ผมยังจำภาพตู้โชว์ไม้ในห้องนอนของคุณพ่อได้ดี รูปปั้น ฮก ลก ซิ่ว สามองค์ตั้งเรียงกันเป็นประธาน ท่านซื้อกลับมาจากไต้หวันตอนไปดูงานกับสมาคมผู้ประกอบธุรกิจไฟฟ้า และผมก็ยืนถามท่านซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าใครเป็นใคร ทำไมหน้าตาและของที่ถือจึงต่างกันไปหมด
ฮก ลก ซิ่ว คือกลุ่มเทพมงคลสามองค์ที่มีต้นกำเนิดจากการบูชาดวงดาวของคนจีนโบราณ ก่อนจะถูกทำให้มีรูปร่างเป็นมนุษย์ทีละองค์ในแต่ละยุค และมารวมกันเป็นชุดสามองค์อย่างที่เราเห็นทุกวันนี้ในสมัยราชวงศ์หมิง (明代) เท่านั้น
ประเด็นสำคัญ
- ฮก ลก ซิ่วไม่ได้เกิดพร้อมกัน แต่เป็นดาวสามดวงที่ต่างยุคต่างความเชื่อมาบรรจบกัน
- องค์ฮกมีต้นแบบจากดาวไซซิง (岁星) หรือดาวพฤหัสบดี ก่อนจะกลายเป็นเทพผู้พิพากษามณฑลชื่อ อวี๋เฉิง (阳城) ในสมัยราชวงศ์ถัง
- องค์ลกผูกกับระบบสอบจอหงวนของราชวงศ์สุยและถัง จึงกลายเป็นเทพประจำใจของนักเรียนนักอ่าน
- องค์ซิ่วมีที่มาสองสาย คือดาวเจี๋ยว-คัง (角/亢) กับดาวหนานจี๋เหลาเหริน (南极老人星) และเดิมคุ้มครองบ้านเมือง ไม่ใช่คุ้มครองคนเป็นรายบุคคล
- การจัดวางฮก ลก ซิ่วรวมกันเป็นชุดเพิ่งแพร่หลายในสมัยหมิง ผ่านภาพเปียนเหนียนฮว่า (年画 — ภาพมงคลปีใหม่) ที่แทบทุกบ้านติดกัน
- สัญลักษณ์อย่างค้างคาว กวาง และนกกระเรียน ล้วนมาจากการเล่นเสียงพ้อง (谐音) ในภาษาจีน ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
จากดาวพฤหัสบดีสู่ขุนนางใจดี: กำเนิดองค์ฮก
ก่อนที่จะมีรูปเคารพเป็นชายชราใบหน้ายิ้มแย้มอย่างที่เราคุ้นเคย องค์ฮก (福) มีต้นกำเนิดจากดาวไซซิง (岁星 — ดาวพฤหัสบดีในระบบดาวนพเคราะห์จีน) เอกสารยุคก่อนราชวงศ์ฉินระบุว่า แผ่นดินใดที่ดาวไซซิงโคจรผ่านและส่องสว่างจะได้รับการปกป้องคุ้มครอง ฝนฟ้าตกตามฤดู การปกครองมั่นคง และราษฎรก็พลอยได้รับความอุดมสมบูรณ์และโชคดีไปด้วย ที่น่าสนใจคือภาพวาดเทพประจำดาวยุคแรกสุดไม่ได้เป็นชายชราแบบที่เราเห็นทุกวันนี้เลย แต่เป็นรูปลักษณ์แปลกตา หัวคล้ายเสือ สวมเสื้อคลุมเรียบง่าย และขี่หมูป่าเป็นพาหนะ
