนอให้แก้ปัญหา "ใช้กิจกรรมศาสนาออนไลน์เก็บเงิน" และการขายสินค้าศาสนาในแพลตฟอร์มออนไลน์ [278]
• ปี 2022 ระเบียบว่าด้วยบริการข้อมูลศาสนาทางอินเทอร์เน็ตห้ามจัดพิธีออนไลน์โดยไม่มีใบอนุญาต [178]

นัยต่อผู้อ่านไทยคือ บริการทำพิธี "เติมคลังทรัพย์" ออนไลน์จากจีนที่ขายผ่านโซเชียล อาจผิดกฎหมายจีนเอง แม้แต่เว็บบริษัทที่ขายพิธีก็ยังเตือนว่า "อย่าเชื่อสถาบันออนไลน์ที่ทำพิธีให้โดยผู้ขอไม่ต้องไปเอง" [149]

ฝั่งไทย

• แก้ชงหรือทำบุญออนไลน์: วัดเล่งเน่ยยี่มีช่องทางออนไลน์ผ่าน LINE ของวัด ควรตรวจจากเพจทางการของวัดก่อนโอนเงินทุกครั้ง [252] ตำรวจเตือนเรื่องเพจปลอมที่แอบอ้างวัดหรือพระ และการ "ดูดวงหรือสะเดาะเคราะห์ออนไลน์" ที่ขอวันเดือนปีเกิด ที่อยู่ หรือข้อมูลบัตรประชาชน [279]
• แอปปลอม: Thai PBS เตือนเรื่อง "เวียนเทียนออนไลน์" ที่หลอกให้ติดตั้งแอปดูดเงิน รูปแบบเดียวกันใช้กับ "ไหว้ไฉ่ซิ้งออนไลน์" ได้ [280]
• การรับจ้างแก้ชง: Thai PBS ปี 2566 รายงานทีมงานที่รับแก้ชงให้ลูกค้าจีน ได้ค่าตอบแทนฉบับละ 10–15 บาท สื่อสารผ่าน WeChat เป็นตัวอย่างการทำให้พิธีเป็นสินค้า [252]
• การเช่าบูชาและปลุกเสก: คำอ้างว่า "ปลุกเสก" หรือ "เทวาภิเษกจากจีน" ตรวจสอบไม่ได้ ราคาขึ้นกับวัสดุ สินค้าทองคำควรเช็กน้ำหนัก ความบริสุทธิ์ และราคาเทียบราคาทองวันนั้น [249][265]
• หวย: ข่าวเลขเด็ดและคำอ้างว่าเคยถูกรางวัลไม่ได้รับการพิสูจน์ เป็นการชักจูงให้ซื้อหวย [121][258]

เช็กลิสต์สัญญาณอันตราย

ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้หยุดและตรวจสอบก่อนจ่ายเงิน

1. บอกว่า "คลังทรัพย์รั่ว" หรือ "มีคนทำของใส่" แล้วเสนอพิธีที่มีราคา [269]
2. ใช้ศัพท์เฉพาะที่ตรวจสอบไม่ได้ ซึ่งผู้ต้องหาในคดีตุนฮั่วยอมรับว่าแต่งเอง [269]
3. ขอให้นำเงินหรือทองมา "ทำพิธี" หรือ "ปลุกเสก" ต่อหน้า และห้ามเปิดถุงก่อนครบวัน [271][272]
4. ค่าใช้จ่ายเพิ่มเป็นขั้น เช่น ค่าครู ค่าของไหว้ ค่าแก้ ค่าคืนผี [159][276]
5. ขายมนต์ดำเรียกทรัพย์หรือผีเลี้ยง ซึ่งแม้แต่เว็บถามตอบจีนยังเขียนว่า "ผู้ที่ใช้ต้องเป็นนักต้มตุ๋น" [158]
6. ขู่ว่าถ้าไม่ทำจะเกิดเคราะห์กับลูกหลาน [138][271]
7. ให้งดการรักษาพยาบาลแล้วใช้พิธีแทน ผู้พิพากษาในคดีตุนฮั่วเตือนว่า "ผู้ป่วยอาจพลาดการรักษาจนเสียชีวิต" [269]
8. ขอเลขบัตรประชาชน รหัสผ่าน หรือให้ติดตั้งแอปเพื่อ "ไหว้ออนไลน์" [279][280]

ช่องทางแจ้งในไทย: แจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.com หรือสายด่วน 1441 (ควรตรวจว่าช่องทางยังใช้ได้ ณ วันที่อ่าน) การฉ้อโกงมีโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 343 [279]

---

ความเชื่อกับข้อเท็จจริง

ความเชื่อที่พบบ่อย	ข้อเท็จจริง
ไฉ่ซิงเอี๊ยเป็นเทพองค์เดียวที่มีหลายปาง	ไฉ่ซิ้งเป็นตำแหน่งที่ยกให้เทพหลายองค์ซึ่งมีที่มาต่างกัน ทั้งบุคคลจริง เทพในนิยาย เทพดวงดาว และเทพท้องถิ่น [3]
ปี่กานได้เป็นไฉ่ซิ้งในห้องสิน	ในห้องสินปี่กานได้เป็นดาวบุ๋นคฺวี่ การนับเป็นไฉ่ซิ้งเกิดภายหลัง [6]
จ้าวกงหมิงเป็นเทพแห่งทรัพย์มาตั้งแต่ต้น	เอกสารยุคจิ้นจัดเป็นเทพคุมผีและโรคระบาด เพิ่งกลายเป็นเทพทรัพย์สมัยหยวนและหมิง [16][27][37]
จ้าวกงหมิงคือไฉ่ซิ้งปางบุ๋น	จ้าวกงหมิงคือไฉ่ซิ้งบู๊ หน้าดำ ขี่เสือ ถือแส้ [1][23]
รูปไฉ่ซิ้งหน้าขาวชุดแดงที่ติดบ้านคือจ้าวกงหมิง	ส่วนใหญ่คือแบบไช้เป๊กแชกุนหรือปี่กาน [3]
คาถา "โอม ชัมภาลา…" เป็นคาถาจีนของไฉ่ซิงเอี๊ย	เป็นมนตร์ของชัมภล (Jambhala) ในพุทธวัชรยานทิเบต [18][117]
ไฉ่ซิงเอี๊ย ท้าวเวสสุวรรณ และท้าวกุเวรเป็นองค์เดียวกัน	คนละระบบความเชื่อ คนไทยจับคู่เพราะหน้าที่คล้ายกัน [3][120]
การรับไฉ่ซิ้งเที่ยงคืนตรุษจีนเป็นประเพณีโบราณของแต้จิ๋ว	ในไทยเพิ่งแพร่หลายราว พ.ศ. 2530 แหล่งจีนก็บอกว่าการไหว้ไฉ่ซิ้งเที่ยงคืนในแต้จิ๋วเป็นธรรมเนียมยุคหลัง แต้จิ๋วดั้งเดิมรับเทพคืนวันที่ 4 [2][179][186]
หันผิดทิศแล้วไหว้ไม่ได้ผล	สื่อเองประกาศทิศไม่ตรงกันในบางปี เพราะแต่ละสำนักใช้ตำราต่างกัน และพิธีนี้เพิ่งเป็นที่นิยมไม่กี่สิบปี [11][117][244][247]
วันเกิดไฉ่ซิ้งมีวันเดียว	มีอย่างน้อยสามวัน ตามแต่ละองค์ (5 ค่ำ เดือนอ้าย, 15 ค่ำ เดือน 3, 22 ค่ำ เดือน 7) [28][64][83]
คนแต้จิ๋วใช้อ้อยไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย	ยังไม่พบหลักฐานตรง พบอ้อยในพิธีกวาดบ้านและไหว้ทีกงของบางหมู่บ้าน [184][192]
"เถ้าแก่" มาจาก "เถ่าจูกง"	เป็นข้อเสนอของถาวร แต่ทางภาษาศาสตร์มักอธิบายว่ามาจาก 头家 ควรถือเป็นนิรุกติศาสตร์พื้นบ้าน [1]
คัมภีร์《太上老君说五路财神经》 เป็นคัมภีร์โบราณ	หาต้นฉบับไม่พบ ข้อความที่เผยแพร่เป็นงานแต่งสมัยใหม่ [153]
"เติมคลังทรัพย์" เป็นพิธีเต๋าแท้	สิ่งที่มีในคัมภีร์คือการคืนเงินก่อนเกิด ชื่อเติมคลังทรัพย์ถูกนักบวชเต๋าวิจารณ์ว่าไม่มีที่มา [138]
ไฉ่ซิ้งช่วยให้ถูกหวยได้	ไม่มีหลักฐาน ข่าวเลขเด็ดเป็นคำอ้างที่พิสูจน์ไม่ได้ และหลักเต๋ามองการพนันเป็น "ใจขโมย" [20][121]
ไหว้ไฉ่ซิ้งแล้วรวยได้โดยไม่ต้องทำอะไร	บทสวดไฉ่ซิ้งเองสอนว่า "能聚能散方为贵" สะสมได้และแจกจ่ายได้จึงจะประเสริฐ และ "见利思义" เห็นประโยชน์ให้นึกถึงความชอบธรรม [19][83]

