พระกษิติครรภ์ คือพระโพธิสัตว์ฝ่ายมหายานที่คนจีนเรียกว่า 地藏王菩萨 (แต้จิ๋ว ตี่จั่งอ๊วงผ่อสัก / จีนกลาง ตี้จ้างหวังผู่ซ่า — พระโพธิสัตว์คลังแห่งแผ่นดิน) ชื่อแปลได้ว่า "คลัง" หรือ "ครรภ์" ของแผ่นดิน[1] พระสูตรเล่าว่าท่านตั้งปณิธานจะช่วยสัตว์ในนรกและทุคติให้พ้นทุกข์ก่อน ตนเองจึงจะเป็นพระพุทธเจ้า[2] ส่วนพระภิกษุชาวซิลลาที่บำเพ็ญบนเขาจิ่วหัวในศตวรรษที่ 8 คนรุ่นหลังนับถือว่าเป็นท่านมาเกิด บันทึกเก่าสุดเรื่องพระรูปนี้เขียนในปี ค.ศ. 813[3] รูปเคารพทั่วไปเป็นพระภิกษุศีรษะโล้น ถือไม้เท้ากับแก้วมณี[4]
พระกษิติครรภ์ หรือเขียนว่า พระกษิติครรภโพธิสัตว์ และพระโพธิสัตว์กษิติครรภ์ เป็นพระโพธิสัตว์ที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นหน้าจากวัดจีนและงานทำบุญให้ผู้ล่วงลับ แต่เรื่องที่เล่าต่อกันหลายเรื่องไม่ได้มาจากพระสูตร บางเรื่องมาจากบันทึกที่เขียนหลังเหตุการณ์หลายร้อยปี บางเรื่องมาจากนิยาย
บทความนี้เรียบเรียงจากพระสูตรในคลังพระไตรปิฎกจีน CBETA บันทึกสมัยถังและซ่ง บันทึกเขาจิ่วหัว และแหล่งไทย แยกให้เห็นว่าอะไรพระสูตรเขียนไว้ อะไรเป็นตำนาน และอะไรยังไม่พบหลักฐาน เป็นตอนหนึ่งของชุดบทความเทพเจ้าจีนและตำนาน
ห้าข้อที่ควรรู้ก่อนอ่านต่อ
- ปณิธานของพระกษิติครรภ์ใน《地藏菩萨本愿经》 (แต้จิ๋ว ตี่จั่งผ่อสักบุ้งเงี่ยงเก็ง / จีนกลาง ตี้จ้างผู่ซ่าเปิ่นเยวี่ยนจิง — พระสูตรว่าด้วยปณิธานเดิมของพระกษิติครรภ์) มีสี่ชาติ ไม่ใช่ประโยคเดียว ทุกชาติมีใจความว่าจะช่วยผู้ทุกข์ให้พ้นก่อน[2]
- วลี "地狱未空,誓不成佛" (นรกไม่ว่าง ไม่ขอเป็นพุทธะ) ไม่อยู่ในตัวบทพระสูตรเล่มนี้ ในคลัง CBETA งานที่ระบุสมัยได้และเก่าที่สุดที่ใช้วลีนี้คือคู่มือพิธีสมัยซ่ง[5]
- พระ 金地藏 (แต้จิ๋ว กิมตี่จั่ง / จีนกลาง จินตี้จ้าง — พระตี่จั่งแซ่กิม) บนเขาจิ่วหัวมาจากอาณาจักรซิลลาบนคาบสมุทรเกาหลี ไม่ใช่สยาม บันทึกปี 813 เรียกท่านเพียงว่า "僧地藏" คือพระภิกษุชื่อตี่จั่ง[3]
- สุนัขขาว ชื่อ 金乔觉 (แต้จิ๋ว กิมเคี้ยวกัก / จีนกลาง จินเฉียวเจวี๋ย — ชื่อที่เอกสารชั้นหลังให้ท่าน) และวันที่ 30 เดือน 7 ไม่มีในบันทึกปี 813 ทั้งสามเรื่องปรากฏในเอกสารชั้นหลัง[3][6][7]
- พระกษิติครรภ์ไม่ใช่พญายม ในพระสูตร พญายมเป็นผู้มาเฝ้าพระพุทธเจ้าและกล่าวสรรเสริญพระกษิติครรภ์[8]
ข้อมูลด่วน: พระกษิติครรภ์ (地藏王菩萨)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 地藏王菩萨 (ตัวเต็ม 地藏王菩薩) ชื่อที่ใช้ในพระสูตรคือ 地藏菩萨[2] |
| แต้จิ๋ว | di7 zang6 uang5 pu5 sag4 · ตี่จั่งอ๊วงผ่อสัก[4] |
| จีนกลาง | Dìzàngwáng Púsà · ตี้จ้างหวังผู่ซ่า[4] |
| สันสกฤต | Kṣitigarbha แปลได้ว่า คลังแห่งแผ่นดิน หรือครรภ์แห่งแผ่นดิน[4][1] |
| ชื่อไทยที่พบ | พระกษิติครรภโพธิสัตว์ · พระกษิติครรภ์ · ตี่จั่งอ๊วงผ่อสัก[4] · ตี่จั๋งอ้วงผ่อสัก[9] |
| ฐานะ | พระโพธิสัตว์ที่พระศากยมุนีพุทธเจ้ามอบหมายให้ช่วยสัตว์จนถึงสมัยพระศรีอริยเมตไตรย[2] หนึ่งในสี่พระโพธิสัตว์หลักของมหายานเอเชียตะวันออก[1] |
| รูปลักษณ์/ของถือ | พระภิกษุศีรษะโล้นหรือสวมมงกุฎห้าพระพุทธเจ้า มือหนึ่งถือไม้เท้าห่วง อีกมือถือแก้วมณี[4][1] บางรูปมีสัตว์ชื่อตี้ทิงหมอบข้าง[10] |
| วันสำคัญ | วันสิ้นเดือน 7 จีน (30 ค่ำ ปีที่เดือนมี 29 วันใช้วันที่ 29) มาจากประเพณีเขาจิ่วหัว ไม่ใช่พระสูตร[6][11] |
| ศาสนสถานสำคัญ | เขาจิ่วหัว มณฑลอานฮุย ที่ตั้งเจดีย์พระภิกษุชาวซิลลาและวัดฮว่าเฉิง[3] · ในไทยมีองค์ประดิษฐานที่ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว เขตสาทร[9] |
1. ชื่อพระกษิติครรภ์และตี่จั่งอ๊วง แปลว่าอะไร
ชื่อสันสกฤต Kṣitigarbha ประกอบด้วย kṣiti ที่แปลว่าแผ่นดิน กับ garbha ที่แปลว่าครรภ์ หรือที่เก็บซ่อน วิกิพีเดียไทยจึงยกคำแปลไว้หลายแบบ ทั้ง "ขุมทรัพย์แห่งแผ่นดิน" "คลังแห่งแผ่นดิน" และ "ครรภ์แห่งแผ่นดิน"[4] ภาษาอังกฤษนิยมเรียก Earth Store หรือ Earth Treasury[1] ภาษาจีนแปลตรงตัวว่า 地藏 คือ 地 แผ่นดิน กับ 藏 คลัง
ในพระสูตรสิบจักรมีประโยคหนึ่งบรรยายคุณธรรมของท่าน ซึ่งเทียบได้พอดีกับสองคำในชื่อ[12]
安忍不动犹如大地,静虑深密犹如秘藏
อดทนไม่หวั่นไหวดุจแผ่นดิน สมาธิลึกซึ้งดุจคลังที่ซ่อนอยู่
ประโยคนี้อยู่ในรายการคุณธรรมยาวหลายข้อ จึงไม่ใช่คำนิยามชื่อโดยตรง แต่ช่วยให้เห็นภาพว่า "แผ่นดิน" คือความมั่นคงอดทน และ "คลัง" คือความลึกซึ้งที่เก็บไว้ภายใน
คนจีนนิยมเติมคำว่า 王 ต่อท้ายชื่อ เป็น 地藏王菩萨 และเรียกเต็มว่า 大愿地藏菩萨[4] คำว่า 大愿 (แต้จิ๋ว ไต้เงี่ยง / จีนกลาง ต้าเยวี่ยน — มหาปณิธาน) บอกว่าสิ่งที่คนจดจำท่านมากที่สุดคือปณิธาน วิกิพีเดียไทยถอดชื่อเต็มนี้ว่า "ต้าหยวนตี้จั้งผู่ซ่า" และแปลว่ามหาปณิธานกษิติครรภโพธิสัตว์[4]
ชื่อแต้จิ๋วที่บทความนี้ใช้คือ ตี่จั่งอ๊วง หรือเต็มว่า ตี่จั่งอ๊วงผ่อสัก ตรงกับที่วิกิพีเดียไทยเขียน[4] เดลินิวส์เขียนว่า ตี่จั๋งอ้วงผ่อสัก[9] คำว่า 王 ในชื่อนี้แปลว่าราชาหรืออ๋อง แต้จิ๋วอ่าน อ๊วง ส่วน 菩萨 ที่แปลว่าพระโพธิสัตว์ อ่าน ผ่อสัก ญี่ปุ่นเรียกท่านว่า จิโซ (地蔵) และเกาหลีเรียก ชีจัง[4]
2. พระกษิติครรภ์ในพระสูตร: สามคัมภีร์หลัก
