↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101
สมุดร้านลงร้านฟรี
แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
พระพุทธเจ้าในวัดจีน · ทิศตะวันออก 东方

พระไภษัชยคุรุ 药师佛 คือใคร พระพุทธเจ้าแห่งโลกไพฑูรย์ทิศตะวันออก ปณิธาน 12 ข้อ คาถาจากพระสูตร และพระกริ่ง

อ่านจากพระสูตร 药师经 ทุกสำนวน: ปณิธาน 12 ข้อ พิธีต่อชีวิตเลข 49 คาถาที่เติมทีหลัง สองพระโพธิสัตว์กับแม่ทัพยักษ์ 12 องค์ และทางที่มาถึงไทยผ่านอโรคยศาลกับพระกริ่ง

โดย · · อ่าน ~26 นาที
ภาพประกอบพระไภษัชยคุรุ 药师佛 ปิดทอง ผมสีน้ำเงิน นั่งขัดสมาธิบนบัว มือขวายกปางประทานอภัย มือซ้ายถือลูกแก้วสีน้ำเงินบนตัก มีรัศมีทอง ลอยเหนือทะเลหมอก ภูเขา และดวงอาทิตย์ยามเช้า
พระไภษัชยคุรุ 药师佛 พระพุทธเจ้าแห่งโลกไพฑูรย์ทิศตะวันออก มือซ้ายถือภาชนะยาสีน้ำเงินตามคัมภีร์พิธีสมัยถัง (ภาพประกอบสร้างด้วย AI ตามลักษณะในรายงาน ไม่ใช่ภาพถ่ายรูปเคารพจริง)

พระไภษัชยคุรุ คือพระพุทธเจ้าในคติมหายาน ผู้ประทับอยู่ในโลกธาตุไพฑูรย์บริสุทธิ์ทางทิศตะวันออก จีนเรียก 药师佛 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะซือฮุก / จีนกลาง เย่าซือฝอ — พระพุทธเจ้าครูแห่งยา) พระสูตรที่พระถังซำจั๋งแปลเป็นภาษาจีนเมื่อ ค.ศ. 650 เล่าว่าพระองค์ตั้งปณิธาน 12 ข้อ ให้ผู้ได้ยินพระนามพ้นจากโรค ความหิว ความมืด และความเห็นผิด มีพระโพธิสัตว์แสงอาทิตย์กับแสงจันทร์อยู่เคียงข้าง และแม่ทัพยักษ์ 12 องค์ปฏิญาณคุ้มครองผู้สวด[1][2] คนไทยรู้จักพระองค์ผ่านอโรคยศาลสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 และผ่านพระกริ่ง[3][4]

ชื่อที่คนไทยค้นหามากที่สุดคือ "พระไภษัชยคุรุ" ส่วนชื่อเต็มที่พบในจารึกและบทความไทยคือพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภา หรือเขียนว่า พระไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภา[5][3] คนไทยเชื้อสายจีนเรียกเอี๊ยะซือฮุก บางแหล่งเรียกพระหมอยา หรือพระพุทธเจ้าแพทย์[4][5] ทุกชื่อหมายถึงพระองค์เดียวกัน

บทความนี้อยู่ในชุด เทพเจ้าจีนและตำนาน เรียบเรียงจากพระสูตรภาษาจีนในฐานข้อมูล CBETA ฉบับแปลของโครงการ 84000 บัญชีคัมภีร์จีนโบราณ หลักฐานศิลปะ และบทความไทย เพื่อแยกให้เห็นว่าข้อใดพระสูตรพูดไว้จริง ข้อใดเป็นประเพณีที่เกิดทีหลัง และข้อใดยังไม่มีหลักฐาน

ห้าข้อที่ควรรู้ก่อนอ่านต่อ

  1. พระไภษัชยคุรุเป็นพระพุทธเจ้าที่ตรัสรู้แล้วตามพระสูตร ไม่ใช่พระโพธิสัตว์ และไม่ใช่เทพพื้นบ้านจีน[1]
  2. ปณิธาน 12 ข้อพูดถึงโรคภัยตรง ๆ เพียงสองข้อ ที่เหลือว่าด้วยแสงสว่าง ศีล ความเห็นถูก อาหาร เครื่องนุ่งห่ม และผู้ถูกจองจำ[1]
  3. คาถายอดนิยม 药师灌顶真言 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะซือก่วงเต้งจิงงั้ง / จีนกลาง เย่าซือกว้านติ่งเจินเหยียน — คาถาอภิเษกของพระไภษัชยคุรุ) ไม่อยู่ในสำนวนของพระถังซำจั๋งฉบับพระไตรปิฎก ฉบับสวดที่ใช้กันทุกวันนี้เติมมาจากอีกสำนวนหนึ่ง[1][6][7]
  4. วันสมโภชเดือน 9 วันที่ 30 ตามจันทรคติไม่มีในพระสูตร เป็นประเพณีของวัดจีน ปี 2569 ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน[1][8]
  5. เรื่องสุขภาพทั้งหมดในบทความนี้คือความเชื่อตามคัมภีร์และประเพณี ไม่ใช่วิธีรักษาโรค พระสูตรเองนับการ "ป่วยแล้วไม่มีหมอ หรือได้ยาผิด" เป็นการตายก่อนเวลาข้อแรก[1]

ข้อมูลด่วน: พระไภษัชยคุรุ (药师佛)

หัวข้อ รายละเอียด
อักษรจีน 药师佛 · ตัวเต็ม 藥師佛 · พระนามในพระสูตร 药师琉璃光如来[1]
แต้จิ๋ว iêh8 se1 hug8 · เอี๊ยะซือฮุก (สำเนียงเท่งไฮ้ ศิลปวัฒนธรรมใช้รูปเขียนนี้)[4]
จีนกลาง Yàoshī Fó · เย่าซือฝอ[1]
สันสกฤต Bhaiṣajyaguru (ครูแห่งยา) · ชื่อเต็ม Bhaiṣajyaguru-vaiḍūrya-prabha (ครูแห่งยา ผู้มีแสงไพฑูรย์)[9]
ชื่อไทยที่พบ พระไภษัชยคุรุ, พระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภา, เอี๊ยะซือฮุก, พระหมอยา, พระพุทธเจ้าแพทย์[4][5][3]
ฐานะ พระพุทธเจ้า (ตถาคต) ประจำโลกธาตุไพฑูรย์บริสุทธิ์ทางทิศตะวันออก[1]
ผู้แวดล้อม พระโพธิสัตว์แสงอาทิตย์ (สุริยประภา) กับแสงจันทร์ (จันทรประภา) และแม่ทัพยักษ์ 12 องค์ องค์ละบริวาร 7,000[1]
รูปลักษณ์/ของถือ พระสูตรไม่บรรยายรูป คัมภีร์พิธีสมัยถังให้มือซ้ายถือภาชนะยา วัดจีนปัจจุบันนิยมมือซ้ายถือหม้อยาหรือบาตรยา มือขวาประทานอภัยหรือประทานพร[10][11]
วันสำคัญ เดือน 9 วันที่ 30 จันทรคติ (九月三十) ตามประเพณีวัดจีน ปี 2569 ตรงกับ 8 พ.ย.[8]
ศาสนสถานสำคัญ ถ้ำโม่เกาคูที่ 220 ตุนหวง, หอพระไภษัชยคุรุในวัดหลิงอิ่นและวัดยงเหอกง, ในไทยคือวัดมังกรกมลาวาส[12][13][14][5]
พระสูตรหลัก 药师琉璃光如来本愿功德经 (ไทโช T450) สำนวนพระถังซำจั๋ง ค.ศ. 650[1][2]

1. ชื่อ ความหมาย และฐานะในพระสูตร

ชื่อสันสกฤต Bhaiṣajyaguru ประกอบด้วย "ไภษัชย" ที่แปลว่ายาหรือการเยียวยา กับ "คุรุ" ที่แปลว่าครู ชื่อเต็มต่อท้ายด้วย vaiḍūrya-prabha คือ "แสงแห่งไพฑูรย์" อัญมณีสีน้ำเงินที่จีนแปลว่า 琉璃 (แต้จิ๋ว ลิ้วลี้ / จีนกลาง หลิวหลี — ไพฑูรย์)[9] พระสูตรใช้อัญมณีนี้บรรยายพระวรกายว่า "身如琉璃,内外明彻" คือใสดั่งไพฑูรย์ สว่างทั้งภายในและภายนอก[1]

ในภาษาจีน พระนามเต็มตามพระสูตรคือ 药师琉璃光如来 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะซือลิ้วลี้กวงยู้ไล้ / จีนกลาง เย่าซือหลิวหลีกวางหรูไหล — ตถาคตครูแห่งยา ผู้มีแสงไพฑูรย์)[1] ส่วนวัดจีนนิยมเรียกในบทสวดว่า 消灾延寿药师佛 (แต้จิ๋ว เซียวไจเอี๋ยงสิ่วเอี๊ยะซือฮุก / จีนกลาง เซียวไจเหยียนโซ่วเย่าซือฝอ — พระไภษัชยคุรุผู้ขจัดภัย ยืดอายุ)[8][15] ชื่อ 大医王佛 (แต้จิ๋ว ไต๋อุยอ๊วงฮุก / จีนกลาง ต้าอีหวังฝอ — พระพุทธเจ้าราชาแห่งหมอ) ก็มีผู้ใช้ แต่พบในแหล่งเดียว[15] ทิเบตเรียกพระองค์ว่า sman gyi lha และญี่ปุ่นเรียก Yakushi[9][16]

พระพุทธเจ้าแห่งทิศตะวันออก

พระสูตรระบุที่ประทับไว้ชัดเจน:

东方去此过十殑伽沙等佛土,有世界名净琉璃,佛号药师琉璃光如来

ทางทิศตะวันออก ห่างจากที่นี่ไปเกินพุทธเกษตรจำนวนเท่าเม็ดทรายในแม่น้ำคงคาสิบสาย มีโลกชื่อไพฑูรย์บริสุทธิ์ พระพุทธเจ้าที่นั่นมีพระนามว่าไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาตถาคต[1]

โลกนี้เรียกรวมว่า 东方净琉璃世界 (แต้จิ๋ว ตงฮวงเจ๋งลิ้วลี้สี่ไก่ / จีนกลาง ตงฟางจิ้งหลิวหลีซื่อเจี้ย — โลกไพฑูรย์บริสุทธิ์ทิศตะวันออก) พระสูตรบรรยายว่า "一向清净,无有女人,亦无恶趣,及苦音声" คือบริสุทธิ์โดยตลอด ไม่มีสตรี ไม่มีทุคติ และไม่มีเสียงแห่งความทุกข์ แล้วเทียบว่าความงามของแดนนี้เสมอด้วยสุขาวดีทางทิศตะวันตก[1] ผู้ที่คุ้นกับพระอมิตาภพุทธเจ้าแห่งสุขาวดี จึงเข้าใจภาพนี้ได้ง่าย คือพระพุทธเจ้าสององค์ที่ประทับคนละทิศ

คำว่า "ไม่มีสตรี" สะท้อนคติของสังคมโบราณที่เห็นว่าการเกิดเป็นหญิงมีข้อจำกัดมากกว่า ควรอ่านในบริบทนั้น ไม่ใช่การตัดสินคุณค่าของผู้หญิง

ใครเป็นผู้เล่า และเล่าให้ใครฟัง

ตัวบทเปิดเรื่องว่าพระศากยมุนี "至广严城,住乐音树下" คือเสด็จถึงเมืองไวศาลี ประทับใต้ต้นไม้ชื่อเสียงไพเราะ แล้วพระมัญชุศรีทูลขอให้ตรัสพระนามและปณิธานของพระพุทธเจ้าองค์นี้ "为欲利乐像法转时诸有情故" คือเพื่อประโยชน์ของสรรพสัตว์ในยุคที่พระธรรมเหลือแต่รูปแบบ[1] พูดอีกแบบคือ พระศากยมุนีพุทธเจ้า เป็นผู้เล่า และพระมัญชุศรีโพธิสัตว์ เป็นผู้ถาม

ตลอดพระสูตรเรียกพระองค์ด้วยพระคุณนามแบบพระพุทธเจ้า เช่น 如来、应、正等觉 (ตถาคต อรหันต์ สัมมาสัมพุทธะ)[1] ข้อนี้คือหลักฐานตรงที่สุดว่าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้า ไม่ใช่พระโพธิสัตว์ ส่วนสำนวนแปลภายหลังของ 义净 (แต้จิ๋ว หงีเจ๋ง / จีนกลาง อี้จิ้ง — พระภิกษุนักแปลสมัยถัง) ขยายเรื่องเป็นพระพุทธเจ้าเจ็ดพระองค์ทางทิศตะวันออก และพระไภษัชยคุรุคือองค์ที่เจ็ด[17]

2. ที่มาของ 药师经: ต้นฉบับกิลกิตและฉบับแปลจีน

药师经 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะซือเก็ง / จีนกลาง เย่าซือจิง — พระสูตรพระไภษัชยคุรุ) ไม่ได้เกิดในจีน หลักฐานชั้นต้นยืนยันว่ามีต้นฉบับสันสกฤตจริง โครงการ 84000 อ้างงานของ Gregory Schopen ว่าในกองคัมภีร์ที่ขุดได้จากสถูปที่กิลกิต (ปากีสถานปัจจุบัน) มีพระสูตรนี้อย่างน้อย 5 ฉบับ แบ่งได้ 2 สำนวน หมุนเวียนใช้ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 5–6 และศานติเทวะยังยกข้อความจากพระสูตรนี้ไปใช้ในศิกษาสมุจจัย แสดงว่าในอินเดียยังรู้จักกันดีถึงศตวรรษที่ 8[9]

ฉบับทิเบตแปลในต้นศตวรรษที่ 9 พระไตรปิฎกทิเบตจัดไว้ในหมวดกริยาตันตระ แม้ผู้แปลของ 84000 จะเห็นว่าตัวบทไม่มีลักษณะตันตระชัดเจน และฉบับทิเบตนี้ไม่มีคาถาในตัวพระสูตร คาถาแยกอยู่ในคัมภีร์อีกเล่มหนึ่ง[9]

ฉบับแปลจีนห้าสำนวน เหลือสี่

สมัย ผู้แปล ชื่อคัมภีร์ เลขไทโช ปี ค.ศ.
จิ้นตะวันออก ศรีมิตร (帛尸梨蜜多罗) 佛说灌顶拔除过罪生死得度经 (灌顶经 ผูกที่ 12) T1331 ต้นศตวรรษที่ 4 (ตามบัญชีรุ่นหลัง)[18][9]
หลิวซ่ง ฮุ่ยเจี่ยน (慧简) 灌顶经 1 ผูก (ชื่ออื่น 药师琉璃光经) ไม่เหลือเป็นฉบับแยก — 457[19]
สุย ธรรมคุปต์ (达摩笈多) 佛说药师如来本愿经 T449 615/616[20][21][9]
ถัง พระถังซำจั๋ง (玄奘) 药师琉璃光如来本愿功德经 T450 650[1][2]
ถัง 义净 药师琉璃光七佛本愿功德经 2 ผูก T451 707[17][22]

สำนวนที่เป็นฐานของฉบับสวดในวัดจีนทุกวันนี้คือของ 玄奘 (แต้จิ๋ว เฮี้ยงจั่ง / จีนกลาง เสวียนจั้ง — พระภิกษุนักแปลสมัยถังที่คนไทยรู้จักในชื่อพระถังซำจั๋ง)[7] บัญชีคัมภีร์สมัยถังบันทึกว่าแปลเสร็จ "永徽元年五月五日于大慈恩寺翻经院译" คือวันที่ 5 เดือน 5 ปีหย่งฮุยที่ 1 (ค.ศ. 650 ตรงกับ พ.ศ. 1193) ที่สำนักแปลคัมภีร์วัดต้าฉือเอิน[2] ท่านผู้นี้คือผู้แปลปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร ฉบับจีนด้วย[23]

สำนวนของ 义净 แปลในฤดูร้อนปี ค.ศ. 707 ภายในพระราชวัง บัญชีคัมภีร์บันทึกว่า "时帝亲御法筵手自笔受" คือจักรพรรดิเสด็จมาประทับในพิธีและทรงจดคำแปลด้วยพระหัตถ์เอง[22] ส่วนปีของธรรมคุปต์ บัญชีจีนให้วันที่ 8 เดือน 12 ปีต้าเย่ที่ 11 ซึ่งนับปีจีนคือ 615 แต่วันนั้นตกต้นปี 616 ตามปฏิทินสากล 84000 จึงเขียนว่า 616[21][9]

ข้อถกเถียง: สำนวนแรกเรียบเรียงในจีนหรือไม่

บัญชีคัมภีร์เก่าที่สุดที่ตรวจได้คือ 出三藏记集 (บันทึกรวมว่าด้วยการแปลพระไตรปิฎก รวบรวมต้นศตวรรษที่ 6) จัด "灌顶经一卷(一名药师琉璃光经)" ไว้ในหมวด "新集疑经伪撰杂录" ซึ่งเป็นหมวดคัมภีร์ที่น่าสงสัยว่าแต่งขึ้นในจีน และระบุว่าภิกษุ 慧简 (แต้จิ๋ว หุยกั้ง / จีนกลาง ฮุ่ยเจี่ยน — ภิกษุจีนสมัยหลิวซ่ง) "依经抄撰" คือคัดเรียบเรียงจากพระสูตรเมื่อปี 457[19] ผู้รวบรวมยังหมายเหตุไว้ว่า "此经后有续命法,所以偏行于世" คือพระสูตรนี้มีวิธีต่อชีวิตอยู่ท้ายเล่ม จึงแพร่หลายในสังคม[19]

บัญชีรุ่นหลังกลับนับสำนวนเดียวกันว่าเป็นงานของศรีมิตรในต้นศตวรรษที่ 4[21][9] ข้อสรุปที่หลักฐานรองรับคือ แก่นของพระสูตรมีต้นฉบับสันสกฤตจริง[9] ส่วนสำนวนในชุด 灌顶经 คือจุดที่นักรวบรวมคัมภีร์จีนโบราณเองเคยสงสัยว่าเรียบเรียงในจีน[19]

3. ปณิธาน 12 ข้อของพระไภษัชยคุรุ

หัวใจของพระสูตรคือ 十二大愿 (แต้จิ๋ว จั๊กหยีไต๋เงี่ยง / จีนกลาง สือเอ้อร์ต้าย่วน — ปณิธานใหญ่ 12 ข้อ) ที่พระไภษัชยคุรุตั้งไว้ขณะยังบำเพ็ญเป็นพระโพธิสัตว์ ทุกข้อขึ้นต้นด้วย "愿我来世得菩提时" คือ "ขอให้เมื่อข้าพเจ้าบรรลุโพธิญาณในชาติหน้า"[1] ตารางนี้สรุปตามสำนวนพระถังซำจั๋ง