---

คำถามที่พบบ่อย

ไฉ่ซิงเอี๊ยคือใคร

ไฉ่ซิงเอี๊ย หรือไฉ่ซิ้งเอี๊ย (财神爷) คือคำเรียกเทพเจ้าแห่งทรัพย์ของจีน ไม่ได้หมายถึงเทพองค์เดียว แต่เป็นตำแหน่งที่ยกให้เทพหลายองค์ องค์ที่ศาสนาเต๋าถือเป็นไฉ่ซิ้งหลักคือจ้าวกงหมิง ไฉ่ซิ้งฝ่ายบู๊หน้าดำขี่เสือดำ ส่วนองค์อื่นที่คนไทยรู้จัก ได้แก่ กวนอู ปี่กาน ฟ่านหลี (เถ่าจูกง) และไช้เป๊กแชกุน [1][3][7]

ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 องค์มีใครบ้าง

ไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ หรือ 九路财神 ประจำแปดทิศรวมศูนย์กลาง ได้แก่ ปี่กาน (ตะวันออก) ฉายหรง (ใต้) กวนอู (ตะวันตก) จ้าวกงหมิง (เหนือ) ตวนมู่ซื่อหรือจื่อก้ง (ตะวันตกเฉียงใต้) หลี่กุ่ยจู่ (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ฟ่านหลี (ตะวันออกเฉียงใต้) หลิวไห่ฉาน (ตะวันตกเฉียงเหนือ) และหวังไห่ (กลาง) คนส่วนใหญ่คุ้นกับชุด 5 ทิศมากกว่า แต่ปัจจุบันในจีนนิยมไหว้ครบทั้ง 9 พระองค์ [4][24][44]

ไฉ่ซิงเอี๊ยมีกี่องค์กันแน่

ชุดที่คนรู้จักกว้างขวางที่สุดคือไฉ่ซิ้ง 5 ทิศ คือจ้าวกงหมิงกับขุนพลสี่องค์จากนิยายห้องสิน [6] ส่วนชุดที่ครบทุกทิศคือไฉ่ซิ้ง 9 พระองค์ ซึ่งปัจจุบันนิยมไหว้ในจีน บางศาลยังไหว้เป็นชุด 8 องค์หรือ 10 องค์ [3][33][55] และถ้านับทุกองค์ที่คนจีนยกเป็นไฉ่ซิ้งในแต่ละถิ่น จะได้มากกว่ายี่สิบองค์

ปางบุ๋นกับปางบู๊ต่างกันอย่างไร

ปางบุ๋น (文财神) เป็นขุนนางพลเรือนหน้าขาว เช่น ปี่กาน ฟ่านหลี และไช้เป๊กแชกุน ปางบู๊ (武财神) เป็นนักรบ เช่น จ้าวกงหมิงหน้าดำขี่เสือ และกวนอูหน้าแดงถือง้าว ถาวร สิกขโกศลอธิบายว่าพ่อค้านิยมปางบู๊เพราะต้องการให้คุ้มครองทรัพย์และการเดินทางด้วย [1]

ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยกี่โมง

สื่อไทยส่วนใหญ่แนะนำคืนวันไหว้ก่อนตรุษจีน เวลา 23.00–01.00 น. ซึ่งตรงกับยามจื่อ บางสำนักใช้ 23.30–01.00 น. หรือ 01.00–02.59 น. ส่วนในจีน ภาคเหนือไหว้วันที่ 2 เดือนอ้าย ภาคใต้ไหว้วันที่ 5 และแต้จิ๋วรับเทพคืนวันที่ 4 [11][117][179][180][205]

ตรุษจีน 2570 ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยหันทิศไหน

ตามสูตรกลอนก้านฟ้าของปฏิทินจีน วันตรุษจีน 6 ก.พ. 2570 เป็นวัน 丙辰 ไฉ่ซิ้งอยู่ทิศ ตะวันตกเฉียงใต้ และฮี่ซิ้งก็อยู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้เช่นกัน ค่านี้เป็นการคำนวณล่วงหน้า ยังไม่มีสื่อไทยประกาศ และตำราบางระบบให้ทิศต่างไป ควรตรวจกับปฏิทินจีนฉบับจริงอีกครั้ง ส่วนปี 2569 คือทิศใต้ และปี 2568 คือทิศเหนือ [11][56][117][239][243]

ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยต้องใช้อะไรบ้าง

ชุดแกนกลางของสื่อไทยคือ ธูป เทียนแดง 1 คู่ แจกัน 1 คู่ น้ำชา 5 ถ้วย ขนมอี๊ 5 ถ้วย เจไฉ่ 5 อย่าง ผลไม้มงคล 5 อย่าง ขนมจันอับ และกระดาษเงินกระดาษทอง หลายบ้านวางกระเป๋าเงินหรือสมุดบัญชีด้วย ไม่มีชุด "10 อย่าง" ที่เป็นมาตรฐาน [11][12][118][241]

คาถาโอมชัมภาลาเป็นคาถาของไฉ่ซิงเอี๊ยไหม

ไม่ใช่โดยตรง "โอม ชัมภาลา จาเลนไน เยโซฮา" เป็นมนตร์ของชัมภล (Jambhala) เทพแห่งทรัพย์ในพุทธวัชรยานทิเบต คนไทยนำมาใช้กับไฉ่ซิงเอี๊ยเพราะเป็นเทพทรัพย์เหมือนกัน ไฉ่ซิงเอี๊ยไม่มีคาถามาตรฐานบทเดียว สิ่งที่คนแต้จิ๋วพูดจริงเวลาไหว้คือวลีอวยพรสั้น ๆ ขึ้นต้นว่า "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยปอห่อ" หรือ "เหล่าเอี๊ยปอห่อ" (财神爷保佑 / 老爷保佑 — ขอเทพเจ้าคุ้มครอง) แล้วตามด้วยคำขอ เช่น ฮะแกเผ่งอัง (合家平安 — ทั้งบ้านอยู่เย็นเป็นสุข) เซ็งลี่ตั่วถั่ง (生理大趁 — ค้าขายได้กำไรมาก) และคืนตรุษจีนพูดว่า ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้ (新正如意，新年发财) [183][296][299] ตารางวลี บทขอพรฉบับเต็ม ฉบับย่อ และฉบับภาษาไทย อยู่ในหัวข้อ "บทขอพรไฉ่ซิ้งเอี๊ยที่นิยม" ซึ่งเป็นสำนวนที่นิยมใช้ ไม่ใช่บทมาตรฐาน ส่วนบทสวดจีนแบบเต๋า เช่น 玄坛宝诰 และ 财神宝诰 มีตัวบทพร้อมคำแปลในบทความนี้ [18][83][117]