เรื่องของพระกษิติครรภ์ในพุทธจีนมีคัมภีร์หลักสามเล่ม คือพระสูตรสิบจักร พระสูตรตรวจกรรม และพระสูตรปณิธานเดิม หลักฐานเรื่องที่มาของแต่ละเล่มหนักเบาต่างกันมาก
พระสูตรสิบจักร: มาในรูปพระสาวก
《十轮经》 (แต้จิ๋ว จักลุ้งเก็ง / จีนกลาง สือหลุนจิง — พระสูตรสิบจักร) ฉบับสิบผูกเป็นงานแปลของพระเสวียนจั้ง หรือที่คนไทยรู้จักว่าพระถังซัมจั๋ง บัญชีคัมภีร์《开元释教录》บันทึกว่าแปลที่วัดต้าฉือเอินในนครฉางอัน เริ่มวันที่ 23 เดือนอ้าย ปี ค.ศ. 651 และเป็นคัมภีร์เดียวกับฉบับแปดผูกที่ไม่ทราบชื่อผู้แปล[13]
พระสูตรนี้เล่าว่าพระกษิติครรภ์กับบริวาร "现声闻像,从南方来" คือปรากฏในรูปพระสาวก เดินทางมาจากทิศใต้[14] นี่คือฐานในคัมภีร์ที่อธิบายว่าทำไมท่านจึงมักทำเป็นรูปพระภิกษุศีรษะโล้น ไม่ใช่รูปเทวดาสวมเครื่องทรงเต็มยศเหมือนพระโพธิสัตว์องค์อื่น
พระสูตรตรวจกรรม: ทอยล้อไม้ดูกรรม ไม่ใช่ดูดวง
《占察经》 (แต้จิ๋ว เจียงชักเก็ง / จีนกลาง จานฉาจิง — พระสูตรตรวจดูกรรมดีชั่ว) ลงชื่อผู้แปลเป็นพระชาวอินเดีย[15] ในพระสูตร พระกษิติครรภ์สอนให้ใช้ "ล้อไม้" คือแท่งไม้แกะขนาดราวนิ้วก้อย ทอยลงบนที่สะอาดเพื่อดูว่ากรรมที่ทำมาหนักไปทางดีหรือชั่ว ก่อนทอยต้องระลึกพระนาม "南无地藏菩萨摩诃萨" ให้ครบพันครั้ง[15] จุดมุ่งหมายคือสำรวจใจและสารภาพบาป ไม่ใช่ดูโชคลาภ ตัวบทเตือนไว้ตรง ๆ[15]
不应弃舍如是之法,而返随逐世间卜筮、种种占相吉凶等事,贪着乐习。若乐习者,深障圣道。
ไม่ควรละทิ้งวิธีนี้ แล้วหันไปตามการเสี่ยงทายของชาวโลก การทำนายโชคดีโชคร้ายสารพัด จนติดใจหลงใหล ผู้ที่หลงใหลเช่นนั้นย่อมขวางทางสู่อริยมรรคอย่างหนัก
ส่วนหลักฐานเรื่องที่มา《历代三宝纪》บันทึกว่าสมัยสุยมีคนทำพิธีสารภาพบาปตามพระสูตรนี้ ราชสำนักสั่งตรวจ ได้คำตอบว่า "占察经目录无名" คือไม่มีชื่อในบัญชีคัมภีร์ แล้วมีคำสั่งไม่ให้เชื่อหลักของพระสูตรนี้[16]
พระสูตรปณิธานเดิม: เล่มที่คนรู้จักมากที่สุด แต่ที่มาไม่ชัดที่สุด
《本愿经》 (แต้จิ๋ว บุ้งเงี่ยงเก็ง / จีนกลาง เปิ่นเยวี่ยนจิง — พระสูตรว่าด้วยปณิธานเดิม) เปิดเรื่องว่าพระพุทธเจ้าเสด็จขึ้นไปแสดงธรรมแก่พระพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[2] วัดซีหยวนแห่งซูโจวจึงเรียกพระสูตรนี้ว่า "佛教的一部孝经" คือคัมภีร์ว่าด้วยความกตัญญูของพุทธศาสนา[17]
ฉบับที่ใช้กันลงชื่อผู้แปลว่าพระศิกษานันทะสมัยถัง แต่บัญชีคัมภีร์สมัยถังสองฉบับ (ค.ศ. 730 และ 800) ระบุงานแปลของท่านไว้ 19 เรื่อง ไม่มีเล่มนี้ และพระจูหง (袾宏) แห่งสมัยหมิงเขียนว่า "于藏无所考" คือค้นในพระไตรปิฎกไม่พบที่มา[18] หลักฐานเก่าสุดอยู่ในสมัยซ่ง ได้แก่บันทึกปาฏิหาริย์ของพระฉางจิ่น (ราว ค.ศ. 988–989) ที่ยกข้อความจากพระสูตร[18] และคู่มือพิธีของพระหยวนจ้าว (元照) ซึ่งเป็นงานเก่าสุดในคลัง CBETA ที่อ้างชื่อพระสูตร รองจากตัวพระสูตรเอง[19]
นักวิชาการฝ่ายหนึ่งเสนอว่าพระสูตรแต่งในจีน เพราะเน้นความกตัญญู อีกฝ่าย เช่น Gregory Schopen ชี้ว่าพุทธอินเดียก็มีเรื่องกตัญญูต่อบิดามารดา และจนถึงวันนี้ยังไม่พบต้นฉบับสันสกฤต[18][1] สรุปได้อย่างซื่อตรงว่า ชื่อผู้แปลไม่มีหลักฐานสมัยถังรองรับ พระสูตรมีใช้แน่ในสมัยซ่ง ส่วนจะแต่งในจีนหรือแปลจากต้นฉบับนอกจีน ยังไม่มีข้อยุติ ข้อนี้ไม่ได้ลดคุณค่าที่พุทธศาสนิกชนจีนสวดพระสูตรนี้มานับพันปี
3. ปณิธานสี่ชาติของพระกษิติครรภ์ใน本愿经
คนทั่วไปมักจำปณิธานของพระกษิติครรภ์เป็นประโยคเดียว แต่ในพระสูตร พระพุทธเจ้าเล่าอดีตชาติของท่านไว้สี่ชาติ[2]
ชาติที่หนึ่ง บุตรเศรษฐี
บุตรเศรษฐีเห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่า "师子奋迅具足万行如来" มีพระลักษณะงดงาม จึงทูลถามว่าทำอย่างไรจึงได้รูปเช่นนี้ พระพุทธเจ้าตอบว่าต้องช่วยสัตว์ที่ทุกข์ให้หลุดพ้นเป็นเวลายาวนาน เขาจึงตั้งปณิธาน[2]
我今尽未来际不可计劫,为是罪苦六道众生,广设方便,尽令解脱,而我自身,方成佛道。
นับแต่นี้ไปตลอดกัปที่นับไม่ได้ ข้าพเจ้าจะสรรหาอุบายช่วยสัตว์ในหกภูมิที่ทุกข์เพราะบาปให้หลุดพ้นทั้งหมด แล้วตัวข้าพเจ้าเองจึงจะสำเร็จพุทธภูมิ
พระสูตรบอกว่านับจากวันนั้นผ่านไปนับกัปไม่ถ้วน ท่าน "尚为菩萨" คือยังเป็นพระโพธิสัตว์อยู่[2]
ชาติที่สอง ธิดาพราหมณ์
มารดาของธิดาพราหมณ์ดูหมิ่นพระรัตนตรัย ตายแล้วตกนรกอเวจี นางขายบ้านซื้อเครื่องบูชาไปถวายที่สถูปของพระพุทธเจ้า แล้วนั่งระลึกพระนามจนนิมิตเห็นตัวเองยืนริมทะเลที่น้ำเดือดพล่าน[2] เจ้าผีชื่ออู๋ตู๋ (无毒 แปลว่าไร้พิษ) อธิบายว่าทะเลนี้คือที่ที่ผู้ตายใหม่ซึ่ง "经四十九日后,无人继嗣为作功德" คือผ่านไป 49 วันแล้วไม่มีลูกหลานทำบุญให้ ต้องข้ามมาก่อน แล้วบอกว่ามารดาของนางไปเกิดบนสวรรค์แล้ว เพราะบุญที่ลูกกตัญญูทำ นางจึงตั้งปณิธาน[2]
愿我尽未来劫,应有罪苦众生,广设方便,使令解脱。
ขอให้ข้าพเจ้าตลอดกัปในอนาคต สรรหาอุบายช่วยสัตว์ผู้ทุกข์เพราะบาปทั้งปวงให้หลุดพ้น
พระสูตรเฉลยว่าธิดาพราหมณ์คือพระกษิติครรภ์[2] ตัวเลข 49 วันในตอนนี้เป็นรากหนึ่งของคติทำบุญให้ผู้ตายภายใน 49 วันที่คนจีนถือกันจนทุกวันนี้
ชาติที่สาม พระราชาสององค์
พระราชาสองแคว้นเป็นสหายกัน ประชาชนในแคว้นเพื่อนบ้านทำชั่วมาก องค์หนึ่งตั้งปณิธานจะรีบเป็นพระพุทธเจ้าเพื่อกลับมาโปรดคนเหล่านั้น อีกองค์ตั้งปณิธานต่างออกไป[2]
若不先度罪苦,令是安乐,得至菩提,我终未愿成佛。
หากยังไม่ได้ช่วยผู้ทุกข์เพราะบาปให้พ้นก่อน ให้เขาเป็นสุขจนบรรลุโพธิ ข้าพเจ้าจะยังไม่ปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้าเลย
องค์หลังคือพระกษิติครรภ์[2] ประโยคนี้คือถ้อยคำในพระสูตรที่ใกล้กับวลี "ไม่ขอเป็นพุทธะ" มากที่สุด
ชาติที่สี่ หญิงชื่อกวงมู่
กวงมู่ (光目 แปลว่าดวงตาอันสว่าง) เล่าให้พระอรหันต์องค์หนึ่งฟังว่ามารดาชอบกินปลาและเต่า โดยเฉพาะลูกของมัน มารดาจึงตกอบาย นางวาดรูปพระพุทธเจ้าขึ้นบูชา ต่อมามารดามาเกิดเป็นลูกของสาวใช้ในบ้าน และบอกว่าชาตินี้จะมีอายุเพียง 13 ปี[2] นางจึงตั้งปณิธาน ปิดท้ายว่า[2]
如是罪报等人,尽成佛竟,我然后方成正觉。
เมื่อผู้รับผลบาปเหล่านี้ได้เป็นพระพุทธเจ้าครบหมดแล้ว ข้าพเจ้าจึงจะตรัสรู้
กวงมู่คือพระกษิติครรภ์[2] ในสี่ชาติ มีสองชาติที่ปณิธานเกิดจากลูกสาวที่ห่วงมารดาผู้ล่วงลับ นี่คือเหตุที่วัดจีนผูกพระสูตรนี้กับความกตัญญู และสวดในเดือน 7 ซึ่งพุทธจีนถือเป็น "เดือนแห่งความกตัญญู"[17]
ปณิธานที่ไม่มีวันสิ้นสุด
ในเล่มปลาย เทพแห่งแผ่นดินกราบทูลพระพุทธเจ้า เปรียบปณิธานของพระกษิติครรภ์กับพระโพธิสัตว์องค์อื่น[8]
如文殊、普贤、观音、弥勒,亦化百千身形,度于六道,其愿尚有毕竟。
พระมัญชุศรี พระสมันตภัทร พระอวโลกิเตศวร และพระเมตไตรย ต่างแบ่งกายนับร้อยพันไปโปรดสัตว์ในหกภูมิ แต่ปณิธานของท่านเหล่านั้นยังมีที่สิ้นสุด
ส่วนปณิธานของพระกษิติครรภ์ เทพองค์นั้นเทียบว่ามีจำนวนกัปมากดุจเม็ดทรายในแม่น้ำคงคานับพันร้อยล้านสาย[8] พระสูตรยังเล่าว่าท่านแบ่งกายไปอยู่ในนรกทุกแห่ง และพระศากยมุนีมอบหมายให้ท่านดูแลสัตว์ "至弥勒出世已来" คือจนกว่าพระศรีอริยเมตไตรยจะมาตรัสรู้[2] 弥勒 (แต้จิ๋ว นี้เล็ก / จีนกลาง หมีเล่อ — พระศรีอริยเมตไตรย) คือพระพุทธเจ้าองค์ต่อไป อ่านเรื่องของท่านได้ในพระศรีอริยเมตไตรย หมีเล่อ ช่วงเวลาระหว่างพระพุทธเจ้าสององค์นี้เองที่ทำให้พระกษิติครรภ์ได้ฐานะ "ผู้ดูแลยุคว่างพระพุทธเจ้า"
4. "นรกไม่ว่าง ไม่ขอเป็นพุทธะ" ไม่มีในพระสูตร แล้วมาจากไหน
วลีที่คนไทยและคนจีนยกให้พระกษิติครรภ์บ่อยที่สุดคือ "地狱未空,誓不成佛" แปลว่า ตราบใดที่นรกยังไม่ว่าง ขอสาบานว่าจะไม่เป็นพระพุทธเจ้า แม้แต่บทความเว็บข่าวจีนก็ยังเขียนว่าท่าน "ตั้งปณิธาน" นี้ ราวกับยกจากพระสูตร[11] แต่เมื่อค้นคำ "地狱未空" ในคลัง CBETA ทั้งคลัง พบ 52 งาน และไม่มี《地藏菩萨本愿经》อยู่ในนั้นเลย[5]
งานที่ระบุสมัยได้และเก่าที่สุดในผลค้นคือคู่มือพิธีของพระหยวนจ้าวสมัยซ่ง ถัดมาเป็นงานสมัยหมิง เช่น《云栖法汇》ของพระจูหง[5] วลีนี้ยังอยู่ในคู่มือพิธีให้อาหารแก่ผีหิวโหยในรูป "…方证菩提、地狱未空誓不成佛"[20] แต่คลัง CBETA ไม่ได้ระบุสมัยของคู่มือเล่มนี้ ถ้าพบว่าเก่ากว่าสมัยซ่ง ลำดับเวลานี้ก็จะเปลี่ยน ส่วนรูป "地狱不空" พบ 11 งาน ทุกงานอยู่ในสมัยหมิง ชิง และสาธารณรัฐ[21]
สรุปคือ ใจความของวลีนี้ตรงกับพระสูตร โดยเฉพาะปณิธานของพระราชาองค์ที่สองที่ว่า "我终未愿成佛"[2] แต่ถ้อยคำที่ท่องกันเป็นคำสรุปในคู่มือพิธีชั้นหลัง ซึ่งอาจเป็นเหตุที่คนคุ้นวลีนี้จากงานศพและงานทิ้งกระจาด เวลายกวลีนี้จึงควรเขียนว่าเป็น "คำสรุปปณิธานของพระกษิติครรภ์" ไม่ใช่ "พระสูตรกล่าวว่า"
5. พระภิกษุจากซิลลาบนเขาจิ่วหัว: กิมตี่จั่งในบันทึกปี 813
九华山 (แต้จิ๋ว เก้าฮั้วซัว / จีนกลาง จิ่วหัวซาน — ภูเขาเก้าบุปผา) อยู่ในอำเภอชิงหยาง มณฑลอานฮุย ชื่อเดิมคือภูเขาเก้าบุตร ชีวประวัติสมัยซ่งเล่าว่ากวีหลี่ไป๋มาเที่ยวแล้วตั้งชื่อใหม่ว่าเก้าบุปผา[3][22] พุทธจีนถือว่าเขาลูกนี้เป็นโพธิมณฑลของพระกษิติครรภ์ โดยมีรากจากเรื่องของพระภิกษุชาวซิลลารูปหนึ่ง[1]
ต้องแยกให้ชัดก่อนว่า พระกษิติครรภ์ในพระสูตรมีมาก่อนพระภิกษุรูปนี้ พระสูตรสิบจักรแปลเป็นภาษาจีนตั้งแต่ปี ค.ศ. 651[13] ส่วนบันทึกเก่าสุดเล่าว่าชาวบ้านพบพระภิกษุชาวซิลลาบนเขาในต้นยุคจื้อเต๋อ (ค.ศ. 756 เป็นต้นไป)[3] พระกิมตี่จั่งจึงเป็นบุคคลที่คนรุ่นหลังนับถือว่าเป็นพระกษิติครรภ์มาเกิด ไม่ใช่ต้นกำเนิดของพระโพธิสัตว์ เรื่องของท่านมีเอกสารสามชั้น คือปี 813 ปี 988 และปี 1938 แต่ละชั้นเติมรายละเอียดใหม่
ชั้นที่หนึ่ง: บันทึกของเฟ่ยกว้านชิง ปี ค.ศ. 813
เฟ่ยกว้านชิง (费冠卿) เป็นคนอำเภอชิงหยาง สอบได้จิ้นซื่อปี ค.ศ. 807 แล้วไปอยู่สันโดษบนเขาจิ่วหัว[3] บันทึก《九华山化城寺记》ของเขา (ใน《全唐文》สะกดว่า 化成) ลงท้ายว่าเขียนในปี ค.ศ. 813 วันที่ 15 เดือน 7 และบอกว่าเขาอยู่เชิงเขา จดสิ่งที่เห็นและได้ยินมาตั้งแต่เด็ก[3] ใจความหลักมีดังนี้[3]
- "时有僧地藏,则新罗王子金氏近属" คือมีพระภิกษุชื่อตี่จั่ง เป็นญาติสนิทของเจ้าชายตระกูลกิมแห่งซิลลา ร่างสูงใหญ่ เรี่ยวแรงมากกว่าคนร้อยคน
- ท่านข้ามทะเลมา เดินฝ่าป่าขึ้นเขาจนพบหุบเขาหันรับแดด ครั้งหนึ่งถูกสัตว์มีพิษต่อยแต่นั่งนิ่ง มีหญิงงามมาถวายยาและให้ตาน้ำผุดขึ้นเป็นการไถ่โทษแทนลูก คนสมัยนั้นว่าเป็นเทพแห่งภูเขา
- ต้นยุคจื้อเต๋อ ชาวบ้านนำโดยคนแซ่จูกัดขึ้นเขา พบท่านในห้องหิน กินดินขาวปนข้าวนิดหน่อย จึงร่วมกันซื้อที่ดินเก่าของพระรูปก่อนแล้วสร้างวัดถวาย
- ต้นยุคเจี้ยนจง (ค.ศ. 780 เป็นต้นไป) เจ้าเมืองย้ายป้ายชื่อวัดเก่ามาตั้งและทูลขอขึ้นทะเบียน นี่คือที่มาของ 化城寺 (แต้จิ๋ว ฮ่วยเซี้ยยี่ / จีนกลาง ฮว่าเฉิงซื่อ — วัดนครนิรมิต)
- คนซิลลาข้ามทะเลมาอยู่ด้วยจำนวนมาก อาหารไม่พอ ท่านขุดหินได้ดินสีเขียวอมขาวละเอียดดุจแป้งมาเลี้ยงกัน