ข้อ ถ้อยคำสำคัญจากพระสูตร ใจความ
1 自身光明 · 令一切有情,如我无异 กายของพระองค์รุ่งเรืองส่องโลกทั้งหลาย และให้สรรพสัตว์เป็นเช่นพระองค์[1]
2 身如琉璃 · 幽冥众生,悉蒙开晓 กายใสดั่งไพฑูรย์ ผู้อยู่ในที่มืดได้รับแสงสว่าง[1]
3 皆得无尽所受用物 สรรพสัตว์ไม่ขาดแคลนเครื่องใช้สอย[1]
4 悉令安住菩提道中 · 皆以大乘而安立之 ผู้หลงทางได้กลับสู่ทางแห่งการตรัสรู้ และเข้าสู่มหายาน[1]
5 得不缺戒 · 还得清净 ผู้ประพฤติพรหมจรรย์มีศีลไม่ขาด ผู้ล่วงศีลกลับบริสุทธิ์[1]
6 诸根完具,无诸疾苦 ผู้มีกายพิการหรือเจ็บป่วยต่าง ๆ ได้อวัยวะครบ ไม่มีโรคภัย[1]
7 众病逼切,无救无归,无医无药 ผู้ป่วยไร้ที่พึ่ง ได้ยินพระนามแล้วพ้นโรค กายใจเป็นสุข[1]
8 转女成男 หญิงที่ทุกข์จากความเป็นหญิงได้เกิดเป็นชาย[1]
9 出魔羂网 · 置于正见 พ้นบ่วงมาร กลับสู่ความเห็นถูก[1]
10 王法所录 · 解脱一切忧苦 ผู้ต้องโทษถูกจองจำพ้นจากทุกข์[1]
11 先以上妙饮食 · 后以法味 ผู้หิวได้อาหารก่อน แล้วจึงได้รสแห่งธรรม[1]
12 贫无衣服 · 上妙衣服 ผู้ไร้เครื่องนุ่งห่มได้เสื้อผ้าและเครื่องประดับ[1]

ถ้านับตามตัวบท มีเพียงข้อ 6 กับข้อ 7 ที่พูดถึงโรคภัยตรง ๆ[1] ฉายา "พระหมอยา" จึงมาจากสองข้อนี้เป็นหลัก ส่วนอีกสิบข้อพูดถึงปัจจัยสี่ ศีล ปัญญา และความยุติธรรม ภาพของพระไภษัชยคุรุในพระสูตรจึงกว้างกว่า "หมอรักษาโรค" มาก คือพระพุทธเจ้าที่ตั้งใจช่วยทุกข์ทุกด้านของชีวิต

ข้อ 7 คือข้อที่คนจดจำมากที่สุด:

若诸有情,众病逼切,无救无归,无医无药,无亲无家,贫穷多苦

หากสรรพสัตว์ใดถูกโรคทั้งหลายบีบคั้น ไม่มีผู้ช่วย ไม่มีที่พึ่ง ไม่มีหมอ ไม่มียา ไม่มีญาติ ไม่มีบ้าน ยากจนและทุกข์มาก (ตัวบทต่อว่า เมื่อชื่อของข้าพเจ้าผ่านหูเพียงครั้งเดียว โรคจะหาย กายใจเป็นสุข)[1]

ข้อ 8 ควรอ่านในบริบทเดียวกับเรื่อง "ไม่มีสตรี" ในพุทธเกษตร คือคติของยุคโบราณ ไม่ใช่คำสอนให้ดูแคลนผู้หญิง

4. เลข 49 กับพิธีต่อชีวิตในพระสูตร

บัญชีคัมภีร์จีนต้นศตวรรษที่ 6 บันทึกไว้แล้วว่าพระสูตรนี้แพร่หลายเพราะมีวิธีต่อชีวิต[19] ผู้อธิบายวิธีนี้ในพระสูตรคือ 救脱菩萨 (แต้จิ๋ว กิ่วถุกผ่อสัก / จีนกลาง จิ้วทัวผูซ่า — พระโพธิสัตว์ผู้ช่วยให้หลุดพ้น) ซึ่งเล่าว่าคนป่วยหนักใกล้ตายจะเห็นทูตของพญายมมานำวิญญาณไปพิจารณา

然诸有情,有俱生神,随其所作,若罪若福,皆具书之,尽持授与琰魔法王

สรรพสัตว์ทั้งหลายมีเทพที่เกิดพร้อมตัว คอยจดการกระทำทั้งบาปและบุญไว้ทั้งหมด แล้วนำไปมอบแด่พญายมราช[1]

หากญาติและมิตรช่วยกันพึ่งพระไภษัชยคุรุ นิมนต์พระสงฆ์สวดพระสูตร "然七层之灯,悬五色续命神幡" คือจุดตะเกียงเจ็ดชั้นและแขวนธงห้าสี วิญญาณอาจกลับคืนได้ในวันที่ 7, 21, 35 หรือ 49 เหมือนตื่นจากฝัน และจดจำผลแห่งกรรมของตนได้ชัด จึงไม่กล้าทำบาปอีก[1] ธงนี้เรียกว่า 续命神幡 (แต้จิ๋ว ซกเหมงซิ้งพวง / จีนกลาง ซวี่มิ่งเสินฟาน — ธงศักดิ์สิทธิ์ต่อชีวิต)

วิธีทำตามตัวบท

เมื่อพระอานนท์ถามว่าต้องบูชาอย่างไร พระโพธิสัตว์ตอบเป็นขั้นตอน[1]

若有病人,欲脱病苦,当为其人,七日七夜,受持八分斋戒……读诵此经四十九遍;然四十九灯;造彼如来形像七躯,一一像前各置七灯,一一灯量大如车轮,乃至四十九日,光明不绝;造五色彩幡,长四十九搩手,应放杂类众生至四十九

หากมีผู้ป่วยต้องการพ้นจากโรค ให้ถือศีลแปดแทนผู้นั้นเจ็ดวันเจ็ดคืน … สวดพระสูตรนี้ 49 จบ จุดตะเกียง 49 ดวง สร้างพระรูปของพระตถาคตองค์นั้นเจ็ดองค์ หน้าแต่ละองค์ตั้งตะเกียงเจ็ดดวง แต่ละดวงใหญ่เท่าล้อเกวียน ให้สว่างต่อเนื่องถึง 49 วัน ทำธงห้าสียาว 49 คืบ และปล่อยสัตว์นานาชนิด 49 ตัว[1]

ตัวเลข 7 กับ 49 (เจ็ดคูณเจ็ด) จึงเป็นโครงของพิธีทั้งหมด ส่วนรายละเอียดต่างกันบ้างตามสำนวน เช่น ความยาวธง สำนวนพระถังซำจั๋งว่า 49 คืบ สำนวนธรรมคุปต์และ 灌顶经 ว่า 49 ฉื่อ (ศอกจีน) ส่วนสำนวน 义净 ให้ทำธงหลากสี 49 ผืน กับธงยาวอีกผืนยาว 49 ฉื่อ โดยไม่ระบุว่าห้าสี[1][20][18][6]

ภัยของบ้านเมือง และการตายก่อนเวลาเก้าแบบ

พระสูตรขยายพิธีเดียวกันไปถึงระดับรัฐ ถ้ากษัตริย์เผชิญภัยเจ็ดอย่าง คือโรคระบาด ข้าศึกรุกราน กบฏภายใน ดาวผิดปกติ สุริยุปราคาและจันทรุปราคา ลมฝนผิดฤดู และฝนแล้ง ให้ปล่อยนักโทษและบูชาแบบเดียวกัน[1]

จากนั้นจึงอธิบาย "การตายก่อนเวลาเก้าแบบ" ข้อแรกคือ "得病虽轻,然无医药及看病者,设复遇医,授以非药,实不应死而便横死" คือป่วยไม่หนัก แต่ไม่มียาและไม่มีคนดูแล หรือพบหมอแต่ได้ยาผิด ทั้งที่ไม่ควรตายก็ตาย[1] ข้อเดียวกันยังรวมถึงคนที่เชื่อหมอผีทำนายเคราะห์ แล้วฆ่าสัตว์เซ่นเพื่อขอต่ออายุ ซึ่งพระสูตรว่าในที่สุดก็ไม่ได้อายุยืน[1] ที่เหลืออีกแปดแบบคือ ถูกลงโทษตามกฎหมายบ้านเมือง หลงสนุกล่าสัตว์และเมาสุราจนถูกอมนุษย์ดูดพลัง ไฟไหม้ จมน้ำ ถูกสัตว์ร้ายทำร้าย ตกจากที่สูง ยาพิษและคุณไสย และอดอาหาร[1]

ผู้เขียนเห็นว่าข้อนี้สำคัญ เพราะพระสูตรแห่งการรักษาโรคเองนับการไม่มีหมอและการได้ยาผิดเป็นภัยข้อแรก การสวดบูชาจึงไม่ได้ถูกวางไว้แทนการรักษา

5. สองพระโพธิสัตว์ และแม่ทัพยักษ์ 12 องค์

พระสูตรระบุว่าในพุทธเกษตรของพระองค์ "有二菩萨摩诃萨:一名日光遍照,二名月光遍照" คือมีพระมหาโพธิสัตว์สององค์ผู้เป็นหัวหน้าในหมู่พระโพธิสัตว์ที่นั่น[1] ได้แก่ 日光遍照菩萨 (แต้จิ๋ว ยิกกวงเปี่ยงเจี่ยผ่อสัก / จีนกลาง รื่อกวางเปี้ยนจ้าวผูซ่า — พระโพธิสัตว์แสงอาทิตย์ส่องทั่ว) และ 月光遍照菩萨 (แต้จิ๋ว เงวะกวงเปี่ยงเจี่ยผ่อสัก / จีนกลาง เยว่กวางเปี้ยนจ้าวผูซ่า — พระโพธิสัตว์แสงจันทร์ส่องทั่ว) ไทยเรียกตามสันสกฤตว่าพระสุริยประภากับพระจันทรประภา เมื่อรวมกับพระไภษัชยคุรุเรียกว่า 东方三圣 (แต้จิ๋ว ตงฮวงซังเส่ง / จีนกลาง ตงฟางซานเซิ่ง — สามองค์ศักดิ์สิทธิ์แห่งทิศตะวันออก)[1]

ชื่อสององค์นี้ต่างกันตามสำนวน 灌顶经 ใช้ "日曜" กับ "月净" สำนวนธรรมคุปต์ใช้ "日光" กับ "月光"[18][20] และหน้าแนะนำวัดหลิงอิ่นเรียก "日光天子" กับ "月光天子"[13]

