↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101
สมุดร้านลงร้านฟรี
แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) · เรื่องที่ 56

บังทองไม่ได้หลอกโจโฉให้ล่ามเรือ! พงศาวดารสามก๊กบันทึกว่าเรือทัพโจโฉจอดหัวจรดท้ายกันอยู่แล้ว

เรือทัพโจโฉจอดหัวจรดท้ายอยู่ก่อนแล้ว เทียบกลห่วงโซ่ในนิยายกับบันทึกศึกเซ็กเพ็กใน《三国志》《资治通鉴》และชีวประวัติบังทอง

โดย · · อ่าน ~10 นาที
ภาพปกสามก๊ก ขุนพลหนวดเคราชุดเกราะนั่งอยู่หน้าเรือรบจำนวนมากที่ล่ามโซ่ติดกันริมน้ำยามเย็น มุมขวาบนมีบัณฑิตกำลังพูดกับขุนพล พร้อมอักษร 庞统献连环计 และข้อความ สามก๊ก บังทองไม่ได้หลอกให้ล่ามเรือ เรือทัพโจโฉจอดหัวจรดท้ายอยู่ก่อนแล้ว
ภาพปกชุดถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) ภาพวาดตามจินตนาการ ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง
คำตอบสั้น ๆ

ในนิยาย: บังทอง (庞统 ผางถ่ง) ตามเจียวก้านข้ามไปค่ายโจโฉ (曹操 เฉาเชา) แล้วแนะให้เอาเรือรบมาผูกเป็นแพ ร้อยโซ่ ปูกระดาน ให้ทหารชาวบกไม่เมาคลื่น โจโฉหลงเชื่อ เรือทั้งกองทัพจึงหนีไม่ได้เมื่ออุยกายจุดไฟที่เซ็กเพ็ก (赤壁 ชื่อปี้)

ในพงศาวดาร: ชีวประวัติจิวยี่ใน《三国志》บันทึกว่าอุยกาย (黄盖 หวงก้าย) เห็นเองว่าเรือรบของโจโฉ "จอดหัวจรดท้ายกันอยู่" จึงเสนอให้ใช้ไฟ ไม่มีชื่อบังทองในศึกนี้เลย ชีวประวัติบังทองไม่เอ่ยถึงเซ็กเพ็ก และไม่มีบันทึกเรื่องโซ่เหล็กร้อยเรือ

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

  • คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
  • คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น บังทอง (庞统 ผางถ่ง) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉากในบทความนี้อยู่ในตอนที่ ๔๑ ของฉบับไทย

อักษรจีน (ตัวย่อ) พินอิน อ่านแบบจีนกลาง ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
庞统 Páng Tǒng ผางถ่ง บังทอง (ฉายาฮองซู 凤雏)
曹操 Cáo Cāo เฉาเชา โจโฉ
周瑜 Zhōu Yú โจวอวี๋ จิวยี่
黄盖 Huáng Gài หวงก้าย อุยกาย
鲁肃 Lǔ Sù หลู่ซู่ โลซก
蒋干 Jiǎng Gàn เจี่ยงก้าน เจียวก้าน
程昱 Chéng Yù เฉิงอวี้ เทียหยก
刘备 Liú Bèi หลิวเป้ย เล่าปี่
孙权 Sūn Quán ซุนเฉวียน ซุนกวน
毛玠 / 于禁 Máo Jiè / Yú Jìn เหมาเจี้ย / อวีจิ้น มอกาย / อิกิ๋ม (นายทัพเรือโจโฉในนิยาย)
赤壁 Chìbì ชื่อปี้ เซ็กเพ็ก
华容道 Huáróng dào หัวหรงเต้า ทางฮัวหยง
南郡 Nánjùn หนานจฺวิ้น ลำกุ๋น
徐庶 Xú Shù สฺวีซู่ ชีซี
襄阳 Xiāngyáng เซียงหยาง ซงหยง
雒县 Luò xiàn ลั่วเซี่ยน เมืองลกเสีย
裴松之 Péi Sōngzhī เผยซงจือ ผู้เขียนอรรถาธิบาย《三国志》 (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
罗贯中 Luó Guànzhōng หลัวก้วนจง ผู้แต่งนิยายสามก๊กฉบับจีน