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในสมัยราชวงศ์ถัง (唐代) เมื่อชาวบ้านยกให้ อวี๋เฉิง (阳城) ขุนนางท้องถิ่นที่ปกครองอย่างซื่อตรงและทำเพื่อราษฎรจริง กลายเป็นเทพฮกในร่างมนุษย์ องค์ฮกจึงเปลี่ยนโฉมอย่างสิ้นเชิงเป็นชายชราแต่งกายแบบขุนนาง ใบหน้าเปี่ยมเมตตา และคำกล่าว 天官賜福 (เทียนกวนซื่อฝู — เทพสวรรค์ประทานพร) ก็แพร่หลายไปทั่วในหมู่ราษฎรตั้งแต่นั้นมา สำหรับผม เรื่องนี้ยืนยันสิ่งที่ผมสังเกตมาตั้งแต่เด็กว่า รูปปั้นองค์ฮกในตู้โชว์ของคุณพ่อมักมีเด็กอยู่ด้วย เพราะคนจีนโบราณเชื่อสำนวน 多子多福 (มีลูกหลานมาก ย่อมมีวาสนามาก) ความมั่งคั่งที่ไม่มีผู้สืบสกุลจึงยังไม่ใช่ฮกที่สมบูรณ์ในสายตาคนรุ่นก่อน
จากดาวในกลุ่มดาวเป่ยโต่วสู่เทพประจำหนอนหนังสือ: กำเนิดองค์ลก
องค์ลก (祿) มีต้นกำเนิดจากดาวซือลู่ซิง (司禄星) ดาวดวงที่หกในกลุ่มดาวเป่ยโต่วเหวินชางกง (北斗文昌宫) ก่อนยุคราชวงศ์สุยและถังที่ระบบสอบจอหงวนยังไม่เกิดขึ้น เทพองค์นี้เป็นเพียงดาวประจำเรื่องเงินเดือนข้าราชการทั่ว ๆ ไป แต่พอระบบสอบเข้ารับราชการเปิดโอกาสให้ลูกชาวบ้านสามัญไต่เต้าด้วยการเขียนบทความสอบ ดาวลกก็กลายเป็นที่พึ่งทางใจของคนอ่านหนังสือทั้งประเทศในทันที พอถึงสมัยราชวงศ์ซ่ง (宋代) ดาวเหวินชาง (文昌星) ก็ถูกรวมเข้ากับเทพลกอย่างสมบูรณ์ กลายเป็นขุนนางราชสำนักผู้สูงศักดิ์มีบริวารล้อมรอบ สื่อถึงยศถาบรรดาศักดิ์และเส้นทางราชการที่ราบรื่น
สิ่งที่ผมชอบเล่าให้ลูกหลานฟังคือเรื่องกวางข้างตัวองค์ลก เพราะ 鹿 (ลู่ — กวาง) ออกเสียงพ้องกับ 祿 (ลู่ — ลาภยศ) นี่คือภาษาภาพที่คนจีนใช้ส่งคำอวยพรโดยไม่ต้องพูดออกมาตรง ๆ พอเข้าสู่ยุคหลังราชวงศ์หมิง ชาวบ้านยังผูกหน้าที่ "ส่งลูก" ให้กับองค์ลกเพิ่มเข้ามาอีก บทละครยุคนั้นมีวลี 禄星抱子下凡尘 (เทพลกอุ้มลูกลงมาสู่โลกมนุษย์) แพร่หลาย ทำให้การขอลาภยศกับการขอลูกหลานผูกติดกันแน่นตั้งแต่นั้น นี่อธิบายได้ว่าทำไมรูปปั้นองค์ลกในหลายชุดจึงถือคัมภีร์หรือคทาหรูอี้ (如意 — คทามงคลจีน) พร้อมอุ้มเด็กไปด้วยในเวลาเดียวกัน
สองต้นกำเนิดของดาวอายุยืน: กำเนิดองค์ซิ่ว