แม่ทัพยักษ์ 12 องค์

ในที่ประชุมฟังธรรมมี 十二神将 (แต้จิ๋ว จั๊กหยีซิ้งเจี่ยง / จีนกลาง สือเอ้อร์เสินเจี้ยง — แม่ทัพเทพ 12 องค์) ซึ่งพระสูตรเรียกว่าแม่ทัพยักษ์

尔时,众中有十二药叉大将,俱在会坐,所谓:宫毗罗大将,伐折罗大将,迷企罗大将,安底罗大将,頞你罗大将,珊底罗大将,因达罗大将,波夷罗大将,摩虎罗大将,真达罗大将,招杜罗大将,毗羯罗大将。此十二药叉大将,一一各有七千药叉以为眷属

ขณะนั้นในที่ประชุมมีแม่ทัพยักษ์สิบสององค์นั่งอยู่ด้วย คือ (รายชื่อสิบสององค์) แม่ทัพยักษ์ทั้งสิบสองนี้ แต่ละองค์มียักษ์เจ็ดพันเป็นบริวาร[1]

12 × 7,000 เท่ากับ 84,000 ตรงกับคัมภีร์พิธีสมัยถังที่เรียกพวกเขาว่าหัวหน้าบริวารแปดหมื่นสี่พัน[10] ยักษ์ในพระสูตรนี้จึงเป็นฝ่ายคุ้มครองผู้สวด ไม่ใช่ยักษ์ร้ายแบบนิทาน ใครอยากรู้ว่ายักษ์ในคติจีนต่างจากภาพยักษ์ที่คนไทยคุ้นอย่างไร อ่านต่อได้ที่ยักษ์จีนกับยักษ์ไทยจักร ๆ วงศ์ ๆ ต่างกันอย่างไร

แม่ทัพทั้งสิบสองปฏิญาณจะคุ้มครองผู้สวดพระสูตรหรือพระนาม และสอนวิธีขอความช่วยเหลือไว้เองว่า "以五色缕,结我名字,得如愿已,然后解结" คือให้ใช้ด้ายห้าสีผูกเป็นชื่อของพวกเขา เมื่อสมหวังแล้วจึงแก้ปม[1] ด้วยเหตุนี้พระสูตรจึงมีชื่อที่สองว่า "说十二神将饶益有情结愿神咒"[1]

แม่ทัพกับ 12 นักษัตร

พระสูตรไม่ได้ผูกแม่ทัพแต่ละองค์กับปีนักษัตร[1] แต่ภาพจิตรกรรมถ้ำโม่เกาคูที่ 220 ซึ่งมีจารึกปี ค.ศ. 642 วาดแม่ทัพสวมมงกุฎรูปสัตว์ เห็นงู กระต่าย และเสือ สถาบันวิจัยตุนหวงอธิบายว่าสัตว์เหล่านี้สอดคล้องกับ 12 นักษัตร[12] แปลว่าการผูกกับนักษัตรเกิดขึ้นในงานศิลปะตั้งแต่ต้นราชวงศ์ถัง แม้ไม่อยู่ในตัวพระสูตร

ปัญหาคือระบบที่ใช้ไม่ตรงกัน วิกิพีเดียอังกฤษระบุว่าระบบจีนนับย้อน คือ 宫毗罗 เป็นหมู ไล่ไปจน 毗羯罗 เป็นหนู ส่วนระบบญี่ปุ่นนับตรง คือ 宫毗罗 เป็นหนู และ 毗羯罗 เป็นหมู[16] ที่ญี่ปุ่นมีชุดแม่ทัพปั้นดินสมัยเท็มเปียวที่วัดชินยะคุชิจิ เมืองนาระ ซึ่งเป็นสมบัติชาติ และการใส่รูปสัตว์บนศีรษะนิยมขึ้นตั้งแต่สมัยคามากุระ[24] ใครที่เห็นตำรา "แม่ทัพประจำปีเกิด" จึงควรถามก่อนว่าใช้ระบบไหน

6. รูปลักษณ์และของถือ ดูอย่างไรว่าเป็นพระไภษัชยคุรุ

ข้อแรกที่ควรรู้คือพระสูตรไม่ได้บรรยายหน้าตาของพระองค์ บอกเพียงว่าผู้จะบูชา "应先造立彼佛形像,敷清净座而安处之" คือให้สร้างพระรูปก่อน แล้วตั้งบนอาสนะที่สะอาด[1] ของถือที่คนคุ้นตาทุกวันนี้จึงมาจากคัมภีร์พิธีและงานช่างรุ่นหลัง

คัมภีร์พิธีที่อโมฆวัชระ (Amoghavajra) แปลในสมัยถังกำหนดว่า "如来左手令执药器,亦名无价珠,右手令作结三界印,一著袈裟结跏趺坐,令安莲华台" คือมือซ้ายถือภาชนะยา ซึ่งเรียกอีกชื่อว่าแก้วมณีหาค่ามิได้ มือขวาทำมุทรา ห่มจีวร นั่งขัดสมาธิบนฐานบัว มีพระโพธิสัตว์แสงอาทิตย์กับแสงจันทร์อยู่ในรัศมี และมีแม่ทัพสิบสองอยู่ใต้ฐาน[10]

หลักฐานตามลำดับเวลา

สมัย ที่พบ ลักษณะ
ค.ศ. 642 ถ้ำโม่เกาคูที่ 220 ตุนหวง ผนังเหนือ พระไภษัชยคุรุยืนเจ็ดองค์ พระโพธิสัตว์แปดองค์ แม่ทัพสวมเกราะและมงกุฎสัตว์ หน้าพระมีหอตะเกียงแบบจีนกับวงล้อตะเกียงแบบดินแดนตะวันตกของจีน[12][25]
ถังตอนปลาย ถ้ำหยูหลินที่ 25 ยืนบนบัว มือซ้ายประคองบาตรยาลายหินอ่อนบรรจุเม็ดยา มือขวาถือไม้เท้าห่วงพาดไหล่ มีฉัตรเหนือพระเศียร[26]
ค.ศ. 954–955 ต้าจู๋ เป่ยซาน ช่องที่ 279 ช่องประดิษฐานพระไภษัชยคุรุสมัยโฮ่วสู่[27]
ราว ค.ศ. 1319 จิตรกรรมจากวัดกว่างเซิ่งล่าง ปัจจุบันอยู่พิพิธภัณฑ์ Metropolitan นั่งกลาง จีวรแดง มือซ้ายถือบาตร พระโพธิสัตว์ถือจานพระจันทร์และจานพระอาทิตย์ แม่ทัพข้างละหก[28]
ปัจจุบัน วัดจีนในจีนแผ่นดินใหญ่ ผมขมวด มือซ้ายถือหม้อยา มือขวาปางประทานอภัยหรือประทานพร[11]

ภาชนะในมือมีสองแบบหลัก คือ 药钵 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะปัวะ / จีนกลาง เย่าปอ — บาตรยา) กับ 药壶 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะฮู้ / จีนกลาง เย่าหู — หม้อยา)[26][11] ข้อมูลถ้ำหยูหลินและแบบวัดจีนปัจจุบันพบในแหล่งเดียวต่อเรื่อง จึงเป็นตัวอย่าง ไม่ใช่กฎตายตัว ส่วนที่โรงหล่อพระบางแห่งเรียกแบบปัจจุบันว่า "แบบมาตรฐาน" เป็นคำโฆษณาของผู้ขาย[29]

ภาพจิตรกรรมสมัยถังจากถ้ำโม่เกาคูที่ 322 ด้านล่าง ซึ่งวิกิมีเดียคอมมอนส์ระบุว่าเป็นพระไภษัชยคุรุ แสดงแบบยืนที่มือซ้ายประคองบาตรสีขาว และมือขวาถือไม้เท้าที่มีห่วงอยู่ด้านบน มีพระโพธิสัตว์ยืนขนาบสององค์

จิตรกรรมฝาผนังสมัยถังจากถ้ำโม่เกาคูที่ 322 ตุนหวง พระพุทธเจ้ายืนบนบัว ห่มจีวรแดง มือซ้ายประคองบาตรสีขาว มือขวาถือไม้เท้ามีห่วง มีพระโพธิสัตว์ยืนขนาบสององค์
จิตรกรรมสมัยถังจากถ้ำโม่เกาคูที่ 322 ตุนหวง ที่วิกิมีเดียคอมมอนส์ระบุว่าเป็นพระไภษัชยคุรุ ถือบาตรและไม้เท้าห่วง · ภาพ: Unknown author / Wikimedia Commons (Public domain)

ระวังสับสนกับพระกษิติครรภ์

ในภาพเก่าบางภาพ พระไภษัชยคุรุถือ 锡杖 (แต้จิ๋ว เสียะเจี๋ยง / จีนกลาง ซีจั้ง — ไม้เท้าห่วงของพระภิกษุ) เหมือนพระกษิติครรภ์ ตี่จั่งอ๊วง[26] วิธีแยกง่าย ๆ อยู่ที่ศีรษะ

จุดสังเกต พระไภษัชยคุรุ พระกษิติครรภ์
ฐานะ พระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ในรูปพระภิกษุ
ศีรษะ มีอุษณีษะ ผมขมวด ศีรษะโล้นแบบพระภิกษุ
มือซ้าย บาตรยาหรือหม้อยา มักถือแก้วมณี
มือขวา ปางประทานอภัยหรือประทานพร บางภาพถือไม้เท้าห่วง มักถือไม้เท้าห่วง

ตารางนี้สรุปจากลักษณะที่บทวิเคราะห์ภาพถ้ำหยูหลินและบทความเรื่องพระประธานในวัดจีนบรรยายไว้[26][11]