- อายุ 99 ปี ฤดูร้อนปี ค.ศ. 794 ท่านเรียกลูกศิษย์มาอำลา ศพนั่งขัดสมาธิในหีบ สามปีต่อมาเปิดหีบเพื่อนำเข้าเจดีย์ "颜状亦如活时" ใบหน้ายังเหมือนคนมีชีวิต ยกขึ้นแล้วข้อกระดูกสั่นดัง
สิ่งที่สำคัญกว่าคือสิ่งที่ "ไม่มี" บันทึกนี้ไม่มีชื่อ 乔觉 ไม่มีสุนัขขาว ไม่มีหมิ่นกง ไม่มีจีวรคลุมเก้ายอดเขา และไม่มีวันที่ 30 เดือน 7 ที่ดินของวัดมาจากชาวบ้านที่รวมเงินกันซื้อ คำว่า 菩萨 ปรากฏครั้งเดียวตอนยกคัมภีร์มาอธิบายเสียงกระดูก เฟ่ยกว้านชิงไม่ได้เรียกพระภิกษุรูปนี้ว่าพระโพธิสัตว์ตรง ๆ[3]
ชั้นที่สอง: ชีวประวัติพระเถระสมัยซ่ง ปี ค.ศ. 988
《宋高僧传》ที่พระจ้านหนิงรวบรวม เปิดประวัติของท่านว่า "释地藏,姓金氏,新罗国王之支属也" คือพระตี่จั่ง แซ่กิม เชื้อสายสาขาของกษัตริย์ซิลลา เนื้อเรื่องส่วนใหญ่ตรงกับปี 813 และเติมว่าท่าน "慈心而貌恶" ใจเมตตาแต่หน้าตาดุ ผู้รวบรวมเขียนเองว่ามีบันทึกของเฟ่ยกว้านชิงอยู่[22] แต่ปีมรณภาพกลับเป็น ค.ศ. 803 ห่างจากบันทึกเดิมเก้าปี ทั้งที่อายุยังเป็น 99 เท่ากัน[22][3] เฟ่ยกว้านชิงเขียนห่างเหตุการณ์ราว 19 ปีและอยู่เชิงเขาเอง น้ำหนักจึงมากกว่า แต่ยังตัดสินเด็ดขาดไม่ได้
ชั้นที่สาม: 《九华山志》 กับชื่อ 乔觉
《九华山志》ฉบับที่พระอิ้นกวงปรับปรุงในสมัยสาธารณรัฐเล่าว่า[6]
菩萨降迹于新罗国主家,姓金,号乔觉。唐高宗永徽四年,二十四岁,祝发,携白犬善听,航海而来。
พระโพธิสัตว์ลงมาเกิดในราชสกุลของเจ้าผู้ครองซิลลา แซ่กิม ฉายาเคี้ยวกัก ศักราชหย่งฮุยปีที่ 4 แห่งจักรพรรดิถังเกาจง อายุ 24 ปี โกนศีรษะ พาสุนัขขาวชื่อซ่านทิงข้ามทะเลมา
ฉบับนี้ยังบอกว่าท่านบรรลุธรรมในคืนวันที่ 30 เดือน 7 ปี ค.ศ. 728 เมื่ออายุ 99 ปี และสำแดงองค์ในวันที่ 30 เดือน 7 ปี ค.ศ. 757 โดยระบุในวงเล็บว่าคัดตอนนี้มาจาก《百丈清规证义》 และยอมรับเองว่าเอกสารเก่าสองชิ้นให้ปีมรณภาพต่างกันเก้าปี[6] ลำดับเวลานี้ขัดกับเอกสารสมัยถังโดยตรง เพราะถ้าบรรลุธรรมตอนอายุ 99 ในปี 728 ท่านจะไม่อาจยังมีชีวิตให้ชาวบ้านพบในยุคจื้อเต๋อ หรือให้เจ้าเมืองยกย่องในยุคเจี้ยนจง[3][22]
ส่วนชื่อ 金乔觉 เมื่อค้นทั้งคลัง CBETA พบเพียงใน《九华山志》ฉบับนี้กับงานรวมนิพนธ์ของพระไท่ซวี ทั้งสองอยู่ในสมัยสาธารณรัฐ[7] จึงยังตอบไม่ได้ว่าชื่อนี้เริ่มใช้เมื่อใด รู้เพียงว่าเอกสารสมัยถังและซ่งไม่มี
ซิลลา ไม่ใช่สยาม
เอกสารทุกชั้นเขียนตรงกันว่าท่านมาจาก 新罗 คือซิลลา อาณาจักรโบราณบนคาบสมุทรเกาหลี[3][22][6] ชื่อเกาหลีของท่านคือ Kim Gyo-gak[1] อย่าสับสนกับ 暹罗 ซึ่งหมายถึงสยาม อักษรตัวหน้าต่างกัน และไม่มีเอกสารชั้นใดบอกว่าท่านมาจากแผ่นดินไทย
สังเกตด้วยว่าฐานะของท่าน "สูงขึ้น" ตามชั้นเอกสาร ปี 813 เป็นญาติสนิทของเจ้าชาย[3] ปี 988 เป็นเชื้อสายสาขาของกษัตริย์[22] ฉบับสมัยสาธารณรัฐเป็นผู้เกิดในราชสกุลของเจ้าผู้ครอง[6] และสารานุกรมยุคใหม่เรียกท่านว่าอดีตเจ้าชาย[1]
สุนัขขาว 善听 กับ 谛听 มาจากไหน
ภาพพระกษิติครรภ์กับสัตว์สี่เท้าคู่กายมาจากเรื่องเล่าสามสายที่ไม่ตรงกัน สายแรกคือ《九华山志》ที่ว่าท่านพาสุนัขขาวชื่อ 善听 ข้ามทะเลมา[6] สายที่สองคือนิยายไซอิ๋ว《西游记》ตอนที่ 58 ซึ่งเรียกสัตว์นี้ว่า 谛听 (แต้จิ๋ว ที่เท่ง / จีนกลาง ตี้ทิง — ผู้ฟังอย่างถี่ถ้วน) และบรรยายว่า "原来那谛听是地藏菩萨经案下伏的一个兽名" คือสัตว์ที่หมอบใต้โต๊ะพระสูตรของพระกษิติครรภ์ เมื่อหมอบแนบพื้นก็รู้ดีชั่วของสรรพสัตว์ทั่วสี่ทวีป ตอนที่มีหงอคงสองตัวหน้าตาเหมือนกัน ตี้ทิงรู้ว่าตัวไหนจริงแต่ไม่ยอมพูดต่อหน้า เพราะกลัวปรโลกจะวุ่นวาย[10] สายที่สามคือเรื่องที่วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเล่าว่ามารดาของท่านไปเกิดเป็นสุนัขชื่อตี้ทิง ท่านจึงรับมาเป็นพาหนะ แต่ไม่ได้อ้างต้นทางภาษาจีน[1]
ชื่อ 善听 กับ 谛听 ต่างกันตัวเดียว แปลคล้ายกันว่าฟังดี และ "谛听!谛听!" ก็เป็นคำที่พระพุทธเจ้าตรัสใน《本愿经》ก่อนเล่าอดีตชาติของพระกษิติครรภ์ แปลว่า "จงฟังให้ดี"[2] ทั้งสามสายไม่มีในบันทึกปี 813[3]

วันที่ 30 เดือน 7 มาจากไหน
วันที่ 30 เดือน 7 มาจาก《九华山志》ซึ่งให้เป็นวันบรรลุธรรมและวันสำแดงองค์ของพระภิกษุชาวซิลลา[6] ไม่ใช่วันที่พระสูตรกำหนด และบันทึกปี 813 ซึ่งลงวันที่ 15 เดือน 7 ก็ไม่มีวันนี้[3] ทุกวันนี้วันนี้กลายเป็นวันสำคัญของพระกษิติครรภ์ในโลกจีนแล้ว[1] จึงเป็นประเพณีที่หยั่งราก เพียงไม่ควรเรียกว่าเป็นวันที่ "พระสูตรระบุ"
หมิ่นกงกับพระเต้าหมิง
《九华山志》เล่าว่าแถบนั้นมีผู้เฒ่าชื่อ 闵公 (แต้จิ๋ว เมี้ยงกง / จีนกลาง หมิ่นกง — ท่านผู้เฒ่าแซ่หมิ่น) "每斋百僧,必虚一位" คือเลี้ยงพระครั้งละร้อยรูปและเว้นที่ว่างไว้หนึ่งที่เสมอ เพื่อนิมนต์พระในถ้ำมาให้ครบจำนวน พระภิกษุขอที่ดินเพียงเท่าผืนจีวร แต่เมื่อคลี่จีวรออกกลับคลุมทั้งเก้ายอดเขา หมิ่นกงจึงยกที่ทั้งหมดถวาย ต่อมาบุตรชายขอบวช คือพระ 道明 (แต้จิ๋ว เต๋าเม้ง / จีนกลาง เต้าหมิง — พระผู้มีธรรมสว่าง) และหมิ่นกงเองก็ออกบวชตามในภายหลัง[23]
เรื่องนี้เป็นตำนานที่เล่าต่อกันมา ไม่พบในบันทึกปี 813 ซึ่งบอกว่าที่ดินมาจากชาวบ้านที่รวมกันซื้อ[3] ประวัติของทั้งสองท่านอ่านต่อได้ในหมิ่นกง ผู้ถวายที่ดินเขาจิ่วหัว และพระเต้าหมิง บุตรของหมิ่นกง
6. รูปลักษณ์พระกษิติครรภ์: ดูอย่างไรในวัดจีน
พระกษิติครรภ์จำง่ายกว่าพระโพธิสัตว์องค์อื่น เพราะท่านเป็นพระโพธิสัตว์องค์เดียวในกลุ่มหลักที่มักทำเป็นรูปพระภิกษุ
