หวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ และกงซุนเช่อ มีจริงไหม? ทีมศาลไคฟงในละครมาจากนิยาย ศาลจริงไม่มีองครักษ์

กล่องข้อมูลด่วน

คำตัดสิน	[แต่ง] ไม่มีกงซุนเช่อ หวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ ในเอกสารสมัยซ่ง
ตัวละคร	กงซุนเช่อ (公孙策 กงซุน เช่อ) · หวังเฉา (王朝 หวัง เฉา) · หม่าฮั่น (马汉 หม่า ฮั่น) · จางหลง (张龙 จาง หลง) · เจ้าหู่ (赵虎 จ้าว หู่) (นิยาย)
ชื่อมาจากไหน	งิ้วหยวน "จางเชียน" (张千) → นิยายหมิง "จางหลง เจ้าหู่" → ครบสี่ชื่อใน《清风闸》พิมพ์ 1819 → 《三侠五义》1879 ให้ประวัติโจรเขาถู่หลงกัง
กงซุนเช่อ	เกิดใน《三侠五义》ตอนที่ 7 บัณฑิตสอบตกซ้ำ ๆ ที่ปลอมเป็นหมอเร่สืบคดี (นิยาย)
ศาลไคฟงจริง	判官และ推官 4 คน · 司录参军 · หกฝ่าย · 军巡使 · เสมียนราว 600 — ไม่มีองครักษ์ประจำตัวผู้ว่า (《宋史》卷166)
คนจริงที่เคยเป็นทีมไคฟง	ผังจี๋ (庞籍 ผาง จี๋) เคยเป็น判官 · หานเจี้ยง (韩绛 หาน เจี้ยง) เป็น推官ในคดีเหลิ่งชิงปี 1050

---

บทนำ

ภาพศาลไคฟงในละครเปาบุ้นจิ้นปี 1993 ที่คนไทยดูทางช่อง 3 ไม่เคยมีเปาบุ้นจิ้นอยู่คนเดียว ข้างโต๊ะมีจั่นเจา (展昭 จั่น เจา) มีที่ปรึกษาท่าทางสุขุมชื่อกงซุนเช่อ และมีชายร่างใหญ่สี่คนยืนสองฝั่งโถง สี่คนนี้ตะโกน "威武" รับคำสั่ง คุมตัวนักโทษ และยกเครื่องประหารออกมาวางหน้าศาล (ละคร)

ภาพนี้ติดตาจนคำค้นที่คนไทยพิมพ์บ่อยคือ "หวังเฉา หม่าฮั่น มีจริงไหม" และ "กงซุนเช่อมีจริงไหม" ตอนนี้ผมจะตอบคำถามนั้นด้วยการไล่ชื่อลูกน้องของเปาบุ้นจิ้น (包拯 เปาเจิ่ง) ทีละชั้น ตั้งแต่งิ้วสมัยหยวน นิยายสมัยหมิง นิยายสมัยชิง จนถึงละคร แล้ววางเทียบกับรายชื่อเจ้าหน้าที่ศาลไคฟงตัวจริงที่《宋史》(ซ่งสื่อ — ประวัติศาสตร์ราชวงศ์ซ่ง) บันทึกไว้

คำตอบสั้น ๆ คือทั้งห้าคนเป็นตัวละคร แต่เรื่องที่น่าสนุกกว่าคือชื่อเหล่านี้ไม่ได้เกิดพร้อมกัน และทีมงานจริงของศาลไคฟงมีคนที่ชื่อดังกว่าตัวละครเสียอีก ตอนนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดเปิดความจริง เปาบุ้นจิ้น ฉบับ MingPaPa ภาค 2 คนรอบตัวในละคร ใครมีจริง ต่อจากตอนจั่นเจามีจริงไหม

เปิดความจริง เปาบุ้นจิ้น ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับเปาบุ้นจิ้น

ในทีมไคฟง ชื่อที่ผมจำได้แม่นที่สุดคือหวังเฉากับหม่าฮั่น เพราะเพลงประกอบละครเอ่ยชื่อสองคนนี้ชัดมาก จางหลงกับเจ้าหู่ก็จำได้ เพราะเปาบุ้นจิ้นเรียกใช้ทุกตอน ในสายตาผม ทั้งสี่เหมือนมือปราบมือดีที่ท่านไว้ใจ

ละครชุดนี้ช่อง 3 นำมาฉายราวปี 2537–2538 ผมจำได้ว่าเริ่มฉายปี 2537 และในเสียงพากย์ เท่าที่จำได้แต่ไม่แน่ใจเต็มร้อย ลูกน้องเรียกท่านว่า "ใต้เท้า" ส่วนคนยศใกล้กันเรียก "ท่านเปา"

ตอนนี้ผมจะไล่ชื่อเหล่านี้จากงิ้วหยวน นิยายหมิง《清风闸》และ《三侠五义》แล้ววางเทียบรายชื่อเจ้าหน้าที่ศาลไคฟงใน《宋史》ทีละตำแหน่ง

ชื่อบุคคลและคัมภีร์ในบทความนี้

ชื่อในบทความใช้ชื่อที่คนไทยรู้จักจากละครพากย์ไทย กำกับอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก คำอ่านแต้จิ๋วเป็นสำเนียงเท่งไฮ้ (澄海) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายคือเลขตอน (回) ของต้นฉบับภาษาจีน