ไฉ่ซิงเอี๊ยกับท้าวเวสสุวรรณเป็นองค์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ ท้าวเวสสุวรรณ (多闻天王) เป็นจตุโลกบาลทิศเหนือในศาสนาพุทธ ส่วนไฉ่ซิ้งเป็นเทพพื้นบ้านจีนและเต๋า คนไทยจับคู่กันเพราะทั้งคู่เกี่ยวกับทรัพย์ ในทิเบตมีคติผูกท้าวเวสสุวรรณกับชัมภลจริง แต่ไม่ได้ผูกกับไฉ่ซิ้งจีน [3][18][120]

คนเกิดปีชงไหว้ได้ไหม

ไหว้ได้ สื่อไทยเพียงแนะนำว่าไม่ควรไหว้เป็นคนแรก ปี 2569 ปีชงคือปีชวด และปี 2570 ตามการคำนวณคือปีฉลู [11][117][241]

ตั้งหิ้งไฉ่ซิงเอี๊ยไว้ตรงไหนดี

หลักที่พบบ่อยคือตั้งให้หลังพิงผนังทึบ ไม่ใกล้ห้องน้ำ ครัว หรือหัวเตียง หันออกหาประตูใหญ่แต่ไม่ตรงประตูพอดี และแยกระดับจากศาลตี่จู๊เอี๊ยที่ตั้งชิดพื้น คำแนะนำเรื่องทิศและความสูงขัดกันระหว่างสำนัก จึงไม่ควรยึดเป็นกฎตายตัว [102][144][145]

ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยแล้วต้องเบิกเนตรรูปไหม

ในทางศาสนาเต๋า การเบิกเนตรเป็นพิธีที่นักบวชทำเพื่อเชิญเทพเข้าสถิตในรูป แต่การไหว้ด้วยใจไม่จำเป็นต้องมีรูปที่เบิกเนตรแล้ว ร้านที่บอกว่า "ไม่เบิกเนตรเป็นแค่งานหัตถกรรม" มักใช้ประโยคนี้ขายบริการเพิ่ม [143][152]

วันเกิดไฉ่ซิงเอี๊ยคือวันไหน

ขึ้นกับองค์ จ้าวกงหมิงคือ 15 ค่ำ เดือน 3 ไช้เป๊กแชกุนคือ 22 ค่ำ เดือน 7 ปี่กานคือ 4 ค่ำ เดือน 4 กวนอูคือ 24 ค่ำ เดือน 6 และวันที่ 5 เดือนอ้ายเป็นวันรับไฉ่ซิ้งห้าทิศ ซึ่ง《清嘉录》 เรียกว่าวันเกิดเทพหัวทาง [28][60][64][66][83]

ศาลไฉ่ซิงเอี๊ยที่ดังในไทยมีที่ไหน

ที่มีหลักฐานหลายแหล่งคือวัดมังกรกมลาวาส (เล่งเน่ยยี่) และศาลเจ้าพ่อเสือ ถนนตะนาว ที่สื่อพูดถึงมาก ได้แก่ วัดทิพยวารีวิหาร วัดจีนประชาสโมสร ฉะเชิงเทรา และพุทธสถานจี เต็ก ลิ้ม นครนายก แต่คำอ้างว่า "องค์ใหญ่ที่สุด" ยังไม่มีขนาดที่ตรวจสอบได้ [10][122][251][257]

ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยออนไลน์ได้ไหม

วัดบางแห่งมีช่องทางออนไลน์จริง เช่น วัดเล่งเน่ยยี่ผ่าน LINE ของวัด แต่ควรตรวจจากเพจทางการทุกครั้งก่อนโอนเงิน ระวังเพจปลอม แอปปลอม และบริการพิธีจากต่างประเทศ ซึ่งในจีนเองการทำพิธีออนไลน์โดยไม่มีใบอนุญาตผิดกฎหมาย [178][252][280]

---

ประเด็นที่ยังรอตรวจ

บทความนี้ตั้งใจเปิดให้เห็นจุดที่หลักฐานยังไม่พอ เพื่อไม่ให้ผู้อ่านเข้าใจว่าทุกข้อยุติแล้ว

1. ศาลในไทยที่ไหว้ไฉ่ซิ้งครบ 9 พระองค์: ยังรวบรวมรายชื่อศาลไม่ครบ พบโพสต์ของพุทธสมาคมสว่างผล หนองมน ที่ต้องเข้าระบบเพื่อตรวจวันที่จริง [50]
2. วันเกิดจ้าวกงหมิงที่ศาลเจ้าไทยใช้ และตัวบท《三教搜神大全》 ที่บางแหล่งอ้างว่าให้วันที่ 5 หรือวันที่ 2 เดือนอ้าย
3. ข้อความใน《搜神记》 และ《搜神后记》 ที่กล่าวถึงจ้าวกงหมิง ยังอ้างผ่านแหล่งรอง
4. ปีที่จักรพรรดิยงเจิ้งสถาปนาเทพคู่ฮั้วฮะ ซึ่งมักอ้างว่าปี 1733 แต่ยังไม่มีแหล่งยืนยัน
5. ชื่อไทยของจ้าวกงหมิงและปี่กานในห้องสินฉบับแปลเก่า
6. คนแต้จิ๋วไหว้ฟ่านหลีวันที่ 24 ค่ำ เดือน 6 ตาม《中华全国风俗志》 ต้องตรวจเล่มจริง เพราะตรงกับวันเกิดกวนอู
7. คำว่า "路头酒" ในแต้จิ๋ว เป็นคำที่คนแต้จิ๋วใช้จริงหรือคัดมาจากเจียงหนาน
8. อ้อยกับไฉ่ซิ้งแต้จิ๋ว และที่ตั้งของหมู่บ้านที่ใช้อ้อยในพิธีไหว้ทีกง
9. คำอ่านแต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้ ของชื่อเทพที่ผู้ค้นคว้าถอดเอง ซึ่งรวบรวมไว้ให้เจ้าของบล็อกตรวจ
10. คัมภีร์《太上老君说五路财神经》 ยังหาต้นฉบับไม่พบ และอายุของคัมภีร์《玄坛赵大元帅财神经》 ยังระบุไม่ได้
11. ทิศรับไฉ่ซิ้งปี 2570 ต้องตรวจกับปฏิทินจีนฉบับจริงราวเดือนมกราคม 2570
12. ความต่างของการไหว้ระหว่างแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน และฮากกาในไทย ยังไม่มีงานภาคสนาม
13. ศาลในไทยที่มีจ้าวกงหมิงเป็นประธาน และขนาดจริงขององค์ไฉ่ซิ้งที่อ้างว่าใหญ่ที่สุด
14. ข้อความเต็มของนักบวช 洪百坚 เรื่องเติมคลังทรัพย์ ซึ่งอ่านได้เพียงข้อความย่อ
15. ตัวเลขในตารางคัมภีร์เงินก่อนเกิด ต้องเปิดเต๋าจั้งหรืองานของ Hou Ching-lang