1. กลห่วงโซ่ ฉากที่ทำให้บังทองดังก่อนเข้าค่ายเล่าปี่

ตอนที่ 47 (第四十七回) ของนิยายฉบับจีน ชื่อตอนว่า 「阚泽密献诈降书 庞统巧授连环计」 คือ "งำเต๊กลอบส่งหนังสือยอมแพ้ บังทองแนะกลห่วงโซ่" นิยายเล่าว่าบังทองหนีภัยมาอยู่แดนกังตั๋ง โลซก (鲁肃 หลู่ซู่) ไปถามว่าจะตีโจโฉได้อย่างไร บังทองตอบว่าต้องใช้ไฟ แต่ถ้าไฟติดเรือลำเดียว ลำอื่นก็แล่นหนีกระจายไปได้

「除非献『连环计』,教他钉作一处,然后功可成也。」

"เว้นแต่จะถวายกลห่วงโซ่ ให้เขาตรึงเรือไว้เป็นที่เดียวกัน การจึงจะสำเร็จ"

จิวยี่ (周瑜 โจวอวี๋) จึงใช้เจียวก้าน (蒋干 เจี่ยงก้าน) ที่ข้ามมาค่ายเป็นครั้งที่สองเป็นทางส่งบังทองเข้าไปหาโจโฉ (曹操 เฉาเชา) บังทองพาโจโฉชมค่ายบกค่ายเรือ ชมจนโจโฉพอใจ แล้วจึงชี้ "ข้อบกพร่อง" ข้อเดียว คือทหารเหนือไม่ชินเรือ

「大江之中,潮生潮落,风浪不息,北兵不惯乘舟,受此颠播,便生疾病。若以大船小船各皆配搭,或三十为一排,或五十为一排,首尾用铁环连锁,上铺阔板,休言人可渡,马亦可走矣。」

"กลางแม่น้ำใหญ่ น้ำขึ้นน้ำลง คลื่นลมไม่หยุด ทหารเหนือไม่ชินเรือ ถูกโยนไปมาก็เจ็บป่วย ถ้าเอาเรือใหญ่เรือเล็กจับคู่กัน สามสิบลำเป็นแพหนึ่งบ้าง ห้าสิบลำเป็นแพหนึ่งบ้าง ใช้ห่วงเหล็กร้อยโซ่หัวท้าย ปูกระดานกว้างข้างบน อย่าว่าแต่คนเดินข้ามได้เลย ม้าก็วิ่งได้"

โจโฉลุกจากที่นั่งคำนับขอบคุณ และสั่งให้ 「连夜打造连环大钉,锁住船只」 "ตีโซ่ห่วงและตะปูใหญ่ทั้งคืน ล่ามเรือไว้" นิยายปิดฉากด้วยกลอนที่สรุปความเชื่อของคนอ่านมาหลายร้อยปี

「若非庞统连环计,公瑾安能立大功?」

"ถ้าไม่มีกลห่วงโซ่ของบังทอง จิวยี่จะสร้างผลงานใหญ่ได้อย่างไร"

ภาพพิมพ์แกะไม้ขาวดำสองหน้าคู่ หน้าขวาเป็นขุนนางนั่งเก้าอี้คุยกับบัณฑิตในกระโจม หน้าซ้ายเป็นชายมีหนวดเคราแต่งชุดขุนนางนั่งฟังบัณฑิตอีกคนในห้องที่มีม่าน ขอบภาพทั้งสองข้างมีกลอนจีนตัวใหญ่ ขึ้นต้นด้วยคำว่า 連環策進
ภาพพิมพ์แกะไม้ฉากบังทองถวายกลห่วงโซ่ จากนิยายสามก๊กฉบับพิมพ์ของโจวเย่ว์เจี้ยว (周曰校) สมัยราชวงศ์หมิง ค.ศ. 1591 เป็นภาพตามนิยาย ไม่ใช่เหตุการณ์ในพงศาวดาร · ภาพ: 周曰校 / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าครบเช่นกัน ในตอนที่ ๔๑ ของฉบับไทย มีวงเล็บอธิบายว่าบังทองบอกโลซกไว้ก่อนแล้วว่า "ให้คิดอ่านเอาโซ่ล่ามเรือรบโจโฉ แล้วเอาตะปูตรึงไว้ทุกลำ แล้วจึงให้เอาเพลิงจุดเผาเสียโจโฉจึงจะแตก" พอถึงค่ายโจโฉ บังทองก็แนะว่า