ชื่อในบทความ	简体	พินอิน	อ่านจีนกลาง	แต้จิ๋ว (澄海)	หมายเหตุ
เปาบุ้นจิ้น / เปาเจิ่ง	包拯	Bāo Zhěng	เปา เจิ่ง	เปา จิ๋ง	ขุนนางจริง 999–1062
กงซุนเช่อ	公孙策	Gōngsūn Cè	กงซุน เช่อ	กง ซุง เฉะ	ที่ปรึกษา (นิยาย)
หวังเฉา	王朝	Wáng Cháo	หวัง เฉา	เฮ้ง เชี้ยว	พี่ใหญ่ (王 เป็นแซ่ จึงอ่าน เฮ้ง) (นิยาย)
หม่าฮั่น	马汉	Mǎ Hàn	หม่า ฮั่น	เบ๊ หั่ง	(นิยาย)
จางหลง	张龙	Zhāng Lóng	จาง หลง	เตีย เล้ง	(นิยาย)
เจ้าหู่	赵虎	Zhào Hǔ	จ้าว หู่	เตี่ย โห้ว	น้องเล็ก (นิยาย)
จางเชียน	张千	Zhāng Qiān	จาง เชียน	เตีย เชียง	เจ้าหน้าที่ศาลในงิ้วหยวน (งิ้ว)
หลี่ว่าน	李万	Lǐ Wàn	หลี่ ว่าน	ลี้ บ่วง	ผู้คุมในงิ้วหยวน (งิ้ว)
ต่งเชา	董超	Dǒng Chāo	ต่ง เชา	ตั๊ง เถี่ยว	ใน《万花楼》 (นิยาย)
เซวียป้า	薛霸	Xuē Bà	เซวีย ป้า	สิ ป่า	ใน《万花楼》《百家公案》 (นิยาย)
ผู่หลิน	浦琳	Pǔ Lín	ผู่ หลิน	โพ้ว ลิ้ง	นักเล่านิทานหยางโจว ผู้แต่ง《清风闸》
พระเหลี่ยวหราน	了然	Liǎorán	เหลี่ยวหราน	เลี้ยว เยี้ยง	ผู้แนะนำกงซุนเช่อ (นิยาย)
ถู่หลงกัง	土龙岗	Tǔlóng gāng	ถู่หลงกัง	โถ้ว เล้ง กัง	ซ่องโจร (นิยาย)
ผังจี๋	庞籍	Páng Jí	ผาง จี๋	พั้ง เจี๋ย	ต้นแบบราชครูผัง เคยเป็น判官ไคฟง
หานเจี้ยง	韩绛	Hán Jiàng	หาน เจี้ยง	ฮั้ง กั่ง	推官ในคดีเหลิ่งชิง
ซือหม่ากวง	司马光	Sīmǎ Guāng	ซือหม่า กวง	ซี เบ๊ กวง	推官ไคฟง (1058)
ซูซื่อ (ซูตงพัว)	苏轼	Sū Shì	ซู ซื่อ	โซว เส็ก	รักษาการ推官 1069
เซวียขุย	薛奎	Xuē Kuí	เซวีย ขุย	สิ กุย	เจ้าเมืองไคฟงผู้เสนอผังจี๋
จ้าวไก้	赵槩	Zhào Gài	จ้าว ไก้	เตี่ย ไข่	ร่วมสอบคดีเหลิ่งชิงกับเปาบุ้นจิ้น
วัดต้าเซี่ยงกั๋ว	大相国寺	Dà Xiàngguó sì	ต้าเซี่ยงกั๋วซื่อ	ไต๋ เสี่ยง กก หยี่	ที่อาศัยของกงซุนเช่อในนิยาย
เหลิ่งชิง	冷青	Lěng Qīng	เหลิ่ง ชิง	เน้ เช	ชายอ้างเป็นพระโอรส 1050
ผู้พิพากษาผู้ช่วย	判官	pànguān	พั่นกวน	พ่วง กัว	ตำแหน่งจริง
ผู้ไต่สวน	推官	tuīguān	ทุยกวน	ทุย กัว	ตำแหน่งจริง
(ผู้ตัดสินคดีครอบครัว–ที่ดิน)	司录参军	sīlù cānjūn	ซือลู่ ชานจฺวิน	ซี ล็อก ชำ กุง	ตำแหน่งจริง
(ตำแหน่งระดับอำเภอ)	主簿	zhǔbù	จู่ปู้	—	"公孙主簿" ในนิยาย
ศาลไคฟง	开封府	Kāifēng fǔ	ไคเฟิงฝู่	ไค ฮง หู้	หน่วยปกครองเมืองหลวง
《宋史》	宋史	Sòng shǐ	ซ่งสื่อ	ซ่ง สื้อ	พงศาวดารราชวงศ์ซ่ง
《百家公案》	百家公案	Bǎijiā gōng'àn	ไป่เจีย กงอั้น	เปะ กา กง อั่ง	นิยายหมิง
《万花楼》	万花楼	Wànhuā lóu	ว่านฮวาโหลว	—	นิยายชิง (ไทยรู้จักในชื่อ "บ้วนฮ่วยเหลา")
《清风闸》	清风闸	Qīngfēng zhá	ชิงเฟิงจ๋า	—	นิยายชิง พิมพ์ 1819
《三侠五义》	三侠五义	Sān xiá wǔ yì	ซานเสียอู่อี้	ซัง เฮียก อู๋ หงี	นิยาย 1879

1. ฉากที่ทุกคนจำได้: ทีมศาลไคฟงหกคน

ถ้าถามคนที่โตมากับละครช่อง 3 ว่าศาลไคฟงมีใครบ้าง คำตอบมักออกมาเป็นชุดเดียวกัน คือเปาบุ้นจิ้น จั่นเจา กงซุนเช่อ และหวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ สี่ชื่อหลังนี้ถึงกับมีคนพิมพ์ค้นติดกันทั้งชุดว่า "หวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่" ทีมหกคนนี้คือภาพจำที่ละครปี 1993 ส่งต่อไปทั่วเอเชีย (ละคร)

### ในละคร 1993: ที่ปรึกษาหนึ่งคน องครักษ์สี่คน

ในละคร กงซุนเช่อเป็น "师爷" (ซือเหยีย — ที่ปรึกษา) หรือ "公孙先生" (ท่านกงซุน) ที่ทั้งวางแผนคดีและรักษาคนป่วย ผู้แสดงคือฟ่านหงเซวียน (范鸿轩 ฟ่าน หงเซฺวียน) ส่วนสี่องครักษ์ทำหน้าที่ยกเครื่องประหาร ตะโกนรับคำสั่ง และคุมตัวนักโทษ (ละคร)

ละครยังให้ทีมนี้ภักดีกับนายเกินหน้าที่ ในคดี "庞妃有喜" (ตอนที่ 220–225) ซึ่งวิกิพีเดียภาษาไทยเรียกว่า "ประหารราชครู" (ชื่อตอนที่ใช้กันในไทย) เรื่องย่อตอนที่ 224 เล่าว่าหลังเปาบุ้นจิ้นถูกปลด กงซุนเช่อและคนอื่น ๆ ก็ไม่ยอมอยู่ที่ไคฟงต่อ ตามนายไปด้วย เหลือจั่นเจาคนเดียวคอยสืบข่าว (ละคร) ส่วนตอนจบของคดีห้าหนู (五鼠闹东京) ห้าคนแห่งไคฟงก็ยอมติดคุกแทนห้าหนู (ละคร)

ในฉบับพากย์ช่อง 3 วิกิแฟนนักพากย์ไทยบันทึกว่าสัญชัย ปลั่งกมล พากย์กงซุนเช่อ (ควบราชครูผังจี๋) และบัญชา เหมะบุตร พากย์หวังเฉา [T-fandom] ส่วนผู้พากย์หม่าฮั่น (ภิญโญ สุวินทรากร) จางหลง (สัญชัย ปลั่งกมล) และเจ้าหู่ (จักรกฤษณ์ หาญวิชัย) มาจากความทรงจำของผู้เขียน ยังไม่มีแหล่งเผยแพร่ยืนยัน

ในนิยาย《三侠五义》: สี่คนกับเครื่องประหาร

ภาพสี่องครักษ์ยกเครื่องประหารไม่ได้เริ่มที่ละคร นิยาย《三侠五义》(ซานเสียอู่อี้ — สามผู้กล้าห้าผู้ทรงธรรม) ปี 1879 แบ่งหน้าที่ไว้ละเอียดตั้งแต่ตอนที่ 9 หลังเปาบุ้นจิ้นได้พระราชานุญาตให้สร้างเครื่องประหาร