---

แหล่งอ้างอิง

1. ถาวร สิกขโกศล "กำเนิด 'ไฉ่ซิงเอี๊ย' เทพเจ้าแห่งทรัพย์สินของจีน เทวดาที่มาทีหลัง แต่ไฉนดังกว่าองค์อื่น" (คัดจาก ศิลปวัฒนธรรม ก.พ. 2561) — ศิลปวัฒนธรรม
2. วิภา จิรภาไพศาล "'ไฉ่สิ่งเอี๊ย' เทพแห่งทรัพย์เป็นใคร? แล้วตรุษจีนไหว้กันตอนไหน?" — ศิลปวัฒนธรรม, 27 ม.ค. 2568
3. "财神" — 维基百科 (มีป้ายเตือนเรื่องแหล่งอ้างอิง)
4. "拜财神到底应该拜谁 九路财神分别是哪九个" — 网易, 2020-02-17
5. 高永谋 (佛道弥陀无极殿 九路财神) — 理财周刊, 2012-05-22
6. 《封神演义》第九十九回 "姜子牙归国封神" — 维基文库
7. 各路财神那么多，你迎的是哪位财神爷？(สัมภาษณ์ 雷高承道长 纯阳观) (M) — 澎湃新闻
8. 潮州母语 mogher.com (财/神/爷/喜/贵/赵/五/路) ฯลฯ
9. "ไฉ่ซิงเอี๊ย" จากไม่อยู่ในสารบบ สู่เทพเจ้าที่คนเซ่นไหว้มากสุดในเทศกาลตรุษจีน – ศิลปวัฒนธรรม (18 ก.พ. 2569)
10. รวม 5 พิกัด "ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย" ตรุษจีน 2569 เปิดทรัพย์รับความเฮง – ไทยรัฐออนไลน์ (15 ก.พ. 2569)
11. ตรุษจีน 2569 เปิดฤกษ์ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย เช็กวันไหว้ บทสวด เคล็ดลับขอพรให้ปัง – ฐานเศรษฐกิจ, จุฑามาศ ไชยวรรณ์ (16 ก.พ. 2569)
12. "ตรุษจีน" 2564 ไหว้เจ้ายังไงให้เฮง? ตั้งแต่เช้าจรดเย็น – กรุงเทพธุรกิจ (ก.พ. 2564)
13. วิธีการบูชาเทพเจ้าไฉ่สิ่งเอี้ย หากทำตามรับรองรวย – Sanook (24 ต.ค. 2562)
14. 现代快报 (Richard von Glahn《The Sinister Way》观点) 2018-12-02
15. 高丙中 "当代财神信仰复兴的文化理解"《思想战线》2016(6) — 北京大学社会学系 PDF
16. "中国四大财神，是谁？" (赵公明: 搜神记、隋五瘟、三教搜神大全) — 爱问知识人
17. "五通神" — 知网学术百科
18. "藏传佛教之五姓财神" — 中共拉萨市委 网站, 2012 ; 中国唐卡网 · http://www.cntangka.com/article.php?id=1345
19. 道家宝诰本金手书 财神宝诰 — 搜狐
20. 您知道道教对财富的看法吗? – 易奇八字 [M แต่ยกคัมภีร์]
21. "深度解读财神信仰" — 搜狐
22. ไหว้เทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ย 25 ส.ค. 67 … – ไทยรัฐออนไลน์ (25 ส.ค. 2567)
23. 三教源流搜神大全 卷三 (趙元帥, 增福相公) (A) — 維基文庫
24. "九路财神（道教九大财神）" — 搜狗百科
25. "文财神和武财神的区别" — 壹风水
26. 白云观财神殿 (M/คู่มือท่องเที่ยว) — 今日头条 / 买购网 · https://m.maigoo.com/top/443413.html
27. 玄壇真君 (A-) — 中文维基百科
28. 春节习俗：正月初五 祭财神 (引《清嘉录》) – 查字典
29. วัดจุฬามณี อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม "เทพความมั่งคั่ง ไฉซิงเอี้ยะ 9 ทิศทาง (บ้างก็ว่า 9 ยุค)" — Facebook, 28 ม.ค. 2568
30. 藏品赏析｜"迎路头"里的"英雄记忆" – 人民政协网 (2026-09-17)
31. "五显神" — 中国大百科全书
32. 五显神 (A-) — 搜狗百科
33. Nessieฮูหยินปักกิ่ง "ไฉ่ซิ่งเอี้ยไม่ได้มีองค์เดียว แต่มีถึง 5 องค์" — Facebook, 21 ก.พ. 2569
34. 正月初五迎财神！(五路财神 比干 关羽 赵公明 晋商) – 今日头条 (2026-02-21)
35. ศุภาวีร์ รักษา "ไฉ่ซิ้งองค์รอง ประทานทรัพย์สินเงินทอง ให้เจ้าของธุรกิจสีเทา!?" — ศิลปวัฒนธรรม, 24 ก.ค. 2569
36. 正月初四，接五路财神，指哪5路？ (P/M) — 网易
37. 傅功振「财神信仰：源于我国明代中后期资本主义萌芽时」(T/M) — 西安晚报 / 中新网 2012-01-29
38. 正月初五：祈愿家兴财广进 – 搜狐 (2026-02-21)
39. 五通神 / 五显 (A-) — 中文维基百科
40. Caishen (A-, ใช้ Pregadio 2008, Laing 2013, von Glahn 2004, Werner 1922) — English Wikipedia
41. 五显财神庙会 – 万年历 ; 墙根网 · http://travel.qianggen.net/jd/7606/index.html
44. "九路财神是指：王亥（中）比干（东）…" — 今日头条, 2023-01-22
45. "九路财神画像" — 今日头条, 2024-02-08
46. "民间常说的九路财神 — 佛、道的五路财神" — 搜狐, 2021-08-04
47. "九路财神的传说" — 中华网, 2025-11-27
48. 水姐 (九路财神逐一介绍) — 澎湃号, 2023-01-27
49. Central Westgate "สักการะองค์ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 ทิศ…องค์จิ่วลู่ฉายเสิน" — TikTok / Facebook / Lemon8 (ตามที่ Google แสดง), ก.พ. 2569
50. พุทธสมาคมสว่างผล หนองมน (เม่งก้วยเซี่ยงตั๊ว) "อู่ลู่เสิน (五路神)…" — Facebook (ต้องล็อกอิน; อ้างจาก snippet ของ Google)
51. "古代商业传奇之华商始祖王亥" — 网易, 2020-01-16
52. DIY INSPIRE NOW "รู้จัก 'ไฉ่ซิ่งเอี๊ย' เทพเจ้าโชคลาภ จีน…" (17 ม.ค. 2568) และผลค้นสื่อไทย (ไทยรัฐ, Wongnai, 7-Eleven blog, Amarin) · https://www.wongnai.com/articles/chinese-god-of-wealth · https://www.amarintv.com/prnews/news/205515
53. ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย … รับตรุษจีน 2568 ได้ที่ห้างสรรพสินค้าไหนบ้าง – ไทยรัฐออนไลน์ (27 ม.ค. 2568)
54. "ไฉ่ซิงเอี๊ย" เทพเจ้าแห่งโชคลาภ รับทรัพย์รุ่งโรจน์การเงินลื่นไหล – ไทยรัฐ ฉบับพิมพ์ (26 เม.ย. 2569)
55. "十全财神歌" — 豆瓣, 2025-02-02
56. บทสวดขอพรไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย เสริมสิริมงคลรับตรุษจีน 2568 – ฐานเศรษฐกิจ (27 ม.ค. 2568)
60. 河南卫辉"比干庙"：天下林姓的根脉所系 (T/M) — 顶端新闻 (+ คู่มือ) · https://www.topnews.cn/news/145CD0E044BA4571
62. 比干诞辰3118周年祭祖盛典 (M) — 都市头条
64. 明日七月廿二财神节，增福财神成道日 (M/P) — 网易 ; ดู ด้วย · https://www.topnews.cn/news/145ED1E543BB4D75
65. 关帝诞 / 记录庆春约关帝诞 (A-, รัฐบาล) — 乡郊保育办公室 GovHK · https://cco.gov.hk/sc/project-stories/ji-lu-qing-chun-yue-guan-di-dan