"แม้เอาเรือรบใหญ่น้อยทั้งปวงผูกขนานเปนแพเข้ากองละสี่สิบห้าสิบลำ จึงเอาสายยูติดหน้าเรือทุกลำ แล้วเอาสายโซ่ร้อยให้ชิดเข้าไว้เปนกอง ๆ แล้วเอากระดานปูปากเรือให้ตลอดถึงกันทุกลำ กรึงตะปูให้แน่นแน่เหมือนแผ่นดิน"

ตัวเลขในฉบับไทยเป็น "สี่สิบห้าสิบลำ" ต่างจาก "สามสิบหรือห้าสิบลำ" ของฉบับจีนเล็กน้อย โจโฉลุกจากที่นั่งคำนับขอบคุณ แล้วสั่งอิกิ๋มกับมอกายให้ทำตาม หลังจากนั้นโจโฉยังพูดกับที่ปรึกษาว่า "บัดนี้เทพดาช่วยเรา จึงดลใจบังทองมาบอกให้เราทำการเอาโซ่ร้อยตรึงเรือรบเข้าเปนแพขนานดังนี้" แม้เทียหยก (程昱 เฉิงอวี้) จะเตือนว่าถ้าข้าศึกใช้ไฟ เรือที่ร้อยติดกันจะถอยออกจากกันไม่ได้ โจโฉก็หัวเราะว่าฤดูนี้มีแต่ลมเหนือกับลมตะวันตก ไฟจะย้อนไปไหม้ฝ่ายจิวยี่เอง

2. พงศาวดารบันทึกเรือของโจโฉไว้ว่าอย่างไร

บันทึกหลักของศึกเซ็กเพ็ก (赤壁 ชื่อปี้) อยู่ในชีวประวัติจิวยี่ใน《三国志·吴书·周瑜传》 ซึ่งเล่าว่าทัพโจโฉเจอโรคระบาดตั้งแต่ก่อนรบ ปะทะกันครั้งแรกก็แพ้ ต้องถอยไปตั้งฝั่งเหนือ ฝ่ายจิวยี่อยู่ฝั่งใต้ จากนั้นคนที่เสนอแผนไฟคืออุยกาย (黄盖 หวงก้าย)

「今寇众我寡,难与持久。然观操军船舰,首尾相接,可烧而走也。」

"บัดนี้ข้าศึกมาก เราน้อย ยากจะยันกันนาน แต่ดูเรือรบของโจโฉ จอดหัวจรดท้ายต่อกันอยู่ เผาให้แตกหนีได้"

ประโยคนี้คือหัวใจของเรื่อง คำว่า 「观」 แปลว่า "มองดู" อุยกายพูดจากสิ่งที่ตาเห็น เรือของโจโฉอยู่ในสภาพ 「首尾相接」 อยู่แล้วก่อนที่ฝ่ายใต้จะทำอะไร ไม่มีใครต้องไปหลอกให้จอด และชีวประวัติจิวยี่ทั้งบทไม่มีชื่อบังทองแม้แต่คำเดียว

《资治通鉴》ของซือหม่ากวง (司马光) เรียบเรียงคำพูดเดียวกันใหม่ว่า

「操军方连船舰,首尾相接,可烧而走也。」

"ทัพโจโฉกำลังเอาเรือรบมาต่อกัน หัวจรดท้าย เผาให้แตกหนีได้"

คำว่า 「方连船舰」 "กำลังต่อเรือเข้าด้วยกัน" ใน《资治通鉴》ฟังใกล้กับภาพในนิยายมากขึ้น แต่ประธานของประโยคก็ยังเป็นทัพโจโฉที่ทำเอง และซือหม่ากวงก็ไม่ได้ใส่ชื่อบังทองเช่นกัน ทั้งสองเล่มไม่มีคำว่าโซ่เหล็ก ห่วงเหล็ก ตะปู หรือกระดานปูให้ม้าวิ่ง รายละเอียดเหล่านั้นมาจากนิยาย

ส่วนเหตุผลที่เรือจอดชิดกัน พงศาวดารไม่ได้บอกไว้ตรง ๆ เราจึงไม่ควรเดาแทนบันทึก สิ่งที่บอกได้คือ การจอดเรือรบจำนวนมากไว้ใกล้กันในแม่น้ำเป็นเรื่องที่โจโฉทำเอง และอุยกายมองเห็นจุดอ่อนนั้นจากอีกฝั่ง

3. อุยกายวางแผนไฟอย่างไร

ชีวประวัติจิวยี่เล่าต่อว่าฝ่ายใต้เอาเรือโมงชงและเรือรบ (蒙冲斗舰) หลายสิบลำ บรรทุกฟืนและหญ้าแห้ง ราดน้ำมัน คลุมม่าน ปักธง แล้ว "ส่งหนังสือไปบอกโจโฉก่อน หลอกว่าจะยอมแพ้" ยังเตรียมเรือเร็วผูกไว้ท้ายเรือใหญ่สำหรับให้คนหนีหลังจุดไฟ

「曹公军吏士皆延颈观望,指言盖降。盖放诸船,同时发火。时风盛猛,悉延烧岸上营落。」

"นายทหารและไพร่พลของโจโฉต่างชะเง้อคอดู ชี้กันว่าอุยกายมายอมแพ้ อุยกายปล่อยเรือทั้งหมดแล้วจุดไฟพร้อมกัน ขณะนั้นลมแรงจัด ไฟลามไปไหม้ค่ายบนฝั่งทั้งหมด"

อรรถาธิบายของเผยซงจือ (裴松之) ที่อ้าง《江表传》เพิ่มรายละเอียดว่าวันนั้นลมตะวันออกเฉียงใต้พัดแรง เรือไฟสิบลำแล่นนำหน้า ไฟลุก 「烧尽北船,延及岸边营柴」 "เผาเรือฝ่ายเหนือจนหมด ลามถึงรั้วค่ายริมฝั่ง" แผนทั้งหมดตั้งอยู่บนสิ่งที่อุยกายเห็น คือเรือที่อยู่ชิดกันจนไฟลามจากลำหนึ่งไปอีกลำได้ ไม่ใช่บนโซ่ที่ใครไปหลอกให้ร้อย เรื่องการแกล้งยอมแพ้ของอุยกายเล่าแยกไว้ในบทความเรื่องกลยอมเจ็บตัวของอุยกาย

4. แล้วบังทองตัวจริงอยู่ที่ไหนตอนศึกเซ็กเพ็ก

ชีวประวัติบังทองใน《三国志·蜀书·庞统传》เล่าว่าบังทองเป็นชาวซงหยง (襄阳 เซียงหยาง) ตอนหนุ่มดูซื่อ ๆ ทึ่ม ๆ ไม่มีใครเห็นค่า จนสุมาเต๊กโช (司马徽 ซือหม่าฮุย) คุยด้วยตั้งแต่กลางวันจนค่ำแล้วยกย่องว่าเป็นยอดคนของแดนใต้ จากนั้นก็ข้ามไปเรื่องหลังศึกเซ็กเพ็กทันที

「吴将周瑜助先主取荆州,因领南郡太守。瑜卒,统送丧至吴。」

"ขุนพลง่อก๊กชื่อจิวยี่ช่วยเล่าปี่ยึดเกงจิ๋ว จึงได้เป็นเจ้าเมืองลำกุ๋น เมื่อจิวยี่ตาย บังทองไปส่งศพถึงแดนง่อก๊ก"

อรรถาธิบายใต้ชีวประวัติเดียวกันอ้าง《江表传》ว่าภายหลังเล่าปี่ถามบังทองว่า 「卿为周公瑾功曹」 "ท่านเคยเป็นกงเฉา (เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล) ของจิวยี่" แปลว่าบังทองเคยรับราชการใต้จิวยี่จริง แต่เป็นช่วงที่จิวยี่ครองลำกุ๋นแล้ว คือหลังศึกเซ็กเพ็ก ไม่มีบันทึกใดบอกว่าบังทองข้ามไปค่ายโจโฉ หรือได้พบโจโฉเลย

ถ้าถามตรง ๆ ว่าตอนเรือไฟลุกบังทองอยู่ที่ไหน คำตอบที่ซื่อสัตย์คือพงศาวดารไม่ได้บอก ชีวประวัติของเขาไม่เอ่ยถึงศึกนี้เลย ส่วนชีวิตต่อจากนั้น เขาไปอยู่กับเล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ได้เป็นที่ปรึกษาคู่กับขงเบ้ง และตายจากลูกเกาทัณฑ์ระหว่างตีเมืองลกเสีย

「进围雒县,统率众攻城,为流矢所中,卒,时年三十六。」

"ยกไปล้อมเมืองลกเสีย บังทองนำทหารตีเมือง ถูกเกาทัณฑ์หลงตาย อายุสามสิบหกปี"

5. ทัพโจโฉแพ้เพราะอะไร ในสายตาของแต่ละฝ่าย

ศึกเซ็กเพ็กถูกบันทึกไว้หลายมุม และแต่ละมุมก็ให้น้ำหนักต่างกัน ไม่มีมุมไหนเลยที่พูดถึงบังทอง

ฝ่ายวุยก๊ก 《三国志·魏书·武帝纪》ที่เขียนจากมุมโจโฉ ไม่พูดถึงไฟเลย

「公至赤壁,与备战,不利。于是大疫,吏士多死者,乃引军还。」

"ท่านโจโฉมาถึงเซ็กเพ็ก รบกับเล่าปี่ ไม่เป็นผล ขณะนั้นเกิดโรคระบาดใหญ่ นายทหารไพร่พลตายมาก จึงยกทัพกลับ"

อรรถาธิบายใต้บทเดียวกันอ้าง《山阳公载记》ว่า 「公船舰为备所烧,引军从华容道步归」 "เรือรบของท่านโจโฉถูกเล่าปี่เผา จึงยกทัพเดินเท้ากลับทางฮัวหยง" ส่วน《三国志·吴书·吴主传》ของฝ่ายง่อก๊กบันทึกว่าจิวยี่กับเทียเภา (程普 เฉิงผู่) ตีทัพโจโฉแตกใหญ่ แล้ว

「公烧其余船引退,士卒饥疫,死者大半。」

"โจโฉเผาเรือที่เหลือเองแล้วถอยทัพ ไพร่พลอดอยากและเป็นโรคระบาด ตายไปกว่าครึ่ง"

โจโฉเองก็มีคำแก้ตัวที่อรรถาธิบายใต้ชีวประวัติจิวยี่อ้าง《江表传》ไว้ว่าเขาเขียนจดหมายถึงซุนกวน (孙权 ซุนเฉวียน) ว่า

「赤壁之役,值有疾病,孤烧船自退,横使周瑜虚获此名。」

"ศึกเซ็กเพ็กนั้น เผอิญเกิดโรคภัย ข้าเผาเรือแล้วถอยเอง กลับทำให้จิวยี่ได้ชื่อไปเปล่า ๆ"

น่าสังเกตว่าเหตุผลที่บังทองในนิยายใช้หลอกโจโฉ คือทหารเหนือ "ถูกโยนไปมาก็เจ็บป่วย" (便生疾病) ตรงกับสิ่งที่พงศาวดารบันทึกจริง ทัพโจโฉป่วยจริงและตายมากจริง นิยายหยิบความจริงข้อนี้มาเป็นข้ออ้างให้กลห่วงโซ่ฟังขึ้น ส่วนคำถามว่าโรคระบาดหรือไฟคือตัวตัดสินศึก เป็นเรื่องที่บทความเรื่องเซ็กเพ็กแพ้เพราะไฟหรือโรคระบาดว่าไว้ละเอียดกว่า

6. กลห่วงโซ่มาจากไหน

ก่อนหลัวก้วนจง (罗贯中) หนังสือเล่านิทานสมัยราชวงศ์หยวน《全相平话三国志》มีฉากเซ็กเพ็กอยู่แล้ว มีจิวยี่กับขงเบ้งเขียนคำว่า "ไฟ" บนฝ่ามือ มีอุยกายนำเรือเสบียงไปแกล้งยอมแพ้ แต่ในฉากเซ็กเพ็กของผิงฮว่าไม่มีบังทองเลย และไม่มีโซ่ร้อยเรือ มีเพียงประโยคเดียวที่บรรยายทัพเรือโจโฉว่า

「曹操百三十万军,船上如登平地。」

"ทัพโจโฉร้อยสามสิบหมื่น อยู่บนเรือเหมือนเหยียบพื้นดิน"

ภาพเรือที่มั่นคงเหมือนพื้นดินจึงมีมาก่อนแล้วในนิทาน ในผิงฮว่าเล่มเดียวกัน บังทองเพิ่งมีบทบาทตอนจิวยี่ใกล้ตาย ไม่ได้อยู่ในศึกเรือไฟ

สิ่งที่นิยายฉบับหลัวก้วนจงทำคือหาคนมาเป็น "ผู้ทำให้เรือต่อกัน" และเลือกบังทอง ผู้มีชื่อเสียงคู่กับขงเบ้งในฐานะฮองซู (凤雏 ลูกหงส์) แต่ยังไม่มีผลงานในเรื่องจนถึงตอนนั้น ฉากนี้จึงทำหน้าที่สองอย่าง คือให้แผนไฟของจิวยี่ได้ผลแบบไม่มีทางพลาด และให้บังทองมีผลงานใหญ่ก่อนเข้ามาอยู่กับเล่าปี่ นิยายยังต่อฉากให้ชีซี (徐庶 สฺวีซู่) จับได้ที่ริมน้ำว่าบังทองมาหลอกโจโฉ เพื่อเปิดทางให้ชีซีหนีออกจากศึก ทั้งหมดนี้เป็นการเรียงฉากของนักเขียน ไม่ใช่สิ่งที่พงศาวดารบันทึก

แม้แต่ในนิยายเอง ฉบับไทยตอนที่ ๔๐ก็เล่าว่าชัวมอเป็นคนแรกที่ขอให้โจโฉ "เอาเรือทอดต่อกันล้อมเปนค่ายไว้กลางนํ้า" ก่อนบังทองจะปรากฏตัวนานแล้ว นิยายจึงยอมรับอยู่ในตัวว่าทัพเรือโจโฉจอดเป็นค่ายชิดกันอยู่ก่อน บังทองแค่มา "ล่ามโซ่" เพิ่ม

คำถามที่พบบ่อย

บังทองหลอกให้โจโฉล่ามเรือจริงไหม?

ไม่มีบันทึกในพงศาวดาร ชีวประวัติจิวยี่ใน《三国志》บันทึกว่าอุยกายมองเห็นเองว่าเรือรบของโจโฉ 「首尾相接」 จอดหัวจรดท้ายกันอยู่แล้ว จึงเสนอให้ใช้ไฟ ไม่มีชื่อบังทองในศึกเซ็กเพ็ก และชีวประวัติบังทองก็ไม่เอ่ยถึงศึกนี้

ใครเป็นคนเห็นว่าเรือโจโฉเผาได้?

อุยกาย《三国志·周瑜传》บันทึกคำพูดของเขาว่า 「然观操军船舰,首尾相接,可烧而走也」 แปลว่า "ดูเรือรบของโจโฉ จอดหัวจรดท้ายต่อกันอยู่ เผาให้แตกหนีได้" แผนไฟและการแกล้งส่งหนังสือยอมแพ้จึงมาจากอุยกาย

พงศาวดารพูดถึงโซ่เหล็กร้อยเรือไหม?