「便吩咐公孙策督工监造……便派王、马、张、赵四勇士服侍御刑：王朝掌刀，马汉卷席捆人，张龙、赵虎抬人入铡。」

"จึงสั่งกงซุนเช่อให้คุมช่างสร้าง… แล้วให้สี่ผู้กล้าแซ่หวัง หม่า จาง จ้าว ประจำเครื่องประหาร หวังเฉาถือมีด หม่าฮั่นม้วนเสื่อมัดคน จางหลงกับเจ้าหู่ยกคนเข้าเครื่องประหาร"

— 《三侠五义》ตอนที่ 9

ในนิยาย สี่องครักษ์จึงเป็นทั้งผู้คุ้มกันและเพชฌฆาตประจำเครื่องประหาร ส่วนเครื่องประหารสามหัวมาจากไหน ผมแยกเล่าไว้ในตอนเครื่องประหารหัวมังกร หัวเสือ หัวสุนัข (นิยาย)

ยศจริงในนิยายคือ "校尉" ไม่ใช่องครักษ์ชั้นสูง

คำว่า "สี่องครักษ์" ฟังดูยิ่งใหญ่ แต่ในนิยายเอง ทั้งสี่มียศแค่ "校尉" (เซี่ยวเว่ย — นายทหารชั้นผู้น้อย) ตอนที่ 49 เมื่อฮ่องเต้พระราชทานยศ "六品校尉" ให้สามหนู เจ้าหู่ถึงกับบ่นออกมา

「我们辛苦了多年，方才挣得个校尉。如今他三人不发一刀一枪，便也是校尉，竟自与我等为伍。」

"พวกเราลำบากมาหลายปี เพิ่งได้เป็นเซี่ยวเว่ย มาตอนนี้สามคนนั้นไม่ต้องออกดาบออกทวนสักครั้ง ก็ได้เป็นเซี่ยวเว่ยเหมือนกัน มายืนเสมอพวกเราเสียแล้ว"

— 《三侠五义》ตอนที่ 49

ตำแหน่ง "องครักษ์" ที่ฟังเป็นทางการจริง ๆ ในนิยายเป็นของจั่นเจา คือ "御前四品带刀护卫" ซึ่งตอนจั่นเจามีจริงไหม อธิบายว่าสมัยซ่งไม่มีตำแหน่งชื่อนี้ ข้อสังเกตของผู้เขียนคือชื่อ "带刀护卫" ใกล้กับ "带刀侍卫" องครักษ์ในวังสมัยชิง ซึ่งเป็นยุคที่นักเล่านิทานต้นเรื่องนิยายมีชีวิตอยู่ ยังไม่มีนักวิชาการยืนยัน (ข้อสังเกตของผู้เขียน)

2. เอกสารสมัยซ่งบันทึกไว้ว่าอะไร: ทีมงานศาลไคฟงตามกฎหมาย

ทีนี้มาดูของจริง ศาลไคฟง (开封府 ไคเฟิงฝู่) ไม่ใช่ศาลอย่างเดียว แต่เป็นหน่วยปกครองเมืองหลวงทั้งเมือง เปาบุ้นจิ้นเองนั่งตำแหน่งนี้แบบ "รักษาการ" (权知开封府) ราวปีครึ่ง รายละเอียดอยู่ในตอนตำแหน่งจริงของเปาบุ้นจิ้น ส่วนคนทำงานใต้ผู้ว่าไคฟง《宋史》เล่มที่ 166 หมวดตำแหน่งขุนนาง บันทึกไว้ดังนี้

「其属有判官、推官四人，日视推鞫，分事以治。……司录参军一人，折户婚之讼，而通书六曹之案牍。功曹、仓曹、户曹、兵曹、法曹、士曹参军各一人……左右军巡使、判官各二人，分掌京城争斗及推鞫之事。左右厢公事干当官四人，掌检覆推问，凡斗讼事轻者听论决。」

"ผู้ใต้บังคับบัญชามีผู้พิพากษาผู้ช่วย (判官) และผู้ไต่สวน (推官) รวม 4 คน ไต่สวนคดีทุกวัน แบ่งงานกันทำ… มีซือลู่ชานจฺวิน (司录参军) 1 คน ตัดสินคดีครอบครัวและที่ดิน และส่งเอกสารของหกฝ่าย มีเจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล ฝ่ายคลังเสบียง ฝ่ายทะเบียนราษฎร ฝ่ายทหาร ฝ่ายกฎหมาย และฝ่ายโยธา อย่างละคน… มีเจ้าหน้าที่ตรวจเมืองซ้ายขวา (军巡使) และผู้ช่วยอย่างละ 2 คน ดูแลคดีทะเลาะวิวาทในเมืองหลวงและการไต่สวน มีเจ้าหน้าที่ประจำเขตซ้ายขวา 4 คน ตรวจสอบสอบสวน คดีทะเลาะเล็กน้อยให้ตัดสินเองได้"

— 《宋史》卷166 职官六

ตัวบทเล่มเดียวกันบอกต่อว่าศาลไคฟง "分案六，置吏六百" คือแบ่งงานเป็นหกแผนก มีเสมียนราว 600 คน ทีมงานจริงจึงเป็นข้าราชการตุลาการและเสมียนจำนวนมาก ที่ราชสำนักแต่งตั้งมาเป็นตำแหน่ง ไม่ใช่เพื่อนร่วมสาบานของผู้ว่า

ถ้าถามว่า "ศาลไคฟงมีใครบ้าง" คำตอบตามเอกสารคือรายชื่อตำแหน่งข้างบน ไม่มีตำแหน่งที่เรียกว่าองครักษ์ประจำตัวผู้ว่า งานรักษาความสงบในเมืองเป็นของเจ้าหน้าที่ตรวจเมือง (军巡使) ส่วนอาคารศาล ลานหน้าศาล และสิ่งที่นักท่องเที่ยวเห็นที่ไคเฟิงวันนี้ ผมเล่าแยกไว้ในตอน[ศาลไคฟงตัวจริง](/articles/kaifeng-court-myth)

"公孙主簿" ไม่มีในรายชื่อ

ในนิยาย กงซุนเช่อถูกเรียกว่า "公孙主簿" (ท่านจู่ปู้กงซุน) ในหลายตอน และตอนที่ 86 ได้เลื่อนเป็น "主事" (นิยาย) แต่เมื่อเทียบกับรายชื่อใน《宋史》เล่มที่ 166 หมวดศาลไคฟงไม่มีตำแหน่ง 主簿 เลย ตำแหน่งนี้มีในระดับอำเภอ "公孙主簿" ของนิยายจึงไม่ใช่ตำแหน่งในศาลไคฟงจริง

ยังมีอีกประเด็นหนึ่งที่ผมขอบอกไว้ตรง ๆ ว่าเป็นข้อสังเกตของผู้เขียน ยังไม่มีนักวิชาการยืนยัน บทของกงซุนเช่อในนิยายคือ "ที่ปรึกษาส่วนตัวที่เจ้านายรับเข้ามาเอง" ซึ่งใกล้กับ "师爷" (幕友) ที่ปรึกษาที่ขุนนางสมัยชิงจ้างส่วนตัว มากกว่าระบบสมัยซ่งที่ราชสำนักแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ทุกตำแหน่ง (ข้อสังเกตของผู้เขียน) (ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน)

3. ชื่อ "หวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่" มาจากไหน

เว็บจีนหลายแห่งเขียนต่อ ๆ กันว่าสี่ชื่อนี้ "出自《三侠五义》" คือมาจาก《三侠五义》 ซึ่งไม่ถูกนัก เมื่อไล่ตัวบทเก่าทีละชั้น ชื่อเหล่านี้โผล่มาทีละชื่อตลอดหลายร้อยปี ลำดับทั้งหมดของวรรณกรรมเปาบุ้นจิ้นอยู่ในตอนเปาบุ้นจิ้น 1993 มาจากไหน ในตอนนี้ผมดูเฉพาะชื่อลูกน้อง

สมัย	ลูกน้องของเปาบุ้นจิ้น	ตัวบท
ค.ศ. 1057–58 (จริง)	判官/推官 4 คน, 司录参军, หกฝ่าย, 军巡使, เจ้าหน้าที่เขต, เสมียนราว 600	《宋史》卷166
หยวน (ศตวรรษที่ 13–14)	จางเชียน (张千), หลี่ว่าน (李万)	งิ้วหยวน (งิ้ว)
หมิง	จางหลง เจ้าหู่ และ "ยี่สิบสี่ชายไร้ใจ"	《百家公案》 (นิยาย)
ปลายหมิง	จางหลง เจ้าหู่	《龙图公案》 (นิยาย)
ชิง	จางหลง เจ้าหู่ ต่งเชา เซวียป้า	《万花楼》ตอนที่ 7 (นิยาย)
ชิง (พิมพ์ 1819)	จางหลง เจ้าหู่ หวังเฉา หม่าฮั่น ครบสี่ชื่อ	《清风闸》ตอนที่ 27 (นิยาย)
1879	สี่องครักษ์มีประวัติ + กงซุนเช่อเกิดใหม่	《三侠五义》ตอนที่ 6–9 (นิยาย)
1993	ทีมไคฟงครบหกคน	ละคร《包青天》 (ละคร)

งิ้วหยวน: "จางเชียน" กับ "หลี่ว่าน"

งิ้วสมัยหยวนที่มีเปาบุ้นจิ้นเป็นตัวเอก เรียกเขาว่าเปาไต้จื้อ (包待制 เปา ไต้จื้อ) ตามตำแหน่งจริงของเขา และลูกน้องที่ตามเขาขึ้นเวทียังไม่ใช่หวังเฉา หม่าฮั่น แต่เป็นเจ้าหน้าที่ชื่อจางเชียน (张千 จาง เชียน) ในงิ้ว《包待制陈州粜米》(เปาไต้จื้อ ขายข้าวที่เฉินโจว) จางเชียนคือคนที่ถามเปาไต้จื้อว่า "ท่านขึ้นศาลกี่โมง เลิกศาลกี่โมง" (งิ้ว)

ในงิ้ว《包待制三勘蝴蝶梦》(เปาไต้จื้อ สามครั้งสอบคดีฝันผีเสื้อ) ของกวนฮั่นชิง (关汉卿) จางเชียนขึ้นเวทีคู่กับผู้คุมชื่อหลี่ว่าน (李万 หลี่ ว่าน) พร้อมกลอนเปิดตัวที่เล่าชีวิตเจ้าหน้าที่ศาลได้เห็นภาพ

「手执无情棒，怀揣滴泪钱。晓行狼虎路，夜伴死尸眠。」

"มือถือไม้ไร้ใจ อกซุกเงินเปื้อนน้ำตา เช้าเดินทางเสือหมาป่า ค่ำนอนเคียงศพ"

— 关汉卿《包待制三勘蝴蝶梦》 (งิ้ว)

ชื่อจางเชียนกับหลี่ว่านเป็น "ชื่อสำเร็จรูป" ของบทเจ้าหน้าที่และผู้คุมในงิ้วหยวน คล้ายนายเอนายบีที่ใช้ได้กับทุกศาล ไม่ใช่ลูกน้องประจำตัวของเปาบุ้นจิ้นโดยเฉพาะ (งิ้ว) คำว่า "无情" (ไร้ใจ ไม่ไว้หน้าใคร) ในกลอนนี้จะตามทีมไคฟงไปอีกหลายร้อยปี

### นิยายหมิง《百家公案》: จางหลง เจ้าหู่ และ "ยี่สิบสี่ชายไร้ใจ"

ชั้นที่สองคือนิยายสมัยหมิง《百家公案》(ไป่เจียกงอั้น — ร้อยคดี) ที่นี่เองที่จางหลงกับเจ้าหู่ปรากฏตัว และเป็นเจ้าหน้าที่ที่โผล่บ่อยที่สุดในเล่ม ตั้งแต่ตอนที่ 1 ที่เปาบุ้นจิ้นสั่งเผาศาลเจ้าเถื่อน

「即唤张龙、赵虎二人，吩咐四面放火，焚烧其庙。」

"จึงเรียกจางหลงกับเจ้าหู่สองคนมา สั่งให้จุดไฟสี่ด้าน เผาศาลเจ้านั้นเสีย"

— 《百家公案》ตอนที่ 1 (นิยาย)

บางตอนในเล่มเดียวกันยังใช้ชื่ออื่นปนกัน เช่น หลี่หู่ (李虎) เซวียป้า หลี่ว่าน จางเชียน และนิยายเล่มนี้ให้เปาบุ้นจิ้นมีกองเจ้าหน้าที่ที่เรียกว่า "二十四名无情汉" (ยี่สิบสี่ชายไร้ใจ) ยืนเรียงสองข้างศาล (นิยาย)

「两边列着二十四名无情汉」

"สองข้างเรียงรายด้วยยี่สิบสี่ชายไร้ใจ"

— 《百家公案》ตอนที่ 48

นิยายปลายหมิงอีกเล่ม《龙图公案》(หลงถูกงอั้น — ไทยเคยแปลในชื่อ "เปาเล่งถูกงอั้น") ก็ใช้คู่นี้เหมือนกัน เช่นเรื่อง "黄菜叶" (ใบผักเหลือง) ที่เขียนว่า 「张龙、赵虎报与包公」 คือจางหลงกับเจ้าหู่มารายงานเปากง (นิยาย) ถึงตรงนี้ยังไม่มีหวังเฉา หม่าฮั่น

《万花楼》: จางหลง เจ้าหู่ ต่งเชา เซวียป้า

นิยายสมัยชิง《万花楼》(ว่านฮวาโหลว ที่คนไทยรู้จักจากหนังสือแปล "บ้วนฮ่วยเหลา") ให้เปาบุ้นจิ้นออกตรวจเมืองแบบเงียบ ๆ พร้อมคนสนิทสี่คน แต่สี่คนชุดนี้ยังไม่ใช่ชุดที่เรารู้จัก