66. 【六月廿四】关圣帝君圣诞，持诵宝诰 (M) — 网易
67. "武财神关公为财神的原因" — 爱问知识人
68. 关帝圣君是哪位神？ – 大庄严佛像厂 (เว็บขายรูปเคารพ)
69. "晋商与徽商之异同" — bossmba
73. 台湾网友求财最爱去庙宇大盘点 – 全国台联 (2016)
74. 台湾人求财最爱去的庙宇有哪些？(2) – 足动旅游
76. 不用请导游，去解州关帝庙 – 网易 (2026-04-14) ; 运城关帝庙会 四月初八 视频 ; 要出发 · https://c.m.163.com/news/v/VDSOQ845F.html · https://you.yaochufa.com/p_jiezhouguandimiao
77. ศาลเจ้ากวนอู คลองสาน (M) — MGR Online
78. ไหว้ "กวนอู" องค์ใหญ่ที่สุดในไทย เกาะสมุย (M) — PPTV
80. มหามงคล "เทพปกรณัม เทพเจ้าของจีน" (เตียวกงเม้ง 趙公明) และรีวิว Lemon8 วัดจีนประชาสโมสร (เล่งฮกยี่) "รูปปั้นเทพเตี๋ยวกงเม้งไฉ่ซิ้ง" (ผลค้น Google) · https://www.lemon8-app.com
81. 豆瓣读书 注释 "财神，最受中国人喜爱的道教神祇" p.279
82. 赵公明 正一玄坛元帅 – 网易号 [L]
83. 玄坛赵元帅财神经 玄坛宝诰 (ตัวบท) — 搜狐
84. 周至财神庙 – 中证网 (2012) ; 中新网 (2012) ; 澎湃 ; 王安泉 论文 (爱知大学) ; 携程 · https://www.chinanews.com.cn/cul/2012/01-29/3626343.shtml · https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_22322067 · https://aichiu.repo.nii.ac.jp/record/6317/files/5_06_王安泉_C.pdf · https://gs.ctrip.com/html5/you/place/2781.html
86. 武财神赵公明神像 (P) — 51sole
87. 大年初五传统习俗，这5位一定要接回家 (P/M) — 网易
89. 北港武德宮 歷史報導 (สรุปผ่าน WebSearch): NOWnews ; 中時 ; Smile Taiwan ; 遠見 city.gvm · https://www.chinatimes.com/realtimenews/20250122005144-260405 · https://smiletaiwan.cw.com.tw/article/4122 · https://city.gvm.com.tw/article/86957
90. 子贡后裔浚县拜祖 (淇河晨报 2009-03-25) (M) — qxzc
93. 史記 卷129 貨殖列傳 (A) — 維基文庫
96. "九月十七增福财神圣诞" (道光二十六年重修增福堂碑记、《搜神广记》引文) — 易奇八字
100. 农历七月二十二：增福财神李诡祖成道日 (P) — 搜狐
102. 台湾祭拜财神的风俗与方式 (中国时报 / 赖国光, 2015) – 搜狐 [N]
103. 劉海蟾 (A-) — 中文维基百科
104. 刘海戏金蟾——偏财祖师 (历代神仙通鉴) (P) — 搜狐
106. 民艺 赏析 和合二仙 刘海 张仙 (A-) — dodoedu 民艺
107. 民间财神刘海蟾祖师农历六月初十圣诞 (P) — 今日头条
110. 和合二仙 (A-) — 中文维基百科
111. 明史 卷113 后妃一 (孝慈高皇后馬氏) (A) — 維基文庫
112. 聚宝盆 (沈万三, 坚瓠集, 夜航船) — 知妖
113. 土地公生日 / 紫南宫发财金 (M) — TVBS / NOWnews · https://www.nownews.com/news/6797904
114. Tua Pek Kong – Wikipedia
115. "ตี่จู๋เอี๊ย" ศาลเจ้าของชาวจีนโพ้นทะเล ที่คนจีนแผ่นดินใหญ่ไม่มี – ศิลปวัฒนธรรม [A; เห็นแค่หัวเรื่อง]
116. Dizhu shen – Wikipedia ; 星島頭條 ; Gwulo · https://www.stheadline.com/knowledge/3328272 · https://gwulo.com/atom/15961
117. ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย 2569 (หมอช้าง ทศพร) – ไทยรัฐออนไลน์ (6 ก.พ. 2569)
118. เทพไฉ่ซิ้งเอี๊ยเทพแห่งโชคลาภ พร้อมคาถาบูชา – Shopee Blog 【เชิงพาณิชย์】
119. (คาถาท้าวเวสสุวรรณ) – Shopee Blog 【เชิงพาณิชย์】
120. การถกเถียงว่าไฉ่ซิ้ง = ท้าวกุเวร/ท้าวเวสสุวรรณ: Pantip "ท้าวเวสสุวรรณ กับ เทพไฉ่ซิง คือองค์เดียวกันใช่หรือไม่" (29 ก.ย. 2558); tonghengtua.com "ประวัติไฉ่ซิ้งเอี้ย"; เพจพุทธ-จักราศี "ท้าวเวสสุวรรณไม่ใช่ไฉ่ซิงเอี้ย" · https://www.tonghengtua.com/chizing
121. (พิธีสร้างไฉ่ซิงเอี๊ยประทับมังกร หมู่บ้านนาคา อุดรธานี) – ไทยรัฐ หวย (9 พ.ย. 2567)
122. ไหว้พระ แก้ชง วัดเล่งเน่ยยี่ วัดมังกรกมลาวาส – TrueID Travel (16 ก.พ. 2569)
123. Peter A. Jackson, "Thailand's Cults of Wealth: Royal Spirits, Magic Monks, Chinese and Indian Deities", *Capitalism Magic Thailand* (ISEAS, 2022), pp. 174–210
124. Thần tài trong tín ngưỡng dân gian – Báo Pháp luật Việt Nam
125. Cúng ông địa nên cúng gì – FPT Shop ; Batdongsan wiki · https://wiki.batdongsan.com.vn/wiki/cach-lap-ban-tho-than-tai-dep-chuan-phong-thuy-104437
126. "正月初五迎财神的习俗是怎么来的" — 今日头条
127. "迎财神的习俗从何而来" — 今日头条
128. "最灵的财神可能在这里" (潮汕) — 搜狐
129. "潮汕初四接财神" — 华易网, 2024-02-17
130. 道教 五鬼运财符 五鬼运财术 – 搜狐 [M]
131. 思量真人：道家的5鬼运财术 – 网易号 [M]
132. 正一派与全真派主要有哪些区别 – 爱问知识人 [Q]
133. 道长告诉你正一派道教补财库科仪 – kanbazi.com.cn [M]
134. 北京白云观 财神殿 / 迎财神 – 大河票务网 [P/ท่องเที่ยว]
135. 白云观 窝风桥打金钱眼 (2023-01-26) – 京报网 [N]
136. 太上感应篇 – 搜狗百科 [A]
137. 道长告诉你道教补财库科仪全文 – jfengshui.com [M]
138. 洪百坚道长讲解三官库钱 – 豆瓣 [ความเห็นผู้ปฏิบัติ; อ่านจาก snippet]
139. 什么叫受生债，补财库又是什么意思 – 搜狗问问 [Q]
140. "受生债"的解说，这跟"补财库"的关系? – 网易号 白龙王 [P]
141. 【道教知识】什么是礼斗 – 搜狐 [Q]
142. 道教法器——斗灯 – 易奇八字 [M]
143. 开光仪式 – 搜狗百科 [A (สารานุกรมออนไลน์)]
144. 财神摆放位置与朝向 财神摆放禁忌 – 明星装修网 [M]
145. 我开一门市,坐北朝南…财神应摆设在那 – 搜狗问问 (2014) [Q]
146. 道教关于补财库的经文 – 易巨网 [M]
147. 补财库与受生债之间的关系 – 锁心网 [M]
148. Hou Ching-lang, *Monnaies d'offrande et la notion de trésorerie dans la religion chinoise*, Paris: Institut des hautes études chinoises, 1975 (บรรณานุกรม จากผลค้น WebSearch) [A]
149. 补财库科仪的正宗办法 – 郑州宗原文化传播有限公司 (11467.com) [P]
150. พิธีเปิดคลังที่มาเก๊า – เดลินิวส์ [N; เห็นจากผลค้น]
151. 财神怎样装藏和开光 – qinyangming.com [P]
152. 迎财神供奉仪轨 – caishen.org [P]
153. 五路财神经经文全文 (P, งานแต่งสมัยใหม่) — 大道家园
154. 财神经 (天门开来地门开) — 360doc
155. 闾山派 – 维基百科 [A]
156. 道教抄本古籍——闾山正宗科仪 – 搜狐 [Q]
157. 盘点你不知道的闾山派 – 360doc [Q]
158. 道教的五鬼运财法出自哪本书? – 搜狗问问 (2018) [Q]
159. 五鬼运财术如不专业乱用会遭报应 – 道教符咒网 fz319 [M]
160. 茅山术五鬼运财 – fuvvv.com [M; มีขั้นตอนทำพิธี ผู้จัดทำไม่สรุป]
161. 乩童 – 维基百科 [A]
162. 大家知道乩童吗 (引翁辉东《潮汕方言》) – 喜马拉雅 [Q]
163. 乩童 文乩武乩 – 豆瓣读书 annotation [Q]
164. Margaret Chan, *Ritual is Theatre, Theatre is Ritual: Tang-ki Chinese Spirit Medium Worship*, SMU 2006 [A]
165. ปัทมาสน์ พิณนุกูล, ศุภชัย สิงห์ยะบุศย์, เมตตา ศิริสุข. "ม้าทรง: ความเป็นเทพกับความเป็นมนุษย์ ปฏิบัติการในพื้นที่พิธีกรรมงานประเพณีถือศีลกินผักของจังหวัดภูเก็ต". วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต 16(1), 2563 [A]
166. ข่าวศาลเจ้าสามกอง ภูเก็ต 2564 (ม้าทรงงดแทงร่างกาย) – ไทยรัฐ [N; เห็นจากผลค้น ควรตรวจลิงก์]
167. บทบาทร่างทรงเทพเจ้าจีนต่อศาลเจ้าในจังหวัดตรัง – Journal of Social Science and Cultural [A]
168. 潮汕传统"营老爷"的由来 – 普宁市政府门户网站 [G]
169. 【图说潮语】迎老爷 – 360doc [Q]
170. Fuji (planchette writing) – Wikipedia [A]
171. งานวิชาการเรื่องเต็กก่า (德教): New Era University College journal และ Kansai University repository [A; เห็นจากบทคัดย่อ/ผลค้น] · https://kansai-u.repo.nii.ac.jp/records/12253
172. 观音开库 / 观音借库 – 维基百科 [A]
173. 台湾南投竹山土地公庙：香火鼎盛可借"发财钱" – 中新网 2014 [N]
174. 过年发放"发财金" 离岛金门头一回 – 中国台湾网 2015 [N]
175. 钱母 – 招财必备 – 道客巴巴 [M]
176. 泰国古曼童是真实存在的吗? – 网易 [Q]
177. 养小鬼是哪些意思 – 道易五术书社 [M]
178. 互联网宗教信息服务管理办法 – 中国道教协会 [G]
179. 正月初四潮汕习俗 老爷落天迎神接福 – 搜狐
180. 春节习俗祭财神 – 第一范文
181. 越南"财神日"，金店门口排长队 – 环球网/环球时报
182. วิธีไหว้ไฉ่ซิ้งเอี๊ย ตรุษจีน 2568 – เดลินิวส์
183. 潮汕人说的"老爷保号"到底求什么？ – 今日头条 (2026-02-20) ; 另见 简书 · https://www.jianshu.com/p/e52396668bea
184. 原来，潮汕过年这么讲究啊 – 网易 (2026-02-17)
185. 闽南春节风俗 – 搜狐 (泉州名厨协会)
186. 潮汕人的春节习俗(2) – 深圳奥数网 (2012)
187. 新加坡全岛开启"迎财神"模式 – 今日头条
188. 通宵排队、人山人海！香港过年最火的地方 – 网易 (2026-02-18)
189. 大年初二"开年饭" – 广州市政府网 ; ourchinastory ; 中国日报 · https://www.ourchinastory.com/cn/amp/16529 · https://cn.chinadaily.com.cn/a/202402/13/WS65caac40a31026469ab1834c.html
190. Top 10 Taiwan wealth temples 2026 – 瘋先生 mrmad
191. 马来西亚过春节迎财神 – 今日头条
192. How One Village Sows the Seeds of Wealth at Lunar New Year – The World of Chinese
193. Ngày vía Thần Tài, không mua vàng có mất lộc không? – Vietcetera
194. Tanjong Tokong Tua Pek Kong Temple – Penang Travel Tips ; Flames of Fortune: The Chneah Hoay Ceremony – Penang Monthly (2024) · https://penangmonthly.com/article/21144/flames-of-fortune-the-chneah-hoay-ceremony-at-penangs-oldest-chinese-temple
195. 做牙/頭牙/尾牙 – Marie Claire TW ; TVBS 健康 ; TVBS ; 公視 ; NOWnews · https://health.tvbs.com.tw/life/361464 · https://news.tvbs.com.tw/life/3153664 · https://news.pts.org.tw/article/678378 · https://www.nownews.com/news/6782202
196. 农历三月十五"财神节" – 网易 (2026-04-30) ; 中华网 · https://news.china.com/socialgd/10000169/20260501/49466875_1.html
197. 财神爷生日是哪一天 – 祥普风水网 (สายมู)
198. 潮汕拜神风俗 (问答) – 喜马拉雅
199. 潮汕春节的传统习俗有哪些 – 今日头条 (2026-02-15)
200. 广东潮汕地区的过除夕习俗 – 族谱网
201. 各地春节习俗——广东（潮汕） – 查字典
202. 广东除夕几点拜神 / 潮汕拜老爷手册 – bucaikuwang
203. 潮汕人迎神 – 今日头条 (อ้างโดย deep_research)
204. 潮汕民俗文化，一方水土，万种风情 – 网易 (2026-07)
205. ฤกษ์ไหว้เจ้าไฉ่ซิ่งเอี๊ย วันตรุษจีน 2566 พร้อมคาถาบูชา – ฐานเศรษฐกิจ (18 ม.ค. 2566)
206. 【中国节日】之尾牙的由来 – 搜狐 [Q]
207. 尾牙的由来 – 搜狗问问 [Q]
208. 南投竹山紫南宮》錢母怎麼拿？ – Klook 部落格 (2024)
209. 中国最匪夷所思的寺庙，游客竟然可以向菩萨借钱 – 新浪 (2020)
210. 台湾商人借600元还290万 破紫南宫还愿金纪录 – 东南网 (2014)
211. Sicao Dazhong Temple 四草大眾廟 – 台南旅遊網 ; vocus · https://vocus.cc/article/6971cf92fd8978000106ef20
212. 四草大眾廟 春節擲筊 – 公視新聞
213. 海南玉蟾宫 发放"发财金" – 搜狐 (2019) · https://www.sohu.com/a/293661055_743853
214. 點直播｜年初二車公誕 沙田車公廟 – 點新聞 (2026-02-18)
215. 我的马年开篇旅行，去黄大仙祈福 – 新浪 (2026)
216. 2025年大年初五接财神的全球庆祝 – 今日头条
217. 广州春节攻略 – 腾讯新闻 (2026-02-17)
218. 北京有没有财神庙？ – 搜狗问问 ; 六里桥 – 搜狗百科 · http://baike.sogou.com/v187468.htm
219. 老北京的五显财神庙，初二人潮汹涌抢头香 – 搜狐 (2025)
220. 北京老照片：1939年广安门外五显财神庙 – 今日头条
221. 初五：接"财神" – 名城苏州新闻中心 (2024)
222. 苏州：山塘街上初五"接路头" – 今日头条
223. 春节习俗正月初五，接财神 – 搜狐
224. 游—陕西财神爷庙 – 新浪
225. 我在临汾过大年 正月初五敬财神 – 搜狐
226. 成都宽窄巷子正月初五迎财神 – 搜狐
227. 湖南洪江古商城传承千年民俗 百位商人拜财神 – 中新网 (2015)