แบบเขมรและแบบไทย

งานเขมรสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ต่างจากแบบจีนชัดเจน บทความในศิลปวัฒนธรรมอ้างหม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ว่ามักทำเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องปางนาคปรก ในพระหัตถ์ที่ประสานเหนือพระเพลามีวัตถุรูปกรวย ซึ่งอาจเป็นยา ดอกไม้ หรือวัชระ บางองค์ทำปางสมาธิในซุ้มเรือนแก้ว พบเป็นบันแถลงที่วัดพระพายหลวง สุโขทัย และในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย[3] ส่วนพระกริ่งปวเรศของไทยเป็นอีกแบบหนึ่ง คือครองจีวรห่มเฉียง ไม่ทรงเครื่อง ปางมารวิชัย พระหัตถ์ซ้ายถือหม้อน้ำมนต์[4]

7. ตำแหน่งในวัดจีน: 三世佛 และ 药师殿

ในวัดจีนจะพบพระไภษัชยคุรุได้สองแบบ แบบแรกอยู่ในพระประธานสามองค์ในอุโบสถใหญ่ ที่เรียกว่า 三世佛 (แต้จิ๋ว ซังสี่ฮุก / จีนกลาง ซานซื่อฝอ — พระพุทธเจ้าสามพระองค์) ชุดที่จัดตามทิศมีพระศากยมุนีอยู่กลาง พระอมิตาภะแทนทิศตะวันตก และพระไภษัชยคุรุแทนทิศตะวันออก[11]

เรื่องซ้ายหรือขวามักทำให้สับสน เพราะแหล่งจีนบางแห่งนับจากมุมพระประธาน บางแห่งนับจากมุมผู้ชม[11] มติชนเขียนจากมุมผู้มาไหว้ว่าที่วัดมังกรกมลาวาส องค์ซ้ายคือพระอมิตาภะ องค์กลางคือพระศากยมุนี และองค์ขวาคือพระไภษัชยคุรุ[5][4] วิธีจำที่ไม่ผิดคือจำว่า "พระไภษัชยคุรุคือองค์ทิศตะวันออก"

พระไภษัชยคุรุปิดทองนั่งขัดสมาธิบนฐานบัวในหอพระไภษัชยคุรุ วัดหลิงอิ่น หางโจว มือขวายกขึ้น มือซ้ายถือบาตรกลมบนตัก ขนาบด้วยพระโพธิสัตว์ยืนสององค์ ด้านล่างมีผู้มาสักการะ
พระไภษัชยคุรุกับสองพระโพธิสัตว์ในหอพระไภษัชยคุรุ วัดหลิงอิ่น หางโจว · ภาพ: Tengu800 / Wikimedia Commons (CC0)

แบบที่สองคือหอแยกชื่อ 药师殿 (แต้จิ๋ว เอี๊ยะซือโต่ย / จีนกลาง เย่าซือเตี้ยน — หอพระไภษัชยคุรุ) ซึ่งพบในวัดใหญ่ ที่วัดหลิงอิ่น หางโจว หอนี้เป็นหอที่สามบนแกนกลางของวัด ประดิษฐานพระไภษัชยคุรุกับสองพระโพธิสัตว์[13] ส่วนวัดยงเหอกง ปักกิ่ง ซึ่งเปลี่ยนเป็นวัดพุทธแบบทิเบตเมื่อ ค.ศ. 1744 มีหอพระไภษัชยคุรุเป็นหนึ่งในสี่หอแห่งการศึกษาของวัด[14]

หน้าขายสินค้าของโรงหล่อพระจีนแห่งหนึ่งแสดงชุดเต็มของหอนี้ คือพระไภษัชยคุรุอยู่กลาง สองพระโพธิสัตว์ขนาบ ถัดไปเป็นพระโพธิสัตว์แปดองค์ แม่ทัพสิบสอง และท้าวจตุโลกบาลที่ผนัง[29] ใช้ได้เพียงเป็นตัวอย่างการจัดหอสมัยใหม่

8. พระไภษัชยคุรุช่วยเรื่องอะไร

ถ้าถามตามตัวบท พระสูตรกล่าวว่าผู้บูชาด้วยใจจริง "求长寿得长寿,求富饶得富饶,求官位得官位,求男女得男女" คือขออายุยืนได้อายุยืน ขอความมั่งคั่งได้ความมั่งคั่ง ขอยศตำแหน่งได้ยศตำแหน่ง ขอบุตรได้บุตร[1] ถัดมาพระสูตรยังกล่าวถึงการพ้นจากฝันร้าย ลางร้าย และภัยจากน้ำ ไฟ อาวุธ ยาพิษ ที่สูง และสัตว์ร้าย[1]

กลุ่มคนที่พระสูตรกล่าวถึงโดยตรงมีสามกลุ่ม

  • ผู้ป่วยและญาติ ผ่านปณิธานข้อ 6–7 และพิธีต่อชีวิต[1]
  • หญิงตั้งครรภ์ พระสูตรว่า "或有女人,临当产时,受于极苦" หากสวดและบูชาด้วยใจจริง "众苦皆除" และบุตรที่เกิดมา "身分具足,形色端正" คือมีอวัยวะครบและรูปงาม[1] ใครสนใจเรื่องการขอบุตรในพระสูตรมหายาน เทียบได้กับเรื่องกวนอิมประทานบุตรในสัทธรรมปุณฑรีกสูตร
  • บ้านเมืองที่เกิดภัย ผ่านพิธีที่กษัตริย์ทำเมื่อเกิดโรคระบาดหรือภัยธรรมชาติ[1]

พระสูตรยังสัญญาเรื่องทางใจอีกหลายข้อ เช่น คนตระหนี่ ผู้ผิดศีล หรือผู้มีจิตริษยา ที่ระลึกถึงพระนามได้จะไม่ตกอบาย และผู้ที่ถูกผู้อื่นทำคุณไสยด้วยวิธี "书怨人名,作其形像,以恶咒术而咒诅之" คือเขียนชื่อ ทำหุ่น แล้วสาปแช่ง จะไม่ได้รับอันตราย[1] ผู้ถือศีลแปดที่ยังลังเลว่าจะไปเกิดในสุขาวดีหรือไม่ จะมีพระโพธิสัตว์แปดองค์มานำทาง[1]

ทุกข้อข้างบนคือคำสัญญาในคัมภีร์ศาสนา ไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ งานวิจัยกับผู้ศรัทธาในกรุงเทพฯ พบว่าการสวดพระนามและธารณีช่วยสร้างกำลังใจและความหวัง[30] ศรัทธาเป็นกำลังใจ ไม่ใช่ทางลัดแทนความรับผิดชอบ คนป่วยยังต้องพบหมอ ตรงกับที่พระสูตรเองเตือนไว้[1]

9. วันสมโภชพระไภษัชยคุรุ 2569–2571

พระสูตรไม่ได้กำหนดวันเกิดของพระไภษัชยคุรุ ทั้งสำนวนพระถังซำจั๋งและสำนวนอื่นที่ตรวจก็ไม่พบ[1][20][6][18] วันที่วัดจีนใช้คือเดือน 9 วันที่ 30 ตามปฏิทินจันทรคติ เช่น วัดกวนอินซานในไต้หวันประกาศว่า "2025年11月19日,农历九月三十,为消灾延寿药师佛圣诞"[8] แต่แหล่งที่พบไม่ได้อธิบายว่าวันนี้มีที่มาจากไหน

อีกแหล่งหนึ่งใช้วันที่ 29 เดือน 9 ของปี 2024 ซึ่งเป็นปีที่เดือน 9 มีเพียง 29 วัน[15] ข้อสังเกตว่าวัดใช้วันสุดท้ายของเดือนแทนในปีแบบนี้มาจากการเทียบปฏิทิน ยังไม่พบประกาศวัดที่อธิบายไว้ตรง ๆ ก่อนไปร่วมงานจึงควรตรวจกับประกาศของวัดนั้น

ปี วันที่ 30 เดือน 9 (九月三十) วันที่ 29 เดือน 9 (九月廿九) หมายเหตุ
2569 (2026) อาทิตย์ 8 พ.ย. 2569 เสาร์ 7 พ.ย. 2569 เดือน 9 ปีนี้มี 30 วัน[8]
2570 (2027) ไม่มี (เดือน 9 มี 29 วัน) พฤหัสบดี 28 ต.ค. 2570 ใช้วันสุดท้ายของเดือน[15]
2571 (2028) ไม่มี (เดือน 9 มี 29 วัน) พุธ 15 พ.ย. 2571 ใช้วันสุดท้ายของเดือน[15]

วันนี้ตกปลายเดือน 9 จีน เดือนเดียวกับเทศกาลกินเจ ที่เริ่มวันที่ 1 เดือน 9 แต่เป็นงานคนละเรื่องกัน วันสมโภชพระไภษัชยคุรุเป็นงานของวัดพุทธมหายาน ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของเทศกาลกินเจ

กิจกรรมในวันสมโภช

วัดจีนจัดพิธีสวดบูชาพระไภษัชยคุรุในช่วงวันนี้[8] ในปี 2025 วัดกวนอินซานจัดกิจกรรมปล่อยสัตว์คืนสู่ธรรมชาติร่วมกับหน่วยงานรัฐและองค์กรวิชาชีพ ตรงกับวันสมโภช[8] ซึ่งสอดคล้องกับคำสั่งในพระสูตรให้ "放杂类众生" คือปล่อยสัตว์นานาชนิด[1]

10. วิธีไหว้และคาถาพระไภษัชยคุรุจากพระสูตร

ขั้นตอนตามพระสูตร

พระสูตรวางขั้นตอนการบูชาไว้ดังนี้[1]

