เทพเจ้าจีนและตำนาน

หากถามว่าเทพเจ้าจีนมีองค์ไหนบ้าง คำตอบต้องแยกตามหน้าที่และสายคติ ไม่ใช่จัดทุกองค์ไว้ในอันดับเดียวกัน หมวดนี้รวบรวมเทพธรรมบาล เทพแห่งไฟ เทพผู้ดูแลเมือง เทพปราบภูตผี และสัตว์เทพจีนแห่งความยุติธรรม พร้อมอธิบายประวัติ สัญลักษณ์ และวิธีบูชาของแต่ละองค์จากบทความที่มีอยู่จริง

เทพเจ้าจีนแต่ละองค์มีประวัติ หน้าที่ และวิธีบูชาที่ต่างกัน การรู้ว่าใครเป็นใครทำให้การกราบไหว้มีความหมายมากกว่าการทำตาม ๆ กันมา หมวดนี้จึงเล่าตั้งแต่ตำนานกำเนิด สัญลักษณ์ในรูปเคารพ ไปจนถึงธรรมเนียมการไหว้ที่ทำกันจริง

ในหมวดมีทั้งหวังหลิงกวน เทพธรรมบาลผู้เฝ้าประตูวัดที่แปรจากภูตร้ายเป็นมหาเทพ หั่วเต๋อซิงจวิน เทพแห่งไฟที่การไหว้ผูกกับเรื่องความไม่ประมาทเรื่องอัคคีภัย เฉิงหวงเหย่ ผู้ทำหน้าที่ตุลาการในโครงสร้างยมโลก เจ้าแม่เซียนจิ้งจอกที่คนมักสับสนกับปีศาจจิ้งจอกเก้าหาง และเซี่ยจื้อ สัตว์เทพเขาเดี่ยวซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ของกฎหมายจีนมาจนถึงปัจจุบัน

อีกกลุ่มที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นเคยคือเทพในศาลเจ้าใกล้บ้าน หมวดนี้จึงมีแป๊ะกงทั้งสามองค์ที่ศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย สวนผัก ไต่ซือเอี๊ย เทพราชาภูตผีที่ผูกกับพิธีทิ้งกระจาด เทพปราบภูตผีอย่างจงขุยและฟาจู่กง เทพหน้าดำแห่งสำนักเต๋าหลู่ซาน รวมถึงคำถามว่ากวนอิมประทานบุตรมีที่มาในพระสูตรจริงหรือไม่

จุดที่เราให้ความสำคัญคือประติมานวิทยา — ทำไมรูปเคารพองค์นี้จึงถือของสิ่งนี้ ทำไมสีหน้าจึงดุ ทำไมจึงมีดวงตาที่สาม รายละเอียดเหล่านี้ไม่ใช่การตกแต่ง แต่เป็นข้อมูลที่บอกว่าท่านทำหน้าที่อะไร

บทความเรื่องเทพเจ้าจีนทุกเรื่องในหมวดนี้เขียนโดยธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ ในนาม MingPaPa ผู้ศึกษาอภิปรัชญาจีนและคติความเชื่อไทย–จีน โดยแยกให้เห็นว่าข้อมูลใดมาจากคัมภีร์ ข้อมูลใดมาจากตำนานหรือธรรมเนียมยุคหลัง อ่านประวัติผู้เขียน MingPaPa