228. 大年初五迎财神！江西人今天记得吃饺子 – 凤凰网江西 ; 南昌发布 · https://m.163.com/dy/article/KM9IB1O90514VRTP.html
229. Heng Ong Huat @ Chinatown Smith Street CNY Festive Market – chinatown.sg
230. Immerse into Sungei Wang Garden of Wealth – Tourism Malaysia (2018)
231. Singaporean debt collector shows up in God of Wealth costume – Malay Mail (2021)
232. 3 Dewa China Ini Diyakini Bawa Keberuntungan – CNBC Indonesia (2025)
233. Klenteng di Batam (thesis) – UGM
234. 越南人正月这一天迎财神 – 今日头条 (2019)
235. Tại sao mùng 1 quét ra, mùng 3 quét vào – Znews ; Báo Quốc tế · https://baoquocte.vn/tai-sao-lai-mua-vang-ngay-via-than-tai-173087.html
236. 泰国华人祭拜祖先上祭品 喜迎财神过大年 – 中国网 (24 ม.ค. 2019)
237. 客家人年初一的那些讲究 – 腾讯新闻 (17 ก.พ. 2026)
238. 除夕接财神、初二祭财神、初五迎财神,各地财神一样吗? – 网易 (18 ก.พ. 2026)
239. 财喜福神诀 / 财神方位 (60甲子表) – 豆丁网 · https://www.docin.com/p-266978890.html
240. 广东的新年习俗 (潮汕地区) – 新学语文网 ; 原来,潮汕过年这么讲究 – 网易 (17 ก.พ. 2026) · https://m.163.com/dy/article/KLVD790A0522VBTD.html
241. แจก! ผังจัดโต๊ะไหว้เจ้าพร้อมคาถาบูชาไฉ่ซิงเอี๊ย – Wongnai, Karn Sarinna (18 ม.ค. 2566)
242. 2025年除夕夜财神方位与接财吉时指南 – 华易网 k366 (ผ่าน deep_research)
243. 2027年2月1日财神方位 / 2026年1月1日财神方位 – 大家找 · https://m.dajiazhao.com/yuce/caishenfangwei/2026caishenfangwei/49481.html
244. 2024年正月初一喜神财神贵神方位 – 搜狐 (6 ก.พ. 2024)
245. 2025年1月27日财神方位查询 – 卜易居
246. ฤกษ์ดีหนึ่งปีมีครั้ง 28 ม.ค. นี้ – ข่าวสด PR (24 ม.ค. 2568)
247. วิธี "ไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย" … ตรุษจีน 2569 พร้อมเวลา ทิศมงคล และคาถา – PPTV (15 ก.พ. 2569)
248. Chinese God of Wealth Becomes Unlikely Meme on Thai Internet – Khaosod English, Asaree Thaitrakulpanich (24 ต.ค. 2019)
249. "หมอช้าง" นำทัพจัดพิธีไหว้เทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ย … หน้าเซ็นทรัลเวิลด์ – อมรินทร์ทีวี PR (6 ก.พ. 2567)
250. รวม 11 วัด ไหว้พระวันตรุษจีน 2567 – The Thaiger (22 ม.ค. 2567)
251. 'พุทธสถานจี เต็ก ลิ้ม' สร้าง 'ไฉ่ซิ้งเอี๊ย องค์ใหญ่' – คมชัดลึก (2 เม.ย. 2556)
252. "ตรุษจีน" ไหว้เจ้าขอพร-ทำบุญทั่วไทย ฮิตแก้ชงออนไลน์ – Thai PBS (22 ม.ค. 2566)
253. (วัดเล่งเน่ยยี่ 2 แก้ปีชง) – ผู้จัดการออนไลน์ (19 ม.ค. 2566)
254. Wat Boromaracha Kanchana Phisek Anuson – Thailex (อ่านผ่านสรุปผลค้น) · https://www.thaiholidayguide.com/attraction/wat-boromracha-kanchanapisek-anusorn/
255. Tiger God Shrine – 途牛 (ผ่าน deep_research)
256. ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ เกาะสีชัง … – TrueID Travel (16 ก.พ. 2564)
257. เปิด 9 พิกัดไหว้ขอพรทั่วไทย … รับตรุษจีน 2568 – เดลินิวส์ (28 ม.ค. 2568)
258. ให้โชครางวัลใหญ่ เปิดเลขเด็ดหางประทัด บวงสรวงสร้างเทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ย – ข่าวสด (9 พ.ย. 2567)
259. บูชา "ไฉ่ซิงเอี๊ย" เทพเจ้าแห่งโชคลาภ จุดประทัด 1 แสนนัดดังสนั่น – อมรินทร์ทีวี (22 ม.ค. 2566)
260. รีวิว วัดพนัญเชิงวรวิหาร – Wongnai (รีวิวผู้ใช้)
261. เปิด 6 พิกัดไหว้ขอพรเทพ 'ไฉ่ซิงเอี้ย' ฉบับออริจินัล … ที่ไต้หวัน – มติชน (7 พ.ค. 2566)
262. มูเตลู ผู้บริโภคไทยกับธุรกิจแห่งศรัทธา – วิจัยกรุงศรี (18 ธ.ค. 2567)
263. หมอช้างพาไหว้ ไฉ่ซิงเอี๊ย องค์ใหญ่ 9 ก.พ. – ไทยรัฐออนไลน์ (2567)
264. (พิธีไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย เซ็นทรัลเวสต์เกต) – แนวหน้า (29 ม.ค. 2568)
265. AURORA ทองแท่งเทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ย 0.2 กรัม – Shopee (หน้าสินค้า)
266. ความเชื่อ 'ตี่จู่เอี๊ยะ' ศาลเจ้าสีแดงๆ ตั้งพื้นในบ้าน – ไทยรัฐ 14 มี.ค. 2564 [M]
267. 潮汕拜神风俗 – zhiqu.org [Q]
268. 关于五路财神的民俗禁忌 (P) — 今日头条
269. 普法时刻｜会做法事的大法师，被判刑啦! (敦化市人民法院) – 新浪财经 2025-02-06 [G]
270. 骗色、骗财系列案的"大师"栽了 – 今日头条 [N]
271. Why blessing scams in Hong Kong are on the rise – SCMP [N]
272. Four accused of duping woman out of her belongings in blessings scam – The Vibes (สิงคโปร์ 2025) [N]
273. Police Warn of 'Blessing Scam' Targeting Elderly Chinese Women – Sydney Criminal Lawyers [N]
274. 12 arrested over RM600,000 spiritual healing scam in Sabah – NST (ส.ค. 2026) [N]
275. Man nabbed in fortune-telling scam – Bangkok Post (พ.ค. 2024) [N]
276. ถามทนาย: ถูกเรียกเงินทำพิธีแก้กรรม – legardy.com [Q]
277. 《关于进一步治理佛教道教商业化问题的若干意见》答记者问 – 泰州市民宗局 2023 [G]
278. 治理网上佛教道教商业化问题的建议 – 人民政协网 2018 [G/N]
279. เตือนชาวพุทธ!! วันพระใหญ่ทำบุญออนไลน์ระวังมิจฉาชีพ – InfoQuest (ผ่านสรุปผลค้น)
280. เตือนภัย! ระวังมิจฉาชีพชวน "เวียนเทียนออนไลน์" หลอกติดตั้งแอปฯ – Thai PBS (ผ่านสรุปผลค้น)