ไม่มี《三国志》ใช้คำว่า 「首尾相接」 ส่วน《资治通鉴》ใช้คำว่า 「方连船舰」 คือทัพโจโฉกำลังเอาเรือมาต่อกัน แต่ไม่มีคำว่าโซ่ ห่วงเหล็ก ตะปู หรือกระดานปูให้ม้าวิ่ง รายละเอียดเหล่านั้นอยู่ในนิยายตอนที่ 47

บังทองตัวจริงเคยอยู่กับจิวยี่ไหม?

เคย แต่หลังศึกเซ็กเพ็ก อรรถาธิบายที่อ้าง《江表传》บันทึกว่าบังทองเคยเป็นกงเฉาของจิวยี่ และ《三国志》บันทึกว่าเมื่อจิวยี่ตาย บังทองไปส่งศพถึงแดนง่อก๊ก หลังจากนั้นจึงไปอยู่กับเล่าปี่

ทำไมนิยายต้องให้บังทองเป็นคนแนะกลห่วงโซ่?

เพื่อให้แผนไฟของจิวยี่ได้ผลอย่างไม่มีทางพลาด และให้บังทองซึ่งมีชื่อคู่กับขงเบ้งได้มีผลงานใหญ่ก่อนเข้ามาอยู่กับเล่าปี่ ในหนังสือผิงฮว่าสมัยหยวนที่เก่ากว่า ฉากเซ็กเพ็กยังไม่มีบังทองเลย

สรุป

กลห่วงโซ่ของบังทองเป็นหนึ่งในฉากที่ทำให้ศึกเซ็กเพ็กในนิยายดูเป็นแผนซ้อนแผนที่ไร้รอยต่อ แต่พงศาวดารเล่าเรื่องที่เรียบกว่านั้นมาก เรือรบของโจโฉจอดหัวจรดท้ายกันอยู่เอง อุยกายมองเห็นจากฝั่งใต้ แล้วเสนอให้ใช้ไฟพร้อมการแกล้งยอมแพ้ ทัพโจโฉที่ป่วยด้วยโรคระบาดอยู่แล้วจึงแตก บังทองไม่มีชื่ออยู่ในศึกนี้ เขาไปรับราชการใต้จิวยี่หลังศึก และไปมีผลงานจริงกับเล่าปี่ในศึกเอ๊กจิ๋ว ส่วนผลงานที่เซ็กเพ็ก ตามบันทึกเป็นของอุยกายกับจิวยี่

แหล่งข้อมูล

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง)

เรื่องที่ 56 จาก 56 เรื่อง

ชุดบทความที่วางฉากดังในนิยายสามก๊กเทียบกับพงศาวดาร《三国志》ทีละฉาก เขียนโดยMingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

ดูทั้งหมวด →
ดูรายชื่อเรื่องทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: ก่อนอายุ 18 ปี ผู้เขียนอ่านสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) และสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบรวม 10 รอบ ไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และอรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม บทนี้วางฉากบังทองถวายกลห่วงโซ่ในนิยายเทียบกับชีวประวัติจิวยี่ บังทอง และโจโฉใน《三国志》กับ《资治通鉴》 แล้วไล่ดูว่าฉากเซ็กเพ็กในหนังสือผิงฮว่าสมัยหยวนมีบังทองหรือไม่

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

อ้างอิงบทความนี้

นำไปอ้างอิงในรายงาน บทความ หรือเว็บไซต์ได้ กรุณาใส่ลิงก์กลับมาที่หน้านี้

รูปแบบอ้างอิง

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa). (2569). บังทองไม่ได้หลอกโจโฉให้ล่ามเรือ! พงศาวดารสามก๊กบันทึกว่าเรือทัพโจโฉจอดหัวจรดท้ายกันอยู่แล้ว. ครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์. https://www.supapitakpong.com/articles/pang-tong-chained-ships-myth

ลิงก์สำหรับเว็บไซต์ (HTML)

<a href="https://www.supapitakpong.com/articles/pang-tong-chained-ships-myth">บังทองไม่ได้หลอกโจโฉให้ล่ามเรือ! พงศาวดารสามก๊กบันทึกว่าเรือทัพโจโฉจอดหัวจรดท้ายกันอยู่แล้ว</a> — MingPaPa, supapitakpong.com

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง)