นักพรตเฮ้งชู่อิด หนึ่งในเจ็ดนักพรตฉวนเจิน "นักพรตหยกหิมะ" เรื่องมังกรหยก

ผมชอบดูหนังเรื่อง มังกรหยก มาตั้งแต่เด็ก และทุกครั้งที่ดูซ้ำ ผมจะเฝ้ามองตัวละครหนึ่งที่คนส่วนใหญ่มักมองข้าม นั่นคือ เฮ้งชู่อิด หรือหวังชู่อี (王處一 — หวังชู่อี) หนึ่งในเจ็ดนักพรตฉวนเจินที่ไม่ได้มีบทเด่นที่สุด แต่กลับเป็นคนที่ยอมเจ็บตัวเพื่อคนอื่นอย่างไม่ลังเล เวลาก๊วยเจ๋งเพิ่งเดินทางจากทุ่งหญ้ามองโกลเข้าสู่ตงง้วนแล้วยังจับทางเล่ห์เหลี่ยมของยุทธภพไม่ถูก ผมสังเกตว่าเฮ้งชู่อิดคือคนที่ยื่นมือเข้ามาช่วยทวงความเป็นธรรมให้มกเนี่ยมชื้อโดยไม่รอให้ใครขอ

ประเด็นสำคัญ

• เฮ้งชู่อิดในนิยายกับหวังชู่อีในประวัติศาสตร์เป็นคนละชั้นความจริง ต้องแยกกันอ่าน
• ฉายาจริงคือ 玉陽子 (อวี้หยางจื่อ — นักพรตสุริยันหยก) ไม่ใช่นักพรตหยกหิมะ
• ฉายา "เซียนเท้าเหล็ก" 鐵腳先生 มาจากการยืนขาเดียวเหนือหุบเหวและนอนกลางหิมะนานเก้าปี
• หวังชู่อีเป็นหนึ่งใน "เจ็ดนักพรตฉวนเจิน" ศิษย์ของหวังฉงหยาง (王重陽) และเป็นต้นสายสำนักอวี๋ซาน
• ตำนานปลุกคนตายในจินเหลียนเจิ้งจงจี้เป็นเรื่องเล่าทางศาสนา ไม่ใช่บันทึกเหตุการณ์ที่พิสูจน์ได้
• ท่านทิ้งงานเขียนสำคัญคือ 雲光集 (อวิ๋นกวงจี๋) และ 清真集 (ชิงเจินจี๋) ซึ่งบรรจุอยู่ใน 正統道藏 (เจิ้งถ่งเต้าจ้าง — คัมภีร์เต๋าฉบับหลวง)

จากจอหนังสู่หน้าประวัติศาสตร์ ใครคือหวังชู่อีตัวจริง

พอปิดจอโทรทัศน์แล้วเปิดหน้าประวัติศาสตร์ เราจะพบว่าหวังชู่อีมีตัวตนจริง ไม่ใช่แค่ชื่อที่กิมย้งคิดขึ้นมาเติมยอดฝีมือให้ยุทธภพ ตามบันทึกท่านเกิดปีที่สองแห่งรัชศกหวงถ่งของราชวงศ์จิน (ค.ศ. 1142) ที่เมืองหนิงไห่ตงโหมว ปัจจุบันคือเมืองหรูซานในมณฑลซานตง และมรณภาพในปีที่ห้าแห่งรัชศกเจินโย่วของจักรพรรดิจินซวนจง (ค.ศ. 1217) ที่อารามเทียนเป่ากวน อำเภอเหวินเติง รวมอายุกว่าเจ็ดสิบปี เอกสารเล่าว่าตอนอายุยี่สิบแปดปี ในปี ค.ศ. 1168 ท่านได้พบหวังฉงหยาง (王重陽) ที่ศาลายวี่เซียนของตระกูลฟ่าน และหวังฉงหยางมองออกทันทีว่าเป็นผู้มีวาสนาทางเต๋า จึงรับเป็นศิษย์และพาไปยังถ้ำเยียนเสียบนเขาคุนอวี๋ ประทานนามธรรมว่า 玉陽子 (อวี้หยางจื่อ) ให้ตรงนี้เอง