  1. สร้างหรืออัญเชิญพระรูป ตั้งบนอาสนะสะอาด โปรยดอกไม้ จุดเครื่องหอม และประดับด้วยธงและฉัตร
  2. ถือศีลแปดเจ็ดวันเจ็ดคืน รับประทานอาหารบริสุทธิ์ อาบน้ำให้สะอาด สวมเสื้อผ้าใหม่
  3. ทำใจให้ไม่ขุ่นมัว ไม่คิดร้าย แผ่เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา แก่สรรพสัตว์เสมอกัน แล้วเดินเวียนขวารอบพระรูปพร้อมบทสรรเสริญ
  4. ระลึกถึงปณิธานของพระองค์ สวดพระสูตร ใคร่ครวญความหมาย และอธิบายให้ผู้อื่นฟัง

เรื่องของไหว้ บริบทของศีลแปดกับ "อาหารบริสุทธิ์" ชี้ไปทางอาหารมังสวิรัติ และพระสูตรนับการฆ่าสัตว์เซ่นเพื่อขอต่ออายุเป็นการตายก่อนเวลาแบบแรก[1] การไหว้พระไภษัชยคุรุด้วยเนื้อสัตว์จึงขัดกับตัวบท

เรื่องจำนวนธูป พระสูตรไม่ได้กำหนด และแหล่งที่ตรวจก็ไม่มีวัดใดระบุจำนวนเฉพาะสำหรับพระองค์[1] ผู้ที่ต้องการหลักทั่วไปอ่านได้ในคู่มือไหว้พระไหว้เจ้าใช้ธูปกี่ดอก ส่วนการตั้งบูชาที่บ้าน พระสูตรกล่าวเพียงให้เก็บคัมภีร์ไว้ในถุงผ้าห้าสีบนที่สูงและสะอาด[1] ผังหิ้งพระแบบสมัยใหม่ไม่พบในแหล่งที่ตรวจ

พระนามสำหรับสวด

บทสวดที่ง่ายที่สุดคือการออกพระนาม ขึ้นต้นด้วย 南无 (แต้จิ๋ว นาบู๊ / จีนกลาง นาโม — ขอนอบน้อม)[8][15]

จีน พินอิน จีนกลางเขียนไทย แต้จิ๋ว
南无消灾延寿药师佛 Námó Xiāozāi Yánshòu Yàoshī Fó นาโม เซียวไจเหยียนโซ่วเย่าซือฝอ นาบู๊ เซียวไจเอี๋ยงสิ่วเอี๊ยะซือฮุก[8]
南无药师琉璃光如来 Námó Yàoshī Liúliguāng Rúlái นาโม เย่าซือหลิวหลีกวางหรูไหล นาบู๊ เอี๊ยะซือลิ้วลี้กวงยู้ไล้[15]

คาถา 药师灌顶真言 มาจากไหน

คาถานี้อยู่ในสำนวนของ 义净 ผูกที่สอง ตัวบทเล่าว่าพระไภษัชยคุรุเข้าสมาธิชื่อ "灭除一切众生苦恼" แล้ว "于肉髻中出大光明,光中演说大陀罗尼咒" คือเปล่งแสงจากพระอุษณีษะ และตรัสธารณีในแสงนั้น[6] ตัวคาถาตามฐานข้อมูล CBETA เป็นดังนี้

南谟薄伽伐帝 鞞杀社窭噜 薜琉璃钵喇婆 曷啰阇也 呾他揭多也 阿啰喝帝 三藐三勃陀也 呾侄他 唵 鞞杀逝 鞞杀逝 鞞杀社三没揭帝 莎诃

ธารณีบทนี้เป็นเสียงภาษาอินเดียที่ถอดด้วยอักษรจีน จึงไม่ได้แปลทีละคำ ความหมายโดยประมาณอยู่ในตารางด้านล่าง[6]

ตัวบทเล่าต่อจากคาถาว่า

尔时,光中说此咒已,大地震动,放大光明,一切众生病苦皆除,受安隐乐

เมื่อตรัสคาถานี้ในแสงแล้ว แผ่นดินไหว เกิดแสงสว่างใหญ่ สรรพสัตว์ทั้งปวงพ้นจากความเจ็บป่วย ได้รับความสุขสงบ[6]

พยางค์ 喝 ในคำว่า 阿啰喝帝 ฐานข้อมูล CBETA ใช้อักษรหายากที่แสดงบนหน้าเว็บทั่วไปไม่ได้[6] หนังสือสวดที่ใช้กันทั่วไปเขียนต่างไปเล็กน้อย เช่น 南无 แทน 南谟 ใช้ 怛 แทน 呾 และ 耶 แทน 也 บางตำแหน่ง รวมทั้งเว้นวรรคต่างกัน

ตารางด้านล่างให้เสียงอ่านจีนกลางแบบที่ใช้สวดในวัดจีน แต่ละสำนักออกเสียงต่างกันได้ ช่องความหมายเทียบจากรูปสันสกฤตที่ตำราสวดสมัยใหม่ใช้ ซึ่งยังไม่พบต้นฉบับสันสกฤตของบทนี้ให้เทียบโดยตรง จึงควรถือเป็นความหมายโดยประมาณ

ท่อนคาถา พินอิน จีนกลางเขียนไทย ความหมายโดยประมาณ
南谟薄伽伐帝 ná mó bó qié fá dì นาโม ปั๋วเฉียฝาตี้ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาค
鞞杀社窭噜 pí shā shè jù lū ผีซาเซ่อ จวี้ลู ครูแห่งยา (ไภษัชยคุรุ)
薜琉璃钵喇婆 bì liú lí bō lǎ pó ปี้หลิวหลี ปัวหล่าผัว ผู้มีแสงไพฑูรย์
曷啰阇也 hè là shé yě เฮ่อล่าเสอเหย่ ผู้เป็นราชา
呾他揭多也 dá tuō jiē duō yē ต๋าทัวเจียตัวเย ตถาคต
阿啰喝帝 ā là hē dì อาล่าเฮอตี้ พระอรหันต์
三藐三勃陀也 sān miǎo sān bó tuó yē ซานเหมี่ยวซานปั๋วถัวเย พระสัมมาสัมพุทธะ
呾侄他 dá zhí tuō ต๋าจื๋อทัว ดังนี้ (ขึ้นตัวมนต์)
唵 ōng โอง โอม
鞞杀逝 鞞杀逝 pí shā shì pí shā shì ผีซาซื่อ ผีซาซื่อ ยา ยา
鞞杀社三没揭帝 pí shā shè sān mò jiē dì ผีซาเซ่อ ซานม่อเจียตี้ ผู้บังเกิดขึ้นแห่งยา
莎诃 suō hē ซัวเฮอ สวาหา (คำปิดมนต์)

ครึ่งแรกของคาถาคือการออกพระนามและพระคุณ ซึ่งตรงกับพระคุณนามที่พระสูตรใช้เรียกพระองค์ คือตถาคต อรหันต์ สัมมาสัมพุทธะ[1] ตัวมนต์จริงเริ่มหลังคำว่า "ดังนี้"

ทำไมคาถาไม่อยู่ในฉบับพระถังซำจั๋ง

ฉบับสวดที่แพร่หลายทุกวันนี้เกิดจากการต่อสำนวน พระอาจารย์อิ้นกวงเขียนในคำนำการพิมพ์ใหม่ว่า สำนวนพระถังซำจั๋ง "八菩萨名,与说咒一段,二皆阙如" คือขาดทั้งชื่อพระโพธิสัตว์แปดองค์และช่วงที่ตรัสคาถา คนรุ่นก่อนจึงนำชื่อพระโพธิสัตว์แปดองค์จากสำนวนของศรีมิตร และช่วงคาถายาว 428 ตัวอักษรจากสำนวน 义净 มาเติม "令文义周足" คือให้ความหมายครบถ้วน[7] เชิงอรรถของ CBETA ในพระสูตร T450 ก็แสดงว่าช่วงคาถาไม่อยู่ในฉบับพื้นของพระไตรปิฎกไทโช[1]

ข้อนี้ไม่ได้ทำให้คาถาด้อยค่า เพียงแต่ผู้สวดควรรู้ว่ามาจากอีกสำนวนหนึ่ง

11. เอี๊ยะซือฮุกในไทย: อโรคยศาล พระกริ่ง และวัดจีน

พระไภษัชยคุรุเข้าสู่ดินแดนไทยอย่างน้อยสองทาง ทางแรกเก่ากว่ามาก คือผ่านอาณาจักรเขมร ทางที่สองคือผ่านวัดจีนในยุคหลัง ระหว่างสองทางนี้มีพระกริ่งเป็นจุดเชื่อมที่คนไทยคุ้นที่สุด[4][5]

อโรคยศาลของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7

พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 สร้างโรงพยาบาลที่จารึกเรียกว่าอโรคยศาลา พร้อมวิหารประดิษฐานรูปพระไภษัชยคุรุ เปิดรับคนทั้งสี่วรรณะ[3] ทั้งศิลปวัฒนธรรมและมติชนระบุว่ามีทั้งหมด 102 แห่งทั่วราชอาณาจักร[3][5] ปีครองราชย์ที่สองแหล่งให้ไม่ตรงกัน ศิลปวัฒนธรรมเขียน พ.ศ. 1724–1761 พร้อมเครื่องหมายคำถาม ส่วนมติชนเขียน พ.ศ. 1741–1760[3][5]

ในประเทศไทยพบศิลาจารึกโรงพยาบาล 5 หลัก ได้แก่ จารึกด่านประคำ บุรีรัมย์ จารึกเมืองพิมาย นครราชสีมา จารึกปราสาทตาเมือนโต๊จ อำเภอกาบเชิง สุรินทร์ จารึกปราสาท อำเภอปราสาท สุรินทร์ และจารึกสุรินทร์ 2 ทั้งหมดอ่านและแปลโดยชะเอม แก้วคล้าย ตีพิมพ์โดยกรมศิลปากรเมื่อ พ.ศ. 2529[3] ตอนต้นของจารึกเป็นบทสรรเสริญพระพุทธเจ้าและพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภา จึงเป็นหลักฐานชั้นต้นว่าความเชื่อเรื่องพระองค์อยู่ในดินแดนไทยมาตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 18[3] มติชนยังกล่าวถึงพระไภษัชยคุรุศิลปะลพบุรีที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ[5]