แหล่งที่ใช้ในหัวข้อ 9 พระองค์ฉบับเต็ม (เนื้อหาย้ายไปบทความชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ไม่ได้อ้างตรงในบทความนี้แล้ว)

42. Domjeen ด้อมจีน (@dom_jeen) "เทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ยะทั้ง9องค์มีใครบ้าง" — X, 26 ม.ค. 2566
43. หมื่นเทพเทวะ (อ.ต้า) "ไฉซิงเอี้ยะ 9 ทิศ 9 ทาง 9 ยุค จิ่วฟางเว่ยเสิน 九路财神" — Facebook, 12 ก.พ. 2569
57. "ไฉ่สิ่งเอี้ย" — วิกิพีเดียภาษาไทย
58. 比干被害后，他的儿子改姓 (2026-05-20 四月初四) (M) — 今日头条
59. 史記 卷3 殷本紀 (A) — 維基文庫
61. 难得一见的文财神比干造像 (M) — 新浪
63. 文财神比干的生日 (L) — 搜狗问问
70. 五月十三关公磨刀日 (P) — 搜狐
71. 今日五月十二，关公诞+炳灵公诞 (P) — 搜狐
72. 神诞与民俗节日表 (L) — 原创力文档
75. 卢师傅博客「至心皈命礼」释义 (M)
79. HE ZHONGHUAN, ความเชื่อและพิธีกรรมที่ศาลเจ้ากวนอูฝั่งธนบุรี – ม.หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ [A]
85. "赵公明财神诞辰" — 3688km
88. 北港武德宫 (T/M) — Smile Taiwan / 远见 · https://city.gvm.com.tw/article/86957
91. 豫北淇卫先贤志1：春秋儒商鼻祖端木子贡 (T/M) — 顶端新闻
92. 孔子七十二贤 子贡 (端木遗风) (M) — 搜狐
94. "财帛星君" — 搜狗百科
95. "民间诸神之文财神" — 今日头条, 2021-08-31
97. 今日七月二十二财神诞 (潍县志稿) (M) — 腾讯新闻
98. 佛历 2026年09月 (增福财神诞 七月廿二) — 万年历
99. 财神节起源揭秘 (七月廿二, 九路财神) (P) — 中关村在线
101. 范蠡神像 财神范蠡 (P) — 大庄严佛像厂
105. "吉祥图案——刘海戏金蟾" — 道客巴巴 ; "刘海戏蟾" — 民艺 · http://minyi.dodoedu.com/folkart/analysis?id=1658
108. 准财神刘海蟾曾在望城观修行 (M) — 搜狐青岛
109. 招财童子诞辰 (L) — 全国头条

แหล่งค้นคว้าเพิ่มเติม (ใช้ในงานค้นคว้า ไม่ได้อ้างตรงในเนื้อความ)

281. "神祇赵公明演变史与《封神演义》关系" — 原创力文档
282. "All about the Chinese God of Money" — The China Project, 2020-05-18
283. "策马寻年俗丨正月初五，'迎财神'" — 新华网, 2026-02-21
284. "财神盘点：如何正确迎财神" — 易德轩吉祥网
285. "各路财神" — 搜狗百科
286. 偏财神中的"五路财神"指的是哪五路神 (M) — 新都网
287. 和合二仙 (P) — 大庄严佛像厂
288. 土地公和财神谁的官大 (L) — 搜狗问问
289. 道家宝诰 玄坛元帅宝诰解析 (snippet; เปิดหน้าเว็บไม่ได้) — 鹿豹座
290. Penang 五显大帝 temple record (A-) — TRFC
291. Huaguang Dadi (A-) — English Wikipedia
292. 补财库科仪道教 – 易学道堂网 [M]
293. 正月初五要接财神！接财神的来历 – 汉程民俗
294. 大年初四迎灶神 接五路 抢路头 – 网易 (东莞)
295. (เลขธูปศิลปินไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ย 2568) – อมรินทร์ทีวี lotto (ผ่านสรุปผลค้น)

หมายเหตุ: แหล่งข้อมูลรวบรวมจากรายงานค้นคว้า F1–F5 (16 ต.ค. 2569) ตัดรายการซ้ำตาม URL แล้วเรียงเลขใหม่ตามลำดับที่อ้างครั้งแรก ป้ายในวงเล็บท้ายบางรายการเป็นป้ายประเภทแหล่งของผู้ค้นคว้า เช่น (P) พาณิชย์/สายมู (M) สื่อ (A) วิชาการ/ต้นฉบับ (T) โปรโมตวัดหรือท้องถิ่น (Q) เว็บถามตอบ (N) ข่าว (G) รัฐหรือศาล

แหล่งอ้างอิงที่เพิ่มสำหรับหัวข้อบทขอพร (17 ต.ค. 2569)

296. 潮典 คลังคำของ 潮州母语 mogher.com (ค้นวลี 17 ต.ค. 2569: 老爷保佑, 新正如意, 新年合想, 恭喜发财, 发财, 财源广进, 生意兴隆, 生理, 生理大趁, 平安大赚顺/平安大趁顺, 平安当大赚, 大赚, 财神爷, 招财爷, 初五迎财神, 出入平安, 今暝, 多谢, 旧年, 大细, 落来, 厝内, 恭请, 乌鱼)
297. 潮州母语 mogher.com พจนานุกรมรายอักษร พร้อมเสียงรายถิ่นรวมเท่งไฮ้ 澄海 และเสียงศตวรรษที่ 19 (ตรวจ 17 ต.ค. 2569: 恭 喜 发 财 招 进 宝 源 广 滚 生 意 兴 隆 理 金 玉 满 堂 年 有 余 日 斗 一 本 萬 利 事 如 正 新 合 家 平 安 出 入 身 体 健 康 弟 子 住 厝 请)
298. เปิดเคล็ดลับดวงดี เฮงรับตรุษจีน พร้อมบทสวด ไหว้เทพเจ้าแห่งโชคลาภ 'ไฉ่ซิงเอี้ย' (ข้อมูล อ.คฑา ชินบัญชร) – ข่าวสด (หน้าเว็บลงวันที่ 28 ม.ค. 2565 แต่เนื้อหาพูดถึงตรุษจีน 21 ม.ค. 2566)
299. คนไทยงง พูด "ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้" แต่คนจีนไม่เข้าใจ มีเฉลย ผิดพลาดตรงไหน – Sanook
300. 老爷保号 - 谁跟你说这是迷信啦? – 今日头条 (3 ก.พ. 2021; อ่านจากผลค้น หน้าเว็บดึงข้อความไม่ได้)
301. 潮汕地区的过年习俗 ("主客互致新正如意" และคำอวยพรพ่อค้า "新年大赚" "发财利市") – 新学网
302. 祈财神忏疏文 (ตัวอย่างใบอธิษฐานแบบเต๋า ระบุถิ่นที่อยู่และชื่อผู้ศรัทธาก่อนคำขอ) – 道易五术书社 (P)