| ส่วน | ลักษณะที่พบบ่อย | ที่มา |
|---|---|---|
| ศีรษะ | โล้นแบบพระภิกษุ มีรัศมีรอบพระเศียร หรือสวมมงกุฎห้าพระพุทธเจ้า | [4][1] |
| เครื่องทรง | จีวรพระ คัมภีร์พิธีกำหนดว่า "著袈裟端覆左肩" ห่มคลุมไหล่ซ้าย | [24] |
| มือขวา (ส่วนใหญ่) | ไม้เท้าห่วง ตามคติใช้เปิดประตูนรก | [4][1] |
| มือซ้าย (ส่วนใหญ่) | แก้วมณีสารพัดนึก ให้แสงสว่างในความมืด | [4][1] |
| ท่า | ยืนหรือนั่งบนดอกบัว | [1][24] |
| สัตว์คู่กาย | ตี้ทิง หมอบข้างหรือเป็นที่ประทับ | [10] |
| บริวาร | คฤหัสถ์ชราเครายาวกับพระหนุ่ม ตามตำนานคือหมิ่นกงกับพระเต้าหมิง | [23][25] |
ไม้เท้าห่วงเรียก 锡杖 (แต้จิ๋ว เสียะเจี๋ยง / จีนกลาง ซีจ้าง — ไม้เท้าห่วงของพระภิกษุ) หัวไม้เท้ามีห่วงโลหะที่สั่นแล้วมีเสียง ส่วนมงกุฎเรียก 五佛冠 (แต้จิ๋ว โหงวฮุกกวง / จีนกลาง อู่ฝอกวาน — มงกุฎห้าพระพุทธเจ้า) เป็นมงกุฎที่มีรูปพระพุทธเจ้าห้าพระองค์ วิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุว่าแบบสวมมงกุฎนี้ใช้มากในจีน[1]

ทำไมจึงเป็นรูปพระภิกษุ
เหตุผลอยู่ในคัมภีร์เอง พระสูตรสิบจักรเล่าว่าท่านมาในรูปพระสาวก[14] และคัมภีร์พิธี《地藏菩萨仪轨》สอนการวาดรูปไว้สองแบบ แบบแรก "作声闻形像" คือรูปพระสาวกห่มจีวรคลุมไหล่ซ้าย มือซ้ายถือดอกไม้ตูม มือขวาแสดงท่าประทานอภัย นั่งบนดอกบัว แบบที่สอง "顶著天冠" คือสวมมงกุฎ[24] รูปสวมมงกุฎจึงมีฐานในคัมภีร์พิธีเช่นกัน ส่วนที่ว่ามงกุฎห้าพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับหมวกของพระผู้นำพิธีโปรดวิญญาณหรือไม่ ยังไม่พบคำอธิบายชั้นต้น
อย่าสับสนกับพระถังซัมจั๋งและพระโมคคัลลานะ
พระภิกษุสวมมงกุฎห้าแฉกถือไม้เท้าห่วง หน้าตาคล้ายพระถังซัมจั๋งในละครไซอิ๋วมาก วิกิพีเดียภาษาอังกฤษบันทึกไว้ว่าคนมักเข้าใจผิดระหว่างสององค์นี้[1] วิธีแยกง่ายที่สุดคือดูว่ามีแก้วมณีในมือหรือมีตี้ทิงหมอบอยู่หรือไม่
อีกองค์ที่เป็นพระภิกษุผู้ช่วยมารดาให้พ้นทุกข์ในเดือน 7 คือ 目犍连 (แต้จิ๋ว มักเกี๋ยงเลี้ยง / จีนกลาง มู่เจียนเหลียน — พระมหาโมคคัลลานะ) เรื่องของท่านผูกกับเทศกาลเดือน 7 เช่นกัน อ่านได้ในพระโมคคัลลานะ มู่เหลียน
ตำแหน่งในวัดจีน
วัดจีนขนาดใหญ่มักมีหอหรือวิหารของพระกษิติครรภ์แยกต่างหาก และวิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุว่าศาลของท่านมักอยู่กลางหอรำลึกหรือที่เก็บอัฐิผู้ล่วงลับ[1] ที่วัดต้าอันเมืองฉางซา องค์พระนั่งบนบัวทอง สวมมงกุฎห้าแฉก มีผู้เฒ่าเครายาวกับพระหนุ่มยืนสองข้าง และป้ายผ้าสองข้างเขียนพระนาม "南無大願地藏王菩薩"[25] ส่วนข้างไหนเป็นหมิ่นกง ข้างไหนเป็นพระเต้าหมิง ยังไม่พบแหล่งที่กำหนดเป็นแบบแผน
7. พระกษิติครรภ์ ขอพรเรื่องอะไร
คำถามนี้ตอบได้ดีที่สุดจากพระสูตรเอง ทุกข้อด้านล่างเป็นถ้อยคำของ《本愿经》 เป็นความเชื่อทางศาสนา ไม่ใช่คำรับประกัน
สิบประโยชน์ของการตั้งรูปพระกษิติครรภ์ในบ้าน
ในบทว่าด้วยเทพแห่งแผ่นดินคุ้มครองธรรม เทพแห่งแผ่นดินกราบทูลพระพุทธเจ้าว่า ผู้ใดใช้ดิน หิน ไม้ไผ่ หรือไม้ ทำซุ้มไว้ "于南方清洁之地" คือในที่สะอาดทางทิศใต้ของที่อยู่ ตั้งรูปพระกษิติครรภ์ จุดธูปบูชา มองกราบและสรรเสริญ ที่อยู่ของผู้นั้นจะได้ประโยชน์สิบประการ[8]
- 土地丰壤 ที่ดินอุดมสมบูรณ์
- 家宅永安 บ้านเรือนสงบสุขยั่งยืน
- 先亡生天 ผู้ล่วงลับไปเกิดบนสวรรค์
- 现存益寿 ผู้ยังมีชีวิตอายุยืน
- 所求遂意 ปรารถนาสิ่งใดสมหวัง
- 无水火灾 ไม่มีภัยน้ำภัยไฟ
- 虚耗辟除 พ้นความสูญเสียสิ้นเปลือง
- 杜绝恶梦 ไม่ฝันร้าย
- 出入神护 เข้าออกมีเทวดาคุ้มครอง
- 多遇圣因 ได้พบเหตุปัจจัยอันประเสริฐบ่อยครั้ง
สังเกตว่าผู้กล่าวรายการนี้คือเทพแห่งแผ่นดิน ไม่ใช่พระพุทธเจ้าตรัสเอง[8]
ทำบุญให้ผู้ล่วงลับภายใน 49 วัน
เรื่องที่คนจีนขอจากพระกษิติครรภ์มากที่สุดคือการ 超度 (แต้จิ๋ว เที่ยวโต่ว / จีนกลาง เชาตู้ — โปรดวิญญาณให้พ้นทุกข์) พระสูตรสอนว่าเมื่อคนใกล้ตาย ญาติควรทำบุญ แขวนธง จุดประทีป สวดพระสูตร หรือระลึกพระนามให้ผู้ป่วยได้ยิน และ "七七日内,广造众善" คือภายใน 49 วันหลังตาย ให้ทำความดีให้มาก ผู้ตายจะพ้นอบาย[8] ในช่วงนั้นผู้ตายยังไม่ได้ไปเกิด และเฝ้ารอให้ญาติทำบุญช่วย[8]
พระสูตรยังมีคำสอนที่คนไม่ค่อยพูดถึง คือบุญที่ญาติทำให้ผู้ตายนั้น "七分之中,而乃获一,六分功德,生者自利" ผู้ตายได้รับเพียงหนึ่งในเจ็ดส่วน อีกหกส่วนเป็นของผู้ทำเอง พระสูตรจึงชวนให้ทำความดีตั้งแต่ยังแข็งแรง[8]
พระสูตรขอไม่ให้ฆ่าสัตว์ในงานศพ
อีกตอนที่สำคัญสำหรับคนไทยเชื้อสายจีน คือคำเตือนเรื่องการฆ่าสัตว์[8]
临终之日,慎勿杀害,及造恶缘——拜祭鬼神,求诸魍魉。何以故?尔所杀害,乃至拜祭,无纤毫之力利益亡人,但结罪缘,转增深重。
ในวันใกล้ตาย จงระวังอย่าฆ่าสัตว์ อย่าสร้างเหตุร้าย เช่น เซ่นไหว้ภูตผี ขอพึ่งปีศาจ เพราะการฆ่าและการเซ่นนั้นไม่ช่วยผู้ตายแม้แต่น้อย มีแต่ผูกบาปให้หนักขึ้น
ครอบครัวแต้จิ๋วจำนวนมากไหว้บรรพบุรุษด้วยของคาว เช่นเป็ดพะโล้ที่เป็นของไหว้แต้จิ๋ว บทความนี้ไม่ได้ตัดสินประเพณีของแต่ละบ้าน เพียงบอกว่าถ้าทำตาม《本愿经》โดยตรง ของที่พระสูตรเอ่ยถึงคือธูป ดอกไม้ ประทีป และการทำความดี
พรเรื่องอื่น และสิ่งที่ไม่ใช่คติจีน
พระสูตรตรวจกรรมไม่ได้สอนให้ทอยไม้ขอโชคลาภ จุดมุ่งหมายคือรู้กรรมของตนแล้วสารภาพบาป และตัวบทห้ามหลงใหลการเสี่ยงทายด้วยซ้ำ[15] ส่วนภาพพระกษิติครรภ์คุ้มครองเด็ก ทั้งเด็กที่เสียชีวิตและเด็กที่ไม่ได้เกิด รวมถึงคุ้มครองนักเดินทาง เป็นคติของญี่ปุ่นที่เรียกท่านว่าจิโซ ไม่ใช่คติหลักของจีน[1]
สรุปแบบที่เว็บไซต์นี้ถือ คือศรัทธาเป็นกำลังใจ ไม่ใช่ทางลัดแทนความรับผิดชอบ การไหว้พระกษิติครรภ์เพื่ออุทิศบุญให้พ่อแม่ ชวนให้ทบทวนด้วยว่าเราดูแลคนที่ยังอยู่ดีพอหรือยัง
8. วันไหว้พระกษิติครรภ์: 30 ค่ำเดือน 7
| วัน | วันจันทรคติ | 2569 (2026) | 2570 (2027) | 2571 (2028) | ที่มา |
|---|---|---|---|---|---|
| วันสมโภชพระกษิติครรภ์ (地藏圣诞) | วันสิ้นเดือน 7 (七月三十) | 10 ก.ย.* | 31 ส.ค. | 18 ก.ย. | ประเพณีเขาจิ่วหัว[6][1] |
| สารทจีน / อุลลัมพนะ (盂兰盆) | 15 ค่ำเดือน 7 (七月十五) | 27 ส.ค. | 16 ส.ค. | 3 ก.ย. | วัดจีนจัดคู่กับการสวดพระสูตรพระกษิติครรภ์[17] |
* ปี 2569 (2026) เดือน 7 จีนมีเพียง 29 วัน จึงตรงกับวันที่ 29 บทความจีนเขียนไว้ว่า "七月廿九(若无三十则为廿九)" คือถ้าเดือนนั้นไม่มีวันที่ 30 ก็ใช้วันที่ 29[11] ก่อนไปร่วมงาน ควรถามวัดที่จะไปอีกครั้งว่าถือวันใด
ที่มาของวันนี้คือ《九华山志》 ไม่ใช่พระสูตร[6] ในทางชาวบ้าน วันสิ้นเดือน 7 ยังเป็นวัน "ปิดประตูผี" ด้วย บทความเว็บข่าวจีนเล่าว่าที่เวินโจวเด็ก ๆ ถือส้มโอปักธูปเต็มลูกเดินร้องเพลง แล้วแขวนไว้ที่ชายคา ที่หนิงปัวถวายน้ำชา ส่วนทางหมิ่นหนานเรียกวันนี้ว่า "关鬼门" ตั้งสำรับ แขวนโคมหน้าบ้านส่งวิญญาณกลับ[11] บทความเดียวกันยังผูกวันนี้กับฤกษ์ห้ามแต่งงานและห้ามเปิดร้าน[11] ข้อห้ามเหล่านี้เป็นความเชื่อเรื่องฤกษ์ยาม ไม่มีฐานในพระสูตร จึงไม่ควรถือเป็นข้อปฏิบัติของการไหว้พระกษิติครรภ์
ตัวอย่างงานวัดที่ตรวจได้คือวัดซีหยวนแห่งซูโจว ปี 2569 (2026) สวด《地藏菩萨本愿经》สามวัน ตั้งแต่ 12 ถึง 14 ค่ำเดือน 7 (24–26 ส.ค.) แล้วจัดงานอุลลัมพนะถวายภัตตาหารพระในวันที่ 15 (27 ส.ค.) วัดอธิบายว่าพุทธจีนถือเดือน 7 เป็นเดือนแห่งความกตัญญู[17] อ่านภาพรวมของเทศกาลนี้ได้ที่วันสารทจีน เทศกาลไหว้ผีหรือโปรดดวงวิญญาณ
ในระดับรัฐ จีนขึ้นทะเบียน "庙会(九华山庙会)" งานเทศกาลวัดเขาจิ่วหัว เป็นมรดกภูมิปัญญาระดับชาติชุดที่ 3 ปี 2011 แต่ทะเบียนไม่ได้ระบุวันจัดงาน[26] ชุดเดียวกันยังมี "中元节(潮人盂兰胜会)" งานเดือน 7 ของชาวแต้จิ๋วในฮ่องกง ซึ่งทะเบียนไม่ได้ระบุว่าเกี่ยวกับพระกษิติครรภ์[27]
9. วิธีไหว้และบทสวดพระกษิติครรภ์
ไหว้ตามที่พระสูตรบอก
《本愿经》ระบุวิธีบูชาไว้ว่า "或赞叹,或瞻礼,或称名,或供养,乃至彩画、刻镂、塑漆形像" คือสรรเสริญ มองกราบ ระลึกพระนาม ถวายเครื่องบูชา ไปจนถึงวาด แกะ หรือปั้นรูปท่าน[2] เครื่องบูชาที่พระสูตรเอ่ยถึงคือธูป ดอกไม้ ธงและฉัตร ประทีป และการสวดพระสูตร[8] หากตั้งรูปในบ้าน พระสูตรให้ตั้งในที่สะอาดทางทิศใต้[8]
จำนวนธูปที่ควรจุด พระสูตรไม่ได้กำหนด ผู้ที่อยากรู้ธรรมเนียมที่คนไทยเชื้อสายจีนใช้ อ่านได้ที่ไหว้พระไหว้เจ้าใช้ธูปกี่ดอก วัดจีนเองนิยมจัดสวด《本愿经》ทั้งเล่มเป็นพิธีหลายวันในเดือน 7[17]
บทสวดและพระนาม
ตารางนี้รวมเฉพาะบทที่มีที่มาจากคัมภีร์หรือจากวัด พร้อมบอกระดับหลักฐานของแต่ละบท
| บท | อักษรจีน | พินอิน | อ่านแบบจีนกลาง | อ่านแบบแต้จิ๋ว | ความหมาย | ที่มา |
|---|---|---|---|---|---|---|
| พระนามตามพระสูตร | 南无地藏菩萨摩诃萨 | Námó Dìzàng Púsà Móhēsà | นาโมตี้จ้างผู่ซ่าโมเฮอซ่า | — | ขอนอบน้อมแด่พระกษิติครรภ์ มหาโพธิสัตว์ | 《占察经》ให้ระลึกครบพันจบ[15] |
| พระนามที่ใช้ในวัดจีน | 南无大愿地藏王菩萨 | Námó Dàyuàn Dìzàngwáng Púsà | นาโมต้าเยวี่ยนตี้จ้างหวังผู่ซ่า | นาบ๊อไต้เงี่ยงตี่จั่งอ๊วงผ่อสัก | ขอนอบน้อมแด่พระกษิติครรภ์ผู้มีมหาปณิธาน | ใช้ในวัด ไม่ใช่ถ้อยคำในพระสูตร[25][4] |
| มนตร์ดับกรรมที่กำหนดแล้ว | 唵 钵罗末邻陀宁 娑婆诃 | Ǎn bōluó mòlíntuóníng suōpóhē | อั่น ปัวหลัวม่อหลินถัวหนิง ซัวผัวเฮอ | อั๋ง บัวะโลมวกลิ้งท้อเล้ง โซโบ๊โฮ | มนตร์ ตามธรรมเนียมไม่แปลคำต่อคำ | 《云栖法汇》สมัยหมิง[28] |
บทที่สามเรียกว่า 灭定业真言 (แต้จิ๋ว มิกเต๋งเงียกจิงง้าง / จีนกลาง เมี่ยติ้งเย่เจินเหยียน — มนตร์ดับกรรมที่กำหนดแล้ว) มักถูกเรียกว่า "คาถาพระกษิติครรภ์" แต่ในคลัง CBETA พบชื่อมนตร์นี้ใน《云栖法汇》ของพระจูหงสมัยหมิง อยู่ต่อจากปณิธานสี่ข้อของพระโพธิสัตว์ แล้วตามด้วยมนตร์เปิดลำคอ ซึ่งเป็นลำดับของพิธีให้อาหารผีหิวโหย[28] มนตร์นี้ไม่อยู่ใน《本愿经》 และยังไม่พบหลักฐานชั้นต้นที่ระบุว่าเป็นมนตร์ของพระกษิติครรภ์โดยเฉพาะ ต้นฉบับเขียนอักษรท้ายเป็นอักษรหายาก 𩕳 ตารางนี้ใช้รูปทั่วไปว่า 宁[28]
ผู้ที่ต้องการ "บทสวดพระกษิติครรภ์" ที่มีที่มาชัดที่สุด คือการสวด《地藏菩萨本愿经》เอง หรือระลึกพระนามตามพระสูตรตรวจกรรม บทความนี้ไม่ลงคาถาอื่นที่หาต้นทางจากพระสูตรหรือจากวัดไม่พบ
10. ตี่จั่งอ๊วงในแต้จิ๋วและในไทย
ฝั่งแต้จิ๋ว
ในเมืองแต้จิ๋ว แผนที่ AMAP มีจุดหอตี่จั่ง (开元寺-地藏阁) อยู่ทางด้านตะวันออกภายในวัดไคหยวน ถนนไคหยวน (ดูตารางในหัวข้อถัดไป) และงานเดือน 7 ของชาวแต้จิ๋วที่ได้ขึ้นทะเบียนระดับชาติคืองานอุลลัมพนะของชาวแต้จิ๋วในฮ่องกง[27] ส่วนประเพณีวันพระกษิติครรภ์ที่เป็นของแต้จิ๋วโดยเฉพาะ ยังไม่พบแหล่งที่ระบุ จึงไม่ขอเล่าเกินหลักฐาน
ฝั่งไทย
ในกรุงเทพฯ มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งเปิด "ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว เฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา" ถนนเจริญราษฎร์ เขตสาทร เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 ภายในประดิษฐานองค์หลวงปู่ไต้ฮงหินหยกขาว พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ และ "พระกษิติครรภ์โพธิสัตว์ (ตี่จั๋งอ้วงผ่อสัก)"[9] เรื่องของหลวงปู่ไต้ฮงอ่านได้ในหลวงปู่ไต้ฮงกง
คนไทยที่ค้นคำว่า "พระกษิติครรภ์ นครปฐม" ส่วนใหญ่หมายถึงองค์ที่อารามวัตรมหายาน มูลนิธิพุทธจักษุวิชชาลัย จังหวัดนครปฐม ซึ่งสื่อไทยแนะนำว่าเป็นองค์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย[29] ผู้เขียนยังไม่พบเอกสารของวัดที่ยืนยันขนาดองค์พระ จึงเล่าเท่าที่สื่อเขียน ผู้ที่จะไปกราบควรตรวจที่ตั้งและเวลาเปิดกับมูลนิธิก่อนเดินทาง
ส่วนพิธี 施孤 (แต้จิ๋ว ซีโกว / จีนกลาง ซือกู — ทิ้งกระจาด) และงานกงเต๊กในไทย ยังไม่พบแหล่งไทยที่ผูกกับพระกษิติครรภ์โดยตรง ที่ตรวจได้มีแต่ฝั่งคัมภีร์ คือวลีปณิธานของท่านและมนตร์ดับกรรมอยู่ในคู่มือพิธีให้อาหารผีหิวโหย[20][28] และเหตุผลของการทำบุญ 49 วันมาจาก《本愿经》[8] เรื่องพิธีทิ้งกระจาดอ่านได้ที่ไต่ซือเอี๊ย เทพราชาภูติผี กับพิธีทิ้งกระจาด
เทียบคติไทยกับคติจีน
| เรื่อง | ที่คนไทยคุ้น | คติจีนและพระสูตร |
|---|---|---|
| ผู้ไปโปรดสัตว์นรก | พระมาลัย พระอรหันต์ชาวลังกาในคติเถรวาทของไทยและลาว[4] | พระกษิติครรภ์ พระโพธิสัตว์ฝ่ายมหายาน วิกิพีเดียไทยระบุว่าเรื่องคล้ายกันแต่ไม่ใช่องค์เดียวกัน[4] |
| ผู้เป็นใหญ่ในนรก | พญายมผู้ตัดสินดวงวิญญาณ | ในพระสูตร พญายมพาเหล่าเจ้าผีมาเฝ้าพระพุทธเจ้า และถามถึงพระกษิติครรภ์ด้วยความเคารพ[8] |
| ชื่อที่ฟังคล้ายกัน | ตี่จู้เอี๊ยะ เจ้าที่ประจำบ้าน | 地藏 แปลว่าคลังแห่งแผ่นดิน เป็นพระโพธิสัตว์ คนละคำคนละองค์กับเจ้าที่ |
| ของไหว้ | ธูปเทียนดอกไม้ บางบ้านมีของคาว | พระสูตรเอ่ยถึงธูป ดอกไม้ ประทีป และเตือนไม่ให้ฆ่าสัตว์ในงานศพ[8] |
11. ศาสนสถานสำคัญของพระกษิติครรภ์ในจีน
ลิงก์แผนที่ในตารางใช้พิกัดระบบ GCJ-02 ของ AMAP (แผนที่เกาเต๋อของจีน) จึงควรเปิดในแอปหรือเว็บ AMAP เพื่อให้ตำแหน่งตรงที่สุด
| วัด | เมือง | ทำไมสำคัญ | แผนที่ |
|---|---|---|---|
| 肉身宝殿 (月身宝殿) วิหารพระสรีระ | เขาจิ่วหัว อำเภอชิงหยาง เมืองฉือโจว มณฑลอานฮุย | ที่ตั้งเจดีย์พระภิกษุชาวซิลลา ซึ่งบันทึกปี 813 เล่าว่านั่งในหีบสามปีแล้วจึงอัญเชิญเข้าเจดีย์[3][22] | เปิดแผนที่ AMAP |
| 化城寺 วัดฮว่าเฉิง | เขาจิ่วหัว | วัดที่ชาวบ้านสร้างถวาย แล้วเจ้าเมืองย้ายป้ายชื่อมาตั้งและทูลขอขึ้นทะเบียนในยุคเจี้ยนจง[3] | เปิดแผนที่ AMAP |
| 东崖禅寺 วัดตงหยา | เขาจิ่วหัว | วัดบนยอดเขาตรงเพิงหิน "宴坐岩" ที่พระภิกษุชาวซิลลาพำนักเมื่อมาถึงครั้งแรก หวังหยางหมิง (王阳明) ตั้งชื่อเพิงหินนี้ว่า 东岩 ในปี ค.ศ. 1502[30] | เปิดแผนที่ AMAP |
| 百岁宫 วัดไป่ซุ่ยกง | เขาจิ่วหัว | วัดของพระไห่ยวี่สมัยหมิง ผู้มรณภาพเมื่ออายุราว 110 ปี สรีระปิดทองยังประดิษฐานในวัด[31] | เปิดแผนที่ AMAP |
| 开元寺 地藏阁 หอตี่จั่ง วัดไคหยวน | เมืองแต้จิ๋ว มณฑลกวางตุ้ง | หอพระกษิติครรภ์ในวัดไคหยวน ใกล้บ้านเกิดชาวแต้จิ๋วที่สุดในตารางนี้ AMAP ระบุว่าอยู่ด้านตะวันออกของวัด | เปิดแผนที่ AMAP |
จุดที่ผู้แสวงบุญมุ่งไปมากที่สุดคือ 肉身宝殿 (แต้จิ๋ว เน็กซิงโบ้โต่ย / จีนกลาง โร่วเซินเป่าเตี้ยน — วิหารพระสรีระ) ซึ่งสร้างครอบที่ตั้งเจดีย์ของพระภิกษุชาวซิลลา ส่วน 百岁宫 (แต้จิ๋ว เบะซ่วยเก็ง / จีนกลาง ไป่ซุ่ยกง — วิหารร้อยปี) ได้ชื่อจากพระไห่ยวี่ (海玉) สมัยหมิงที่อายุยืนเกินร้อยปี[31] สรีระปิดทองของท่านสืบประเพณีพระภิกษุชาวซิลลา แต่ไม่ใช่ที่ประทับของพระกษิติครรภ์เอง
12. ความเชื่อกับหลักฐาน: เรื่องที่คนไทยมักเข้าใจผิด
| เรื่องที่เล่ากัน | หลักฐานบอกอะไร | สรุป |
|---|---|---|
| "นรกไม่ว่าง ไม่ขอเป็นพุทธะ" เป็นคำในพระสูตร | ไม่อยู่ใน《本愿经》 งานเก่าสุดที่ระบุสมัยได้คือคู่มือพิธีสมัยซ่ง[5] | ใจความตรงพระสูตร แต่ถ้อยคำเกิดทีหลัง |
| พระกษิติครรภ์คือพระภิกษุชาวซิลลา | พระโพธิสัตว์มีในพระสูตรที่แปลปี 651[13] พระภิกษุชาวซิลลาเป็นบุคคลที่คนรุ่นหลังนับถือว่าเป็นองค์อวตาร[3][22] | แยกพระโพธิสัตว์กับพระภิกษุ |
| ท่านมาจากสยาม | เอกสารทุกชั้นเขียน 新罗 คือซิลลา[3][22][6] | ไม่ใช่สยาม |
| ชื่อเดิมคือกิมเคี้ยวกัก | ไม่พบในเอกสารสมัยถังและซ่ง[7] | ชื่อชั้นหลัง |
| สุนัขขาวคือมารดาที่ไปเกิดใหม่ | ไม่ระบุต้นทางจีน[1] ส่วน《九华山志》กับไซอิ๋วเล่าคนละแบบ[6][10] | ตำนานสามสายที่ไม่ตรงกัน |
| 30 ค่ำเดือน 7 เป็นวันเกิดตามพระสูตร | ประเพณีเขาจิ่วหัวให้เป็นวันบรรลุธรรมและวันสำแดงองค์[6] | ไหว้ตามประเพณีได้ แต่ไม่ใช่พระสูตร |
| 《本愿经》แปลโดยพระศิกษานันทะ | ไม่อยู่ในบัญชีคัมภีร์สมัยถัง[18] | ยังไม่มีข้อยุติ |
| ตี่จั่งอ๊วงคือพญายม | ในพระสูตรพญายมมาเฝ้าและสรรเสริญท่าน[8] | คนละองค์ |
ตี่จั่งอ๊วง ไม่ใช่ตี่จู้เอี๊ยะ
ชื่อสองชื่อนี้ฟังคล้ายกันในสำเนียงแต้จิ๋ว แต่ความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง 地藏 แปลว่าคลังแห่งแผ่นดิน เป็นพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนา ส่วน 地主爷 (แต้จิ๋ว ตี่จู้เอี๊ยะ / จีนกลาง ตี้จู่เหยีย — ท่านเจ้าที่) คือเทพเจ้าที่ที่คนแต้จิ๋วตั้งศาลไว้ในบ้าน รายละเอียดอ่านได้ที่ตี่จู้เอี๊ยะ เจ้าที่ประจำบ้าน
ตี่จั่งอ๊วง ไม่ใช่ผู้พิพากษาในนรก
ใน《本愿经》 พญายมพาเหล่าเจ้าผีมาเฝ้าพระพุทธเจ้า แล้วทูลถามว่าเหตุใดพระกษิติครรภ์ช่วยสัตว์ให้พ้นนรกแล้ว สัตว์จึงยังกลับไปทำชั่วจนตกนรกอีก[8] บทบาทของท่านในพระสูตรจึงเป็นผู้ช่วยให้พ้น ไม่ใช่ผู้ตัดสินลงโทษ ผู้สนใจเทพฝ่ายปรโลกในความเชื่อพื้นบ้านจีน อ่านต่อได้ที่เฉิงหวงเหย่ เทพเจ้าสายนรกของจีน
คำถามที่พบบ่อย
พระกษิติครรภ์คือใคร
พระกษิติครรภ์ หรือตี่จั่งอ๊วง (地藏王菩萨) คือพระโพธิสัตว์ฝ่ายมหายานที่ตั้งปณิธานจะช่วยสัตว์ในนรกและทุคติให้พ้นทุกข์ก่อนตนเองบรรลุ[2] คนจีนนับถือพระภิกษุชาวซิลลาบนเขาจิ่วหัวในศตวรรษที่ 8 ว่าเป็นท่านมาเกิด[3]
พระกษิติครรภ์ ขอพรเรื่องอะไร
คนจีนไหว้ท่านเพื่ออุทิศบุญให้ผู้ล่วงลับ โดยเฉพาะภายใน 49 วันหลังตาย พระสูตรยังกล่าวว่าผู้ตั้งรูปบูชาในบ้านจะได้ประโยชน์สิบประการ เช่น บ้านสงบสุข ผู้อยู่อายุยืน และพ้นภัยน้ำไฟ[8] ทั้งหมดเป็นความเชื่อ ไม่ใช่คำรับประกัน
บทสวดพระกษิติครรภ์มีบทไหนบ้าง
บทที่มีที่มาชัดที่สุดคือการสวดพระสูตรปณิธานเดิม และการระลึกพระนาม "南无地藏菩萨摩诃萨" ตามพระสูตรตรวจกรรม[15] ส่วนมนตร์ดับกรรมที่กำหนดแล้วมาจากคู่มือพิธีสมัยหมิง ไม่ได้อยู่ในพระสูตรของท่าน[28]
วันไหว้พระกษิติครรภ์ตรงกับวันไหน
วันสิ้นเดือน 7 จีน คือ 30 ค่ำ หรือ 29 ค่ำในปีที่เดือนนั้นมี 29 วัน ปี 2570 (2027) ตรงกับ 31 สิงหาคม และปี 2571 (2028) ตรงกับ 18 กันยายน วันนี้มาจากประเพณีเขาจิ่วหัว ไม่ใช่พระสูตร[6]
พระกษิติครรภ์ นครปฐม อยู่ที่ไหน
องค์ที่คนไทยค้นหาบ่อยอยู่ที่อารามวัตรมหายาน มูลนิธิพุทธจักษุวิชชาลัย จังหวัดนครปฐม ซึ่งสื่อไทยแนะนำว่าเป็นองค์ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย[29] ควรตรวจที่ตั้งและเวลาเปิดก่อนเดินทาง
ตี่จั่งอ๊วงกับพญายมเป็นองค์เดียวกันไหม
ไม่ใช่ ในพระสูตร พญายมพาเหล่าเจ้าผีมาเฝ้าพระพุทธเจ้าและกล่าวถึงพระกษิติครรภ์ด้วยความเคารพ[8] ท่านเป็นผู้ช่วยให้พ้นทุกข์ ไม่ใช่ผู้ตัดสินโทษ
ตี่จั่งอ๊วงกับตี่จู้เอี๊ยะต่างกันอย่างไร
ตี่จั่ง (地藏) แปลว่าคลังแห่งแผ่นดิน เป็นพระโพธิสัตว์ ส่วนตี่จู้เอี๊ยะ (地主爷) คือเจ้าที่ที่คนแต้จิ๋วตั้งศาลไว้ในบ้าน ชื่อฟังคล้ายกันแต่เป็นคนละองค์
"นรกไม่ว่าง ไม่ขอเป็นพุทธะ" อยู่ในพระสูตรไหม
ไม่อยู่ในตัวบทพระสูตร งานที่ระบุสมัยได้และเก่าที่สุดในคลัง CBETA ที่ใช้วลีนี้คือคู่มือพิธีสมัยซ่ง[5] แต่ใจความตรงกับปณิธานในพระสูตร[2]
สัตว์ที่หมอบข้างพระกษิติครรภ์คืออะไร
คือตี้ทิง (谛听) สัตว์ในนิยายไซอิ๋วที่หมอบใต้โต๊ะพระสูตรของท่าน[10] ส่วน《九华山志》เล่าว่าท่านพาสุนัขขาวชื่อซ่านทิงข้ามทะเลมา[6] ทั้งสองเรื่องไม่มีในบันทึกปี 813[3]
แหล่งอ้างอิง
- Kṣitigarbha — Wikipedia
- 《地藏菩萨本愿经》卷上 (T0412) — CBETA ฉบับเว็บ 禅心学苑
- 《全唐文》卷694 费冠卿《九华山化成寺记》 — 维基文库 (Wikisource)
- พระกษิติครรภโพธิสัตว์ — วิกิพีเดีย
- ผลค้นคำ "地獄未空" ในคลัง CBETA เรียงตามสมัย — CBETA API (DILA)
- 《九华山志》(GA0077) ผูก 1 ข้อความรอบคำ "七月三十" — CBETA API (DILA)
- ผลค้นคำ "金喬覺" ในคลัง CBETA — CBETA API (DILA)
- 《地藏菩萨本愿经》卷下 (T0412) — CBETA ฉบับเว็บ 禅心学苑
- 'ป่อเต็กตึ๊ง' จัดพิธีสวดเจริญพระพุทธมนต์ 'ฉลองบรรลุธรรมหลวงปู่ไต้ฮง (ไต้ฮงกง)' 26 พ.ค. 2569 — เดลินิวส์
- 《西游记》第五十八回 — 维基文库 (Wikisource)
- 明日七月廿九,地藏圣诞遇上杨公忌 (9 ก.ย. 2026) — 网易 163.com
- 《大乘大集地藏十轮经》(T0411) ผูก 1 ข้อความรอบคำ "安忍不動" — CBETA API (DILA)
- 《开元释教录》(T2154) ผูก 8 รายการ地藏十轮经 — CBETA API (DILA)
- 《大乘大集地藏十轮经》(T0411) ผูก 1 ข้อความรอบคำ "聲聞像" — CBETA API (DILA)
- 《占察善恶业报经》卷上 (T0839) — CBETA ฉบับเว็บ 禅心学苑
- 《历代三宝纪》(T2034) ผูก 12 ข้อความรอบคำ "占察" — CBETA API (DILA)
- 丙午年盂兰盆法会暨地藏孝亲法会圆满 (29 ส.ค. 2026) — 西园戒幢律寺
- 地藏菩萨本愿经 — 维基百科 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ผลค้นคำ "地藏本願經" ในคลัง CBETA เรียงตามสมัย — CBETA API (DILA)
- 《瑜伽集要焰口施食仪》(T1320) ข้อความรอบคำ "地獄未空" — CBETA API (DILA)
- ผลค้นคำ "地獄不空" ในคลัง CBETA — CBETA API (DILA)
- 《宋高僧传》卷20 (T2061) 唐池州九华山化城寺地藏传 — CBETA ฉบับเว็บ 禅心学苑
- 《九华山志》(GA0077) ผูก 1 ข้อความรอบคำ "閔" — CBETA API (DILA)
- 《地藏菩萨仪轨》(T1158) ข้อความรอบคำ "袈裟" — CBETA API (DILA)
- Kṣitigarbha, Da'an Temple (Changsha) ภาพถ่าย CC BY 3.0 โดย Huangdan2060 — Wikimedia Commons
- 庙会(九华山庙会) ทะเบียนมรดกภูมิปัญญาระดับชาติ — 中国非物质文化遗产网
- 中元节(潮人盂兰胜会) ทะเบียนมรดกภูมิปัญญาระดับชาติ — 中国非物质文化遗产网
- 《云栖法汇(选录)》(JB277) ข้อความรอบคำ "末鄰陀" — CBETA API (DILA)
- ชวนกราบไหว้ พระกษิติครรภ์โพธิสัตว์ ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ณ อารามวัตรมหายาน — TrueID
- 《九华山志》(GA0077) ผูก 1 ข้อความรอบคำ "東巖" — CBETA API (DILA)
- 《九华山志》(GA0077) ผูก 3 ข้อความรอบคำ "百歲宮" — CBETA API (DILA)