องค์ซิ่ว (壽) มีที่มาเก่าแก่ที่สุดในสามองค์ และมีสองสายความเชื่อคู่กันมาตั้งแต่ยุคก่อนราชวงศ์ฉิน สายหนึ่งเชื่อว่าคือดาวเจี๋ยวและคังในกลุ่มดาวยี่สิบแปดจิ๋ว (二十八星宿 — ยี่สิบแปดกลุ่มดาวโบราณจีน) ฝั่งทิศบูรพา อีกสายเชื่อว่าคือดาวหนานจี๋เหลาเหรินซิง (南极老人星) ดาวที่สว่างเป็นอันดับสองของฟากฟ้า ที่น่าแปลกคือหน้าที่ดั้งเดิมขององค์ซิ่วไม่ใช่การคุ้มครองอายุของคนแต่ละคน แต่เป็นการคุ้มครองอายุของแผ่นดินทั้งประเทศ บันทึก 史記 (สื่อจี้ — บันทึกประวัติศาสตร์) ระบุชัดว่า เมื่อดาวหนานจี๋เหลาเหรินปรากฏ แผ่นดินจะสงบสุข แต่หากไม่ปรากฏก็จะเกิดศึกสงคราม
ตั้งแต่ราชวงศ์ฉิน ราชสำนักถึงกับสร้างศาลเทพซิ่วซิงฉือ (寿星祠) ขึ้นที่เมืองเสียนหยางเพื่อบรรจุเข้าพิธีบูชาระดับรัฐ จนกระทั่งราชวงศ์หมิงยกเลิกพิธีบูชาซิ่วในระดับราชการอย่างเป็นทางการ องค์ซิ่วจึงหลุดจากบทบาททางการเมืองอย่างสมบูรณ์ และกลายเป็นหนานจี๋เซียนเวิง (南极仙翁 — เซียนขั้วโลกใต้) ที่คุ้มครองสุขภาพและอายุยืนของราษฎรธรรมดาอย่างที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน ผมมองว่าเรื่องนี้สะท้อนสิ่งที่สังคมจีนให้ความสำคัญมาตลอด นั่นคือ ก่อนจะพูดถึงความมั่งคั่งหรือยศถาใด ๆ คนต้องมีชีวิตยืนยาวพอที่จะได้ใช้และเห็นผลของมันก่อน
เมื่อสามดาวมาอยู่รวมกัน: ทำไมต้องเป็นชุดสามองค์
จุดที่น่าทึ่งคือ ฮก ลก ซิ่ว ไม่ได้ถูกบูชารวมกันมาแต่ต้น ตั้งแต่ยุคก่อนราชวงศ์ฉินจนถึงราชวงศ์หยวน ทั้งสามองค์ต่างมีกลุ่มผู้นับถือและประเพณีบูชาของตัวเองแยกจากกันโดยสิ้นเชิง กว่าที่ชาวบ้านจะเริ่มนำฮก ลก ซิ่วมาบูชารวมกันเป็นชุด "ซานซิงปิ้งลี่" (三星并立 — สามดาวยืนเคียงกัน) อย่างที่มีอิทธิพลมาจนถึงทุกวันนี้ ก็ต้องรอถึงสมัยราชวงศ์หมิงแล้ว การรวมกันนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่ตรงกับความปรารถนาสามชั้นหลักของคนจีนต่อชีวิตที่ดีพอดิบพอดี คือ ฮก แทนความสมบูรณ์โดยรวมทั้งความปลอดภัย ความอุดมสมบูรณ์ และความปรองดองในครอบครัว ลก แทนคุณค่าทางสังคมที่ได้รับการยอมรับผ่านความรู้ความสามารถและความสำเร็จในอาชีพ และซิ่ว แทนฐานรากของทุกอย่าง เพราะถ้าไม่มีชีวิตที่ยืนยาวพอ ฮกกับลกก็ไม่มีความหมายเลย
