↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101
สมุดร้านลงร้านฟรี
แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
พระอาจารย์ในศาลเจ้าจีน · ฮกเกี้ยน 安溪

โจวซือกง 清水祖师 (ชิงสุ่ยจู่ซือ) คือใคร พระภิกษุหน้าดำสมัยซ่ง เทพประธานศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย

จากพระขอฝนแห่งผาน้ำใสที่อันซีเมื่อปี 1083 สู่ “หลวงปู่โจวซือกง” พระหมอของชาวฮกเกี้ยนริมเจ้าพระยา แยกให้เห็นว่าเรื่องไหนมีหลักฐาน เรื่องไหนเป็นตำนาน

โดย · · อ่าน ~24 นาที
ภาพวาดโจวซือกง 清水祖师 พระภิกษุหน้าคล้ำนั่งขัดสมาธิหน้ากระท่อมมุงจากกลางป่าไผ่ เบื้องหลังเป็นหุบเขา นาขั้นบันได ชาวบ้านหาบถัง และเมฆฝนตั้งเค้า
โจวซือกง (清水祖师) ในภาพพระภิกษุหน้าคล้ำนั่งสมาธิหน้าอาศรมกลางเขา ขณะเมฆฝนตั้งเค้าเหนือหุบเขาที่ชาวบ้านรอฝน ตามเรื่องขอฝนที่อันซีปี 1083 (ภาพประกอบสร้างด้วย AI ตามลักษณะในรายงาน ไม่ใช่ภาพถ่ายรูปเคารพจริง)

โจวซือกง คือพระภิกษุชาวฮกเกี้ยนสมัยซ่งเหนือ ฉายา 普足 (แต้จิ๋ว โผ้วจก / จีนกลาง ผู่จู๋ — ฉายาทางสงฆ์) ที่คนรุ่นหลังบูชาเป็นเทพในนาม 清水祖师 (แต้จิ๋ว เช็งจุ้ยโจ้วซือ / จีนกลาง ชิงสุ่ยจู่ซือ — ปรมาจารย์แห่งผาน้ำใส) ท่านขอฝนให้ชาวบ้านในอำเภออันซีได้ในปี 1083 แล้วจำพรรษาอยู่ที่ผาน้ำใสจนมรณภาพในปี 1101 [1][2] รูปเคารพของท่านจำง่ายเพราะใบหน้าสีดำ [3] ในกรุงเทพฯ ท่านคือเทพประธานของศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย ศาลเก่าของชุมชนฮกเกี้ยน [4][5] ส่วนคำว่า “โจวซือกง” เป็นคำเรียกแบบฮกเกี้ยน แปลได้ว่า “ปู่อาจารย์” ไม่ใช่ชื่อตัวของท่าน [3]

เรื่องของโจวซือกงจึงมีสองชั้นซ้อนกัน ชั้นแรกคือชีวิตพระรูปหนึ่งที่มีพระประวัติเขียนไว้เพียงสิบสองปีหลังมรณภาพ [2] และมีหนังสือแต่งตั้งจากราชสำนักซ่งใต้ถึงสี่ฉบับ [1] ชั้นที่สองคือตำนานที่ชาวบ้านเล่าเพิ่มในหลายร้อยปีต่อมา ทั้งเรื่องหน้าดำ จมูกหลุดเตือนภัย และการช่วยรบกับฝรั่งเศสที่ไต้หวัน [2][6]

บทความนี้เรียบเรียงจากเอกสารมรดกภูมิปัญญาของจีน พระประวัติฉบับท้องถิ่น เอกสารขึ้นทะเบียนวัฒนธรรมของไต้หวัน งานวิชาการไทย และข้อมูลของพิพิธภัณฑ์ตลาดน้อย โดยบอกไว้ทุกจุดว่าเรื่องไหนมีหลักฐาน เรื่องไหนเป็นตำนาน ในแหล่งไทยชื่อของท่านหรือเขียนว่า เช็งจุ้ยโจวซือกง [7] เฉ่งจุ้ยจ้อซู [5] หรือพระโจวซูกง [8] บทความนี้ใช้ “โจวซือกง” ตามที่คนไทยค้นหามากที่สุด

ห้าข้อที่ควรรู้ก่อนอ่านต่อ

  1. ตัวจริงคือพระภิกษุ 普足 แซ่ 陈 (แต้จิ๋ว ตั้ง / จีนกลาง เฉิน) เกิดที่อำเภอ 永春 (แต้จิ๋ว ย้งชุง / จีนกลาง หย่งชุน) มณฑลฮกเกี้ยน [1][2][9]
  2. ปี 1083 อำเภอ 安溪 (แต้จิ๋ว อังโคย / จีนกลาง อันซี) แล้งหนัก ชาวบ้านเชิญท่านมาขอฝน ฝนตกตามนัด จึงสร้างอาศรมถวายที่ 清水岩 (แต้จิ๋ว เช็งจุ้ยง้าง / จีนกลาง ชิงสุ่ยเหยียน — ผาน้ำใส) [1][2]
  3. ราชสำนักซ่งใต้แต่งตั้งสมัญญาให้ท่านสี่ครั้งระหว่างปี 1164–1210 [1] และรัฐบาลจีนขึ้นทะเบียนความเชื่อนี้เป็นมรดกภูมิปัญญาระดับชาติในปี 2011 [10]
  4. หน้าดำ จมูกหลุด และการช่วยรบกับฝรั่งเศส เป็นตำนานชั้นหลัง ไม่อยู่ในพระประวัติปี 1113 [2][6]
  5. ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย เป็นศาลฮกเกี้ยน ไม่ใช่ศาลแต้จิ๋ว และเทพประธานคือองค์นี้จริง ยืนยันได้จากสามแหล่งที่ไม่เกี่ยวข้องกัน [4][5][3]

ข้อมูลด่วน: โจวซือกง (清水祖师)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 简体 清水祖师 · 繁體 清水祖師 · คำเรียกทั่วไป 祖师公 [2][3]
แต้จิ๋ว (Peng'im + ไทย) cêng1 zui2 zou2 se1 · เช็งจุ้ยโจ้วซือ · คำเรียก 祖师公 zou2 se1 gong1 · โจ้วซือกง [11]
จีนกลาง (พินอิน + ไทย) Qīngshuǐ Zǔshī · ชิงสุ่ยจู่ซือ [2]
ฮกเกี้ยน (POJ) Chheng-chúi Chó͘-su · คำเรียก Chó͘-su-kong ซึ่งเป็นที่มาของ “โจวซือกง” [3]
สันสกฤต/บาลี ไม่มี ท่านเป็นพระภิกษุจีน ไม่มีชื่อในพระสูตร [1][12]
ชื่อไทยที่พบ โจวซือกง และพระหมอโจวซือกง [13] · หลวงปู่โจวซือกง [14] · เช็งจุ้ยโจวซือกง [7] · เฉ่งจุ้ยจ้อซู [5] · พระโจวซูกง [8]
ฐานะ พระภิกษุสายเซนสมัยซ่งเหนือ มรณภาพปี 1101 ภายหลังเป็นเทพคุ้มครองอำเภออันซีและชาวฮกเกี้ยนโพ้นทะเล [1][2][12]
รูปลักษณ์/ของถือ ใบหน้าดำหรือน้ำตาลเข้ม ห่มจีวร นั่งขัดสมาธิ ไม่พบแหล่งที่กำหนดของถือ [2][3][15]
วันสำคัญ วันเกิดเดือน 1 วันที่ 6 ตามจันทรคติ · วันมรณภาพเดือน 5 วันที่ 13 [1][2][16]
ศาสนสถานสำคัญ ผาน้ำใส อำเภออันซี (วัดต้นทาง) · วัดหลักสามแห่งในไต้หวัน · ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย กรุงเทพฯ [17][18][19][6][4]
มรดกภูมิปัญญา “ความเชื่อพื้นบ้านเรื่องชิงสุ่ยจู่ซือ” ขึ้นทะเบียนระดับชาติของจีน ปี 2011 ชุดที่ 3 [10]

1. ชื่อ “โจวซือกง” มาจากไหน: ฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว และจีนกลาง

ชื่อทางการ 清水祖师 แยกได้สองส่วน 清水 หมายถึง “น้ำใส” มาจากชื่ออาศรมผาน้ำใสที่ชาวบ้านสร้างถวายในปี 1083 [1][2] ส่วน 祖师 ใช้เรียกพระอาจารย์ผู้เป็นต้นสายหรือผู้ก่อตั้งสำนัก ชื่อเต็มจึงแปลได้ว่า “ปรมาจารย์แห่งผาน้ำใส”

คนทั่วไปไม่ได้เรียกชื่อเต็ม แต่เรียกว่า 祖师公 (แต้จิ๋ว โจ้วซือกง / จีนกลาง จู่ซือกง — ปู่อาจารย์) คำว่า 公 ต่อท้ายเป็นคำยกย่องผู้อาวุโส ใกล้เคียงกับที่คนไทยเรียกพระผู้ใหญ่ว่า “หลวงปู่” [2][3] คำนี้อ่านในสำเนียงฮกเกี้ยนว่า Chó͘-su-kong [3] แล้วกลายเป็น “โจวซือกง” ในภาษาไทย

ทำไมโจวซือกงเป็นเสียงฮกเกี้ยน ไม่ใช่แต้จิ๋ว

ถ้าอ่านแบบแต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้ 祖师公 จะได้ “โจ้วซือกง” [11] ซึ่งฟังใกล้กันมาก จึงชวนให้เข้าใจว่าเป็นคำแต้จิ๋ว แต่ศาลที่ทำให้คนไทยรู้จักชื่อนี้เป็นศาลฮกเกี้ยนทั้งหมด ทั้งที่ตลาดน้อยและที่ปัตตานี [5][8] คำถอดเสียงชื่อศาลในข่าวเดลินิวส์ก็เป็นเสียงฮกเกี้ยนชัดเจน [13] ผู้เขียนจึงสรุปว่าคำว่า “โจวซือกง” ในภาษาไทยมาจากฮกเกี้ยน

มีข้อสังเกตเล็ก ๆ หนึ่งข้อ พจนานุกรมภาษาฮกเกี้ยนไต้หวันของกระทรวงศึกษาธิการไต้หวันไม่มีคำตั้ง 祖師公 หรือ 清水祖師 มีเพียงคำว่า 祖師廟 ซึ่งอ่านว่า Tsóo-su-biō แปลว่าศาลปู่อาจารย์ [20] คำอ่านชื่อเต็มของท่านในบทความนี้จึงมาจากวิกิพีเดียจีนและอังกฤษ [2][3]

“โจวซือกง” เป็นคำเรียก ไม่ใช่ชื่อตัว

เพราะ 祖师公 แปลแค่ “ปู่อาจารย์” คำนี้จึงใช้กับพระอาจารย์องค์อื่นได้ด้วย ตัวอย่างที่ชัดคือ 三平祖师 (แต้จิ๋ว ซังแพ้งโจ้วซือ / จีนกลาง ซานผิงจู่ซือ — พระอาจารย์แห่งเขาซานผิง) พระเซนที่สร้างวัดซานผิงในปี 845 ซึ่งชาวบ้านก็เรียกว่า 祖师公 เช่นกัน [21] ใครอ่านเจอคำว่าโจวซือกงในศาลอื่นจึงควรดูป้ายชื่อเต็มก่อน รายละเอียดขององค์นั้นอยู่ในบทความ ซานผิงจู่ซือ พระเซนผู้สร้างวัดซานผิง

ชื่อที่ลงท้ายด้วย 祖师 ยังมีอีกหลายองค์ เช่น 大峰祖师 (แต้จิ๋ว ไต้ฮงโจ้วซือ / จีนกลาง ต้าเฟิงจู่ซือ) ซึ่งเล่าไว้ในบทความ ไต้ฮงกง หลวงปู่ไต้ฮงโจ้วซือ ทุกองค์เป็นพระที่ชาวบ้านยกย่องเหมือนกัน แต่คนละยุค คนละถิ่น

ชื่อเรียกอื่นของโจวซือกง

ชื่อ แต้จิ๋ว จีนกลาง ความหมายและที่มา
普足 โผ้วจก ผู่จู๋ ฉายาทางสงฆ์ [1][2]
陈荣祖 ตั้งย้งโจ้ว เฉินหรงจู่ ชื่อเดิมตามหนังสือประวัติวัดฉบับปี 1926 [22]
陈昭应 ตั้งเชียวเอ่ง เฉินเจาอิ้ง ชื่อเดิมอีกสาย อาจมาจากสมัญญาภายหลัง [2][3]
麻章上人 มั้วเจียเสียงยิ้ง หมาจางซั่งเหริน พระผู้ทรงศีลแห่งหมาจาง ชื่อสมัยอยู่ที่หมาจาง [1][2]
乌面祖师 โอวมี่โจ้วซือ อูเมี่ยนจู่ซือ ปรมาจารย์หน้าดำ [2][3]
落鼻祖师 ลักผี่โจ้วซือ ลั่วปี๋จู่ซือ ปรมาจารย์จมูกหลุด จากตำนานเตือนภัย [2][3]
蓬莱祖师 พ้งไล้โจ้วซือ เผิงไหลจู่ซือ ตามชื่อเขาและตำบลเผิงไหลที่ตั้งวัด [2]
清水真人 เช็งจุ้ยจิงยิ้ง ชิงสุ่ยเจินเหริน ชื่อที่ฝั่งเต๋าใช้ [2]
昭应广惠慈济善利大师 เชียวเอ่งก้วงฮุ๋ยเช้อจี่เสียงลี๋ไต๋ซือ เจาอิ้งกว่างฮุ่ยฉือจี้ซั่นลี่ต้าซือ สมัญญาสุดท้ายจากราชสำนักซ่ง [1]

คำอ่านแต้จิ๋วในตารางนี้ยึดคอลัมน์สำเนียงเท่งไฮ้ของพจนานุกรม Mogher [11] เรื่องชื่อเดิมยังไม่มีหลักฐานชั้นต้นตัดสิน วิกิพีเดียจีนเห็นว่าคำว่า 昭应 ในชื่อเดิมอาจมาจากสมัญญาที่ได้ภายหลัง [2]

2. ประวัติโจวซือกง: จากเด็กหย่งชุนถึงพระขอฝนแห่งอันซี

พระประวัติที่เก่าที่สุดซึ่งยังมีตัวบทให้อ่านคือ《清水祖师本传》(พระประวัติฉบับหลักของชิงสุ่ยจู่ซือ) ที่นายอำเภอชื่อ 陈浩然 (แต้จิ๋ว ตั้งเฮาเยี้ยง / จีนกลาง เฉินเฮ่าหราน) เขียนในปี 1113 หรือเพียงสิบสองปีหลังท่านมรณภาพ [2][23][22] ข้อความเต็มยกไว้ในเชิงอรรถของวิกิพีเดียจีน [2] เรื่องราวในหัวข้อนี้ส่วนใหญ่จึงมาจากเอกสารใกล้สมัย ไม่ใช่นิทานที่แต่งขึ้นทีหลัง

วัยเยาว์และการบวช

ท่านเกิดที่หมู่บ้านเสี่ยวกู อำเภอหย่งชุน ปัจจุบันคือตำบลหูซาน [1][2][9] ปีเกิดยังไม่ลงตัว แหล่งหนึ่งว่า 1037 อีกแหล่งว่า 1045 และเอกสารมรดกภูมิปัญญาของรัฐบาลจีนใช้ 1047 [10][2][22] ส่วนวันเกิดคือเดือน 1 วันที่ 6 ตามจันทรคติ ซึ่งทุกแหล่งตรงกัน [2][3]

เมื่อยังเยาว์ท่านบวชที่วัดต้าหยวินย่วน สร้างอาศรมบนเขาเกาไท่ แล้วไปศึกษากับพระอาจารย์หมิงที่เขาต้าจิ้ง จนได้รับมอบจีวรเป็นเครื่องหมายการสืบทอดธรรม [1][2] วิกิพีเดียจีนระบุว่าท่านอยู่ในสายหลินจี้ของนิกายเซน [2] แต่ข้อนี้พบในแหล่งเดียว

พระหมอและพระสร้างสะพานแห่งหมาจาง

ก่อนมาอันซี ท่านย้ายไปอยู่ที่หมาจาง รักษาคนเจ็บ ขอฝน และสร้างสะพาน จนชาวบ้านเรียกว่า 麻章上人 [1][2] งานที่พระประวัติบันทึกไว้ตลอดชีวิตของท่านเป็นงานที่จับต้องได้ ได้แก่ สะพานหลายแห่ง ศาลาพักริมทาง การปลูกไผ่ การรักษาโรค และการขอฝน [1][2] นี่คือรากของภาพ “พระหมอ” ที่คนไทยใช้เรียกท่านในวันนี้

ปี 1083: ฝนที่อันซี

ปี 1083 อำเภออันซีซึ่งตอนนั้นยังชื่อชิงซีแล้งหนัก ชาวบ้านตระกูลหลิวจึงไปเชิญท่านมาขอฝน [1][2] พระประวัติบันทึกคำพูดของชาวบ้านไว้ว่า

麻章上人,道行精严,能感动天地。

พระผู้ทรงศีลแห่งหมาจางมีวัตรปฏิบัติเคร่งครัด อาจทำให้ฟ้าดินหวั่นไหวได้

ฝนตกตามนัด ชาวบ้านจึงขอให้ท่านอยู่ต่อ และสร้างอาศรมถวายที่เขาจางเหยียน เรียกว่าผาน้ำใส [2][23] ช่วงปีต่อ ๆ มาท่านยังสร้างสะพานและศาลาในอันซีอีกหลายแห่ง [2] เอกสารของเมืองฉวนโจวบอกว่าชื่อผาน้ำใสเพิ่งตั้งในปี 1093 ขณะที่พระประวัติว่าตั้งตั้งแต่สร้างอาศรมปี 1083 [2][22]

ปี 1101: มรณภาพในท่านั่ง

เดือน 5 วันที่ 13 ปี 1101 ท่านสั่งเสียกับชาวบ้านที่อุปัฏฐากว่า

形骸外物,漆身无益。

ร่างกายเป็นเพียงสิ่งภายนอก จะลงรักรักษาร่างไว้ก็ไม่มีประโยชน์

แล้วนั่งมรณภาพ [1][2] คำสั่งเสียนี้บอกชัดว่าท่านไม่ต้องการให้ลงรักเคลือบร่างไว้บูชา ชาวบ้านจึงฝังท่านไว้หลังผา ก่อสถูป 真空塔 (แต้จิ๋ว จิงคงถะ / จีนกลาง เจินคงถ่า — สถูปแห่งความว่าง) และแกะรูปท่านจากไม้กฤษณาประดิษฐานในวิหาร [1][17]

จากพระสู่เทพ

หลังมรณภาพ เวลาแล้งหรือเกิดโรคระบาด ชาวบ้านไปจนถึงขุนนางเมืองจะแห่รูปท่านออกไปขอฝนและไล่โรค [23][22] ท่านจึงค่อย ๆ กลายเป็นเทพคุ้มครองของอันซี ฝั่งเต๋าเรียกท่านว่า 清水真人 [2] และคนในวงการชายกท่านเป็นผู้คุ้มครองไร่ชา 铁观音 (แต้จิ๋ว ทิกวงอิม / จีนกลาง เถี่ยกวนอิน — ชื่อชา แปลตรงว่ากวนอิมเหล็ก) [10]

นักวิชาการญี่ปุ่น Nagai Masashi ศึกษาหนังสือประวัติวัดผาน้ำใสและลงพื้นที่ในปี 1999 แล้วสรุปในบทความปี 2001 ว่าเดิมท่านเป็นพระในพระพุทธศาสนา ค้านงานรุ่นก่อนที่จัดท่านเป็นเทพเต๋า [12] ภาพที่ถูกต้องจึงเป็น “พระภิกษุที่ชาวบ้านยกเป็นเทพ” ไม่ใช่เทพที่มีมาแต่สวรรค์

ปี เหตุการณ์ หลักฐาน
1037 / 1045 / 1047 เกิดที่หย่งชุน เดือน 1 วันที่ 6 สถานที่ตรงกัน ปีขัดกัน [10][2][22]
ก่อน 1083 บวช เรียนกับพระอาจารย์หมิง แล้วไปอยู่หมาจาง พระประวัติ [1][2]
1083 (พ.ศ. 1626) ขอฝนที่อันซี ได้อาศรมผาน้ำใส พระประวัติ [1][2]
1101 (พ.ศ. 1644) มรณภาพในท่านั่ง ก่อสถูปเก็บอัฐิ พระประวัติ [1][17]
1113 (พ.ศ. 1656) 陈浩然 เขียนพระประวัติ [2][23][22]
1164–1210 ราชสำนักซ่งใต้แต่งตั้งสมัญญาสี่ครั้ง [1][2]
1564 / 1761 ซ่อมใหญ่ และสร้างอาคารที่เห็นปัจจุบัน [17][22]
2011 (พ.ศ. 2554) ขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาระดับชาติ [10]

สมัญญาสี่ครั้งจากราชสำนักซ่ง

จุดที่ทำให้โจวซือกงต่างจากเทพพื้นบ้านทั่วไป คือราชสำนักรับรองท่านเป็นลายลักษณ์อักษรถึงสี่ครั้งในเวลาไม่ถึงห้าสิบปี ทุกครั้งเริ่มจากคนในท้องถิ่นหรือหน่วยราชการยื่นขอ [1][2] ครั้งที่ระบุเหตุผลชัดคือปี 1201 ซึ่งยื่นขอเพราะการขอฝนได้ผล [1]

ปี สมัญญาที่ได้ ผู้ยื่นขอ
1164 昭应大师 ผู้อาวุโสในท้องถิ่น [1][2]
1184 昭应慈济大师 คณะชาวบ้าน [1][2]
1201 昭应广惠慈济大师 หน่วยราชการขนส่งของมณฑลฮกเกี้ยน เพราะขอฝนได้ผล [1][2]
1210 昭应广惠慈济善利大师 กองทหารเมืองฉวนโจว [1][2]

คำที่เพิ่มเข้ามาทีละคู่มีความหมายดังนี้ 昭应 (แต้จิ๋ว เชียวเอ่ง / จีนกลาง เจาอิ้ง — ตอบรับคำขออย่างชัดแจ้ง) 慈济 (แต้จิ๋ว เช้อจี่ / จีนกลาง ฉือจี้ — เมตตาช่วยเหลือ) 广惠 (แต้จิ๋ว ก้วงฮุ๋ย / จีนกลาง กว่างฮุ่ย — เผื่อแผ่ความดีไปกว้างไกล) และ 善利 (แต้จิ๋ว เสียงลี๋ / จีนกลาง ซั่นลี่ — ให้ประโยชน์อันดี) [11] ลำดับที่ถูกต้องตามแหล่งคือ 昭应 แล้ว 慈济 แล้ว 广惠 แล้ว 善利 [1][2]

3. ตำนานโจวซือกง และที่มาของแต่ละเรื่อง

ตำนานของท่านแบ่งได้ชัดเจนเป็นสองกลุ่ม เรื่องขอฝน สร้างสะพาน และรักษาคน อยู่ในพระประวัติปี 1113 ส่วนอิทธิฤทธิ์ที่เล่ากันหลังท่านมรณภาพเป็นตำนานท้องถิ่นที่เกิดทีหลัง [2][23]

หินที่มีข้าวไหลออกมา

หนังสือ《福建通志》(แต้จิ๋ว ฮกเกี่ยงทงจี่ / จีนกลาง ฝูเจี้ยนทงจื้อ — บันทึกมณฑลฮกเกี้ยน) ฉบับสมัยเฉียนหลงแห่งราชวงศ์ชิงเขียนไว้ว่า [10]

宋僧普足建道场,岩中石隙出米,工竣而米绝。乡人祀之,祷雨辄应。

พระผู่จู๋สมัยซ่งสร้างอาราม มีข้าวสารไหลออกจากรอยแยกของหิน เมื่อสร้างเสร็จข้าวก็หยุด ชาวบ้านบูชาท่าน ขอฝนก็ได้ผลทุกครั้ง

นี่เป็นตำนานที่บันทึกไว้ในหนังสือราชการชั้นหลัง ไม่ใช่เหตุการณ์ที่พิสูจน์ได้ ทุกวันนี้ในเขตวัดยังมีจุดที่เรียกว่า 出米石 (แต้จิ๋ว ชุกบี้จี๊ยะ / จีนกลาง ชูหมี่สือ — หินข้าวไหล) [22]

ทำไมโจวซือกงหน้าดำ

คำถามนี้มีคำตอบแบบตำนานสองฉบับ ฉบับแรกเล่าว่าผีร้ายขังท่านไว้ในถ้ำแล้วรมควันเจ็ดวัน ท่านไม่ตายแต่หน้าดำ ฉบับที่สองเล่าว่าท่านชิมสมุนไพรเพื่อทำยาจนพิษขึ้นหน้า [2] ทั้งสองเรื่องไม่มีในพระประวัติปี 1113 จึงเป็นคติชาวบ้านที่เล่าต่อกันมา

สิ่งที่ควรเข้าใจคือ หน้าดำไม่ได้แปลว่าท่านเป็นเทพดุ [2] ตำนานทั้งสองฉบับเล่าถึงความอดทนและการทำยาเพื่อคนป่วย ไม่ใช่ความโกรธ คนฮกเกี้ยนยังมีเทพหน้าดำอีกองค์ที่ตำนานคล้ายกันอย่างน่าแปลกใจ คือ 法主公 (แต้จิ๋ว ฮวกจู้กง / จีนกลาง ฝ่าจู่กง) ซึ่งเว็บนี้เล่าไว้ในบทความ ฟาจู่กง เทพหน้าดำแห่งสำนักเต๋าหลู่ซาน องค์นั้นหน้าดำเพราะควันพิษขณะปราบงูยักษ์ แต่เป็นนักพรตเต๋าที่ถือกระบี่ ส่วนโจวซือกงเป็นพระภิกษุนั่งสมาธิในจีวร

ผีภูเขาสี่ตนที่กลายเป็นผู้พิทักษ์

วิกิพีเดียจีนเล่าว่าแถบผาน้ำใสเคยมีผีภูเขาสี่ตน แซ่ 张 王 苏 李 (แต้จิ๋ว เตีย เฮ้ง โซว ลี้ / จีนกลาง จาง หวาง ซู หลี่) ท่านปราบได้แล้วรับไว้เป็นผู้พิทักษ์ธรรมทั้งสี่ [2] เรื่องนี้พบในแหล่งเดียว และยังไม่พบหนังสือของวัดที่ยืนยันชุดแซ่นี้

ศิษย์ที่มีตัวตนในพระประวัติมีสองรูป คือ 杨道 (แต้จิ๋ว เอี้ยเต๋า / จีนกลาง หยางเต้า) และ 周明 (แต้จิ๋ว จิวเม้ง / จีนกลาง โจวหมิง) [1][2]

จมูกหลุดเตือนภัย

ชื่อ 落鼻祖师 มาจากความเชื่อว่าก่อนเกิดภัย จมูกของรูปเคารพจะหลุดออกมาเป็นสัญญาณเตือน [2][6][24] เอกสารการสอนของโรงเรียนรัฐในนิวไทเปเล่าว่า ครั้งหนึ่งโจรภูเขาตัดจมูกรูปไป ชาวบ้านนำกลับมาซ่อม ต่อมาจมูกก็หลุดเองทุกครั้งที่มีภัย เมื่อหลุดแล้วจะเสี่ยงถามท่านก่อน แล้วติดกลับด้วยผงไม้จันทน์ผสมน้ำ [24]

วิกิพีเดียภาษาอังกฤษอธิบายต่างออกไปว่าชื่อนี้มาจากจมูกที่โดดเด่นของรูป [3] ทั้งสองคำอธิบายจึงยังอยู่คู่กัน และรูปแบบจมูกถอดได้มีเฉพาะรูปบางองค์ ไม่ใช่ทุกองค์ [24][25]

หลวงปู่จมูกหลุดแห่งต้านสุ่ยกับศึกฝรั่งเศส

เรื่องนี้เกิดที่ 淡水 (แต้จิ๋ว ตั๋งจุ้ย / จีนกลาง ต้านสุ่ย) เขตหนึ่งของนิวไทเป ไต้หวัน ในรัชสมัยเสียนเฟิง (1851–1861) พระรูปหนึ่งนำรูปท่านจากอันซีมาเรี่ยไรที่นั่น แต่เงินถูกขโมย ชาวเมืองสองคนแซ่เวิงช่วยออกเงิน 400 เหรียญ พระจึงทิ้งรูปไว้ให้ชาวเมืองบูชา [24] ส่วนนี้พบในแหล่งเดียว

ปี 1884 ระหว่างสงครามจีนกับฝรั่งเศส ชาวบ้านเชิญรูปท่านไปช่วยรบที่ต้านสุ่ย แล้วฝรั่งเศสถอยไป [18][6][25] สงครามเป็นประวัติศาสตร์จริง แต่การที่ท่านช่วยให้ชนะเป็นความเชื่อของชาวบ้าน สิ่งที่มีหลักฐานจับต้องได้คือป้าย “功资拯济” ที่จักรพรรดิกวางสูพระราชทาน ซึ่งเอกสารขึ้นทะเบียนของไต้หวันระบุไว้ [6][24] และปัจจุบันแขวนอยู่เหนือแท่นกลางในวิหารใหญ่ของวัดที่ไทเป [25]

สำนักการศึกษาไทเปเรียกรูปเก่าองค์นี้ว่า “หลวงปู่จมูกหลุดผู้เดินทางได้” เพราะเคยถูกเชิญไปหลายที่ แต่เนื่องจากอายุกว่าร้อยปีและมีค่ามาก ปัจจุบันจึงไม่ออกนอกวัดแล้ว เพียงผลัดกันประทับระหว่างวัดที่ไทเปกับต้านสุ่ย [25] อีกเรื่องหนึ่งคือสมัยญี่ปุ่นปกครอง ต้านสุ่ยเกิดโรคระบาด ชาวบ้านแห่ท่านไล่โรคหลังเทศกาลบ๊ะจ่าง จึงเกิดงานแห่ประจำปีในเดือน 5 [6][24]

สามขุนนางภักดีกับต้นการบูรที่หันไปทางเหนือ

ก่อนขบวนแห่รับปีใหม่ที่อันซีจะออก ชาวบ้านต้องไปรับไฟธูปที่ศาล 三忠 (แต้จิ๋ว ซังตง / จีนกลาง ซานจง — สามขุนนางภักดี) ซึ่งบูชา 张巡 (แต้จิ๋ว เตียซุ้ง / จีนกลาง จางสวิน) 许远 (แต้จิ๋ว โค้วเอี้ยง / จีนกลาง สวี่หยวน) และ 岳飞 (แต้จิ๋ว งักฮุย / จีนกลาง เยว่เฟย) [10] งักฮุยคือขุนพลที่คนไทยรู้จักดี และยังเป็นหนึ่งในเทพสายฟ้าของฝั่งเต๋า อ่านต่อได้ที่ งักฮุย ขุนพลผู้ภักดีแห่งกรมสายฟ้า

ในเขตวัดยังมีต้นการบูรที่กิ่งหันไปทางเหนือทุกกิ่ง ชาวบ้านเล่าว่าเพราะอาลัยงักฮุย [17] เรื่องนี้เป็นคติชาวบ้าน แต่ช่วยให้เห็นว่าวัดของพระสายเซนองค์นี้ผูกกับเรื่องความภักดีด้วย

4. รูปลักษณ์: สังเกตโจวซือกงในศาลเจ้าอย่างไร

จุดจำที่สำคัญที่สุดคือใบหน้าดำหรือน้ำตาลเข้ม ซึ่งแหล่งทั้งจีน ไต้หวัน อังกฤษ และไทยตรงกัน [2][3][13][15] รูปท่านแต่งกายเป็นพระ ห่มจีวร นั่งขัดสมาธิ รูปไม้ไผ่ในคลังพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านไต้หวันยังมีรองเท้าคู่หนึ่งวางไว้หน้าแท่น [15] แต่รายละเอียดรองเท้านี้พบในแหล่งเดียว

รูปเคารพชิงสุ่ยจู่ซือหน้าดำ นั่งขัดสมาธิ มือวางบนตัก สวมหมวกปักอักษร 佛 และผ้าคลุมสีส้ม บนแท่นไม้ที่มีป้ายชื่อ 清水祖師
รูปเคารพชิงสุ่ยจู่ซือที่ศาลเจิ้งเต๋อกง ไทเป ป้ายหน้าแท่นเขียน 清水祖師 ใบหน้าดำ นั่งขัดสมาธิ ส่วนหมวกและผ้าคลุมเป็นเครื่องทรงที่ศาลถวาย · ภาพ: Craneur / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

สิ่งที่แหล่งตรวจสอบได้ยังไม่ระบุคือหมวก ท่ามือ และของถือของรูปหลักที่วัดผาน้ำใส รูปในศาลเจ้าหลายแห่งในไทเปสวมหมวกทรงกลีบปักอักษร 佛 ที่แปลว่าพุทธะ และคลุมผ้าสีส้มแดง ดังเห็นในภาพด้านบน แต่นั่นเป็นเครื่องทรงที่ศาลถวาย ไม่ใช่แบบแผนที่มีเอกสารกำหนด บางวัดมีพระผู้ติดตามสองรูปขนาบข้างท่าน ซึ่งอาจหมายถึงศิษย์ 杨道 กับ 周明 [2]

แยกโจวซือกงจากเทพหน้าดำองค์อื่น

ลักษณะ โจวซือกง 清水祖师 ฟาจู่กง 法主公
เป็นใคร พระภิกษุสายเซน สมัยซ่งเหนือ [1][2] นักพรตสำนักเต๋าหลู่ซาน สมัยซ่ง
ใบหน้า ดำหรือน้ำตาลเข้ม สีหน้าสงบ [2][15] ดำ ตาโปน
ที่มาของหน้าดำในตำนาน ถูกผีรมควันในถ้ำ หรือพิษสมุนไพร [2] ควันพิษขณะปราบงูยักษ์
ท่าทางและของถือ นั่งขัดสมาธิ ห่มจีวร ไม่มีของถือที่กำหนด [15] ถือกระบี่ที่มีงูพัน

ข้อมูลของฟาจู่กงมาจากบทความในเว็บนี้ที่ลิงก์ไว้ข้างต้น เทพหน้าดำสององค์นี้จึงแยกกันได้ง่ายจากเครื่องแต่งกาย องค์หนึ่งเป็นพระในจีวร อีกองค์เป็นนักพรตถือกระบี่

อีกองค์ที่คนไทยอาจนึกถึงเมื่อได้ยินคำว่า “พระจีนสมัยซ่ง” คือ 济公 (แต้จิ๋ว จี่กง / จีนกลาง จี้กง) ซึ่งเป็นพระอีกรูปหนึ่ง ฉายาว่าเต้าจี้ อยู่ในสมัยซ่งใต้ บวชที่วัดหลิงอิ่นในหังโจว และมรณภาพในปี 1209 [26] คนละยุค คนละถิ่นกับโจวซือกง อ่านประวัติเต็มได้ใน จี้กง พระเซนสมัยซ่งใต้

ตำแหน่งในวัด

ที่วัดผาน้ำใสในอันซี อาคารเป็นสามชั้นเกาะหน้าผา ชั้นกลางคือวิหารปรมาจารย์ที่ท่านประทับ ชั้นบนเป็นหอพระศากยมุนี ปีกข้างมีห้องกวนอิม ห้องผู้อุปถัมภ์ และห้องรายนามผู้บริจาค ผังรวมของวัดคล้ายอักษร 帝 [17][22] หลังวิหารคือสถูปเก็บอัฐิ [17]

ที่ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย ท่านอยู่ห้องกลาง ห้องพระพุทธอยู่ทางขวา ห้องกวนอิมอยู่ทางซ้าย [4] ผังนี้สะท้อนว่าศาลมองท่านเป็นพระในพระพุทธศาสนา เพราะจัดให้อยู่ร่วมกับพระพุทธรูปและพระโพธิสัตว์

5. โจวซือกงช่วยเรื่องอะไร: ความเชื่อของคนฮกเกี้ยนและคนไทย

แกนกลางของผู้ศรัทธาคือคนฮกเกี้ยนสายอันซี แล้วกระจายไปทั่วเมืองฉวนโจว จางโจว เซี่ยเหมิน หลงเหยียน หนานผิง ไปจนถึงไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า ญี่ปุ่น และอาเซียน [10][23] สื่อทางการจีนบทความหนึ่งนับความเชื่อนี้เป็นหนึ่งในสี่ความเชื่อใหญ่ของฮกเกี้ยนตอนใต้ [27] แต่การจัดอันดับนี้พบในแหล่งเดียว

เรื่องที่ขอในจีนและไต้หวัน

เรื่องที่ชาวบ้านในจีนขอจากท่านตามบันทึกท้องถิ่น คือ ฝน การพ้นโรคระบาด สุขภาพ และความสงบของชุมชน [23][22] ชาวไร่ชาขอให้คุ้มครองไร่ [10] สังเกตว่าทุกเรื่องเป็นความทุกข์ร่วมของทั้งหมู่บ้าน ตรงกับงานที่ท่านทำในชีวิตจริง ทั้งขอฝน รักษาคน และสร้างสะพาน

ในไต้หวัน ข้อมูลปี 1994 นับวัดที่มีท่านเป็นเทพประธานได้ 98 แห่ง อยู่ในเขตไทเปใหญ่ถึง 63 แห่ง [2] สมาคมคนอันซีในอาเซียนที่มีอาคารถาวรมักตั้งแท่นบูชาท่าน และในวันเดือน 1 วันที่ 6 จะเสี่ยงทายเลือกผู้ดูแลกระถางธูปประจำปีแล้วจัดไหว้ [16]

เรื่องที่คนไทยขอ

คนไทยที่ศาลเจ้าโจวซือกงไปขอพรเรื่องสุขภาพ [14] ความอยู่เย็นเป็นสุข และโชคลาภ [28] และเรียกท่านว่า “พระหมอ” ทั้งที่กรุงเทพฯ และปัตตานี [13][8] ชื่อพระหมอนี้สอดคล้องกับพระประวัติที่ท่านรักษาคนเจ็บจริง

ไม่พบคติที่จับคู่ท่านกับปีนักษัตรเหมือนพระโพธิสัตว์บางองค์ จึงไม่มีหลักว่าคนเกิดปีใดควรไหว้ท่านเป็นพิเศษ

ศรัทธาเป็นกำลังใจ ไม่ใช่ทางลัดแทนความรับผิดชอบ การไหว้พระหมอไม่ได้แทนการไปพบแพทย์ และเซียมซียาที่บางวัดมีไว้ก็เป็นความเชื่อ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

6. วันเกิดโจวซือกงและวันสำคัญ 2569–2571

วันเกิดของท่านคือเดือน 1 วันที่ 6 ตามจันทรคติ ซึ่งแหล่งจีน ไต้หวัน และสมาคมในอาเซียนตรงกัน [2][3][16][19][22] คือวันที่หกของปีใหม่จีน ส่วนวันมรณภาพคือเดือน 5 วันที่ 13 ตามพระประวัติ [1][2] วันที่ในตารางคำนวณจากปฏิทินจันทรคติจีน

วัน วันจันทรคติ 2569 (2026) 2570 (2027) 2571 (2028) ใครถือ
วันเกิด เดือน 1 วันที่ 6 22 ก.พ. 11 ก.พ. 31 ม.ค. ทุกสาย [2][16]
ประกวดหมูเทพที่ซานเสีย เดือน 1 วันที่ 6 22 ก.พ. 11 ก.พ. 31 ม.ค. วัดฉางฝูเหยียน ไต้หวัน [19]
แห่เกี้ยวพระหมอ ปัตตานี เดือน 1 วันที่ 15 (ยังไม่ยืนยัน) 3 มี.ค. 20 ก.พ. 9 ก.พ. ศาลเจ้าเล่งจูเกียง [8]
ขบวนแห่กลางคืนที่ต้านสุ่ย เดือน 5 วันที่ 5 19 มิ.ย. 9 มิ.ย. 28 พ.ค. ต้านสุ่ย [6][24]
ขบวนแห่กลางวันที่ต้านสุ่ย และ “วันบรรลุธรรม” เดือน 5 วันที่ 6 20 มิ.ย. 10 มิ.ย. 29 พ.ค. ไต้หวัน [2][6]
วันมรณภาพ เดือน 5 วันที่ 13 27 มิ.ย. 17 มิ.ย. 5 มิ.ย. พระประวัติ [1][2]
วันเริ่มกินเจ (ถึงวันที่ 9) เดือน 9 วันที่ 1 10 ต.ค. 30 ก.ย. 18 ต.ค. ศาลเจ้าโจวซือกง [5][14]

มีสามจุดที่ต้องระวัง จุดแรก ไต้หวันเรียกเดือน 5 วันที่ 6 ว่า “วันบรรลุธรรม” [2] ซึ่งไม่ตรงกับวันมรณภาพเดือน 5 วันที่ 13 ในพระประวัติ [1] จุดที่สอง บทความเรื่องปัตตานีเขียนวันแห่ไว้ทั้ง “เดือน 1” และ “เดือน 3” ในตอนต่างกัน [8] ควรถามศาลก่อนเดินทาง จุดที่สาม ปี 2569 ศาลเจ้าโจวซือกงเริ่มงานกินเจด้วยพิธีรับเสด็จในวันที่ 9 ต.ค. ก่อนวันเดือน 9 วันที่ 1 หนึ่งวัน และจบในวันที่ 19 ต.ค. [7] จึงควรดูกำหนดการของศาลแต่ละปี

ที่อันซียังมีขบวนแห่รับปีใหม่ซึ่งออกหลังตรุษจีน วันที่แน่นอนได้จากการเสี่ยงทายทุกปี จึงคำนวณล่วงหน้าไม่ได้ [10][22]

7. ไหว้โจวซือกงอย่างไร และมีบทสวดหรือไม่

ส่วนนี้แยกเป็นสามระดับ คือสิ่งที่วัดและสถาบันทำจริง ประเพณีชาวบ้าน และคำอ้างเชิงพาณิชย์ ผู้อ่านจะได้รู้ว่าแต่ละคำแนะนำมีน้ำหนักแค่ไหน

สิ่งที่วัดทำจริง

วัดผาน้ำใสมีพิธีวันเกิด พิธีส่งท้ายปี การขอแบ่งไฟธูปไปตั้งศาลใหม่ และพิธีที่ศาลสาขากลับมาไหว้วัดต้นทาง [22] ขบวนแห่รับปีใหม่มีการถวายดอกไม้และถวายชา และการเชิญท่านลงจากเขาก็ทำด้วยการถวายชา [10] วัดยังมีเซียมซีถามเรื่องห้าสิบใบเป็นกลอนห้าคำ และเซียมซียา [22]

ของไหว้และธูป

ไม่พบเอกสารของวัดที่กำหนดของไหว้ตายตัว วิกิพีเดียจีนบันทึกความเห็นว่าควรไหว้ด้วยผลไม้ ขนม และอาหารเจ เพราะท่านเป็นพระที่ไม่ฉันเนื้อ [2] ที่ปัตตานีมีบันทึกว่าชาวบ้านตั้งโต๊ะหน้าบ้านรับขบวน จุดเทียนและธูป 9 ดอก ถวายดอกไม้ ผลไม้ และอาหารเจ [8] แต่นี่เป็นธรรมเนียมของงานแห่ที่เดียว ไม่พบแหล่งใดกำหนดจำนวนธูปสำหรับท่านโดยเฉพาะ หลักทั่วไปเรื่องจำนวนธูปอ่านได้ใน ไหว้พระไหว้เจ้าใช้ธูปกี่ดอก

บทสวดและคำขานพระนาม

ท่านเป็นพระภิกษุจีนท้องถิ่น ไม่มีชื่อในพระสูตร [1][12] จึงไม่มีบทสวดจากพระสูตร และผู้เขียนไม่พบบทสวดเฉพาะของท่านในแหล่งของวัดที่ตรวจได้ สิ่งที่ใช้แทนได้คือการขานพระนามตามชื่อและสมัญญาที่ราชสำนักซ่งแต่งตั้ง [1]

อักษรจีน พินอิน อ่านแบบจีนกลาง ความหมาย
清水祖师 Qīngshuǐ Zǔshī ชิงสุ่ยจู่ซือ ปรมาจารย์แห่งผาน้ำใส
昭应广惠慈济善利大师 Zhāoyìng Guǎnghuì Cíjì Shànlì Dàshī เจาอิ้งกว่างฮุ่ยฉือจี้ซั่นลี่ต้าซือ มหาอาจารย์ผู้ตอบรับชัดแจ้ง เผื่อแผ่กว้าง เมตตาช่วยเหลือ และให้ประโยชน์อันดี

ผู้เขียนไม่ใส่บทสวดอื่นที่หาที่มาไม่ได้ หากเห็นบทสวดที่อ้างว่าเป็น “คาถาโจวซือกง” ควรถามศาลที่เผยแพร่ว่ามาจากคัมภีร์หรือเอกสารใด ส่วนการตั้งบูชาที่บ้าน ยังไม่พบแนวทางจากวัดหรือสถาบันใด

ประเพณีชาวบ้านในไต้หวัน

วัดหลายแห่งในไต้หวันไหว้ท่านด้วยหมูเทพและเครื่องเซ่นสามอย่าง [2] ที่ซานเสียมีการประกวดหมูเทพ ชั่งน้ำหนัก และแห่รอบเมืองในเช้าวันเดือน 1 วันที่ 6 แล้วนักพรตเต๋าทำพิธีก่อนเชือด [19] ที่ต้านสุ่ยทุกบ้านตั้งโต๊ะธูปรับขบวนและเชิญญาติมากินเลี้ยง [24] ความต่างระหว่างหมูเทพในไต้หวันกับความเห็นว่าควรไหว้ด้วยของเจ สะท้อนว่าการบูชาพระองค์นี้ปนกับธรรมเนียมเทพพื้นบ้านมานาน

คำอ้างเชิงพาณิชย์

เว็บท่องเที่ยวบางแห่งจัดศาลเจ้าโจวซือกงไว้ในรายการ “ไหว้ขอพรเสริมดวง” และเรียกว่า “ต้นกำเนิดกินเจ” [28] ผู้เขียนไม่พบเอกสารประวัติที่รองรับคำว่าต้นกำเนิด ส่วนที่มีแหล่งราชการคือพิพิธภัณฑ์ตลาดน้อยของกรมธนารักษ์ที่เขียนว่าชาวฮกเกี้ยนเป็นผู้ริเริ่มการถือศีลกินเจในไทย [14] ซึ่งเป็นคำกล่าวถึงกลุ่มคน ไม่ได้ระบุว่าศาลนี้เป็นแห่งแรก

8. ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย ไหว้องค์ไหน

ศาลเจ้าโจวซือกงตั้งอยู่ที่ซอยภาณุรังษี แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ [5] ชื่อจีนคือ 顺兴宫 (แต้จิ๋ว สุงเฮงเกง / จีนกลาง ซุ่นซิงกง — วังรุ่งเรืองราบรื่น) ชื่อเต็มตามวิกิพีเดียไทยคือ 順興宮清水祖師公廟噠叻仔 [5] ตรงกับคำถอดเสียงสำเนียงฮกเกี้ยนของเดลินิวส์ว่า “ซูนเฮงเกียงเฉ่งจุ้ยจ้อซูกงเบี้ยวตั๊ดลัดอา” [13] ส่วนท้ายของชื่อใช้เรียกย่านตลาดน้อย

เทพประธานคือโจวซือกงจริงหรือไม่

ใช่ และยืนยันได้จากสามแหล่งที่ไม่เกี่ยวข้องกัน ได้แก่ งานสำรวจวัดจีนในกรุงเทพฯ ของนักวิชาการ Marcus Bingenheimer [4] วิกิพีเดียไทย [5] และวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ [3] Bingenheimer ยังระบุว่าศาลนี้เป็นหนึ่งในศาลจีนที่เก่าที่สุดของกรุงเทพฯ และเป็นศาลของชุมชนฮกเกี้ยน [4] ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของสมาคมฮกเกี้ยนแห่งประเทศไทย [5][13] คนในย่านเรียกท่านด้วยความเคารพว่า “หลวงปู่โจวซือกง” [14][28]

ศาลสร้างปีไหน

คำตอบยังไม่ยุติ มีสองค่าที่ห่างกันเกือบเจ็ดสิบปี

ปีที่อ้าง รายละเอียด แหล่ง
พ.ศ. 2347 (ค.ศ. 1804) สมัยรัชกาลที่ 1 เศรษฐีชาวฮกเกี้ยนแซ่โซวจากเมืองฉวนโจวเป็นผู้สร้าง อ้างศิลาของศาล [5][29]
ค.ศ. 1872 (พ.ศ. 2415) บทความในหนังสือพิมพ์ของอันซีว่าสร้างปีนี้ และในปี 1911 สมาคมฮกเกี้ยนรับดูแลและสร้างใหม่ [16]

เดลินิวส์เขียนว่าศาลมีอายุกว่า 200 ปี [13] ซึ่งเข้ากับค่าแรก แต่แหล่งไทยที่อ้างศิลาไม่ได้ยกข้อความบนศิลามาให้ตรวจ และหน้าวิกิพีเดียไทยเองติดป้ายว่ายังไม่มีแหล่งอ้างอิง [5] ข้อมูลผู้สร้างแซ่โซวก็ยังไม่มีแหล่งที่สองยืนยัน งานสำรวจของ Bingenheimer บันทึกว่าจารึกที่ Franke เคยบันทึกไว้ยังอยู่ครบ และมีจารึกใหม่เพิ่มเข้ามา [4] หลักฐานชี้ขาดน่าจะอยู่ในจารึกเหล่านี้

ชุมชนฮกเกี้ยนในตลาดน้อย

งานวิจัยของมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติปี 2019 แบ่งศาลเจ้าในตลาดน้อยตามกลุ่มภาษา คือ ฮกเกี้ยน แคะ และไหหลำ [30] วารสารเมืองโบราณเล่าว่าคนฮกเกี้ยนที่เคยอยู่ริมคลองบางหลวงเป็นผู้มาตั้งศาลนี้ [31] ข้อนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมย่านตลาดน้อยจึงมีศาลใหญ่ที่บูชาเทพของคนฮกเกี้ยน แม้คนไทยเชื้อสายจีนส่วนใหญ่ที่รู้จักศาลนี้จะเป็นแต้จิ๋ว

งานประจำปีที่ศาลเจ้าโจวซือกง

ศาลจัดงานใหญ่สามช่วง คือ ตรุษจีน สารทจีนกับพิธีพ้อต่อ และเทศกาลกินเจ [5] ความหมายของสารทจีนและพิธีโปรดวิญญาณอ่านต่อได้ใน วันสารทจีน เทศกาลไหว้ผีหรือโปรดดวงวิญญาณ

งานกินเจคืองานที่ทำให้ศาลนี้เป็นที่รู้จัก ผู้ร่วมงานสวมชุดขาวและกินเจติดต่อกันเก้าวัน มีพิธีอัญเชิญ “ฮุกโจ้ว” หรือเทพเจ้าแห่งดวงดาวทั้งเก้า มีพิธีลอยกระทงในแม่น้ำเจ้าพระยาโดยมีเรือมังกรนำขบวน ช่วงเช้าถึงบ่ายของวันหนึ่งเป็นพิธีทิ้งกระจาด ช่วงค่ำมีขบวนมังกรเดินเข้าประตูสวรรค์ และวันสุดท้ายส่งเสด็จเทพกลับที่ริมแม่น้ำ [14] ที่มาของเทศกาลกินเจในไทยเล่าไว้ใน ประวัติกินเจ จากศรัทธาดาวเหนือจีนสู่ภูเก็ต-ตรัง

กำหนดการปี 2569 ที่พิพิธภัณฑ์ตลาดน้อยประกาศไว้ เริ่มด้วยพิธีรับเสด็จ “กิ่วอ๊วงฮุกโจ้ว” วันที่ 9 ต.ค. พิธีปล่อยสัตว์วันที่ 15 ลอยกระทงวันที่ 16 ทิ้งกระจาดและแห่มังกรวันที่ 17 พิธีถวายเพ้าวันที่ 18 และส่งเสด็จวันที่ 19 ต.ค. [7] ส่วนงานทิ้งกระจาดเมื่อ 30 ส.ค. 2568 สมาคมฮกเกี้ยนแห่งประเทศไทยระบุว่างานนี้ช่วยผู้ยากไร้และผู้สูงอายุเกือบ 3,000 คนในแต่ละปี [13] เรื่องราวเบื้องหลังพิธีทิ้งกระจาดอยู่ในบทความ ไต่ซือเอี๊ยกับพิธีทิ้งกระจาด

9. โจวซือกงในไทยที่อื่น และในสังคมแต้จิ๋ว

ศาลเจ้าเล่งจูเกียง ปัตตานี

ศาลเจ้าเล่งจูเกียงที่ปัตตานี ชื่อจีน 灵慈宫 (แต้จิ๋ว เล้งเช้อเกง / จีนกลาง หลิงฉือกง) บทความวิชาการปี 2565 ระบุว่าเทพประธานคือ “พระหมอ หรือพระโจวซูกง” ของชาวฮกเกี้ยนปัตตานี และในงานแห่ เกี้ยวพระหมอออกเป็นเกี้ยวแรก ก่อนเกี้ยวเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว [8]

ที่มาของรูปท่านที่นั่นมีสองเรื่องที่ขัดกัน บทความวิชาการเล่าตำนานว่าสมัยรัชกาลที่ 5 เรือสำเภาล่ม รูปพระหมอลอยมาติดแหของชายมุสลิมที่คลองอาเนาะซูงา ชาวฮกเกี้ยนจึงเชิญไปประทับ [8] ส่วนบทความในหนังสือพิมพ์ของอันซีอ้างว่าในปี 1574 คนอันซีสร้างศาลบูชาท่านที่ปัตตานี ต่อมาจึงเพิ่มเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวและเปลี่ยนชื่อศาล [16] ทั้งสองเรื่องยังไม่มีหลักฐานชั้นต้นรองรับ

ภาคใต้และเพื่อนบ้าน

หนังสือพิมพ์ของอันซีฉบับเดียวกันระบุว่าสมาคมฮกเกี้ยนแห่งประเทศไทยมี 34 สาขา ส่วนใหญ่อยู่ภาคใต้ และหลายแห่งตั้งแท่นบูชาท่าน [16] วิกิพีเดียระบุศาลในภูเก็ต คือ 福元宫 (แต้จิ๋ว ฮกง้วนเกง / จีนกลาง ฝูหยวนกง) และศาลในกระบี่ [2][3] ข้อมูลเหล่านี้พบในแหล่งเดียว ข้ามไปที่ปีนัง ศาลที่เรียกกันว่า 蛇庙 (แต้จิ๋ว จั้วเบี่ย / จีนกลาง เสอเมี่ยว — ศาลงู) ก็คือศาลปู่อาจารย์องค์นี้ [3][16]

ในสังคมแต้จิ๋ว

โจวซือกงเป็นเทพของคนฮกเกี้ยนสายฉวนโจวและอันซี ไม่ใช่เทพแต้จิ๋วโดยกำเนิด [10][1] เอกสารมรดกภูมิปัญญาท้องถิ่นเขียนว่าความเชื่อแผ่ไปถึงเขตแต้จิ๋ว-ซัวเถาของมณฑลกวางตุ้ง [23] แต่ผู้เขียนยังไม่พบชื่อวัดในเขตแต้จิ๋วที่ตรวจสอบได้ คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วส่วนใหญ่จึงน่าจะรู้จักท่านผ่านศาลฮกเกี้ยนอย่างตลาดน้อย และรับชื่อ “โจวซือกง” มาจากฮกเกี้ยน

ไทยกับจีน: เหมือนและต่างกันอย่างไร

ประเด็น ต้นทางในจีนและไต้หวัน ในไทย
ชื่อที่ใช้ 清水祖师 · 祖师公 · 乌面祖师 [2][3] โจวซือกง · หลวงปู่โจวซือกง · พระหมอ [13][14][8]
เรื่องที่ขอ ฝน พ้นโรคระบาด ความสงบของชุมชน ไร่ชา [10][23] สุขภาพ อยู่เย็นเป็นสุข โชคลาภ [14][28]
งานใหญ่ วันเกิดเดือน 1 วันที่ 6 แห่รับปีใหม่ ขบวนแห่เดือน 5 [10][6] กินเจเดือน 9 สารทจีนกับพ้อต่อ ตรุษจีน แห่เกี้ยวที่ปัตตานี [5][8]
ของไหว้ ไต้หวันมีหมูเทพ อีกฝ่ายเห็นว่าควรใช้ของเจ [2][19] ของเจ ผลไม้ ดอกไม้ [8]
ผู้ดูแล บริษัทจัดการเขตท่องเที่ยวผาน้ำใส และวัดในไต้หวัน [10][18] สมาคมฮกเกี้ยนแห่งประเทศไทย [5]
ที่ประทับในศาล วิหารกลางบนหน้าผา ใต้หอพระศากยมุนี [17] ห้องกลาง มีห้องพระพุทธและห้องกวนอิมขนาบ [4]

ความต่างที่เด่นที่สุดคือ ในจีนท่านคือ “พระขอฝน” ของชาวบ้านที่รอฝน แต่ในไทยท่านกลายเป็น “พระหมอ” และศูนย์กลางงานกินเจของชุมชนเมือง ทั้งสองภาพไม่ได้ขัดกัน เพราะพระประวัติบันทึกทั้งการขอฝนและการรักษาคน [1][2]

10. ไต้หวัน: สามวัดหลักกับขบวนแห่ที่รัฐขึ้นทะเบียน

ไต้หวันคือที่ที่ความเชื่อนี้เติบโตที่สุดนอกฮกเกี้ยน และรัฐบาลท้องถิ่นได้ขึ้นทะเบียนพิธีของท่านเป็นวัฒนธรรมพื้นบ้านอย่างเป็นทางการ [19][6]

วัด ที่ตั้ง ข้อมูลสำคัญ แหล่ง
艋舺清水岩 (จีนกลาง เหมิงเจี๋ยชิงสุ่ยเหยียน) เลขที่ 81 ถนนคังติ้ง เขตว่านหัว ไทเป สร้าง 1787 เสียหายในศึกวิวาทระหว่างกลุ่มชาวบ้านปี 1853 สร้างใหม่ 1867 เป็นโบราณสถานระดับนครปี 1985 และเป็นวัดแม่ของวัดเครือในไทเปใหญ่ [18]
三峡长福岩 (แต้จิ๋ว ซังเกียกเชี้ยงฮกง้าง / จีนกลาง ซานเสียฉางฝูเหยียน) เลขที่ 1 ถนนฉางฝู เขตซานเสีย นิวไทเป สร้าง 1769 เริ่มสร้างใหม่ตั้งแต่ 1947 พิธีวันเกิดขึ้นทะเบียนวัฒนธรรมพื้นบ้านของนิวไทเป 9 มิ.ย. 2011 [19][32]
淡水清水岩 (แต้จิ๋ว ตั๋งจุ้ยเช็งจุ้ยง้าง / จีนกลาง ต้านสุ่ยชิงสุ่ยเหยียน) เขตต้านสุ่ย นิวไทเป ประดิษฐานหลวงปู่จมูกหลุด ขบวนแห่ขึ้นทะเบียน 30 ม.ค. 2013 แก้ไข 6 พ.ย. 2018 [6][24]

วัดที่ซานเสียเป็นที่รู้จักจากงานประกวดหมูเทพในวันเกิดของท่าน [19] ส่วนเอกสารขึ้นทะเบียนขบวนแห่ที่ต้านสุ่ยอ้างเหตุผลไว้สี่ข้อ ได้แก่ ตำนานจมูกหลุด ศึกกับฝรั่งเศส การแห่ไล่โรคระบาด และป้ายพระราชทาน [6][24]

ในปี 2024 สำนักการศึกษาไทเปจัดนิทรรศการเรื่องหลวงปู่จมูกหลุด โดยใช้รูปสาขามาจัดแสดงแทนรูปเก่า เพราะรูปเก่าไม่ออกนอกวัดแล้ว [25] และเมื่อ 9 พ.ย. 2025 มีงานแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมชิงสุ่ยจู่ซือสองฝั่งช่องแคบครั้งที่ 3 ที่อันซี ผู้ร่วมงานกว่า 600 คนจากจีน ไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า และอาเซียน [27]

11. ศาสนสถานสำคัญในจีน: วัดผาน้ำใสที่อันซี

วัดผาน้ำใสคือวัดต้นทางของความเชื่อนี้ทั้งหมด ตั้งอยู่ที่ตำบลเผิงไหล อำเภออันซี เมืองฉวนโจว [10][17] ตั้งแต่ปี 1277 วัดสร้างใหม่และซ่อมมากกว่า 20 ครั้ง ซ่อมใหญ่ในปี 1564 และอาคารที่เห็นปัจจุบันสร้างในปี 1761 [17][22] รัฐบาลอันซีนับโบราณวัตถุรอบวัดที่เป็นของสมัยซ่งได้ 29 ชิ้น แต่ไม่ได้ยกตัวบทจารึกให้อ่าน [17] วัดติดป้ายโบราณสถานสำคัญระดับชาติ แต่แหล่งที่ตรวจไม่ได้ระบุปีที่ประกาศ [22]

วัดผาน้ำใส 清水岩 อำเภออันซี อาคารหลายชั้นหลังคากระเบื้องสีส้มแดงเกาะไหล่เขาใต้ผาหินและป่าไม้ มองเห็นเทือกเขาด้านหลัง
วัดผาน้ำใส (清水岩) ที่อันซี วัดต้นทางของโจวซือกง อาคารที่เห็นเป็นของที่สร้างใหม่ในชั้นหลัง ตัวอาคารหลักปัจจุบันสร้างปี 1761 · ภาพ: lihui / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
วัด เมือง ทำไมสำคัญ แผนที่
清水岩寺 วัดผาน้ำใส อำเภออันซี เมืองฉวนโจว ฮกเกี้ยน ที่ประทับของท่านปี 1083–1101 และต้นทางพิธีที่ขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญา [10][17] เปิดแผนที่ AMAP
真空塔 สถูปเก็บอัฐิ หลังวิหารวัดผาน้ำใส สถูปที่ชาวบ้านก่อหลังท่านมรณภาพปี 1101 [1][17] ไม่พบหมุดใน AMAP
ศาลสามขุนนางภักดี ในเขตวัด มุมตะวันตกเฉียงเหนือของวัดผาน้ำใส จุดรับไฟธูปก่อนขบวนแห่รับปีใหม่ [10] เปิดแผนที่ AMAP
仙硿岩 (แต้จิ๋ว เซียงคงง้าง / จีนกลาง เซียนคงเหยียน) ตำบลหูซาน อำเภอหย่งชุน ถิ่นเกิดตามประเพณี มีห้องหินที่เล่าว่าท่านเคยเรียนหนังสือ [9] เปิดแผนที่ AMAP

แผนที่ทุกจุดใช้พิกัดระบบ GCJ-02 ของ AMAP ซึ่งเป็นระบบพิกัดที่จีนใช้ จึงเลื่อนจากพิกัด GPS สากลเล็กน้อย ควรเปิดในแอป AMAP เพื่อให้ตำแหน่งตรง ข่าวจีนบางฉบับสะกดชื่อวัดที่หย่งชุนเป็น 仙崆岩 [9]

มรดกภูมิปัญญาระดับชาติ

ปี 2011 รัฐบาลจีนประกาศรายการ “ความเชื่อพื้นบ้านเรื่องชิงสุ่ยจู่ซือ” เป็นมรดกภูมิปัญญาระดับชาติชุดที่ 3 ในหมวดขนบธรรมเนียม ผู้ยื่นคืออำเภออันซี [10] รหัส Ⅹ-85 ลำดับ 992 เป็นเลขของกลุ่ม “ความเชื่อพื้นบ้าน” ซึ่งใช้ร่วมกับรายการอื่น เช่น ความเชื่อเรื่องซานผิงจู่ซือที่ขึ้นทะเบียนปี 2014 ก็ใช้เลขเดียวกัน [10][21] จึงไม่ควรเข้าใจว่าเป็นเลขเฉพาะของท่าน

หัวใจของรายการนี้คือขบวนแห่รับปีใหม่ 迎春绕境 (แต้จิ๋ว เง้งชุงเยี่ยวเก้ง / จีนกลาง อิ๋งชุนเย่าจิ้ง — แห่รับวสันต์รอบเขต) จัดหลังตรุษจีนและแห่สามวัน ขั้นตอนมีการเสี่ยงทายหาวัน เลือกผู้รับหน้าที่ประจำขบวน เปิดกระถางธูป รับไฟจากศาลสามขุนนางภักดี ถวายชาและดอกไม้ เปลี่ยนเสื้อและเกี้ยวของท่าน จัดขบวนเกียรติยศ และถวายอาหารเจ [10][22] ระดับเมืองฉวนโจวยังรับรองเจ้าอาวาสวัดผาน้ำใสเป็นผู้สืบทอดพิธีนี้ [22]

12. ความเชื่อกับหลักฐาน: เรื่องที่คนไทยมักเข้าใจผิด

เรื่องที่ได้ยิน หลักฐานว่าอย่างไร
โจวซือกงเป็นชื่อของเทพองค์หนึ่ง เป็นคำเรียก “ปู่อาจารย์” แบบฮกเกี้ยน ใช้กับพระอาจารย์องค์อื่นได้ เช่น ซานผิงจู่ซือ [3][21]
โจวซือกงคือจี้กง คนละองค์ จี้กงเป็นพระสมัยซ่งใต้ที่หังโจว ส่วนองค์นี้คือพระผู่จู๋แห่งอันซี [1][26]
ท่านเป็นเทพเต๋าที่มาจากสวรรค์ หลักฐานชั้นต้นยืนยันว่าเป็นพระภิกษุที่มีตัวตน และงานวิชาการสรุปว่าเดิมเป็นพระพุทธ [1][12]
หน้าดำแปลว่าเป็นเทพดุ ไม่ใช่ ตำนานหน้าดำเล่าถึงความอดทนหรือการชิมยาเพื่อคนป่วย และเป็นตำนานชั้นหลัง [2]
ท่านช่วยรบชนะฝรั่งเศสที่ไต้หวัน สงครามเกิดจริงในปี 1884 การช่วยรบเป็นความเชื่อ ป้ายพระราชทานมีจริง [6][25]
ผีสี่ตนแซ่ 张 黄 苏 李 เป็นผู้พิทักษ์ แหล่งที่พบเขียนเป็น 张 王 苏 李 และพบในแหล่งเดียว [2]
ท่านเกิดปีเดียวที่แน่นอน มีสามค่า 1037 1045 และ 1047 ค่าที่รัฐจีนใช้คือ 1047 [10][2][22]
ศาลเจ้าโจวซือกงเป็นศาลแต้จิ๋ว เป็นศาลฮกเกี้ยน ดูแลโดยสมาคมฮกเกี้ยน [4][5][13]
ศาลตลาดน้อยสร้าง พ.ศ. 2347 แน่นอน ยังไม่ยุติ อีกแหล่งว่า ค.ศ. 1872 [16][5]
ศาลนี้คือต้นกำเนิดกินเจในไทย เป็นคำของสื่อท่องเที่ยว ไม่พบเอกสารประวัติรองรับ [28][14]

สองเรื่องสุดท้ายในตารางเป็นเรื่องที่คนไทยพบบ่อยที่สุด เพราะอยู่ในบทความท่องเที่ยวและสื่อออนไลน์ ข้อเท็จจริงที่มั่นคงคือ ศาลนี้เป็นหนึ่งในศาลจีนที่เก่าที่สุดของกรุงเทพฯ และเป็นศูนย์กลางกินเจของย่าน [4][14] ส่วนปีสร้างและคำว่า “แห่งแรก” ยังต้องรอหลักฐานจากจารึก

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ งานรวบรวมบางชิ้นนับพระที่ชื่อลงท้ายด้วย 祖师 องค์อื่นเป็นปางของท่าน แต่แหล่งที่แยกบุคคลเหล่านี้ยังเปิดตรวจไม่ได้ ผู้เขียนจึงไม่นำมารวม ใครอยากรู้จักเทพจีนองค์อื่นอย่างเป็นระบบ ดูหน้ารวม เทพเจ้าจีนและตำนาน

คำถามที่พบบ่อย

โจวซือกงคือใคร

โจวซือกงคือพระภิกษุชาวฮกเกี้ยนสมัยซ่งเหนือ ฉายาผู่จู๋ ที่ขอฝนให้ชาวอันซีในปี 1083 และมรณภาพในปี 1101 [1][2] ชาวบ้านบูชาท่านเป็นเทพในนามชิงสุ่ยจู่ซือ ส่วนคำว่าโจวซือกงเป็นคำเรียกแบบฮกเกี้ยน แปลว่าปู่อาจารย์

ศาลเจ้าโจวซือกงอยู่ที่ไหน และไหว้องค์ไหน

ศาลเจ้าโจวซือกงอยู่ที่ซอยภาณุรังษี ย่านตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ [5] เทพประธานคือชิงสุ่ยจู่ซือหรือโจวซือกง ห้องข้างเป็นห้องพระพุทธและห้องกวนอิม [4]

โจวซือกงช่วยเรื่องอะไร

ในจีนชาวบ้านขอฝน ขอให้พ้นโรคระบาด และขอความสงบของชุมชน [23] คนไทยขอพรเรื่องสุขภาพ ความอยู่เย็นเป็นสุข และโชคลาภ และเรียกท่านว่าพระหมอ [14][8] ศรัทธาเป็นกำลังใจ แต่ไม่ได้แทนการรักษากับแพทย์

วันเกิดโจวซือกงตรงกับวันไหน

วันเกิดคือเดือน 1 วันที่ 6 ตามจันทรคติ ตรงกับ 11 ก.พ. 2570 และ 31 ม.ค. 2571 [2][16] ส่วนวันมรณภาพคือเดือน 5 วันที่ 13 [1]

ไหว้โจวซือกงอย่างไร ใช้ธูปกี่ดอก

ไม่พบแหล่งที่กำหนดจำนวนธูปสำหรับท่านโดยเฉพาะ งานแห่ที่ปัตตานีใช้ธูป 9 ดอกกับเทียน ดอกไม้ ผลไม้ และอาหารเจ [8] มีผู้เห็นว่าควรไหว้ด้วยของเจ เพราะท่านเป็นพระที่ไม่ฉันเนื้อ [2]

มีบทสวดโจวซือกงหรือไม่

ไม่พบบทสวดเฉพาะของท่านในพระสูตรหรือเอกสารของวัด ใช้การขานพระนาม “ชิงสุ่ยจู่ซือ” หรือสมัญญาเต็มที่ราชสำนักซ่งแต่งตั้งได้ [1]

ทำไมโจวซือกงหน้าดำ

มีตำนานสองฉบับ ฉบับหนึ่งว่าผีร้ายรมควันท่านในถ้ำเจ็ดวัน อีกฉบับว่าท่านชิมสมุนไพรทำยาจนพิษขึ้นหน้า [2] ทั้งสองเรื่องไม่อยู่ในพระประวัติปี 1113 และหน้าดำไม่ได้แปลว่าเป็นเทพดุ

โจวซือกงกับจี้กงเป็นองค์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ โจวซือกงคือพระผู่จู๋แห่งอันซี ฮกเกี้ยน สมัยซ่งเหนือ ส่วนจี้กงเป็นพระอีกรูปหนึ่งสมัยซ่งใต้ที่หังโจว [1][26] และคำว่าโจวซือกงยังใช้เรียกซานผิงจู่ซือได้ด้วย [21]

แหล่งอ้างอิง

  1. 清水祖师传略(泉州文史资料全文库)— 闽南文化生态保护区
  2. 清水祖師 — 维基百科 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
  3. Qingshui (monk) — Wikipedia
  4. A 1.2 Shunxing gong 順興宮 (Chow Sue Kong shrine) — Temple3D, Marcus Bingenheimer
  5. ศาลเจ้าโจวซือกง — วิกิพีเดียภาษาไทย
  6. 淡水清水巖清水祖師遶境 — 國家文化記憶庫
  7. เทศกาลถือศีลกินเจ ณ ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย 2569 — พิพิธภัณฑ์ตลาดน้อย กรมธนารักษ์
  8. ความเชื่อและพิธีกรรมแห่เกี้ยวพระหมอ ศาลเจ้าเล่งจูเกียง เมืองปัตตานี (บัญชา เตส่วน 2565) — วารสารอินทนิลทักษิณสาร (ThaiJO)
  9. 清水祖师石书房现永春(海峡都市报 2005-11-10)— 新浪新闻
  10. 民间信俗(清水祖师信俗)国家级非物质文化遗产名录 — 中国非物质文化遗产网
  11. Mogher 潮州话在线字典 (คำอ่านแต้จิ๋วคอลัมน์สำเนียงเท่งไฮ้ 澄海) — mogher.com
  12. 永井政之〈中國の佛教と民眾-清水祖師信仰研究メモ〉2001 — 臺大佛學數位圖書館
  13. ข่าวงานทิ้งกระจาด ศาลเจ้าโจวซือกง (30 ส.ค. 2568) — เดลินิวส์
  14. เทศกาลกินเจที่ตลาดน้อย (Learning Corner) — พิพิธภัณฑ์ตลาดน้อย กรมธนารักษ์
  15. 清水祖師像(台灣民俗文物館藏)— 臺灣數位典藏聯合目錄
  16. 会馆与崇拜:家邦之光(五)(安溪报 谢文哲)— 搜狐
  17. 国家A级景区:清水岩 — 安溪县人民政府
  18. 艋舺清水巖 — 國家文化記憶庫
  19. 三峽長福巖清水祖師聖誕祭典 — 國家文化記憶庫
  20. 祖師廟 Tsóo-su-biō — 教育部臺灣台語常用詞辭典
  21. 民间信俗(三平祖师信俗)— 中国非物质文化遗产网
  22. 泉州市非物质文化遗产系列展示:民间信俗(清水祖师信俗)(泉州市文化遗产保护促进会)— 搜狐
  23. 民间信俗(清水祖师信俗)— chinaquhua
  24. 淡水百年遶境逗陣走 教案 (PDF) — โรงเรียนรัฐ นิวไทเป (tshs.ntpc.gov.tw)
  25. 「會旅行的落鼻老祖」特展開展囉(2024-04-12)— 臺北市政府教育局
  26. Ji Gong — Wikipedia
  27. 逾600名海内外信众福建安溪共话“祖师缘 两岸情”(2025-11-09)— 中国新闻网
  28. กินเจ 2568 ไหว้ขอพร เทพเจ้า 9 ศาลเจ้าดัง — TrueID Travel
  29. Talat Noi — Wikipedia
  30. ความเชื่อและพิธีกรรมของศาลเจ้า: กรณีศึกษาตลาดน้อย (2019) — คลังข้อมูลมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
  31. “ฮ้อนหว่องกุง” ศาลเจ้าจีนแคะในหมู่บ้านฮกเกี้ยน (สุดารา สุจฉายา 2019) — วารสารเมืองโบราณ
  32. 三峽清水祖師廟 — 新北市觀光旅遊網

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

อ้างอิงบทความนี้

นำไปอ้างอิงในรายงาน บทความ หรือเว็บไซต์ได้ กรุณาใส่ลิงก์กลับมาที่หน้านี้

รูปแบบอ้างอิง

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa). (2569). โจวซือกง 清水祖师 (ชิงสุ่ยจู่ซือ) คือใคร พระภิกษุหน้าดำสมัยซ่ง เทพประธานศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย. ครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์. https://www.supapitakpong.com/articles/qing-shui-zu-shi

ลิงก์สำหรับเว็บไซต์ (HTML)

<a href="https://www.supapitakpong.com/articles/qing-shui-zu-shi">โจวซือกง 清水祖师 (ชิงสุ่ยจู่ซือ) คือใคร พระภิกษุหน้าดำสมัยซ่ง เทพประธานศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย</a> — MingPaPa, supapitakpong.com

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดเทพเจ้าจีนและตำนาน