พระกริ่ง

ทางที่คนไทยคุ้นที่สุดคือพระกริ่ง ศิลปวัฒนธรรมอธิบายว่าพระกริ่งมีที่มาจากพระไภษัชยคุรุ และพระกริ่งปวเรศสร้างที่วัดบวรนิเวศวิหารโดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ เมื่อ พ.ศ. 2425 องค์สูงราว 2 นิ้ว ทุกองค์มีจารึกอักษร "ปวร"[4] บทความเดียวกันอ้างสารนิพนธ์ของธนุตม์ ธรรมพิทักษ์ (พ.ศ. 2547) ว่าพระกริ่งปวเรศเคยใช้ทำน้ำพุทธมนต์ในพิธีมุรธาภิเษกช่วงพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาของรัชกาลที่ 5[4] ข้อมูลนี้พบในแหล่งเดียว

มติชนเล่าว่าคนไทยนำพระกริ่งแช่น้ำ อธิษฐาน แล้วดื่มเพื่อให้หายป่วย เพราะเชื่อว่าพระกริ่งคือพระไภษัชยคุรุองค์เดียวกัน[5] นี่คือคติชาวบ้านไทยที่ไม่มีในพระสูตรจีน และเป็นตัวอย่างชัดว่าความเชื่อเดียวกันเปลี่ยนรูปไปตามวัฒนธรรมที่รับไว้ ส่วนคำโฆษณาว่าพระเครื่องหรือพระบูชาองค์ใด "รักษาโรค" ได้ เป็นความเชื่อและคำอ้างของผู้ขาย ไม่ใช่สิ่งที่พระสูตรหรืองานวิชาการรับรอง

วัดจีนในไทย และงานวิชาการล่าสุด

ที่วัดมังกรกมลาวาส (เล่งเน่ยยี่) พระไภษัชยคุรุเป็นหนึ่งในพระประธานสามองค์ของพระอุโบสถ[5] และมติชนแนะนำวัดทิพยวารีวิหาร (วัดกำโลวยี่) เขตพระนคร ว่าเป็นอีกแห่งที่ไปนมัสการได้ โดยไม่ระบุว่าประดิษฐานอยู่ในหอใด[5] ในช่วงการระบาดของโควิด-19 ปี พ.ศ. 2563 กรมศิลปากรกับกระทรวงวัฒนธรรมอัญเชิญพระไภษัชยคุรุ 6 องค์มาให้ประชาชนสักการะที่พระที่นั่งพุทไธสวรรย์[5]

งานวิจัยในวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์ ปี 2569 สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูล 26 คนทั้งฝ่ายมหายานและเถรวาท พบว่าการบูชาพระไภษัชยคุรุและพระกริ่งปวเรศต่างใช้ศรัทธาและพิธีกรรมช่วยลดความทุกข์ทางใจ[30]

ส่วนความเชื่อเฉพาะของชุมชนแต้จิ๋ว เช่น วัดหรือพิธีของคนแต้จิ๋วที่ผูกกับพระองค์โดยตรง แหล่งที่ตรวจยังไม่ระบุ ชื่อเอี๊ยะซือฮุกเป็นเสียงแต้จิ๋วที่มีผู้ใช้จริงในภาษาไทย[4] แต่ยังไม่พบหลักฐานว่ามีประเพณีแต้จิ๋วที่ต่างจากวัดจีนทั่วไป

เทียบคติจีนกับคติไทย

ประเด็น คติจีน (วัดจีน) คติไทย
ฐานะ พระพุทธเจ้า (ตถาคต)[1] บทความไทยบางชิ้นเรียกพระโพธิสัตว์[3]
รูปแบบ พระพุทธรูปห่มจีวร ผมขมวด ถือหม้อยาหรือบาตรยา[11] เขมร-ลพบุรี: ทรงเครื่อง นาคปรก ถือวัตถุรูปกรวย · พระกริ่ง: ปางมารวิชัย ถือหม้อน้ำมนต์[3][4]
ตำแหน่ง องค์ทิศตะวันออกในพระประธานสามองค์ หรือหอแยก[11][13] วิหารประจำอโรคยศาล · องค์ขวาของพระประธานวัดมังกรฯ[3][5]
วิธีบูชา สวดพระนาม สวดพระสูตร ถือศีล จุดตะเกียง ปล่อยสัตว์[1][8] แช่พระกริ่งในน้ำ อธิษฐานแล้วดื่ม · น้ำพุทธมนต์[5][4]
วันสำคัญ เดือน 9 วันที่ 30 จันทรคติ[8] ไม่พบวันเฉพาะในแหล่งไทยที่ตรวจ มีงานพิเศษช่วงโรคระบาด พ.ศ. 2563[5]

12. ศาสนสถานสำคัญในจีน

ตารางนี้คัดสถานที่ที่มีหลักฐานเกี่ยวกับพระไภษัชยคุรุชัดเจน ทั้งภาพจิตรกรรม รูปสลัก และหอพระ แผนที่ใช้พิกัดระบบ GCJ-02 ของ AMAP (เกาเต๋อ) ซึ่งเป็นระบบแผนที่ที่ใช้ในจีน จุดบนแผนที่บางจุดเป็นระดับเขตท่องเที่ยว ไม่ใช่ตัวถ้ำหรือตัวหอพอดี

สถานที่ เมือง ทำไมสำคัญ แผนที่
ถ้ำโม่เกาคูที่ 220 (莫高窟第220窟) ตุนหวง กานซู่ ผนังเหนือเป็นภาพพุทธเกษตรตะวันออก มีจารึกปี 642 ภาพพระไภษัชยคุรุเจ็ดองค์ และแม่ทัพมงกุฎสัตว์[12] เปิดแผนที่ AMAP
ถ้ำหยูหลินที่ 25 (榆林窟第25窟) กว่าโจว กานซู่ รูปยืนถือบาตรยาเต็มเม็ดยาและไม้เท้าห่วง ตัวอย่างสำคัญของถังตอนปลาย[26] เปิดแผนที่ AMAP
ต้าจู๋ เป่ยซาน ช่องที่ 279 (大足石刻北山佛湾) ต้าจู๋ ฉงชิ่ง ช่องพระไภษัชยคุรุ ค.ศ. 954–955 ในแหล่งมรดกโลกต้าจู๋[27] เปิดแผนที่ AMAP
หอพระไภษัชยคุรุ วัดยงเหอกง (雍和宫药师殿) ปักกิ่ง หนึ่งในสี่หอแห่งการศึกษาของวัดพุทธแบบทิเบตที่ตั้งเมื่อ ค.ศ. 1744[14] เปิดแผนที่ AMAP
หอพระไภษัชยคุรุ วัดหลิงอิ่น (灵隐寺药师殿) หางโจว เจ้อเจียง หอที่สามบนแกนกลางของวัด (สร้างใหม่) ประดิษฐานพระไภษัชยคุรุกับสองพระโพธิสัตว์[13] เปิดแผนที่ AMAP
วัดกว่างเซิ่งล่าง (广胜寺下寺) หงต้ง ซานซี ต้นทางจิตรกรรมพุทธเกษตรพระไภษัชยคุรุสมัยหยวน ปัจจุบันอยู่พิพิธภัณฑ์ Metropolitan[28] เปิดแผนที่ AMAP

นอกจีนแผ่นดินใหญ่ สถานที่ที่ควรรู้คือวัดชินยะคุชิจิ เมืองนาระ ประเทศญี่ปุ่น ที่มีแม่ทัพสิบสองปั้นดินเป็นสมบัติชาติ[24] วัดมังกรกมลาวาส กรุงเทพฯ[5] และปราสาทตาเมือนโต๊จ จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งเป็นที่พบจารึกอโรคยศาล[3]

13. ความเชื่อกับหลักฐาน: เรื่องที่คนไทยมักเข้าใจผิด

ส่วนนี้รวมข้อความที่พบบ่อยในภาษาไทย แล้ววางเทียบกับสิ่งที่หลักฐานบอก

ข้อความที่พบบ่อย หลักฐานบอกอะไร
"พระถังซำจั๋งแปลพระสูตรราว พ.ศ. 1158"[4] พ.ศ. 1158 ตรงกับ ค.ศ. 615 ซึ่งเป็นปีของสำนวนธรรมคุปต์ พระถังซำจั๋งแปลปี ค.ศ. 650 คือ พ.ศ. 1193[21][2]
คาถาพระไภษัชยคุรุอยู่ในพระสูตรของพระถังซำจั๋งมาแต่เดิม ไม่ใช่ ฉบับพื้นในพระไตรปิฎกไม่มี ฉบับสวดเติมมาจากสำนวน 义净[1][7] ฉบับทิเบตก็แยกคาถาไว้ในคัมภีร์อื่น[9]
แม่ทัพสิบสองคือเทพ 12 นักษัตรตามพระสูตร ตัวบทไม่มีนักษัตร การผูกพบในงานศิลปะตั้งแต่ ค.ศ. 642 และระบบจีนกับญี่ปุ่นนับกลับทิศกัน[1][12][16]
พระไภษัชยคุรุเป็นพระโพธิสัตว์[3] ในพระสูตรตรัสรู้แล้ว มีพระคุณนามของพระพุทธเจ้าครบ[1]
ขวดยาหรือหม้อยาเป็นของถือตามพระสูตร พระสูตรไม่บรรยายรูป ภาชนะยามาจากคัมภีร์พิธีสมัยถังและงานช่าง[1][10][26]
วันเกิดเดือน 9 วันที่ 30 มาจากพระสูตร ไม่มีในพระสูตร เป็นประเพณีของวัดจีนที่ยังไม่พบคำอธิบายที่มา[1][8]
ยังมีอีกสองจุดที่หลักฐานไม่ลงรอย สถาบันวิจัยตุนหวงว่าภาพในถ้ำ 220 วาดตามสำนวนธรรมคุปต์ แต่ภาพมีพระไภษัชยคุรุเจ็ดองค์ ซึ่งเป็นเนื้อหาของสำนวน 义净 ที่ออกในปี 707 หลังภาพถึง 65 ปี[12][17] เรื่องนี้ยังต้องรอบทวิเคราะห์ทางวิชาการ อีกจุดคือบทความวิกิพีเดียเรื่องจิตรกรรมวัดกว่างเซิ่งให้รายละเอียดไม่ตรงกันในตัวเอง ผู้เขียนจึงใช้เพียงข้อมูลที่ตรงกันทุกจุด คือเป็นจิตรกรรมสมัยหยวนที่ปัจจุบันอยู่ในพิพิธภัณฑ์ Metropolitan[28]

คำถามที่พบบ่อย

พระไภษัชยคุรุคือใคร

พระไภษัชยคุรุคือพระพุทธเจ้าในคติมหายานผู้ประทับในโลกธาตุไพฑูรย์บริสุทธิ์ทางทิศตะวันออก จีนเรียก 药师佛 แต้จิ๋วออกเสียงเอี๊ยะซือฮุก[1] พระสูตรเล่าว่าพระองค์ตั้งปณิธาน 12 ข้อเพื่อช่วยสรรพสัตว์ให้พ้นจากโรค ความยากจน และความเห็นผิด[1]

พระไภษัชยคุรุช่วยเรื่องอะไร

ตามพระสูตร ผู้บูชาด้วยใจจริงขออายุยืน ความมั่งคั่ง ตำแหน่ง และบุตรได้ และพ้นจากโรค ฝันร้าย และภัยต่าง ๆ[1] ทั้งหมดเป็นความเชื่อทางศาสนาที่ให้กำลังใจ ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการรักษาโรค

บทสวดพระไภษัชยคุรุมีอะไรบ้าง

บทที่ง่ายที่สุดคือการออกพระนาม "南无消灾延寿药师佛" หรือ "南无药师琉璃光如来"[8][15] ส่วนคาถา 药师灌顶真言 มาจากพระสูตรสำนวน 义净 ผูกที่สอง ไม่ใช่สำนวนพระถังซำจั๋ง[6][7]

วันเกิดพระไภษัชยคุรุคือวันไหน

พระสูตรไม่ได้กำหนดวันเกิด วัดจีนจัดงานสมโภชเดือน 9 วันที่ 30 ตามจันทรคติ[8] ปี 2569 ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน ส่วนปี 2570 และ 2571 เดือน 9 มีเพียง 29 วัน จึงตรงกับ 28 ตุลาคม 2570 และ 15 พฤศจิกายน 2571

ไหว้พระไภษัชยคุรุอย่างไร ใช้ธูปกี่ดอก

พระสูตรให้ตั้งพระรูปบนที่สะอาด ถวายดอกไม้และเครื่องหอม ถือศีล รับประทานอาหารบริสุทธิ์ แผ่เมตตา แล้วสวดพระนามหรือพระสูตร[1] จำนวนธูปไม่มีกำหนดในพระสูตร และไม่พบวัดใดระบุจำนวนเฉพาะสำหรับพระองค์

พระไภษัชยคุรุต่างจากพระกษิติครรภ์อย่างไร

พระไภษัชยคุรุเป็นพระพุทธเจ้า มีอุษณีษะและผมขมวด ส่วนพระกษิติครรภ์เป็นพระโพธิสัตว์ในรูปพระภิกษุศีรษะโล้น มักถือแก้วมณี[26] ภาพเก่าบางภาพให้ทั้งสององค์ถือไม้เท้าห่วง จึงต้องดูที่ศีรษะเป็นหลัก

พระกริ่งเกี่ยวกับพระไภษัชยคุรุอย่างไร

ศิลปวัฒนธรรมอธิบายว่าพระกริ่งมีที่มาจากพระไภษัชยคุรุ และพระกริ่งปวเรศ (พ.ศ. 2425) ถือหม้อน้ำมนต์ในพระหัตถ์ซ้าย[4] การแช่พระกริ่งในน้ำแล้วดื่มเป็นคติชาวบ้านไทยที่ไม่มีในพระสูตรจีน[5]

พระไภษัชยคุรุเป็นพระพุทธเจ้าหรือพระโพธิสัตว์

ตามพระสูตร พระองค์เป็นพระพุทธเจ้าที่ตรัสรู้แล้ว มีพระคุณนามตถาคต อรหันต์ สัมมาสัมพุทธะ[1] ผู้เขียนคาดว่าที่บางแหล่งเรียกพระโพธิสัตว์ เป็นเพราะปณิธาน 12 ข้อตั้งไว้ตอนพระองค์ยังเป็นพระโพธิสัตว์

แม่ทัพยักษ์ 12 องค์ของพระไภษัชยคุรุคือเทพ 12 นักษัตรใช่ไหม

พระสูตรไม่ได้ผูกแม่ทัพกับนักษัตร[1] การผูกพบในงานศิลปะตั้งแต่ ค.ศ. 642 และระบบจีนกับญี่ปุ่นนับลำดับกลับทิศกัน[12][16] ตำราแม่ทัพประจำปีเกิดจึงต้องบอกว่าใช้ระบบไหน

แหล่งอ้างอิง

  1. 药师琉璃光如来本愿功德经 (T450 สำนวนพระถังซำจั๋ง 玄奘) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  2. 开元释教录 ผูกที่ 8 (T2154) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  3. โรงพยาบาลกับสมุนไพร สมัยดึกดำบรรพ์: จากจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ที่พบในประเทศไทย — ศิลปวัฒนธรรม
  4. พระไภษัชยคุรุ "พระหมอยา" ที่มาพระกริ่งทั้งหลาย และพระกริ่งปวเรศ — ศิลปวัฒนธรรม
  5. 'พระไภษัชยคุรุ' พระพุทธเจ้าแพทย์ (17 ก.ค. 2563) — มติชน
  6. 药师琉璃光七佛本愿功德经 ผูกที่ 2 (T451 สำนวน 义净) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  7. 《药师经》校点注音本 (宗舜法师按 อ้างคำนำของพระอาจารย์อิ้นกวง 印光大师) — 搜狐
  8. 庆赞2025年 药师佛圣诞 (观音山 11月19日) — vocus
  9. The Detailed Account of the Previous Aspirations of the Blessed Bhaiṣajyaguruvaiḍūryaprabha (Toh 504) — 84000: Translating the Words of the Buddha
  10. 药师如来念诵仪轨 (T924A สำนวนอโมฆวัชระ 不空) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  11. 大雄宝殿中的三尊佛像,应该怎么区分 — 网易号
  12. 莫高窟第220窟 — 敦煌研究院 (สถาบันวิจัยตุนหวง)
  13. 浙江杭州灵隐寺 主要景观 — 凤凰网
  14. 雍和宫 — วิกิพีเดียภาษาจีน
  15. 农历九月廿九 药师琉璃光如来圣诞 — 美篇
  16. Twelve Heavenly Generals — Wikipedia
  17. 药师琉璃光七佛本愿功德经 ผูกที่ 1 (T451 สำนวน 义净) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  18. 佛说灌顶经 ผูกที่ 12 (T1331 สำนวนศรีมิตร 帛尸梨蜜多罗) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  19. 出三藏记集 ผูกที่ 5 (T2145) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  20. 佛说药师如来本愿经 (T449 สำนวนธรรมคุปต์ 达摩笈多) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  21. 开元释教录 ผูกที่ 7 (T2154) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  22. 开元释教录 ผูกที่ 9 (T2154) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  23. 般若波罗蜜多心经 (T251 สำนวนพระถังซำจั๋ง 玄奘) — CBETA ผ่าน tripitaka.zensoul.org
  24. Encounters with Buddhist Art: Shin-Yakushiji — nippon.com
  25. 药师经变 莫高窟第220窟 北壁 初唐 — 清华大学图书馆 美术图书馆
  26. 赏析敦煌榆林25窟药师佛的形象意涵 — 搜狐
  27. 大足石刻旧影 (丝路遗产) — 澎湃新闻
  28. Paradise of Bhaisajyaguru — Wikipedia
  29. 药师佛殿圣像成套定制 — 大庄严佛像厂 (หน้าขายสินค้า)
  30. ณัชปภา ประธานทิพย์ และ Sawaeng Nilnama, Faith and Rituals in Buddhist Healing Aspect Related to the Medicine Buddha: A Case Study of Bhaisajyaguru and Phra Kring Pawares — วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์ ปีที่ 10 ฉบับที่ 2 (2569)

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

อ้างอิงบทความนี้

นำไปอ้างอิงในรายงาน บทความ หรือเว็บไซต์ได้ กรุณาใส่ลิงก์กลับมาที่หน้านี้

รูปแบบอ้างอิง

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa). (2569). พระไภษัชยคุรุ 药师佛 คือใคร พระพุทธเจ้าแห่งโลกไพฑูรย์ทิศตะวันออก ปณิธาน 12 ข้อ คาถาจากพระสูตร และพระกริ่ง. ครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์. https://www.supapitakpong.com/articles/bhaisajyaguru-yao-shi-fo

ลิงก์สำหรับเว็บไซต์ (HTML)

<a href="https://www.supapitakpong.com/articles/bhaisajyaguru-yao-shi-fo">พระไภษัชยคุรุ 药师佛 คือใคร พระพุทธเจ้าแห่งโลกไพฑูรย์ทิศตะวันออก ปณิธาน 12 ข้อ คาถาจากพระสูตร และพระกริ่ง</a> — MingPaPa, supapitakpong.com

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดเทพเจ้าจีนและตำนาน