「只静悄悄带了张龙、赵虎、董超、薛霸四个亲军，各处巡察。」

"พาเพียงทหารคนสนิทสี่คน คือจางหลง เจ้าหู่ ต่งเชา เซวียป้า ออกตรวจตราไปทั่วอย่างเงียบ ๆ"

— 《万花楼》ตอนที่ 7 (นิยาย)

ชื่อต่งเชา (董超 ต่ง เชา) กับเซวียป้า (薛霸 เซวีย ป้า) น่าสนใจ เพราะเป็นชื่อเดียวกับผู้คุมจอมโกงสองคนที่คิดฆ่าหลินชง (林冲) ในนิยาย《水浒传》(ซ้องกั๋ง) แสดงว่าชื่อเหล่านี้เป็นชื่อเจ้าหน้าที่สำเร็จรูปของวรรณกรรมจีนยุคนั้น

《清风闸》ของผู่หลิน (พิมพ์ 1819): ที่แรกที่พบครบสี่ชื่อ

ชั้นที่สำคัญที่สุดของตอนนี้คือนิยาย《清风闸》(ชิงเฟิงจ๋า) ของผู่หลิน (浦琳 ผู่ หลิน) นักเล่านิทานชาวหยางโจวสมัยชิง ฉบับพิมพ์ที่รู้จักคือฉบับปีเจียชิ่งจี่เหม่า ค.ศ. 1819 ในตอนที่ 27 เปาบุ้นจิ้นปลอมตัวออกไปสืบคดีพร้อมคนรับใช้สี่คน และนี่คือที่แรกที่ผมพบชื่อทั้งสี่อยู่ด้วยกัน

「包公到了凤阳县，拨了小船，带了四位贴身家丁：张龙、赵虎、王朝、马汉，改装私行。」

"เปากงมาถึงอำเภอเฟิ่งหยาง จัดเรือลำเล็ก พาคนรับใช้ส่วนตัวสี่คน คือจางหลง เจ้าหู่ หวังเฉา หม่าฮั่น ปลอมตัวออกเดินทางลับ ๆ"

— 浦琳《清风闸》ตอนที่ 27 (นิยาย)

สังเกตว่าในเล่มนี้ทั้งสี่เป็นแค่ "贴身家丁" คือคนรับใช้ใกล้ตัว ยังไม่ได้เป็นผู้กล้าหรือนายทหาร และศาลของเปาบุ้นจิ้นในเล่มเดียวกันก็มี "铁铡铜闸芦帘子" คือเครื่องประหารเหล็ก ประตูทองแดง และม่านไม้อ้อ ครบชุดอุปกรณ์ลงโทษแล้ว (นิยาย) ทั้งหมดนี้เกิดก่อน《三侠五义》ราว 60 ปี

ข้อควรรู้คือ《清风闸》เป็น "เก่าที่สุดเท่าที่ค้นพบ" ในรอบวิจัยนี้ อาจมีนิทานหรืองิ้วสมัยเฉียนหลง–เจียชิ่งที่เก่ากว่าและมีสี่ชื่อครบเหมือนกัน แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน

### 《三侠五义》1879: สี่ชื่อได้ "ประวัติ" และอดีตโจรเขาถู่หลงกัง

ชั้นสุดท้ายก่อนละครคือ《三侠五义》ที่มาจากการเล่านิทานของสือวี่คุน (石玉昆 สือ อวี้คุน) นิยายเล่มนี้ไม่ได้สร้างชื่อสี่องครักษ์ แต่ให้ "ประวัติ" ที่ทำให้ตัวละครมีเลือดเนื้อ ตอนที่ 6 เล่าว่าจางหลงกับเจ้าหู่เคยไปพึ่งบ้านราชครูผัง

「原来张龙、赵虎误投庞府，见他是权奸之门，不肯逗留，偶过此山，将山贼杀走，他二人便作了寨主。」

"ที่แท้จางหลงกับเจ้าหู่ไปพึ่งจวนตระกูลผังโดยไม่รู้ เมื่อเห็นว่าเป็นบ้านขุนนางกังฉินก็ไม่ยอมอยู่ บังเอิญผ่านเขาลูกนี้ ไล่ฆ่าโจรภูเขาไป สองคนจึงได้เป็นเจ้าซ่อง"

「后因王朝、马汉科考武场，亦被庞太师逐出，愤恨回家，路过此山，张、赵两个即请到寨，结为兄弟。」

"ต่อมาหวังเฉากับหม่าฮั่นไปสอบบู๊ ก็ถูกราชครูผังไล่ออกมาเช่นกัน กลับบ้านด้วยความแค้น ผ่านเขาลูกนี้ จางกับจ้าวสองคนจึงเชิญเข้าซ่อง สาบานเป็นพี่น้องกัน"

— 《三侠五义》ตอนที่ 6 (นิยาย)

เขาลูกนั้นชื่อถู่หลงกัง (土龙岗 ถู่หลงกัง) หวังเฉาเป็นพี่ใหญ่ เจ้าหู่เป็นน้องเล็กที่นิยายวาดให้เป็นคนหยาบ ดื่มเหล้าเก่ง ตอนเดียวกันนี้เปาบุ้นจิ้นที่เพิ่งถูกปลดจากนายอำเภอเดินผ่านเขาแล้วถูกจับ จั่นเจามาช่วยและบอกว่าคนนี้คือเปาบุ้นจิ้น สี่คนจึงสัญญาว่าจะ "弃暗投明" ละทางมืดมาสู่ทางสว่าง พอถึงตอนที่ 7 เมื่อรู้ข่าวว่าเปาบุ้นจิ้นได้เป็นเจ้าเมืองไคฟง ทั้งสี่ก็ "前来开封府投效，以全信行" มาสวามิภักดิ์ที่ศาลไคฟง เพื่อรักษาคำสัตย์ (นิยาย)

แปลว่าในนิยาย สี่องครักษ์เป็นศัตรูกับราชครูผังมาตั้งแต่ก่อนพบเปาบุ้นจิ้นด้วยซ้ำ ราชครูผังในนิยายกับผังจี๋ตัวจริงต่างกันแค่ไหน อ่านต่อในตอนราชครูผังมีจริงไหม

สรุปชั้นนี้ให้ชัด ความเชื่อว่า "王马张赵出自《三侠五义》" (สี่ชื่อมาจาก《三侠五义》) ที่พบบ่อยในเว็บจีน และเคยอยู่ในรายงานรอบแรกของชุดนี้ด้วย ไม่ตรงกับตัวบท จางหลงกับเจ้าหู่มีในนิยายหมิงแล้ว และสี่ชื่อครบกันใน《清风闸》ก่อนหน้านั้นราว 60 ปี สิ่งที่《三侠五义》เพิ่มคือประวัติ ความเป็นพี่น้อง และยศ ส่วนชื่อจาง (张) และหวัง (王) ทั้งสองเป็นแซ่ใหญ่ที่คนจีนในไทยก็ใช้ ใครสนใจที่มาของแซ่อ่านต่อได้ที่แซ่เตีย แซ่จาง (张) และแซ่เฮ้ง แซ่หวัง (王)

4. กงซุนเช่อ: ที่ปรึกษาผู้สอบไม่ผ่าน

กงซุนเช่อมีจริงไหม คำตอบคือไม่มี และต่างจากสี่องครักษ์ตรงที่ชื่อนี้ไม่มีชั้นก่อนหน้าให้ไล่เลย กงซุนเช่อเป็นตัวละครที่เกิดใน《三侠五义》ตอนที่ 7 ซึ่งมีชื่อตอนตรงตัวว่า "收公孙策密访奸人" (รับกงซุนเช่อ สืบคนชั่วอย่างลับ ๆ) (นิยาย)

ตอนที่ 7: บัณฑิตสอบตกที่ปลอมเป็นหมอ

ประวัติของกงซุนเช่อในนิยายสั้นมาก เขามาพร้อมจดหมายแนะนำจากพระเหลี่ยวหราน (了然 เหลี่ยวหราน) แห่งวัดต้าเซี่ยงกั๋ว (大相国寺) แล้วแนะนำตัวว่า

「晚辈复姓公孙名策，因久困场屋，屡落孙山，故流落在大相国寺。」

"ผู้น้อยแซ่สองพยางค์ว่ากงซุน ชื่อเช่อ เพราะติดอยู่ในสนามสอบมานาน สอบตกครั้งแล้วครั้งเล่า จึงตกระกำลำบากมาอาศัยอยู่ที่วัดต้าเซี่ยงกั๋ว"

— 《三侠五义》ตอนที่ 7

เปาบุ้นจิ้นลองถามความรู้ แล้วพบว่า "对答如流，学问渊博" ตอบคล่องและรู้กว้างขวาง เป็นบัณฑิตเก่งที่สอบไม่ติด จากนั้นกงซุนเช่อก็รับงานแรก คือปลอมตัวเป็นหมอเร่ แบกกล่องยาและป้ายร้าน ออกไปสืบคดี (นิยาย) ระหว่างทางเขาพบสี่โจรถู่หลงกังที่โรงเตี๊ยมแล้วพาเข้าศาล ฉากนี้คือที่มาของภาพ "กงซุนเช่อเป็นหมอ" ที่ละครปี 1993 หยิบไปใช้

ประวัติกงซุนเช่อจึงมีแค่นี้ ไม่มีบ้านเกิด ไม่มีครอบครัว ไม่มีปีเกิด ที่ปรึกษาผู้ฉลาดที่สุดของศาลไคฟงในนิยาย คือคนที่สอบไม่ผ่าน

"公孙策" ในตำรา: มีแต่ในกลอนสมัยถัง

ผู้เขียนค้นคำว่า "公孙策" ทั้งคลังวิกิซอร์ซภาษาจีน นอกจากนิยายเปาบุ้นจิ้นแล้ว พบอยู่ที่เดียว คือกลอนสมัยถังของอวี๋เจี๋ย (于结)《赋得生刍一束》ใน《全唐诗》เล่มที่ 272

「孺子才虽远，公孙策未行。」

"แม้ฝีมือของหรูจื่อจะห่างไกล แต่ข้อสอบของกงซุน (หง) ก็ยังไม่ได้ใช้"

— 于结《赋得生刍一束》《全唐诗》卷272

ในกลอนนี้ "公孙" หมายถึงกงซุนหง (公孙弘) ขุนนางสมัยฮั่นที่สอบตอบข้อเขียน (对策) ได้ตอนอายุมาก และ "策" แปลว่าข้อสอบ ไม่ใช่ชื่อคน แซ่กงซุน (公孙) เองเป็นแซ่สองพยางค์โบราณ แต่ไม่พบคนแซ่กงซุนคนใดเกี่ยวข้องกับเปาบุ้นจิ้นในเอกสารสมัยซ่ง

ตรงนี้มีข้อสังเกตหนึ่งที่ผมขอติดป้ายไว้ชัด ๆ ว่าเป็น ข้อสังเกตของผู้เขียน ยังไม่มีนักวิชาการยืนยัน ชื่อ "公孙策" ฟังคล้าย "กงซุน + ข้อสอบ" และนิยายก็ตั้งให้ตัวละครนี้เป็นบัณฑิตสอบตกซ้ำ ๆ อาจเป็นการเล่นคำของนักเล่านิทาน แต่ยังไม่พบใครเขียนเรื่องนี้ไว้ (ข้อสังเกตของผู้เขียน) (ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน)

5. ทีมไคฟงตัวจริงที่ดังกว่าตัวละคร

ถ้าตัวละครไม่มีจริง แล้วใครคือ "ทีมไคฟง" ตัวจริง《宋史》ไม่ได้บันทึกว่าในช่วงที่เปาบุ้นจิ้นรักษาการศาลไคฟง (ม.ค. 1057 – ก.ค. 1058) ใครเป็นผู้พิพากษาผู้ช่วยหรือผู้ไต่สวน (ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน) แต่ชีวประวัติขุนนางหลายคนบอกว่าเคยนั่งตำแหน่งเหล่านี้ และบางคนดังกว่าตัวละครในนิยายเสียอีก

ผังจี๋: ราชครูผังตัวจริงเคยเป็น判官ศาลไคฟง

คนแรกที่น่าเซอร์ไพรส์ที่สุดคือผังจี๋ (庞籍 ผาง จี๋) ต้นแบบของ "ราชครูผัง" ศัตรูตัวฉกาจของเปาบุ้นจิ้นในนิยาย ชีวประวัติใน《宋史》เล่มที่ 311 บอกว่าเขาเริ่มที่ศาลไคฟงตั้งแต่เป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายทหาร (兵曹参军) แล้วเจ้าเมืองเซวียขุย (薛奎) เสนอให้ย้ายเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายกฎหมาย (法曹) ต่อมาได้เป็นผู้พิพากษาผู้ช่วย (判官) และมีเรื่องที่ไม่แพ้คดีในนิยาย

「为开封府判官，尚美人遣内侍称教旨免工人市租。籍言：'祖宗以来，未有美人称教旨下府者，当杖内侍。'诏有司：'自今宫中传命，毋得辄受。'」

"เมื่อเป็นผู้พิพากษาผู้ช่วยศาลไคฟง พระสนมซ่าง (尚美人) ส่งขันทีมาอ้างพระเสาวนีย์ ให้ยกเว้นภาษีตลาดของช่าง ผังจี๋ทูลว่า 'ตั้งแต่บรรพกษัตริย์มา ไม่เคยมีพระสนมชั้นเหม่ยเหรินออกพระเสาวนีย์มาสั่งศาล ควรโบยขันทีผู้นั้น' จึงมีพระราชโองการถึงหน่วยงานว่า 'ต่อไปคำสั่งจากในวัง ห้ามรับโดยพลการ'"

— 《宋史》卷311 庞籍传

คนของศาลไคฟงตัวจริงที่กล้าเสนอ "โบยคนของวังหลัง" จึงเป็นราชครูผัง ไม่ใช่สี่องครักษ์ เรื่องผังจี๋ทั้งหมดอยู่ในตอนราชครูผังมีจริงไหม