งานศิลปะจีนกำหนดตำแหน่งการจัดวางไว้ค่อนข้างตายตัว คือ ฮกอยู่กลางถือคทาหรูอี้หรือแผ่นผ้าเขียนคำว่า 天官賜福 เป็นศูนย์กลางของทั้งชุด ลกอยู่ด้านขวา ถือแผ่นป้ายหรือถือถาดหยกใส่ถ้วยเหล้า หรือบางชุดอุ้มเด็กไว้ในมือ ซ่อนนัยเรื่องการเลื่อนยศและมีลูกหลานมาก ส่วนซิ่วอยู่ด้านซ้าย หน้าผากกว้างผมเคราขาว มือหนึ่งถือไม้เท้าไม้ท้อ อีกมือถือลูกท้อสวรรค์ และมักมีนกกระเรียนกับกวางอยู่เคียงข้าง รายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้ไม่ใช่การตกแต่งลอย ๆ แต่แฝงความคิดของคนโบราณไว้ทั้งหมด อย่างหน้าผากที่นูนสูงขององค์ซิ่วก็ผสานภาพลักษณ์ของหัวนกกระเรียนแดงและความอวบอิ่มของลูกท้อไว้ในที่เดียว ส่วนไม้เท้าที่ถือก็ไม่ใช่คทาแสดงอำนาจแบบสมัยราชวงศ์ฉินฮั่นอีกต่อไป แต่กลายเป็นของมงคลที่ใช้ขับไล่โรคภัยและต่ออายุ
| องค์เทพ | ต้นกำเนิดดาว | ยุคที่เปลี่ยนเป็นรูปมนุษย์ | สัญลักษณ์หลัก | ความหมาย |
|---|---|---|---|---|
| ฮก 福 | ไซซิง (岁星 / ดาวพฤหัสบดี) | ราชวงศ์ถัง (จากขุนนางอวี๋เฉิง) | คทาหรูอี้ เด็ก | บุญวาสนา ความสมบูรณ์ของครอบครัว |
| ลก 祿 | ซือลู่ซิง ในกลุ่มเป่ยโต่วเหวินชางกง | ราชวงศ์ซ่ง (รวมกับดาวเหวินชาง) | กวาง คัมภีร์ ถาดหยก | ยศศักดิ์ อาชีพ การศึกษา |
| ซิ่ว 壽 | ดาวเจี๋ยว-คัง หรือหนานจี๋เหลาเหรินซิง | ยุคหลังราชวงศ์หมิง (พ้นบทบาทรัฐ) | ลูกท้อ นกกระเรียน ไม้เท้า | สุขภาพ อายุยืน |
จากตู้โชว์ไม้ในบ้านถึงเทศกาลประจำปี: ความเชื่อที่อยู่ในชีวิตจริง
สิ่งที่ทำให้ผมรู้สึกผูกพันกับฮก ลก ซิ่วมากกว่าเทพเจ้าองค์อื่น คือความเชื่อนี้ไม่เคยอยู่แค่ในคัมภีร์หรือรูปปั้นในวัด แต่แทรกอยู่ในทุกจังหวะชีวิตของคนจีนจริง ๆ ในช่วงตรุษจีน ภาพเปียนเหนียนฮว่าของฮก ลกซิ่วจะถูกแปะไว้ที่ประตูบ้าน ลวดลายค้างคาว กวาง และลูกท้อถูกตัดกระดาษติดหน้าต่าง ถาดผลไม้ต้อนรับแขกก็มีมะกอกจีนหรือมือพระนารายณ์ (佛手 — โฝ่วโส่ว) ที่สื่อถึงฮก และลูกท้อสวรรค์ที่สื่อถึงซิ่ววางเคียงกัน แม้แต่อั่งเปาที่ผู้ใหญ่มอบให้เด็ก ๆ ก็มักพิมพ์ตัวอักษรฮก ลก ซิ่วไว้บนซอง เพราะถือเป็นคำอวยพรที่ครบเครื่องที่สุดเท่าที่จะให้กันได้ในโอกาสเดียว