ผมอยากชี้ตรงประเด็นที่หลายคนสับสน คำว่า 陽 (หยาง) ในฉายานี้หมายถึงด้านสว่างหรือพลังหยาง ไม่ใช่ 雪 ที่แปลว่าหิมะ ดังนั้นฉายาที่ถูกต้องตามเอกสารประวัติปรมาจารย์เต๋าจึงควรแปลว่า "นักพรตสุริยันหยก" ไม่ใช่ "นักพรตหยกหิมะ" อย่างที่นิยมเรียกกันในสื่อไทย ผมให้ความสำคัญกับรายละเอียดแบบนี้เพราะความสนุกจากหนังเป็นประตูชั้นดีสู่การศึกษาวัฒนธรรมจีน แต่เมื่อเดินผ่านประตูเข้ามาแล้ว เราก็ควรรู้ว่าอะไรคือชื่อจริง อะไรคือคำแปลคลาดเคลื่อน และอะไรคือสีสันที่ผู้เล่าเติมเข้าไปทีหลัง

ที่มาของฉายา "เซียนเท้าเหล็ก" เก้าปีแห่งการบำเพ็ญที่ถ้ำอวิ๋นกวง

ปีถัดจากที่ได้รับนามธรรม หวังฉงหยางให้ท่านไปบำเพ็ญตัวคนเดียวที่ถ้ำอวิ๋นกวงบนเขาเถี่ยฉา ซึ่งสมัยนั้นขึ้นกับอำเภอเหวินเติง ปัจจุบันอยู่ในเขตเมืองหรงเฉิง เป็นเวลายาวนานถึงเก้าปี บันทึกทางประวัติศาสตร์สรุปช่วงเวลานี้ไว้เป็นวลีที่ผมชอบมาก คือ "เก้าฤดูร้อนยืนรับแดด สามฤดูหนาวนอนกอดหิมะ" ฤดูร้อนท่านจะยืนขาเดียวเหนือหน้าผาสูงรับแดดเที่ยงวันนิ่งอยู่หลายวันโดยไม่ขยับ ส่วนฤดูหนาวก็นอนกลางหิมะและน้ำแข็งเพื่อฝึกจิตใจให้แข็งแกร่ง ชาวบ้านแถบนั้นจึงเรียกท่านว่า "เซียนเท้าเหล็ก" (鐵腳先生) และนี่คือที่มาแท้จริงของฉายาที่ผมคิดว่าน่าจดจำยิ่งกว่าคำว่าหยกหิมะเสียอีก เพราะมันบอกเล่าถึงความอดทนที่จับต้องได้ ไม่ใช่แค่ภาพลักษณ์สวยงาม

สิ่งที่ผมชื่นชมมากกว่าความอึดทางกายคือ ท่านไม่ได้บำเพ็ญเพื่อตัวเองอย่างเดียว ระหว่างเก้าปีที่ถ้ำอวิ๋นกวง ท่านเห็นชาวประมงแถบนั้นต้องทำงานท่ามกลางลมทะเลจนป่วยเป็นโรคปวดเมื่อยจากความชื้นเย็นเป็นประจำ จึงนำโคลนทะเลผสมสาหร่ายทะเลท้องถิ่นมาตำจนแข็งเป็นก้อนคล้ายหิน ใช้จุ่มน้ำแล้วทาบริเวณที่ปวดบวม ชาวบ้านเรียกก้อนนี้ว่า "ศิลาศักดิ์สิทธิ์อวี้หยาง" และเรียกอีกชื่อว่า "แผ่นเท้าเหล็ก" ตามฉายาของท่าน จนถึงทุกวันนี้ชาวประมงแถบชายฝั่งหรงเฉิงยังคงสืบทอดวิธีทำศิลานี้ไว้เป็นของฝากให้แขกที่มาเยือน สำหรับผมแล้ว นี่คือหลักฐานว่าการปฏิบัติธรรมของนักพรตเต๋าไม่ได้แยกขาดจากชีวิตชาวบ้าน แต่แทรกซึมเข้าไปช่วยแก้ปัญหาจริงในชุมชนได้

เจ็ดนักพรตฉวนเจินและบทบาทของหวังชู่อีในราชสำนัก

เมื่อพูดถึงเจ็ดนักพรตฉวนเจิน หรือที่เรียกกันว่า "เป่ยชีเจิน" (北七真 — เจ็ดปรมาจารย์แห่งเหนือ) ล้วนเป็นศิษย์ของหวังฉงหยางผู้ก่อตั้งนิกายฉวนเจิน (全真教 — ฉวนเจินเจี้ยว หมายถึงลัทธิแห่งความจริงแท้สมบูรณ์) หวังชู่อีเป็นหนึ่งในเจ็ดคนนี้และภายหลังได้เป็นต้นสายของสำนักอวี๋ซาน (崳山派 — สำนักเขาอวี๋) เมื่อออกจากถ้ำแล้ว ท่านเดินทางเผยแผ่ธรรมไปทั่วภาคเหนือของจีน ทั้งซานตง มณฑลส่านซี ซานซี และปักกิ่ง จนปี ค.ศ. 1188 (ต้าติ้งปีที่ยี่สิบแปด) จักรพรรดิจินซื่อจงส่งราชทูตมาเชิญเข้าวัง มีบันทึกว่าพระสงฆ์ทิเบตที่อิจฉาในความสามารถของท่านได้ติดสินบนขันทีให้นำเหล้าพิษมาทดสอบ แต่ท่านดื่มจนหมดแล้วกลับไปแช่ในบ่อน้ำที่สั่งให้ศิษย์ขุดเตรียมไว้ล่วงหน้า จนน้ำในบ่อเดือดแห้งไปเอง พิษถูกขับออกหมด เหลือเพียงผมเคราที่ร่วงจนสวมมงกุฎนักพรตไม่ได้อีก

เรื่องนี้ผมมองว่าต้องอ่านในฐานะเรื่องเล่าทางศาสนาที่สะท้อนศรัทธาของผู้บันทึก ไม่ใช่รายงานเชิงประจักษ์ แต่สิ่งที่ตามมาน่าสนใจกว่านั้น เพราะจักรพรรดิจินซื่อจงถามท่านเรื่องการปกครองบ้านเมือง ท่านตอบด้วยหลักที่บันทึกไว้ว่า "รักษาพลังจิตให้บริสุทธิ์ กระทำการด้วยสำรวมและไม่ยึดติด" (保精養神，恭己無為) จนถูกใจฮ่องเต้มาก ท่านถือโอกาสขอกลับไปดูแลมารดาที่ชราภาพ ต่อมาปี ค.ศ. 1197 จักรพรรดิจินจางจงเรียกเข้าวังอีกครั้ง ท่านตอบคำถามเรื่องชีวิตด้วยหลัก "สงบปล่อยวาง ลดกิเลสความอยาก" (無為淸靜，少私寡欲) จนปีถัดมาได้รับมอบหมายให้เป็นประธานพิธีใหญ่ที่วัดไท่ชิงกงเมืองป๋อโจว มีนักพรตเข้ารับศีลกว่าหนึ่งพันคน นี่คือจุดสูงสุดของอิทธิพลฉวนเจินในยุคนั้นตามบันทึกที่หลงเหลือมา

ตำนานปลุกคนตายกับฉากที่ผมชอบที่สุด

ตำนานที่เข้มข้นที่สุดปรากฏใน 金蓮正宗記 (จินเหลียนเจิ้งจงจี้ — บันทึกนิกายดอกบัวทองสายแท้) เล่าว่าท่านพบชายแซ่พานที่เสียชีวิตแล้วกำลังจะถูกนำไปฝัง จึงใช้มือครอบหูทั้งสองข้างแล้วตะโกนว่า "地府不得收" หมายถึง "ยมโลกอย่าได้รับตัวเขาไว้" ก่อนที่ชายผู้นั้นจะฟื้นคืนชีพและกินดื่มได้ตามปกติ ฟังแล้วเหมือนฉากหนึ่งในหนังใช่ไหมครับ แต่ผมจะไม่เอาการมีข้อความอยู่ในตำรามาเท่ากับการพิสูจน์ว่าคนตายฟื้นได้จริงในทางวิทยาศาสตร์ สิ่งที่เราเห็นแน่ ๆ คือผู้บันทึกต้องการถ่ายทอดภาพปรมาจารย์ผู้มีบารมีล้นเหลือ กล้าท้าทายแม้กระทั่งความตาย

แต่ตอนที่ผมชอบที่สุดกลับอยู่หลังจากปาฏิหาริย์จบลง เพราะตำราเล่มเดียวกันเล่าต่อว่า ลูกชายของผู้ที่ฟื้นขึ้นมานำทรัพย์สินจำนวนมากมาขอบคุณ หวังชู่อีเพียงยิ้ม สะบัดแขนเสื้อ แล้วเดินจากไปโดยไม่รับสิ่งตอบแทนใด ๆ สำหรับผม ฉากนี้มีน้ำหนักไม่น้อยไปกว่าประโยคที่ตะโกนใส่ยมโลกเลย เพราะมันชวนถามต่อว่าเมื่อมีความสามารถเหนือคนทั่วไปแล้ว เราจะใช้มันเพื่ออะไร ผมเชื่อมโยงเรื่องนี้กับตัวละครเฮ้งชู่อิดในนิยายที่ยอมรับพิษจากลามะหลิงจื้อซ่างเหรินเพื่อช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่คิดถึงผลตอบแทน ทั้งสองเวอร์ชันแม้ต่างยุคต่างบริบท แต่มีแก่นบางอย่างที่คล้ายกันอย่างน่าประหลาด

มรดกทางวรรณกรรมและงานเขียนที่ยังหลงเหลือ

หวังชู่อีทิ้งงานเขียนสำคัญไว้สองเล่มคือ 雲光集 (อวิ๋นกวงจี๋ — รวมบทกวีถ้ำอวิ๋นกวง) และ 清真集 (ชิงเจินจี๋ — รวมบทกวีความจริงอันบริสุทธิ์) โดย 雲光集 ฉบับสี่เล่มถูกบรรจุเข้าไว้ใน 正統道藏 (เจิ้งถ่งเต้าจ้าง — คัมภีร์เต๋าฉบับหลวง) หมวดไท่ผิง รวบรวมบทกวีและคำร้อยกรองไว้กว่าหกร้อยบท ครอบคลุมทั้งบทกลอนตอบแทนมิตร บทระบายความในใจ และบทที่ใช้ในพิธีมงคล เนื้อหาเน้นคู่ขนานระหว่าง "กงจริง" กับ "ฉิงจริง" คืออธิบายหลักการภายในของการฝึกภายในให้จิตกับลมปราณผสานเป็นหนึ่ง พร้อมกับใช้ภาษาที่คนทั่วไปเข้าใจง่ายเตือนให้ละวางเหล้า กาม ทรัพย์ และโทสะ หันเข้าสู่ความสงบนิ่ง สิ่งที่ผมทึ่งคือรายชื่อผู้รับบทกวีเหล่านี้กว้างขวางมาก ตั้งแต่ขุนนางระดับสูงไปจนถึงชาวเรือและชาวบ้านธรรมดา สะท้อนว่านิกายฉวนเจินในยุคนั้นแทรกซึมเข้าไปในทุกชนชั้นของสังคมจีนเหนือจริง ๆ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในหมู่ปัญญาชนหรือราชสำนักอย่างที่บางคนเข้าใจ

ผลงานที่ผมชอบเป็นพิเศษคือบทกวีในรูปแบบ 滿庭芳 (หมั่นถิงฟาง — ทำนองเพลงหนึ่งของจีนโบราณ) ซึ่งท่านแต่งขึ้นตอนอยู่ที่ถ้ำอวิ๋นกวง เนื้อหาบรรยายภาพทะเลกว้างใหญ่และแนวเขาเขียวขจีที่มองเห็นจากปากถ้ำ ผสานเข้ากับสภาวะจิตที่กระจ่างแจ้งจากการฝึกภายใน ท่านใช้คำอย่าง "แสงทองอันเจิดจ้า" และ "เทพเซียนในถ้ำ" ไม่ใช่เพียงโวหารสวยงาม แต่เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์จริงของผู้ปฏิบัติที่มองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติภายนอกกับจิตใจภายในเป็นเรื่องเดียวกัน ผมอ่านแล้วรู้สึกว่านี่คือหลักฐานชัดเจนว่าหวังชู่อีไม่ได้เป็นเพียงนักบำเพ็ญตบะที่แข็งแกร่งทางกายเท่านั้น แต่ยังเป็นกวีที่มีชั้นเชิงทางภาษาสูงไม่แพ้ปรมาจารย์เต๋าคนอื่น ๆ ในยุคเดียวกัน

ปีที่ท่านมรณภาพ ค.ศ. 1217 มีบันทึกเล่าว่าท่านบอกลูกศิษย์ว่า "หมู่เซียนนัดหมายข้าแล้ว" ก่อนจะอาบน้ำเปลี่ยนเสื้อผ้า เขียนบทกวีอำลาไว้บทหนึ่ง แล้วจากไปอย่างสงบ ตำนานเล่าต่อว่าขณะนั้นมีแสงมงคลปกคลุมหุบเขาและมีเสียงดนตรีเซียนดังแว่วในอากาศ ผมอ่านส่วนนี้ด้วยความเข้าใจว่าเป็นวิธีที่ศิษย์รุ่นหลังใช้ยกย่องบูรพาจารย์ผู้ล่วงลับ ซึ่งเป็นธรรมเนียมปกติของการเขียนชีวประวัตินักบวชในจีนโบราณ ไม่ต่างจากที่เราเห็นในประวัติเกจิอาจารย์หลายท่านในพุทธศาสนาไทย ต่อมาในสมัยหยวน จักรพรรดิหยวนซื่อจู่พระราชทานสมัญญานาม "อวี้หยางถี่เสวียนกว่างตู้เจินเหริน" ให้แก่ท่าน เป็นการยืนยันสถานะทางประวัติศาสตร์ที่ราชสำนักให้การยอมรับอย่างเป็นทางการ

เมื่อผมมองย้อนกลับไปทั้งหมด ผมเห็นหวังชู่อีในสามชั้นที่แตกต่างกันชัดเจน ชั้นแรกคือเฮ้งชู่อิดตัวละครในนิยาย มังกรหยก ผู้มีน้ำใจยอมเจ็บตัวเพื่อคนอื่น ชั้นที่สองคือหวังชู่อีบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ผู้บำเพ็ญตบะเก้าปีจนได้ฉายาเซียนเท้าเหล็ก และชั้นที่สามคือหวังชู่อีในตำนานศาสนาผู้มีฤทธิ์ปลุกคนตาย ทั้งสามชั้นนี้มีคุณค่าต่างกันและไม่ควรปนกันจนแยกไม่ออก แต่สิ่งที่ผมประทับใจที่สุดกลับไม่ใช่ความเก่งกาจในแต่ละชั้น หากเป็นเส้นด้ายเส้นเดียวที่ร้อยทุกชั้นเข้าด้วยกัน นั่นคือความเมตตาที่ไม่หวังผลตอบแทน ไม่ว่าจะเป็นการช่วยชาวประมงที่ถ้ำอวิ๋นกวง หรือการปฏิเสธทรัพย์สินจากลูกชายของชายที่ฟื้นคืนชีพ

คำถามที่พบบ่อย

เฮ้งชู่อิดกับหวังชู่อีเป็นคนเดียวกันหรือไม่

เป็นคนละชั้นความจริงที่ต้องแยกกันอ่านครับ หวังชู่อี (王处一) คือบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ผู้เป็นศิษย์เอกของหวังฉงหยาง ส่วนเฮ้งชู่อิดคือตัวละครที่กิมย้งสร้างขึ้นในนิยายมังกรหยกโดยอิงจากชื่อและตำแหน่งของบุคคลจริง แต่เนื้อเรื่องรายละเอียด เช่น การปะทะกับลามะหลิงจื้อซ่างเหรินหรือการช่วยมกเนี่ยมชื้อ เป็นเรื่องแต่งทั้งสิ้น ไม่มีในบันทึกประวัติศาสตร์

ทำไมถึงเรียกผิดว่านักพรตหยกหิมะ

ผมเข้าใจว่าเป็นความคลาดเคลื่อนจากการแปลฉายา 玉陽子 (อวี้หยางจื่อ) ที่คำว่า 陽 ออกเสียงคล้ายกับที่บางคนอาจสับสนกับคำอื่นที่มีความหมายเกี่ยวกับความขาวหรือความเย็น แต่ตามตัวอักษรจริงแล้ว 陽 หมายถึงหยางหรือด้านสว่าง ไม่ใช่ 雪 ที่แปลว่าหิมะเลย ฉะนั้นคำแปลที่ตรงกับเอกสารประวัติศาสตร์คือนักพรตสุริยันหยก

เจ็ดนักพรตฉวนเจินมีใครบ้าง

เจ็ดนักพรตฉวนเจินหรือเป่ยชีเจินคือกลุ่มศิษย์เอกของหวังฉงหยางผู้ก่อตั้งนิกายฉวนเจิน ซึ่งในนิยายมังกรหยกกิมย้งนำชื่อของทั้งเจ็ดท่านมาใช้เป็นตัวละคร รวมถึงหวังชู่อีที่เป็นต้นแบบของเฮ้งชู่อิด แต่ละท่านมีสำนักย่อยและบทบาทในการเผยแผ่ธรรมที่แตกต่างกันไปตามพื้นที่ในจีนเหนือ

ฉายาเซียนเท้าเหล็กมีที่มาจากเรื่องจริงหรือไม่

มีที่มาจากการบำเพ็ญตบะจริงที่ถ้ำอวิ๋นกวงนานเก้าปี ตามบันทึกท่านยืนขาเดียวรับแดดในฤดูร้อนและนอนกลางหิมะในฤดูหนาว ชาวบ้านจึงตั้งฉายาให้ว่าเซียนเท้าเหล็ก ส่วนตำนานปลุกคนตายนั้นเป็นเรื่องเล่าทางศาสนาที่ควรอ่านแยกจากข้อเท็จจริงเชิงประวัติศาสตร์ เพราะเป็นการยกย่องบูรพาจารย์ตามธรรมเนียมการเขียนชีวประวัตินักบวชในจีนโบราณ

สำนักอวี๋ซานที่หวังชู่อีก่อตั้งยังมีอยู่ในปัจจุบันหรือไม่

สำนักอวี๋ซาน (崳山派) ในฐานะนิติบุคคลทางศาสนาแบบดั้งเดิมได้ผสานรวมเข้ากับนิกายฉวนเจินสายหลักไปตามกาลเวลา แต่ร่องรอยของท่านยังหลงเหลืออยู่ในพื้นที่ซานตง ทั้งในรูปแบบวัดวาอาราม ตำราที่บรรจุอยู่ใน 正統道藏 และภูมิปัญญาชาวบ้านอย่างการทำ "ศิลาศักดิ์สิทธิ์อวี้หยาง" ที่ชาวประมงแถบหรงเฉิงยังสืบทอดกันมาจนถึงทุกวันนี้ ผมมองว่านี่คือมรดกที่จับต้องได้มากกว่าชื่อสำนักที่เป็นทางการเสียอีก

บทสรุป

เมื่อผมมองย้อนกลับไปทั้งหมด สิ่งที่ผมอยากฝากไว้กับผู้อ่านไม่ใช่ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์เพียงอย่างเดียว แม้จะสำคัญไม่น้อยในการแยกแยะว่าอะไรคือเรื่องแต่งในนิยาย มังกรหยก อะไรคือบันทึกของบุคคลจริงอย่าง 王处一 และอะไรคือตำนานทางศาสนาที่แทรกอยู่ในเอกสารของนิกายฉวนเจิน แต่สิ่งที่ผมอยากให้ทุกท่านพกติดตัวกลับไปคือแก่นที่ร้อยทั้งสามชั้นความจริงนี้เข้าด้วยกัน นั่นคือความเมตตาที่ไม่หวังผลตอบแทน ไม่ว่าจะเป็นเฮ้งชู่อิดในจอโทรทัศน์ที่ยอมรับพิษแทนคนอื่น หรือหวังชู่อีตัวจริงผู้คิดค้นวิธีบรรเทาโรคให้ชาวประมง หรือแม้แต่นักพรตในตำนานที่ปฏิเสธทรัพย์สินตอบแทนหลังช่วยชีวิตคน ทั้งหมดนี้ชี้ไปทางเดียวกันว่า ความยิ่งใหญ่ที่แท้จริงของนักพรตไม่ได้วัดกันที่ฤทธิ์เดชหรือฉายาอันหรูหรา หากวัดกันที่ว่าเมื่อมีกำลังหรือความสามารถเหนือคนทั่วไปแล้ว เราเลือกใช้มันเพื่อใคร ผมหวังว่าครั้งต่อไปที่ท่านได้ดูมังกรหยกอีกครั้ง แล้วเห็นเฮ้งชู่อิดปรากฏตัวขึ้นมาเพียงสั้น ๆ ท่านจะระลึกถึงเซียนเท้าเหล็กตัวจริงที่ยืนขาเดียวกลางหิมะมานานเก้าปี และรู้สึกซาบซึ้งกับตัวละครนี้มากขึ้นกว่าเดิมไม่มากก็น้อยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิซอร์ซ: 《金蓮正宗記》เล่ม 5 ประวัติหวังชู่อี (諱處一，號曰玉陽子 · 雲光洞 偏翹一足獨立者九年 · 人呼為鐵腳先生 · 喝言地府不得收)
• วิกิพีเดียภาษาจีน เรื่องหวังชู่อี
• วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ เรื่องจักรพรรดิจินซื่อจง