หานเจี้ยง: ผู้ไต่สวนในคดีโอรสปลอมเหลิ่งชิง (1050)

คนที่สองคือหานเจี้ยง (韩绛 หาน เจี้ยง) ซึ่งเป็นผู้ไต่สวน (推官) ศาลไคฟง และทำคดีเดียวกับเปาบุ้นจิ้นจริง ๆ

「为开封府推官。有男子冷青，妄称其母顷在掖庭得幸，有娠而出生己，府以为狂，奏流汝州。绛言，留之在外将惑众。追责穷治……遂论弃市。」

"เป็นผู้ไต่สวนศาลไคฟง มีชายชื่อเหลิ่งชิงอ้างเท็จว่าแม่เคยได้รับความโปรดปรานในวังจนตั้งครรภ์ตนออกมา ศาลเห็นว่าเป็นคนบ้า เสนอให้เนรเทศไปหรู่โจว หานเจี้ยงทูลว่าถ้าปล่อยไว้ข้างนอกจะลวงประชาชน จึงสอบสวนจนถึงที่สุด… แล้วตัดสินประหารกลางตลาด"

— 《宋史》卷315 韩绛传

คดีเหลิ่งชิง (冷青 เหลิ่ง ชิง) ปี 1050 นี้ เปาบุ้นจิ้นซึ่งตอนนั้นอยู่ที่สำนักทัดทาน (知谏院) กับจ้าวไก้ (赵槩 จ้าว ไก้) ได้รับพระราชโองการให้ร่วมสอบจนตัดสินประหาร รายละเอียดคดีอยู่ในตอนคดีจริงของเปาบุ้นจิ้น ผู้ไต่สวนตัวจริงที่ทำงานคดีเดียวกับเปาบุ้นจิ้นมีชื่อและมีหลักฐาน แต่ชื่อของเขาคือหานเจี้ยง ไม่ใช่กงซุนเช่อ

ซือหม่ากวง: เคยเป็น推官ศาลไคฟง แต่ไม่ยืนยันว่าเป็นลูกน้องเปาบุ้นจิ้นที่ไคฟง

คนที่สามคือซือหม่ากวง (司马光 ซือหม่า กวง) ชีวประวัติใน《宋史》เล่มที่ 336 บอกว่าเขา "改直秘阁、开封府推官" คือย้ายมาเป็นผู้ไต่สวนศาลไคฟง ตำแหน่งนี้ตกอยู่ในปี 1058 แต่ไม่ทราบเดือน ขณะที่เปาบุ้นจิ้นพ้นจากศาลไคฟงในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าสองคนทำงานที่ไคฟงพร้อมกัน (ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน) ที่ยืนยันได้คือช่วงปี 1059–61 ซือหม่ากวงเป็นลูกน้องของเปาบุ้นจิ้นที่สามกรมการคลัง (三司)

ซูซื่อ: "รักษาการ推官" ปี 1069

คนที่สี่คือซูซื่อ (苏轼 ซู ซื่อ) หรือซูตงพัว หลังยุคเปาบุ้นจิ้นราวสิบปี ปี 1069 (ปีซีหนิงที่ 2) หวังอันสือ (王安石 หวัง อันสือ) ตั้งให้เขารักษาการผู้ไต่สวนศาลไคฟง หวังให้งานคดีที่หนักทำให้เขาพลาด แต่ผลออกมาตรงข้าม

「乃命轼权开封府推官，将困之以事。轼决断精敏，声闻益远。」

"จึงตั้งซูซื่อเป็นรักษาการผู้ไต่สวนศาลไคฟง หวังให้งานมัดตัวเขาไว้ แต่ซูซื่อตัดสินคดีได้เฉียบคมรวดเร็ว ชื่อเสียงยิ่งขจรไกล"

— 《续资治通鉴》卷66

ซูซื่อไม่ได้ทำงานกับเปาบุ้นจิ้น แต่เรื่องนี้บอกเราว่าตำแหน่ง "推官" ของศาลไคฟงเป็นที่ของปัญญาชนชั้นนำ ไม่ใช่ที่ของบัณฑิตสอบตกอย่างในนิยาย

### เปาบุ้นจิ้นเองก็ไม่ได้อยากให้มีคนกั้นหน้าศาล

ปิดหัวข้อนี้ด้วยรายละเอียดที่ย้อนแย้งกับภาพองครักษ์ยืนเรียงหน้าศาล จารึกเกี่ยวกับเปาบุ้นจิ้นบันทึกว่าศาลไคฟงเคยมี "牌司" คือด่านรับคำฟ้องที่ประตู ซึ่งเปาบุ้นจิ้นยกเลิก ให้ราษฎรเข้ามาฟ้องถึงตัวผู้ว่าโดยตรง เรื่องนี้เล่าเต็มในตอนคดีจริงของเปาบุ้นจิ้น และศาลไคฟงตัวจริง

6. ข้อควรระวังสำหรับคนเขียนต่อ

ถ้าจะเขียนหรือเล่าเรื่องทีมศาลไคฟงต่อ นี่คือประโยคที่พบบ่อยแต่ไม่ตรงกับตัวบท

1. "หวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ มาจาก《三侠五义》" — ไม่ใช่ จางหลง เจ้าหู่มีในนิยายหมิง และสี่ชื่อครบใน《清风闸》ฉบับพิมพ์ 1819
2. "กงซุนเช่อเป็นที่ปรึกษาตัวจริงของเปาบุ้นจิ้น" — ไม่มีในเอกสารสมัยซ่ง เกิดใน《三侠五义》ตอนที่ 7
3. "สี่องครักษ์เป็นองครักษ์ชั้นสูงของราชสำนัก" — ในนิยายเองเป็นแค่ "校尉" และเป็นอดีตโจรเขาถู่หลงกัง
4. "ศาลไคฟงมีเพชฌฆาตประจำศาลคือสี่องครักษ์" — ศาลจริงไม่มีตำแหน่งแบบนี้ และคดีประหารต้องส่งทบทวนถึงฮ่องเต้ (ดูตอนเครื่องประหารสามหัว)
5. "งิ้วเปาบุ้นจิ้นยุคแรกก็มีหวังเฉา หม่าฮั่น" — งิ้วหยวนใช้ "จางเชียน" และ "หลี่ว่าน"
6. "ศาลไคฟงเก่งอยู่คนเดียวคือเปาบุ้นจิ้น" — คนที่เคยนั่งตำแหน่งในศาลไคฟงมีปัญญาชนชั้นนำอย่างหานเจี้ยง ซือหม่ากวง และซูซื่อ (ต่างช่วงเวลากัน) และเปาบุ้นจิ้นตัวจริงก็ไม่ได้เป็นนายใจดีแบบในละคร ซือหม่ากวงบันทึกว่าเวลาลูกน้องมาเสนองาน เขาชอบตำหนิต่อหน้า แต่ถ้าเหตุผลถูกก็ยอมทำตาม (ดูตอนด้านที่ไม่สมบูรณ์แบบของเปาบุ้นจิ้น)
7. "ซือหม่ากวงเป็นลูกน้องเปาบุ้นจิ้นที่ศาลไคฟง" — ยังยืนยันไม่ได้ เพราะไม่ทราบเดือนที่ซือหม่ากวงรับตำแหน่งในปี 1058

คำถามที่พบบ่อย

หวังเฉา หม่าฮั่น มีจริงไหม? ไม่มีในประวัติศาสตร์ ไม่มีชื่อในเอกสารสมัยซ่ง ชื่อจางหลงกับเจ้าหู่มีในนิยายสมัยหมิง และสี่ชื่อหวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ ครบกันครั้งแรกที่พบในนิยาย《清风闸》ฉบับพิมพ์ปี 1819

กงซุนเช่อมีจริงไหม? ไม่มี กงซุนเช่อเป็นตัวละครที่เกิดในนิยาย《三侠五义》ตอนที่ 7 (ปี 1879) คำว่า "公孙策" ในตำราเก่ามีแต่ในกลอนสมัยถังที่หมายถึงข้อสอบของกงซุนหง ไม่ใช่ชื่อคน

กงซุนเช่อเป็นหมอหรือเปล่า? ในนิยายเป็นบัณฑิตที่สอบตกซ้ำ ๆ จนต้องไปอาศัยวัดต้าเซี่ยงกั๋ว แล้วปลอมตัวเป็นหมอเร่แบกกล่องยาออกไปสืบคดีให้เปาบุ้นจิ้น ละครปี 1993 จึงให้เขาทั้งวางแผนและรักษาคน

สี่องครักษ์มาจากไหนในนิยาย? ใน《三侠五义》ทั้งสี่เป็นอดีตโจรเขาถู่หลงกัง จางหลงกับเจ้าหู่ไม่ยอมอยู่บ้านราชครูผัง หวังเฉากับหม่าฮั่นถูกราชครูผังไล่จากสนามสอบบู๊ แล้วทั้งสี่มาสวามิภักดิ์เปาบุ้นจิ้นที่ศาลไคฟง (ตอนที่ 6–8)

ใครเป็นลูกน้องเปาบุ้นจิ้นในงิ้วรุ่นแรก? ในงิ้วสมัยหยวน ลูกน้องของเปาไต้จื้อชื่อ "จางเชียน" (张千) และมีผู้คุมชื่อ "หลี่ว่าน" (李万) ซึ่งเป็นชื่อสำเร็จรูปของบทเจ้าหน้าที่ศาลในงิ้วยุคนั้น

ศาลไคฟงมีใครบ้าง? ตาม《宋史》เล่มที่ 166 ศาลไคฟงจริงมีผู้พิพากษาผู้ช่วยและผู้ไต่สวนรวม 4 คน ซือลู่ชานจฺวิน 1 คน เจ้าหน้าที่หกฝ่าย เจ้าหน้าที่ตรวจเมือง เจ้าหน้าที่ประจำเขต และเสมียนราว 600 คน ไม่มีองครักษ์ประจำตัวผู้ว่า

สี่องครักษ์ยศอะไร? ในนิยาย《三侠五义》ทั้งสี่มียศแค่ "校尉" (เซี่ยวเว่ย) นายทหารชั้นผู้น้อย ไม่ใช่องครักษ์ชั้นสูง ตอนที่ 49 เจ้าหู่ยังบ่นว่าลำบากหลายปีกว่าจะได้ยศนี้

"หวังเฉา หม่าฮั่น" แปลว่าอะไร? ในนิยายคือชื่อคนสองคนในสี่องครักษ์ของศาลไคฟง หวังเฉา (王朝) เป็นพี่ใหญ่ หม่าฮั่น (马汉) เป็นคนที่สอง ในสายตาผม ทั้งสี่เหมือนมือปราบมือดีที่เปาบุ้นจิ้นไว้ใจ

สรุป

ชื่อทีมศาลไคฟงที่คนไทยท่องได้ขึ้นใจไม่ได้เกิดพร้อมกัน แต่สะสมมาหลายร้อยปี เริ่มจาก "จางเชียน" ชื่อเจ้าหน้าที่สำเร็จรูปในงิ้วหยวน มาเป็นจางหลง เจ้าหู่ และยี่สิบสี่ชายไร้ใจในนิยายหมิง ครบสี่ชื่อหวังเฉา หม่าฮั่น จางหลง เจ้าหู่ ใน《清风闸》ปี 1819 ได้ประวัติอดีตโจรเขาถู่หลงกังและได้กงซุนเช่อที่ปรึกษาสอบตกใน《三侠五义》ปี 1879 แล้วจึงกลายเป็นทีมหกคนในละครปี 1993

ส่วนทีมงานจริงของศาลไคฟงคือข้าราชการตุลาการที่ราชสำนักแต่งตั้ง และในบรรดาคนที่เคยนั่งตำแหน่งเหล่านั้นมีชื่อดังกว่าตัวละครเสียอีก ทั้งหานเจี้ยงที่สอบคดีโอรสปลอม ซูซื่อที่ตัดสินคดีเฉียบจนชื่อเสียงขจร และผังจี๋ที่เคยเสนอให้โบยขันทีของวังหลัง ผังจี๋คนนี้แหละที่นิยายเปลี่ยนให้เป็นราชครูผังจอมกังฉิน ตอนต่อไปผมจะเปิดเรื่องของเขาในราชครูผังมีจริงไหม

แหล่งข้อมูล

ตัวบทชั้นต้น (วิกิซอร์ซภาษาจีน ตรวจข้อความ 30 ต.ค. 2569)

• 《宋史》卷166 职官六 (开封府)
• 《宋史》卷311 庞籍传
• 《宋史》卷315 韩绛传
• 《宋史》卷336 司马光传
• 《续资治通鉴》卷66
• 关汉卿《包待制三勘蝴蝶梦》
• 《包待制陈州粜米》
• 《百家公案》ตอนที่ 1 · ตอนที่ 48
• 《龙图公案》(包公案) 第十一则 黄菜叶
• 李雨堂《万花楼》ตอนที่ 7
• 浦琳《清风闸》ตอนที่ 27 · 提要
• 石玉昆《三侠五义》ตอนที่ 6 · ตอนที่ 7 · ตอนที่ 9 · ตอนที่ 49
• 于结《赋得生刍一束》《全唐诗》卷272

ละครและการพากย์

• 包青天 (1993年电视剧) — วิกิพีเดียภาษาจีน (รายชื่อนักแสดง)
• 包青天 (1993) ตอนที่ 224 — 电视猫 (tvmao) (เรื่องย่อ)
• Thai Voice Actor Wiki (fandom) หน้าสัญชัย ปลั่งกมล และบัญชา เหมะบุตร (ผู้พากย์ช่อง 3)

---

ชุดเปิดความจริง เปาบุ้นจิ้น ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) เขียนโดยธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) — หน้ารวมทุกตอน · ภาค 2 คนรอบตัวในละคร ใครมีจริง: จั่นเจา → กงซุนเช่อและสี่องครักษ์ → ราชครูผัง → อ๋องแปด → ซ่งเหรินจง → เต็กเช็งแม่ทัพหน้าขาว