พอถึงงานวันเกิดผู้สูงอายุในครอบครัวคนจีน ภาพฮก ลก ซิ่วก็จะถูกแขวนไว้กลางห้องรับแขกเสมอ พร้อมโต๊ะจัดลูกท้อและมี่เซี่ยน (面线 — บะหมี่เส้นยาวสัญลักษณ์อายุยืน) ผมเคยเห็นคุณย่าจัดโต๊ะแบบนี้ให้คุณปู่ทุกปีโดยไม่เคยขาด และตอนนั้นผมยังไม่เข้าใจความหมายลึกซึ้งเท่าตอนนี้ ในงานเด็กแรกเกิดครบเดือน ญาติผู้ใหญ่บางบ้านก็ยังนิยมมอบตุ๊กตาองค์ลกอุ้มเด็กให้เป็นของขวัญ ด้วยความหวังให้เด็กคนนั้นเติบโตไปมีหน้าที่การงานมั่นคงในอนาคต หรือแม้แต่ตอนย้ายบ้านใหม่ หลายครอบครัวก็ยังแขวนภาพฮก ลก ซิ่วไว้กลางผนังบ้านเป็นจุดแรกก่อนจะจัดข้าวของอื่นเข้าบ้านด้วยซ้ำ
ผมมองว่าความน่าสนใจของฮก ลก ซิ่วอยู่ตรงที่ระบบสัญลักษณ์ที่ใช้เสียงพ้อง (谐音 — เสียอิน) แทนคำอวยพรโดยตรง เช่นค้างคาวแทนฮกเพราะ 蝠 (ฝู) ออกเสียงคล้าย 福 (ฝู) กวางแทนลกเพราะ 鹿 (ลู่) ออกเสียงคล้าย 祿 (ลู่) และนกกระเรียนกับต้นสนแทนซิ่วเพราะเป็นสัตว์และพืชที่คนจีนเชื่อว่ามีอายุยืนตามธรรมชาติ ระบบภาษาภาพแบบนี้ถูกสลักลงบนอิฐแกะสลักของบ้านเก่า ปักลงบนชุดแต่งงาน และเผาไว้บนถ้วยชามที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แม้แต่คนที่อ่านหนังสือไม่ออกในสมัยก่อนก็ยังเข้าใจความหมายมงคลเหล่านี้ได้ทันทีที่เห็น นี่คือภูมิปัญญาที่ผมคิดว่าน่าทึ่งมาก เพราะมันทำให้ความเชื่อไม่ผูกติดกับการศึกษาหรือฐานะ ทุกคนเข้าถึงคำอวยพรเดียวกันได้อย่างเท่าเทียม
ความเชื่อนี้ยังเดินทางออกนอกประเทศจีนด้วย ในสมัยมูโรมาจิ (室町時代 — ยุคหนึ่งของญี่ปุ่นช่วงศตวรรษที่ 14-16) ฮก ลก ซิ่วถูกส่งต่อไปยังญี่ปุ่นและถูกผนวกเข้ากับความเชื่อ 七福神 (ชิจิฟุคุจิน — เจ็ดเทพนำโชคของญี่ปุ่น) โดยกลายเป็นเทพองค์หนึ่งที่ดูแลเรื่องความสุข ยศศักดิ์ และอายุยืนรวมไว้ในองค์เดียว ปัจจุบันศาลเจ้าโคอามิ (小網神社) ย่านนิฮงบาชิยังคงเป็นจุดสักการะสำคัญของความเชื่อนี้ในญี่ปุ่น สะท้อนให้เห็นว่าความปรารถนาพื้นฐานเรื่องความสุข หน้าที่การงาน และสุขภาพ ไม่ใช่เรื่องเฉพาะคนจีนเท่านั้น แต่เป็นความหวังร่วมของมนุษย์ในหลายวัฒนธรรม
วิธีตั้งรูปปั้นฮก ลก ซิ่วให้ถูกทิศและถูกความหมาย
จากประสบการณ์ที่เห็นคุณพ่อจัดตู้โชว์มาตั้งแต่เด็ก ผมขอเล่าหลักที่ยึดถือกันทั่วไปในครอบครัวจีนไทย โดยเรียนตามตรงว่านี่เป็นคติความเชื่อที่สืบทอดกันมา ไม่ใช่หลักฐานทางวิชาการตายตัว ตำแหน่งมาตรฐานคือให้องค์ฮกอยู่กึ่งกลาง เพราะถือเป็นแกนหลักของทั้งชุด องค์ลกอยู่ทางขวามือของฮกเมื่อมองจากด้านหน้าตู้ และองค์ซิ่วอยู่ทางซ้าย หลายบ้านนิยมตั้งไว้ในห้องรับแขกหรือมุมที่มองเห็นได้จากประตูทางเข้า เพราะเชื่อว่าจะช่วยต้อนรับพรทั้งสามเข้าสู่บ้านตั้งแต่ก้าวแรก ควรหลีกเลี่ยงการตั้งในห้องนอนหรือห้องน้ำ และไม่ควรตั้งต่ำกว่าระดับสายตาจนดูไม่ให้เกียรติ ส่วนเรื่องการทำความสะอาดและการไหว้ ก็ทำได้ตามความสะดวกของแต่ละครอบครัว ไม่มีพิธีกรรมที่ตายตัวจนเกินไป เพราะแก่นแท้ของความเชื่อนี้อยู่ที่เจตนาและความเคารพมากกว่ารูปแบบพิธีที่ซับซ้อน
คำถามที่พบบ่อย
ฮก ลก ซิ่ว คือใคร แตกต่างจากเทพเจ้าจีนองค์อื่นอย่างไร
ฮก ลก ซิ่วเป็นกลุ่มเทพมงคลสามองค์ที่มีต้นกำเนิดจากดาวนพเคราะห์ ไม่ใช่เทพที่เกิดจากตำนานวีรบุรุษหรือความเชื่อทางศาสนาแบบลัทธิเต๋าโดยตรง จุดต่างสำคัญคือฮก ลก ซิ่วเน้นเรื่องความปรารถนาทางโลกล้วน ๆ คือความสุข หน้าที่การงาน และอายุยืน ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการขอพรด้านจิตวิญญาณหรือการหลุดพ้นแบบเทพเจ้าองค์อื่น
ทำไมต้องบูชาฮก ลก ซิ่วพร้อมกันทั้งสามองค์
เพราะทั้งสามองค์แทนความปรารถนาที่เชื่อมโยงกันเป็นระบบ หากมีเพียงความมั่งคั่งแต่ไม่มีสุขภาพ หรือมีอายุยืนแต่ไม่มีความสุขในครอบครัว ก็ยังไม่ถือว่าเป็นชีวิตที่สมบูรณ์ในสายตาคนจีนโบราณ การบูชาร่วมกันจึงเป็นการเตือนใจว่าชีวิตที่ดีต้องสมดุลทั้งสามด้าน
ฮก ลก ซิ่ว มาจากดาวอะไรบ้าง
องค์ฮกมาจากดาวไซซิงหรือดาวพฤหัสบดี องค์ลกมาจากดาวซือลู่ซิงในกลุ่มดาวเป่ยโต่วเหวินชางกง และองค์ซิ่วมีที่มาสองสายคือดาวเจี๋ยว-คังในกลุ่มดาวยี่สิบแปดจิ๋ว กับดาวหนานจี๋เหลาเหรินซิง ทั้งหมดล้วนเป็นความเชื่อเรื่องดาวนพเคราะห์ของคนจีนโบราณก่อนที่จะถูกทำให้มีรูปร่างเป็นมนุษย์ในยุคต่อ ๆ มา และไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันตั้งแต่แรกอย่างที่หลายคนเข้าใจ
