ผมมักหยิบกล่องเอกสารเก่าที่พ่อฝากไว้ผ่านแม่ให้ผมเก็บรักษา ขึ้นมาดูครั้งแล้วครั้งเล่า กระดาษบางแผ่นเปื่อยยุ่ยจนต้องระวังทุกครั้งที่คลี่ออก แต่ทันทีที่เห็นชื่อ 黃隆昇 เขียนด้วยลายมือที่หัวกระดาษ ผมก็รู้ทันทีว่านี่ไม่ใช่กระดาษเก่าธรรมดา มันคือกุญแจของสาแหรกตระกูลอึ้งที่ผมและลูกหลานต้องจดจำและรักษาสืบไปทุกชั่วคน
สาแหรกตระกูลอึ้งของครอบครัวผมมีต้นสายชัดเจนคือ 黃隆昇公 (อึ้งล้งเซงกง / หวงหลงเซิงกง คำว่า 公 กง เป็นคำยกย่องบรรพบุรุษชาย) ท่านมีบุตรชายสามคน แบ่งเป็นสามสายสกุลย่อย ที่ภาษาจีนเรียกว่า 房 (ปั๊ง / ฝาง) บ้านบรรพบุรุษคือบ้านเลขที่ 3 ย่านฉือจ่ายเจี่ยว 池仔角 (ตี๊เกี้ยกัก / ฉือจ่ายเจี่ยว) หมู่บ้านตงหู 東湖村 (ตังโอ้วชึง / ตงหูชุน) อำเภอเท่งไฮ้ 澄海 (เท่งไฮ้ / เฉิงไห่) มณฑลกวางตุ้ง สายนี้สืบทอดมาจนถึงนามสกุลศุภพิทักษ์พงษ์ (เดิมคือ รังษีรัตนา) ในประเทศไทยทุกวันนี้ โฉนดที่ดินฉบับเดิมปี ค.ศ. 1948 และคำร้องของลูกหลานปี ค.ศ. 1997 คือหลักฐานที่ยืนยันเส้นทางนี้ได้อย่างเป็นรูปธรรม
ประเด็นสำคัญ
หมายเหตุคำอ่าน: อักษรจีนทุกคำในบทความนี้ให้คำอ่านในวงเล็บเป็น แต้จิ๋ว / จีนกลาง ตามลำดับ
- 黃隆昇公 (อึ้งล้งเซงกง / หวงหลงเซิงกง) คือต้นสายที่ระบุไว้ในเอกสาร《黃隆昇公世系一覽表》 หรือ "ตารางลำดับสาแหรกของท่านอึ้งล้งเซงกง" ท่านมีบุตรชายสามคน แบ่งเป็นสามสาย (房)
- บ้านบรรพบุรุษอยู่ที่ 廣東省澄海 東湖村 池仔角路 門牌第三號 คือ บ้านเลขที่ 3 ถนนฉือจ่ายเจี่ยว หมู่บ้านตงหู อำเภอเท่งไฮ้ มณฑลกวางตุ้ง
- โฉนดที่ดินฉบับเดิมออกในปี ค.ศ. 1948 สมัยสาธารณรัฐจีน เลขที่เอกสารประมาณ 04748
- ลูกหลานยื่นคำร้องขอรับรองสิทธิในปี ค.ศ. 1997 หลังจากเอกสารเดิมถูกนำกลับบ้านเกิดราวปี ค.ศ. 1987
- ธรรมเนียมผลัดกันเซ่นไหว้บรรพบุรุษ สายละหนึ่งปี หมุนเวียนครบรอบทุกสามปี สะท้อนว่าทั้งสามสายเป็นเจ้าของบ้านบรรพบุรุษร่วมกัน
- เอกสารที่พ่อของผม นายวิชัย รังษีรัตนา (อึ้งกิมย้ง) ฝากไว้ คือหลักฐานที่เชื่อมนามสกุลศุภพิทักษ์พงษ์กลับไปถึงหมู่บ้านตงหู
ต้นสายจาก 黃隆昇公 สู่สามสายสกุล
เมื่อผมไล่อ่านเอกสารทีละแผ่นอย่างละเอียด สิ่งที่ปรากฏชัดเจนที่สุดคือหัวข้อ《黃隆昇公世系一覽表》 หรือ "ตารางลำดับสาแหรกของท่านอึ้งล้งเซงกง" ซึ่งระบุไว้ตรงไปตรงมาว่าท่านมีบุตรชายสามคน แบ่งครอบครัวออกเป็นสามสาย ที่ภาษาจีนเรียกว่า 房 (ปั๊ง / ฝาง — สายสกุลย่อยที่แตกจากบุตรชายแต่ละคน) ได้แก่ บุตรคนโต 黃維欽 (อึ้งอุ๊ยคิม / หวงเหวยชิน) เป็นสายที่หนึ่ง 大房 (ตั่วปั๊ง / ต้าฝาง) บุตรคนที่สอง 黃維相 (อึ้งอุ๊ยเสี่ยง / หวงเหวยเซียง) เป็นสายที่สอง 二房 (หยี่ปั๊ง / เอ้อร์ฝาง) และบุตรคนที่สาม 黃維榮 (อึ้งอุ๊ยเอ๊ง / หวงเหวยหรง) เป็นสายที่สาม 三房 (ซาปั๊ง / ซานฝาง)
สำหรับผมแล้ว การที่เอกสารแยกสายอย่างเป็นระบบขนาดนี้บอกอะไรมากกว่าชื่อคน มันบอกว่าครอบครัวจีนแต้จิ๋วยุคนั้นให้ความสำคัญกับการจัดระเบียบสายสกุลอย่างเคร่งครัด ไม่ต่างจากที่ผมเคยเห็นในวัดจีนหลายแห่งที่ยังมีป้ายบรรพบุรุษเรียงตามสายไว้บูชา
ในสายของ 黃維榮 ซึ่งเป็นสายที่สามนั้น เอกสารไล่รายชื่อลูกหลานลงไปอีกหลายชั่วรุ่น ปรากฏชื่อรุ่นถัดมาอย่าง 黃錦源 (อึ้งกิ๊มหงวง / หวงจิ่นหยวน) 黃錦威 (อึ้งกิ๊มอุย / หวงจิ่นเวย) 黃錦善 (อึ้งกิ๊มเสี่ยง / หวงจิ่นซ่าน) และ 黃錦標 (อึ้งกิ๊มเปียว / หวงจิ่นเปียว) แล้วแตกแขนงออกเป็นสายย่อยอีกหลายครอบครัว บางส่วนอพยพไปอยู่ประเทศไทย ฮ่องกง สิงคโปร์ และต่างประเทศ ผมมองว่านี่คือภาพจำลองย่อของครอบครัวจีนโพ้นทะเลทั้งรุ่น ที่คนจากบ้านเดียวกันสามารถกระจายไปได้ไกลถึงสามสี่ประเทศภายในเวลาไม่กี่ชั่วอายุคน ตรงกับที่ผมเคยได้ยินจากญาติผู้ใหญ่เล่าว่า คนรุ่นปู่ย่าตายายมักออกเดินทางจากบ้านเกิดโดยไม่รู้ว่าจะได้กลับมาอีกหรือไม่
บ้านเลขที่ 3 หมู่บ้านตงหู หลักฐานที่จับต้องได้
สิ่งที่ทำให้สาแหรกชุดนี้มีน้ำหนักมากกว่าการเขียนรายชื่อบรรพบุรุษธรรมดา คือมันถูกผูกเข้ากับบ้านบรรพบุรุษและกรรมสิทธิ์ที่ดินจริง สถานที่ที่ปรากฏซ้ำหลายครั้งในเอกสารคือ 廣東省澄海 東湖村 池仔角路 門牌第三號 อ่านตามลำดับได้ว่า มณฑลกวางตุ้ง 廣東省 (กึ่งตังแส่ / กว่างตงเสิ่ง) อำเภอเท่งไฮ้ 澄海 (เท่งไฮ้ / เฉิงไห่) หมู่บ้านตงหู 東湖村 (ตังโอ้วชึง / ตงหูชุน) ถนนฉือจ่ายเจี่ยว 池仔角路 (ตี๊เกี้ยกักโล่ว / ฉือจ่ายเจี่ยวลู่) บ้านเลขที่ 3 門牌第三號 (มึ้งไป๊ตี่ซาโฮ่ / เหมินไผตี้ซานเฮ่า) โฉนดที่ดินฉบับเดิมออกในสมัยสาธารณรัฐจีน ปีที่ 37 ซึ่งตรงกับ ค.ศ. 1948 ระบุชื่อ 黃隆昇 เป็นเจ้าของ เลขที่เอกสารประมาณ 04748 ผมยอมรับตรง ๆ ว่าตอนแรกที่เห็นเลขเอกสารเก่าขนาดนี้ ผมนึกไม่ถึงว่าครอบครัวเราจะเก็บรักษาอะไรที่เก่าและเป็นทางการขนาดนี้ไว้ได้
ส่วนเอกสารของลูกหลานในปี ค.ศ. 1997 ระบุพื้นที่บ้านประมาณ 16 ตารางจั้ง 68 ตารางฉื่อ (จั้ง 丈 และ ฉื่อ 尺 เป็นหน่วยวัดของจีน หนึ่งจั้งยาวราว 3.3 เมตร คิดเป็นพื้นที่ราว 185 ตารางเมตร) และอธิบายประวัติของเอกสารไว้อย่างละเอียดว่า หลังจากญาติผู้เก็บเอกสารเดินทางไปฮ่องกงราวปี ค.ศ. 1952 เอกสารเดิมจึงติดตัวไปด้วย ขณะที่ช่วงการจัดการที่ดินในจีนราวปี ค.ศ. 1953 ลูกหลานบางส่วนอยู่ต่างประเทศ จึงไม่ได้จดทะเบียนสิทธิให้ครบถ้วน ต่อมาเมื่อเอกสารเก่าถูกนำกลับมาบ้านเกิดราวปี ค.ศ. 1987 ลูกหลานจึงเริ่มรวบรวมหลักฐาน และในปี ค.ศ. 1997 ได้ยื่นคำร้องต่อหน่วยงานที่ตงหู รวมถึงสำนักงานกิจการชาวจีนโพ้นทะเล และ 僑聯 (เคี้ยวเลี้ยง / เฉียวเหลียน — สหพันธ์ชาวจีนโพ้นทะเล) เพื่อขอรับรองและจัดการสิทธิในทรัพย์สินของบรรพบุรุษให้ถูกต้อง โดยเฉพาะเอกสารของสายที่สาม หรือสาย 黃維榮 ซึ่งกล่าวถึงสิทธิในทรัพย์สินหนึ่งในสามส่วน และมีการแต่งตั้งตัวแทนญาติ เช่น 黃壯濤 (อึ้งจั่งโท้ / หวงจ้วงเทา) และ 黃木雄 (อึ้งม๊กเฮี้ยง / หวงมู่สยง) ให้ช่วยดำเนินเรื่องกับทางการ
ผมมองว่าลำดับเหตุการณ์นี้ไม่ได้ต่างจากที่ครอบครัวจีนไทยหลายบ้านเคยเผชิญ คนอยู่นอกประเทศ เอกสารอยู่คนละที่ กว่าจะรวมกันได้ก็ผ่านไปหลายสิบปี
ธรรมเนียมเซ่นไหว้ที่ผูกสามสายสกุลไว้ด้วยกัน
สิ่งที่ผมสนใจมากอีกประการหนึ่งคือ เอกสารไม่ได้ใช้เฉพาะโฉนดที่ดินมายืนยันความเป็นญาติ แต่ยังกล่าวถึงธรรมเนียมภายในตระกูลด้วย มีข้อความว่าลูกหลานทั้งสามสายเคยผลัดกันทำพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษ สายละหนึ่งปี หมุนเวียนกันครบรอบทุกสามปี ธรรมเนียมนี้มีความหมายมาก เพราะสะท้อนว่าคนในครอบครัวยุคนั้นรับรู้ร่วมกันว่าบ้านที่ตงหูเป็น "บ้านบรรพบุรุษ" ที่ทั้งสามสายมีส่วนร่วมกัน ไม่ใช่ทรัพย์ของครอบครัวใดครอบครัวหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว ผมขอย้ำตรงนี้ว่าธรรมเนียมนี้เป็นคติความเชื่อและแนวปฏิบัติที่บันทึกไว้ในเอกสารครอบครัว ไม่ใช่ข้อมูลทางวิชาการที่มีแหล่งอ้างอิงสาธารณะรองรับ แต่ในทางปฏิบัติของครอบครัวจีนแต้จิ๋วหลายบ้านที่ผมเคยพบเจอ การหมุนเวียนหน้าที่เซ่นไหว้แบบนี้ถือเป็นวิธีรักษาความสัมพันธ์ระหว่างสายสกุลที่แยกบ้านออกไปแล้วได้ดีมาก
เมื่อเกิดปัญหาเรื่องการออกเอกสารสิทธิในยุคหลัง ลูกหลานจึงต้องย้อนกลับไปใช้ทั้งผังสาแหรก โฉนดเดิม คำรับรองของญาติ ประวัติการอยู่อาศัย และธรรมเนียมการเซ่นไหว้บรรพบุรุษมาประกอบกัน เพื่ออธิบายความสัมพันธ์ของแต่ละสาย นี่คือจุดที่ผมมองว่าเอกสารตระกูลจีนมีคุณค่าเกินกว่าตัวหนังสือ มันคือระบบพิสูจน์ตัวตนของครอบครัวที่ใช้ได้จริง แม้เวลาจะผ่านไปหลายสิบปี
บทกลอนลำดับรุ่น และวิธีสืบค้นรากเหง้าตระกูลจีนแต้จิ๋ว
สำหรับใครที่กำลังพยายามสืบค้นรากเหง้าคนจีนแต้จิ๋วของตัวเอง ผมอยากชวนดูตัวอย่างจากสายตระกูลอึ้งแห่ง 江夏堂 (กังแฮ่ตึ๊ง / เจียงเซี่ยถัง — ชื่อหอตระกูลของแซ่อึ้ง ที่บอกว่าสืบมาจากเจียงเซี่ย) ในย่านฉือจ่ายเจี่ยว หมู่บ้านตงหูนี้เอง ซึ่งมีการบันทึก 辈序 (ปวยสือ / เป้ยซวี่ — ลำดับตัวอักษรที่ใช้ตั้งชื่อคนแต่ละรุ่น รุ่นเดียวกันจะมีอักษรนี้อยู่ในชื่อเหมือนกัน) ไว้อย่างเป็นระบบ สายนี้มี 辈序歌 (ปวยสือกัว / เป้ยซวี่เกอ — บทกลอนที่เรียงอักษรประจำรุ่นไว้ตามลำดับ) ยาวถึง 28 ตัวอักษร ครอบคลุม 28 ชั่วรุ่น เริ่มจากตัวอักษร 炳 ไปจนถึง 風 บทกลอนนี้กำหนดขึ้นในสมัยราชวงศ์ชิง รัชศก 光緒 (กวงสู / กวางซวี่) โดยบรรพบุรุษหลายท่านที่เดินทางไปค้าขายที่ท่าเรือซัวเถาได้ร่วมกันกำหนดขึ้น โดยเริ่มนับรุ่นจากอักษร 炳 (เปี้ย / ปิ่ง) เป็นต้นมา เนื้อหาตามที่บันทึกไว้มีดังนี้
炳 金 燕 奕 世 昌 隆
แต้จิ๋ว: เปี้ย · กิม · เอี้ยน · เอ็ก · ซี่ · เชียง · ล้ง
จีนกลาง: ปิ่ง · จิน · เยี่ยน · อี้ · ซื่อ · ชาง · หลง (Bǐng Jīn Yàn Yì Shì Chāng Lóng)
永 紹 先 詩 書 傳 道
แต้จิ๋ว: เอ๋ยง · เสียว · เซียง · ซี · ซือ · ช้วง · โต่ว
จีนกลาง: หย่ง · เส้า · เซียน · ซือ · ซู · ฉวน · เต้า (Yǒng Shào Xiān Shī Shū Chuán Dào)
德 家 國 慶 長 延 昭
แต้จิ๋ว: เต็ก · เกีย · ก๊ก · เข่ง · ตึ๋ง · เอียง · เจียว
จีนกลาง: เต๋อ · เจีย · กั๋ว · ชิ่ง · ฉาง · เหยียน · เจา (Dé Jiā Guó Qìng Cháng Yán Zhāo)
仁 賢 恆 守 繼 宗 風
แต้จิ๋ว: ยิ้ง · เฮี้ยง · เฮ้ง · สิ่ว · กี่ · จง · ฮวง
จีนกลาง: เหริน · เสียน · เหิง · โส่ว · จี้ · จง · เฟิง (Rén Xián Héng Shǒu Jì Zōng Fēng)
ความหมายทีละวรรค (สี่วรรคแรกคือ 20 อักษรที่ตกทอดมาถึงครอบครัว วรรคสุดท้ายคือ 8 อักษรที่เติมครบตามฉบับสมบูรณ์)
- 炳金燕奕世 (เปี้ยกิมเอี้ยนเอ็กซี่ / ปิ่งจินเยี่ยนอี้ซื่อ) — ความรุ่งโรจน์และล้ำค่าดั่งทองคำ สืบทอดความผาสุกมั่นคงไปชั่วลูกชั่วหลาน
- 昌隆永紹先 (เชียงล้งเอ๋ยงเสียวเซียง / ชางหลงหย่งเส้าเซียน) — เจริญรุ่งเรืองไพบูลย์ สืบสานเจตนารมณ์อันดีงามของบรรพบุรุษชั่วกาลนาน
- 詩書傳道德 (ซีซือช้วงโต่วเต็ก / ซือซูฉวนเต้าเต๋อ) — ถ่ายทอดสรรพวิชาความรู้ ปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรมในวงศ์ตระกูล
- 家國慶長延 (เกียก๊กเข่งตึ๋งเอียง / เจียกั๋วชิ่งฉางเหยียน) — ครอบครัวและแผ่นดินร่วมยินดี ความรุ่งเรืองแผ่กว้างยืนยาว
- 昭仁賢恆守繼宗風 (เจียวยิ้งเฮี้ยงเฮ้งสิ่วกี่จงฮวง / เจาเหรินเสียนเหิงโส่วจี้จงเฟิง) — ส่องสว่างด้วยความเมตตาและความเป็นปราชญ์ ยึดถือไว้มั่นคงตลอดไป และสืบสานธรรมเนียมของตระกูล
ความหมายของบทกลอน สอดคล้องกับคติ 耕讀傳家 (เกงเถ่าท้วงเกีย / เกิงตู๋ฉวนเจีย — ทำไร่ไถนาควบคู่กับการเล่าเรียน แล้วสืบทอดแก่ลูกหลาน) ของชาวแต้จิ๋วอย่างสมบูรณ์
- วรรคแรก สื่อถึงตระกูลที่เริ่มรุ่งโรจน์จากรุ่น 炳 (เปี้ย) ก่อร่างสร้างตัวจนทรัพย์สินมั่นคงดั่งทอง 金 (กิม) วางแผนสร้างรากฐานครอบครัวดั่งนกนางแอ่น 燕 (เอี้ยน) และสืบทอดความเจริญต่อไปทุกยุคสมัย 奕 (เอ็ก) 世 (ซี่) นำพาความรุ่งเรืองร่มเย็น 昌隆 (เชียงล้ง) สืบสานคุณงามความดีของบรรพบุรุษชั่วกาลนาน 永紹先 (เอ๋ยงเสียวเซียง)
- วรรคหลัง เน้นย้ำจิตวิญญาณของตระกูล ให้ลูกหลานตั้งตนด้วยวิชาความรู้ 詩書 (ซีซือ — บทกวีและตำรา) ยึดมั่นในคุณธรรมจริยธรรม 道德 (โต่วเต็ก) เพื่อนำพาความสุขความเจริญมาสู่ทั้งวงศ์ตระกูลและประเทศชาติ 家國 (เกียก๊ก) อย่างยืนยาว 慶長延 (เข่งตึ๋งเอียง)
ตามบันทึกของสายนี้ ตัวอักษรรุ่นของผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คืออักษร 燕 (เอี้ยน / เยี่ยน) รุ่นลูกของผม ทั้ง Ken, Ryu, Rain และ Michelle คืออักษร 奕 (เอ็ก / อี้) รุ่นหลานต่อด้วย 世 (ซี่ / ซื่อ) และ 昌 (เชียง / ชาง) ตามลำดับ ปัจจุบันยังมีลูกหลานรุ่น 奕 และ 世 อาศัยอยู่ในหมู่บ้าน และเริ่มมีรุ่น 昌 เกิดใหม่แล้ว
สายตระกูลของผมนี้สืบเชื้อสายมาจากการอพยพในสมัยกลางราชวงศ์ชิง จาก 揭陽漁湖都 (เก๊กเอี๊ยฮู้โอ้วตู / เจียหยางอวี๋หูตู — ตำบลอวี๋หู อำเภอเจียหยาง) เข้าสู่หมู่บ้านตงหู ทำเกษตรกรรมและประมงชายฝั่ง ก่อนจะเริ่มมีลูกหลานออกไปค้าขายที่ซัวเถา และเดินเรือลงหนใต้ (南洋 หนำเอี๊ย / หนานหยาง — ดินแดนทะเลใต้ คือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) ในปลายราชวงศ์ชิง ผมยกตัวอย่างสายนี้ไว้เพื่อให้เห็นภาพว่า การมีลำดับอักษรรุ่นที่ชัดเจนช่วยให้ลูกหลานรุ่นหลังต่อสายกันได้แม่นยำแค่ไหน แม้จะอยู่คนละประเทศ อย่างไรก็ตาม ผมต้องบอกตรง ๆ ว่าเอกสารชุดนี้เป็นบันทึกจาก 房譜 (ปั๊งผู้ / ฝางผู่ — ทะเบียนสายสกุลของครอบครัวย่อย) กับคำบอกเล่าของผู้อาวุโสในหมู่บ้าน ยังไม่ใช่ฉบับที่ยืนยันแล้วจากสมุดตระกูลฉบับใหม่ที่ศาลเจ้าตระกูลอึ้งแห่งหมู่บ้านตงหูเก็บรักษาไว้ ผู้ที่สนใจสืบค้นโดยละเอียดจึงควรติดต่อผู้อาวุโสในย่านฉือจ่ายเจี่ยว เพื่อตรวจสอบต้นฉบับลายมือสมัยสาธารณรัฐจีนอีกครั้ง
ตารางเปรียบเทียบหลักฐานสาแหรกตระกูลอึ้ง
| หลักฐาน | ปี/สมัยที่ระบุ | สาระสำคัญ |
|---|---|---|
| 《黃隆昇公世系一覽表》 ตารางลำดับสาแหรก | ไม่ระบุปีชัดเจน | ต้นสาย 黃隆昇 มีบุตรสามคน แบ่งสามสาย (房) |
| โฉนดที่ดินฉบับเดิม | ค.ศ. 1948 (สาธารณรัฐจีน ปีที่ 37) | ระบุ 黃隆昇 เป็นเจ้าของบ้านเลขที่ 3 |
| คำร้องขอสิทธิของลูกหลาน | ค.ศ. 1997 | ทั้งสามสายยื่นเรื่องต่อ 僑聯 และหน่วยงานกิจการชาวจีนโพ้นทะเล เพื่อขอรับรองสิทธิในบ้านเลขที่ 3 |
| 辈序歌 บทกลอนลำดับรุ่น 28 อักษร | สมัยราชวงศ์ชิง รัชศกกวางซวี่ | กำหนดอักษรประจำรุ่นตั้งแต่ 炳 ถึง 風 รวม 28 ชั่วรุ่น เอกสารครอบครัวเดิมปรากฏ 20 อักษรแรก ฉบับสมบูรณ์เติมครบ 28 |
ผมวางตารางนี้ไว้ให้เห็นภาพรวมทั้งหมดในสายตาเดียว เพราะบ่อยครั้งที่คนอ่านสาแหรกครอบครัวจีนแล้วรู้สึกว่าข้อมูลกระจัดกระจายเกินไป ทั้งที่จริงแล้วหลักฐานแต่ละชิ้นเชื่อมกันเป็นเส้นเดียว ตั้งแต่ต้นสาย 黃隆昇公 ผ่านโฉนดที่ดินปี 1948 มาจนถึงคำร้องปี 1997 และย้อนไปถึงบทกลอนลำดับรุ่นที่ใช้ตั้งชื่อรุ่นต่อรุ่น สำหรับผมแล้ว การเห็นภาพรวมแบบนี้ทำให้เข้าใจง่ายขึ้นมากว่า เหตุใดครอบครัวจีนแต้จิ๋วจึงให้ความสำคัญกับการบันทึกทุกรายละเอียด ไม่ว่าจะเป็นชื่อคน ปีที่เกิดเหตุการณ์ หรือแม้แต่ขนาดพื้นที่บ้านเป็นตารางจั้งตารางฉื่อ เพราะสุดท้ายแล้ว รายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้คือสิ่งที่ทำให้ลูกหลานรุ่นหลังยังต่อสายกลับไปหาบรรพบุรุษได้อย่างมั่นใจ
คำถามที่พบบ่อย
สาแหรกตระกูลอึ้งของ MingPaPa คืออะไร
คือชุดเอกสารที่พ่อของผมฝากไว้ให้เก็บรักษา ประกอบด้วยผังสาแหรกลายมือ โฉนดที่ดินฉบับเดิม และคำร้องของลูกหลาน ซึ่งยืนยันว่าต้นสายของครอบครัวคือ 黃隆昇公 (อึ้งล้งเซงกง / หวงหลงเซิงกง) จากบ้านเลขที่ 3 ย่านฉือจ่ายเจี่ยว หมู่บ้านตงหู อำเภอเท่งไฮ้ มณฑลกวางตุ้ง
นามสกุลศุภพิทักษ์พงษ์มาจากตระกูลจีนอะไร
มาจากตระกูลอึ้ง 黃氏 (อึ้งสี / หวงซื่อ) สายที่สืบทอดผ่านคุณพ่อ นายวิชัย รังษีรัตนา หรือ อึ้งกิมย้ง ซึ่งเชื่อมโยงกลับไปถึงบรรพบุรุษ 黃隆昇公 และบ้านเลขที่ 3 หมู่บ้านตงหู ตามเอกสารที่ครอบครัวเก็บรักษาไว้
辈序 ของตระกูลอึ้งเรียงลำดับอย่างไร
ตามที่พบในสายอึ้งแห่ง 江夏堂 ที่ย่านฉือจ่ายเจี่ยว หมู่บ้านตงหู มีบทกลอนลำดับรุ่นยาว 28 ตัวอักษร คือ 炳金燕奕世昌隆 永紹先詩書傳道 德家國慶長延昭 仁賢恆守繼宗風 กำหนดขึ้นในสมัยราชวงศ์ชิง รัชศกกวางซวี่ ปัจจุบันลูกหลานอยู่ในช่วงรุ่น 奕 และ 世 แล้ว โดยผมขอย้ำว่านี่เป็นข้อมูลจากบันทึกท้องถิ่นและคำบอกเล่าของผู้อาวุโส ยังไม่ใช่ฉบับยืนยันจากสมุดตระกูลใหม่ทั้งหมด
บ้านเลขที่ 3 หมู่บ้านตงหู เกี่ยวข้องกับสายสกุลไหน
เกี่ยวข้องกับทั้งสามสายของ 黃隆昇公 คือสายที่หนึ่ง 大房 (黃維欽 อึ้งอุ๊ยคิม) สายที่สอง 二房 (黃維相 อึ้งอุ๊ยเสี่ยง) และสายที่สาม 三房 (黃維榮 อึ้งอุ๊ยเอ๊ง) ซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันตามธรรมเนียมผลัดกันเซ่นไหว้บรรพบุรุษ
จะสืบค้นรากเหง้าตระกูลจีนแต้จิ๋วได้อย่างไร
ผมแนะนำให้เริ่มจากเอกสารในครอบครัวก่อน ไม่ว่าจะเป็นผังสาแหรก โฉนดเก่า หรือจดหมายที่ผู้ใหญ่เก็บไว้ จากนั้นตรวจสอบชื่อหมู่บ้านและอักษรประจำรุ่นที่ปรากฏ แล้วจึงติดต่อผู้อาวุโส หรือองค์กรชาวจีนโพ้นทะเลอย่าง 僑聯 ในพื้นที่บ้านเกิด เพื่อเทียบกับต้นฉบับลายมือดั้งเดิม
บทสรุป
เมื่อผมย้อนมองเอกสารทั้งหมดอีกครั้งหลังจากไล่อ่านมาตลอด ผมรู้สึกว่าสาแหรกตระกูลอึ้งชุดนี้ไม่ได้เป็นเพียงกระดาษเก่าที่บอกว่าใครเป็นลูกของใคร แต่เป็นบันทึกการเดินทางของครอบครัวหนึ่ง จากบ้านเลขที่ 3 ย่านฉือจ่ายเจี่ยว หมู่บ้านตงหู ออกไปไกลถึงประเทศไทย ฮ่องกง และสิงคโปร์ ผ่านทั้งความวุ่นวายของยุคสมัย การย้ายถิ่น และการสูญหายของเอกสารที่กว่าจะรวบรวมกลับมาได้ก็ผ่านไปหลายสิบปี สิ่งที่พ่อผม นายวิชัย รังษีรัตนา หรืออึ้งกิมย้ง ฝากไว้ให้ผมเก็บรักษา จึงไม่ใช่แค่มรดกทางทรัพย์สิน แต่เป็นมรดกทางความทรงจำที่ทำให้นามสกุลศุภพิทักษ์พงษ์ในวันนี้มีรากที่จับต้องได้จริง ผมหวังว่าเรื่องราวของตระกูลอึ้งที่ผมเล่ามาทั้งหมดนี้ จะเป็นแรงบันดาลใจให้ลูกหลานจีนไทยหลายบ้านลองหยิบกล่องเอกสารเก่าของครอบครัวตัวเองขึ้นมาดูอีกครั้ง เพราะบางทีคำตอบว่าเรามาจากไหน อาจซ่อนอยู่ในกระดาษบางแผ่นที่เราไม่เคยเปิดดูมานานแล้วก็เป็นได้