เทพเจ้าจีนและตำนาน

หากถามว่าเทพเจ้าจีนมีองค์ไหนบ้าง คำตอบต้องแยกตามหน้าที่และสายคติ ไม่ใช่จัดทุกองค์ไว้ในอันดับเดียวกัน หมวดนี้รวบรวมเทพธรรมบาล เทพแห่งไฟ เทพผู้ดูแลเมือง เทพปราบภูตผี และสัตว์เทพจีนแห่งความยุติธรรม พร้อมอธิบายประวัติ สัญลักษณ์ และวิธีบูชาของแต่ละองค์จากบทความที่มีอยู่จริง

เทพเจ้าจีนแต่ละองค์มีประวัติ หน้าที่ และวิธีบูชาที่ต่างกัน การรู้ว่าใครเป็นใครทำให้การกราบไหว้มีความหมายมากกว่าการทำตาม ๆ กันมา หมวดนี้จึงเล่าตั้งแต่ตำนานกำเนิด สัญลักษณ์ในรูปเคารพ ไปจนถึงธรรมเนียมการไหว้ที่ทำกันจริง

ในหมวดมีทั้งหวังหลิงกวน เทพธรรมบาลผู้เฝ้าประตูวัดที่แปรจากภูตร้ายเป็นมหาเทพ หั่วเต๋อซิงจวิน เทพแห่งไฟที่การไหว้ผูกกับเรื่องความไม่ประมาทเรื่องอัคคีภัย เฉิงหวงเหย่ ผู้ทำหน้าที่ตุลาการในโครงสร้างยมโลก เจ้าแม่เซียนจิ้งจอกที่คนมักสับสนกับปีศาจจิ้งจอกเก้าหาง และเซี่ยจื้อ สัตว์เทพเขาเดี่ยวซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ของกฎหมายจีนมาจนถึงปัจจุบัน

อีกกลุ่มที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นเคยคือเทพในศาลเจ้าใกล้บ้าน หมวดนี้จึงมีแป๊ะกงทั้งสามองค์ที่ศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย สวนผัก ไต่ซือเอี๊ย เทพราชาภูตผีที่ผูกกับพิธีทิ้งกระจาด เทพปราบภูตผีอย่างจงขุยและฟาจู่กง เทพหน้าดำแห่งสำนักเต๋าหลู่ซาน รวมถึงคำถามว่ากวนอิมประทานบุตรมีที่มาในพระสูตรจริงหรือไม่

จุดที่เราให้ความสำคัญคือประติมานวิทยา — ทำไมรูปเคารพองค์นี้จึงถือของสิ่งนี้ ทำไมสีหน้าจึงดุ ทำไมจึงมีดวงตาที่สาม รายละเอียดเหล่านี้ไม่ใช่การตกแต่ง แต่เป็นข้อมูลที่บอกว่าท่านทำหน้าที่อะไร

ด้านล่างคือองค์ที่เว็บนี้มีบทความของตัวเอง เรียงตามหน้าที่ ไม่ได้เรียงตามลำดับความสำคัญ ในจำนวนนี้ที่เป็นเทพนารีคือเจ้าแม่กวนอิมปางประทานบุตรและเจ้าแม่เซียนจิ้งจอก ส่วนเซี่ยจื้อไม่ใช่เทพแต่เป็นสัตว์เทพ

• จงขุย 鍾馗 — เทพปราบภูตผี จากบัณฑิตอาภัพสู่ผู้ขจัดสิ่งชั่วร้าย
• ฟาจู่กง 張聖君 — เทพหน้าดำแห่งสำนักเต๋าหลู่ซาน ผู้ปราบปีศาจ
• หวังหลิงกวน 王靈官 — เทพธรรมบาลเฝ้าประตูวัดเต๋า
• เฉิงหวงเหย่ 城隍爺 — เทพผู้ดูแลเมืองและทำหน้าที่ตุลาการในยมโลก
• แป๊ะกง 福德正神 — เทพเจ้าที่ประจำถิ่น ที่ศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย สวนผัก มีสามองค์
• หั่วเต๋อซิงจวิน 火德星君 — เทพแห่งไฟ ผูกกับการไหว้เพื่อไม่ประมาทเรื่องอัคคีภัย
• เจ้าแม่กวนอิมปางประทานบุตร 送子觀音 — ปางประทานบุตร ที่มาในพระสูตรกับที่มาชั้นหลัง
• ไต่ซือเอี๊ย 大士爺 — ปางจำแลงดุร้ายของกวนอิม ราชาภูตผีในพิธีทิ้งกระจาด
• เจ้าแม่เซียนจิ้งจอก 狐仙 — เทพนารีสายหูเซียน คนละองค์กับปีศาจจิ้งจอกเก้าหาง
• เซี่ยจื้อ 獬豸 — สัตว์เทพเขาเดี่ยว สัญลักษณ์ความยุติธรรมของจีน

องค์ที่บทความอยู่ในหมวดอื่นของเว็บ แต่เป็นเทพเจ้าจีนเช่นกัน

• เหลยกง และ 36 ขุนพลสวรรค์ 雷公 — เทพสายฟ้าในศาสนาเต๋า
• กิวอ๋องไต่เต่ — เทพเก้าอ๋องที่คนไทยเชื้อสายจีนไหว้ในเทศกาลกินเจ
• ตี่จู๊เอี๊ย 福德正神 — เทพเจ้าที่ในบ้าน วันเกิดตรงกับวันมังกรเงยหน้า
• ไท้เพ้งอ๊วงกง — เทพแห่งความสันติสุข เทพประจำพระองค์ของพระเจ้าตากสินมหาราช