ฮก ลก ซิ่ว ตั้งยังไงให้ถูกทิศ
หลักที่สืบทอดกันมาคือให้องค์ฮกอยู่กึ่งกลางเป็นแกนหลัก องค์ลกอยู่ทางขวามือเมื่อมองจากด้านหน้า และองค์ซิ่วอยู่ทางซ้าย นิยมตั้งไว้ในห้องรับแขกหรือมุมที่มองเห็นได้จากประตูทางเข้า หลีกเลี่ยงห้องนอนและห้องน้ำ ทั้งนี้เป็นคติความเชื่อที่สืบทอดกันมาในครอบครัวจีน ไม่ใช่กฎเกณฑ์ทางวิชาการที่ตายตัว
ฮก ลก ซิ่ว ต่างจากเทพเจ้าจีนองค์อื่นอย่างไร
จุดต่างที่ชัดเจนคือฮก ลก ซิ่วไม่ได้ผูกกับการขอพรด้านจิตวิญญาณ การหลุดพ้น หรือการรักษาโรคภัยแบบเทพเจ้าในลัทธิเต๋าบางองค์ แต่เน้นความปรารถนาทางโลกที่จับต้องได้ในชีวิตประจำวัน คือความสุขในครอบครัว หน้าที่การงาน และอายุยืน จึงเป็นเทพที่คนทุกระดับความเชื่อเข้าถึงได้ง่าย ไม่ต้องมีพิธีกรรมซับซ้อน
บทสรุป
เขียนมาถึงตรงนี้ ผมอดคิดถึงตู้โชว์ไม้ในห้องนอนของคุณพ่อไม่ได้อีกครั้ง ตอนเด็ก ๆ ผมเห็นแค่รูปปั้นสามองค์หน้าตาแปลก ๆ ที่คุณพ่อหวงแหน แต่พอมาศึกษาที่มาอย่างจริงจัง ผมกลับพบว่าฮก ลก ซิ่วคือบทสรุปทางความคิดของคนจีนที่ผ่านการกลั่นกรองมานานนับพันปี ตั้งแต่การมองดาวบนฟ้าแล้วโยงกับโชคชะตาของแผ่นดิน จนกลั่นตัวเป็นรูปเคารพที่มีเรื่องราว มีสัญลักษณ์ มีเสียงพ้องแทรกอยู่ทุกรายละเอียด และรวมกันเป็นชุดสามองค์ในสมัยราชวงศ์หมิงเพื่อสื่อความปรารถนาที่คนธรรมดาทุกคนเข้าใจได้ทันที ไม่ว่าจะอ่านหนังสือออกหรือไม่ก็ตาม
สิ่งที่ผมอยากทิ้งท้ายไว้คือ ฮก ลก ซิ่วไม่ใช่แค่ของมงคลที่ตั้งไว้ให้สวยงามหรือหวังผลทางไสยศาสตร์ แต่เป็นเครื่องเตือนใจที่คนโบราณฝากไว้ให้ลูกหลาน ว่าชีวิตที่ดีต้องสมดุลทั้งความสุขในครอบครัว ความสำเร็จในหน้าที่การงาน และสุขภาพที่แข็งแรงพอจะมีชีวิตยืนยาวเพียงพอจะได้ชื่นชมทั้งสองสิ่งแรก หากขาดข้อใดข้อหนึ่งไป ความสมบูรณ์ก็ยังไม่เกิดขึ้นจริง ผมเชื่อว่าไม่ว่าเวลาจะผ่านไปอีกกี่รุ่น ความปรารถนาพื้นฐานแบบนี้ก็จะยังคงอยู่ในใจคนไทยเชื้อสายจีนต่อไป เช่นเดียวกับที่มันอยู่ในตู้โชว์ไม้ของคุณพ่อผมมาตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา