แซ่อึ้ง แซ่หวง (黃) มาจากไหน? ประวัติตระกูลอึ้ง จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย

ประวัติแซ่อึ้ง เริ่มต้นจากแคว้นเล็ก ๆ ชื่อ "หวง" ริมแม่น้ำหวยในมณฑลเหอหนาน ซึ่งถูกแคว้นฉู่ทำลายเมื่อ 648 ปีก่อน ค.ศ. ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ แซ่นี้เขียนว่า 黃 (ตัวเต็ม) หรือ 黄 (ตัวย่อ) จีนกลางอ่านว่า "หวง" (Huáng) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "อึ้ง" (ng5) วันนี้คนจีนแซ่นี้มีราว 33.9 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) เป็นแซ่ใหญ่อันดับ 7 ของจีน อันดับ 3 ของแผ่นดินแต้จิ๋ว และเป็นแซ่ของครอบครัวไทยเชื้อสายจีนจำนวนมาก

บทความนี้คือ ฉบับสมบูรณ์ ที่รวมทุกเรื่องของตระกูลอึ้งไว้ในหน้าเดียว ถ้าต้องการคำตอบสั้น ๆ ก่อน อ่านบทความแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหน (ฉบับย่อ) ได้ หรือเริ่มจากหน้ารวมเรื่องแซ่อึ้ง ซึ่งเป็นบ้านกลางของเพจ ส่วนหน้านี้ลงลึกกว่าทั้งสองหน้า ตั้งแต่คำอ่านทุกสำเนียงและกับดักการสะกด หลักฐานโบราณคดีของแคว้นหวง ที่มาของคำว่า "กังเฮ่" (江夏) เรื่องเล่าหวงเฉี้ยวซานกับบุตร 21 คน สายใหญ่ในฝูเจี้ยนและแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่อึ้งในเท่งไฮ้ (澄海) และตงหู (東湖) สมาคมและสุสานของคนแซ่อึ้งในไทย บุคคลและตัวละครแซ่อึ้ง ไปจนถึงวิธีสืบรากของบ้านคุณเอง ทุกเรื่องแยกให้เห็นว่าข้อไหนมีหลักฐาน ข้อไหนเป็นพงศาวลีของตระกูล และข้อไหนเป็นตำนาน

ข้อมูลด่วน: แซ่อึ้ง (黄)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวเต็ม 黃 (ใช้ในชื่อหอตระกูล ป้ายบรรพชน และหนังสือพิมพ์จีนในไทย) / ตัวย่อ 黄 (จีนแผ่นดินใหญ่)
ความหมายของอักษร	สีเหลือง และเป็นชื่อแคว้นโบราณที่กลายเป็นชื่อแซ่
จีนกลาง	Huáng · "หวง" (ระบบราชบัณฑิตยสภาเขียน "หฺวาง")
แต้จิ๋ว	ng5 · "อึ้ง" (ทุกสำเนียงย่อย รวมเท่งไฮ้)
ฮกเกี้ยน	n̂g (เฉวียนโจว เซี่ยเหมิน ไต้หวัน) · ûiⁿ (จางโจว ปีนัง) · เสียงอ่านหนังสือ hông
กวางตุ้ง / แคะ / ไหหลำ	wong4 "หว่อง" / vòng "ว้อง" / ui "อุย"
ภาษาอังกฤษ	Huang, Wong, Ng, Ung, Wee, Ooi, Oei/Oey, Uy, Vong, Bong, Hwang (เกาหลี), Hoàng/Huỳnh (เวียดนาม)
ในเอกสารไทย	แซ่อึ้ง (บางครอบครัวจดว่า "อึ๊ง") · อังกฤษพบทั้ง Sae-Ung, Sae-Eung และ Sae-Ueng
ต้นกำเนิดหลัก	แคว้นหวง (黃國) แซ่อิ๋ง (嬴) ลุ่มแม่น้ำหวย เหอหนาน ถูกแคว้นฉู่ทำลาย 648 ปีก่อน ค.ศ.
郡望 (ถิ่นตระกูล)	江夏 เจียงเซี่ย หรือ "กังเฮ่" (หลัก) ตามด้วย 會稽 零陵 洛陽 晉安 ฯลฯ
堂号 (ชื่อหอ)	江夏堂 (หลัก), 紫雲堂, 千頃堂, 雙井堂, 熾昌堂
อันดับในจีน	อันดับ 7 (รายงานทางการปี 2007 และ 2018–2020)
ประชากรในจีน	33.7 ล้านคน (ทางการ 2018) · ประมาณการปี 2026 ราว 33.93 ล้านคน (2.42%)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง (รายงานทางการปี 2021) · แซ่อันดับ 1 ของกว่างซี (รายงานทางการปี 2019)
ในแผ่นดินแต้จิ๋ว	ราว 900,000 คน (6.7%) อันดับ 3 รองจากแซ่ตั้งและแซ่ลิ้ม (ตามหนังสือ 《潮汕百家姓》)
ในไทย	ไม่มีสถิติทางการ รายการแซ่ยอดนิยมของไทยพีบีเอสจัด "แซ่อึ๊ง" ไว้อันดับ 4
องค์กรในไทย	สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย (泰國黃氏宗親總會) · มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล (泰國黃氏江夏慈善社) ผู้ดูแลสุสานกังเฮ่ ศรีราชา · มูลนิธิตระกูลหว่อง (泰國黃江夏堂) ย่านสีลม · ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (泰國黃氏大宗祠) ฝั่งธนบุรี

1. แซ่อึ้ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

แซ่อึ้งเขียนด้วยอักษรตัวเดียวคือ 黃 ซึ่งเป็นรูปตัวเต็ม ส่วนรูปตัวย่อที่ใช้ในจีนแผ่นดินใหญ่คือ 黄 สองรูปนี้คืออักษรเดียวกัน ต่างกันแค่ขีดส่วนบน ป้ายศาลบรรพชน ป้ายฮวงซุ้ย และหนังสือพิมพ์จีนในไทยยังนิยมรูปตัวเต็ม จึงใช้ 黃 เป็นรูปหลักของแซ่นี้ อักษรนี้แปลว่า "สีเหลือง" แต่ในฐานะแซ่ไม่ได้มาจากสี มาจากชื่อแคว้นหวงโบราณ (ดูหัวข้อ 2)

ที่คนไทยเรียกแซ่นี้ได้หลายชื่อ ไม่ใช่เพราะเป็นคนละแซ่ แต่เพราะอักษรเดียวกันถูกอ่านตามสำเนียงของบ้านที่อพยพมา สำเนียงแต้จิ๋วซึ่งเป็นสำเนียงหลักของคนจีนในไทยอ่านว่า ng5 เป็นเสียงนาสิก "ง" ที่ออกเป็นพยางค์ได้เองโดยไม่มีสระ คนไทยต้องเติมสระ "อึ" เพื่อเขียนได้ จึงกลายเป็น "อึ้ง" ส่วนจีนกลางอ่านว่า Huáng คนไทยนิยมเขียน "หวง" และระบบถอดเสียงของราชบัณฑิตยสภาเขียน "หฺวาง" พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher (潮州母语) ให้เสียง ng5 เหมือนกันในทุกถิ่นที่บันทึก ทั้งเท่งไฮ้ ซัวเถา เตี่ยเอี๊ย เก๊กเอี๊ย และเหรียวเพ้ง คนแซ่อึ้งจากทุกอำเภอในแต้จิ๋วจึงเรียกแซ่ตัวเองเหมือนกัน

ตารางคำอ่านแซ่ 黃 ตามภาษาถิ่น

ภาษาหรือสำเนียง	อักษรโรมัน	รูปไทยที่พบ	ตัวอย่างที่คนไทยรู้จัก
จีนกลาง	Huáng	หวง (ราชบัณฑิต: หฺวาง)	เจนเซน หวง, หวงเฟยหง (ชื่อหนัง)
แต้จิ๋ว (ทุกถิ่น รวมเท่งไฮ้)	ng5	อึ้ง	อึ้งเอี๊ยะซือ, อึ้งกวงยู่
ฮกเกี้ยน เฉวียนโจว เซี่ยเหมิน ไต้หวัน (เสียงพูด)	n̂g	อึ้ง หรือ อึ๊ง	โต แซ่อึ้ง (เจ้าพระยานิกรบดินทร์)
ฮกเกี้ยน จางโจว ปีนัง (เสียงพูด)	ûiⁿ	อุย, อุ๋ย	อุยกาย (黃蓋), อุ๋ยซี ในสามก๊ก
ฮกเกี้ยน (เสียงอ่านหนังสือ)	hông	ฮอง, หอง	ฮองตง (黃忠), หองจอ (黃祖)
กวางตุ้ง	wong4	หว่อง	หว่องเฟยหง (黃飛鴻), วัดหว่องไท่ซิน
แคะ (ฮากกา)	vòng	ว้อง, หวอง	เว็บชุมชนฮากกาในไทยเขียน "หวอง/ฮว๋วง"
ไหหลำ	ui (เสียงพูด) / huang (หนังสือ)	อุย, อุ่ย	ตระกูลสารสิน ใช้รูปอังกฤษ "Wee"
ฝูโจว	uòng	—	ชาวฝูโจวโพ้นทะเลสะกด Uong
เกาหลี	Hwang 황	ฮวัง	ฮวังฮี (黃喜) อัครมหาเสนาบดีโชซอน
ญี่ปุ่น	Kō / Ō	โค	—
เวียดนาม	Hoàng / Huỳnh	ฮหว่าง / ฮวิ่ญ	ภาคเหนือใช้ Hoàng ภาคใต้ใช้ Huỳnh
จ้วง	Vangz	—	ภาษาจ้วงมาตรฐานในกว่างซี

ตารางนี้เรียบเรียงจาก Wiktionary หน้า 黃 พจนานุกรม Mogher และวิกิพีเดียภาษาอังกฤษเรื่องแซ่ Huang ข้อที่ต่างจากตารางในบทความฉบับย่อของเว็บคือ สำเนียงแคะไม่ได้อ่านเหมือนกวางตุ้งทุกประการ แคะขึ้นต้นด้วยเสียง v- (vòng) จึงมีรูปสะกด Vong และ Bong ในมาเลเซียและกาลิมันตัน ส่วนไหหลำ เสียงพูดคือ ui ตรงกับรูป "อุย" ที่เว็บใช้อยู่แล้ว

ทำไมสามก๊กฉบับไทยจึงมีทั้ง "ฮอง" และ "อุย"

สามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) แปลในสมัยรัชกาลที่ 1 โดยอาศัยล่ามที่พูดฮกเกี้ยน ภาษาฮกเกี้ยนมีเสียงอ่านสองชั้นสำหรับอักษรเดียวกัน คือเสียงอ่านหนังสือกับเสียงพูด ผลคือขุนพลแซ่อึ้งในเรื่องเดียวกันถูกเรียกต่างกัน ฮองตง (黃忠) ใช้เสียงหนังสือ อุยกาย (黃蓋) อุยสิง่าน (黃承彥) และอุ๋ยซี (黃氏 ภรรยาขงเบ้ง) ใช้เสียงพูด และหองจอ (黃祖) ใช้เสียงหนังสืออีกรูปหนึ่ง ห้องสินฉบับแปลไทยสมัยรัชกาลที่ 2 กลับใช้ "อึ้ง" กับทั้งตระกูลแม่ทัพ เช่น อึ้งปวยฮอ (黃飛虎) คนแซ่เดียวกันจึงมีชื่อไทยตามสำเนียงของผู้แปลแต่ละยุค นี่คือหลักฐานว่าคนไทยรู้จักแซ่อึ้งผ่านภาษาฮกเกี้ยนมาก่อนที่สำเนียงแต้จิ๋วจะกลายเป็นสำเนียงหลักในกรุงเทพฯ

แซ่อึ้งภาษาอังกฤษเขียนอย่างไร

ไม่มีรูปเดียวที่ถูกสำหรับทุกบ้าน รูปสะกดบอกสำเนียงและประเทศของครอบครัวมากกว่าบอกตัวแซ่

รูปสะกด	มาจาก	พบมากที่	ตัวอย่าง
Huang	จีนกลาง	จีน ไต้หวัน ทั่วโลก	Jensen Huang (黃仁勳)
Wong	กวางตุ้ง และไหหลำบางส่วน	ฮ่องกง สิงคโปร์ มาเลเซีย อเมริกาเหนือ	Lawrence Wong (黃循財), Wong Fei-hung
Ng	แต้จิ๋ว ฮกเกี้ยนเฉวียนโจว ผูเถียน	สิงคโปร์ มาเลเซีย	Ng Teng Fong (黃廷方)
Ung	แต้จิ๋วผ่านรูปไทย/เขมร	ไทย กัมพูชา	Puey Ungphakorn (ป๋วย อึ๊งภากรณ์)
Wee	ฮกเกี้ยนจางโจว และไหหลำ	สิงคโปร์ มาเลเซีย	Wee Kim Wee (黃金輝), Wee Cho Yaw (黃祖耀)
Ooi	ฮกเกี้ยนปีนัง	ปีนังและรัฐทางเหนือของมาเลเซีย	—
Oei / Oey	ฮกเกี้ยนสะกดแบบดัตช์	อินโดนีเซีย	Oei Tiong Ham (黃仲涵)
Uy	ฮกเกี้ยนสะกดแบบสเปน	ฟิลิปปินส์	—
Vong / Bong	แคะ	มาเก๊า ซาบาห์ ซาราวัก กาลิมันตันตะวันตก	—
Ong	ฮกเกี้ยน (บางครอบครัว)	มาเลเซีย	Ong Ka Ting (黃家定)
Hwang	เกาหลี	เกาหลีใต้	Hwang Hui (黃喜)
Hoàng / Huỳnh	จีน-เวียดนาม	เวียดนาม	—
Sae-Ung / Sae-Eung / Sae-Ueng	แต้จิ๋ว + คำว่า "แซ่"	ไทย	ครอบครัวที่ยังใช้แซ่เป็นนามสกุล

ข้อควรระวังสามข้อ ข้อแรก รูป Ng ของคนกวางตุ้งในฮ่องกงหมายถึงแซ่ 吳 (อู๋ แต้จิ๋วเรียก "โง้ว") ไม่ใช่ 黃 ส่วน Ng ของคนแต้จิ๋วและฮกเกี้ยนจึงหมายถึง 黃 ข้อสอง รูป Eng ในสหรัฐฯ มักเป็นแซ่ 伍 หรือ 吳 ของคนไท่ซาน ข้อสาม ระบบถอดอักษรไทยเป็นโรมันของราชบัณฑิตยสภาให้ "Sae Ueng" ขณะที่หลายครอบครัวและบทความฉบับย่อของเว็บใช้ "Sae-Ung" ยังไม่มีสถิติว่ารูปไหนพบในเอกสารราชการมากกว่ากัน จึงควรใช้ตามที่ปรากฏในเอกสารของแต่ละครอบครัว

อึ้ง กับ อึ๊ง ต่างกันไหม

ทั้งสองรูปถอดจากเสียงแต้จิ๋ว ng5 ตัวเดียวกัน วิกิพีเดียภาษาไทยอธิบายไว้ในหน้า ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ว่าเมื่ออ่านชื่อเต็ม 黃培謙 ต่อกันจะได้ "อึ้ง ป้วย เคียม" แต่เมื่ออ่านคำว่าอึ้งแยกคำเดียว เสียงวรรณยุกต์จะเปลี่ยนจนคนไทยได้ยินเป็น "อึ๊ง" รูป "อึ๊ง" จึงไม่ใช่การสะกดผิด เป็นรูปที่บางครอบครัวเลือกจดทะเบียน เช่น นามสกุลอึ๊งภากรณ์ และครอบครัวสายฮกเกี้ยนในไทยหลายบ้านก็นิยมเขียนรูปนี้ สื่อไทยเองก็ใช้ปนกัน รายการแซ่ยอดนิยมของไทยพีบีเอสปี 2569 เขียน "แซ่อึ๊ง" ในรายการของไทย แต่เขียน "แซ่อึ้ง" ในรายการของจีน

สำหรับการค้นหา คนไทยพิมพ์ "แซ่อึ้ง" มากกว่า "แซ่อึ๊ง" ราวแปดเท่า เว็บนี้จึงใช้ "อึ้ง" (ไม้โท) เป็นรูปหลัก และคงรูป "อึ๊ง" ไว้เฉพาะในนามสกุลที่จดทะเบียนแล้วหรือเมื่อพูดถึงคำที่คนใช้ค้นหา

แซ่ที่มักสับสนกับ 黃

แซ่	จีนกลาง	แต้จิ๋ว	กวางตุ้ง	จุดที่สับสน
黃	หวง	อึ้ง	หว่อง (wong4)	—
王	หวัง	เฮ้ง	หว่อง (wong4)	ภาษากวางตุ้งอ่าน 黃 กับ 王 เหมือนกันทุกเสียง คนกวางตุ้งจึงถามกันว่า "大肚黃" (หวงพุงใหญ่) หรือ "三劃王" (หวังสามขีด) ทั้งสองแซ่สะกดอังกฤษว่า Wong เหมือนกัน อ่านเรื่องแซ่นี้ได้ในแซ่เฮ้ง แซ่หวัง (王)
汪	วาง	อวง	หว่อง (wong1)	คนไทยบางทีถอดว่า "หวัง/ว่อง" และกวางตุ้งก็สะกด Wong ดูเพิ่มที่แซ่อวง แซ่วาง (汪)
皇	หวง	ฮ้วง	wong4	จีนกลางอ่านเหมือน 黃 ทุกประการ แต่เป็นแซ่ที่พบน้อยมาก และเป็นอักษรคนละตัว
吳	อู๋	โง้ว	ng4	รูป Ng ของคนกวางตุ้งคือแซ่นี้ ดูแซ่โง้ว แซ่อู๋ (吳)
伍	อู่	โง่ว	ng5	ตระกูลล่ำซำ ต้นตระกูล "อึ้งยุกหลง" (Ung Yuk Long) ใช้คำว่า "อึ้ง" แต่เป็นแซ่ 伍 สำเนียงแคะ ไม่ใช่ 黃

กับดักที่พบบ่อยในไทยมีอีกสองเรื่อง เรื่องแรกคือชื่อ "หวังต้าเซียน" ที่สื่อท่องเที่ยวไทยใช้เรียกวัด 黃大仙祠 ในฮ่องกง คำว่า "หวัง" ในชื่อนี้ถอดเสียงคลาดเคลื่อน เพราะอักษรจริงคือ 黃 ไม่ใช่ 王 (วิกิพีเดียไทยใช้ "วัดหว่องไท่ซิน" ตามเสียงกวางตุ้ง) เรื่องที่สองคือชื่อมูลนิธิที่ออกเสียงคล้ายกัน มูลนิธิตระกูลหว่อง (泰國黃江夏堂) ย่านสีลมเป็นของแซ่ 黃 โดย "หว่อง" คือเสียงกวางตุ้งของ 黃 (ดูหัวข้อ 9) ส่วน "มูลนิธิว่องตระกูลสงเคราะห์" ซึ่งมีสุสานที่กำแพงแสนเป็นอีกองค์กรหนึ่ง หน้าประวัติตระกูลที่มูลนิธินั้นเผยแพร่เองเล่าตำนานของแซ่ 汪 ทั้งสองแห่งจึงไม่ใช่องค์กรเดียวกัน ข้อสรุปคือ คำว่า "อึ้ง" "ว่อง" หรือ "หว่อง" อย่างเดียวบอกแซ่ไม่ได้ ต้องดูอักษรจีนบนป้ายหรือเอกสารประกอบเสมอ

อักษร 黃 ที่ไม่ใช่แซ่

อักษร 黃 ยังปรากฏในคำจีนอีกมากที่หมายถึง "สีเหลือง" หรือเป็นชื่อสถานที่ เช่น 黃河 (แม่น้ำฮวงโห) 黃帝 (หวงตี้ จักรพรรดิเหลือง) 黃巾 (โจรโพกผ้าเหลือง) 黃酒 (เหล้าเหลือง) และ 黃梅戲 (งิ้วหวงเหมย ตั้งชื่อตามอำเภอหวงเหมย) คำเหล่านี้ไม่เกี่ยวกับแซ่อึ้ง ข้อที่ต้องย้ำเป็นพิเศษคือ แซ่อึ้ง ไม่ได้สืบมาจากหวงตี้ แม้อักษรตัวแรกจะเหมือนกัน หวงตี้แปลว่า "จักรพรรดิเหลือง" เป็นปฐมกษัตริย์ในตำนานที่ชาวจีนทุกแซ่นับถือร่วมกัน ส่วนแซ่อึ้งมีที่มาจากแคว้นหวงในยุคชุนชิว ซึ่งเป็นเรื่องในหัวข้อถัดไป

2. แซ่อึ้งมาจากไหน: แคว้นหวงและหลักฐานโบราณคดี

คำตอบสั้นของคำถาม "แซ่อึ้งมาจากไหน" คือ มาจากแคว้นหวง (黃國 — แต้จิ๋ว อึ้งก๊ก / จีนกลาง หวงกั๋ว) แคว้นเล็กยุคชุนชิวที่ตั้งอยู่ลุ่มแม่น้ำหวยตอนบน ในเขตอำเภอหวงชวน (潢川) กวงซาน (光山) และซิ่นหยาง (信陽) ทางตะวันออกเฉียงใต้ของมณฑลเหอหนานปัจจุบัน เจ้าแคว้นเป็นแซ่อิ๋ง (嬴) เมื่อแคว้นฉู่ทำลายแคว้นหวงในปี 648 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานเจ้าแคว้นและชาวแคว้นจำนวนหนึ่งใช้ชื่อแคว้นเป็นชื่อตระกูล ตามธรรมเนียมยุคก่อนราชวงศ์ฉินที่เรียกว่า "以國為氏" (ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่) นับถึงวันนี้แซ่อึ้งจึงมีประวัติราว 2,670 ปี

แคว้นหวงในเอกสารชั้นต้น

เอกสารเก่าที่สุดที่เอ่ยถึงแคว้นหวงคือจั่วจ้วน (左傳 — อรรถกถาพงศาวดารชุนชิว) ซึ่งบันทึกเหตุการณ์ของแคว้นนี้ไว้หลายครั้งในช่วงราว 56 ปีสุดท้ายก่อนแคว้นล่ม

ปี (ก่อน ค.ศ.)	เหตุการณ์ในจั่วจ้วน
704	กษัตริย์ฉู่เรียกประชุมเจ้าแคว้นที่เสิ่นลู่ แคว้นหวงกับแคว้นสุยไม่มา ฉู่จึงส่งทูตไปต่อว่าแคว้นหวง นี่คือการเอ่ยถึงแคว้นหวงครั้งแรกที่เชื่อถือได้
675	ฉู่เหวินหวางยกทัพตีแคว้นหวง ชนะที่เชวี่ยหลิง ขากลับประชวรและสิ้นพระชนม์
658–657	แคว้นหวงไปทำสัตย์เป็นพันธมิตรกับแคว้นฉี ซ่ง และเจียง ที่กวั้นและหยางกู่
655	ฉู่ทำลายแคว้นเสียน เจ้าแคว้นเสียนหนีมาพึ่งแคว้นหวง
649	แคว้นหวงไม่ส่งบรรณาการให้ฉู่ ฤดูหนาวฉู่ยกทัพมาตี
648	"夏，楚人滅黃" ฤดูร้อน คนฉู่ทำลายแคว้นหวง

อรรถกถาจั่วจ้วนเล่าเหตุผลไว้อย่างมีชีวิตว่า คนแคว้นหวงไว้ใจไมตรีกับแคว้นฉี จึงไม่ส่งส่วยให้ฉู่ แล้วพูดว่า "自郢及我九百里，焉能害我" (จากเมืองหลวงอิ่งของฉู่มาถึงเรา 900 ลี้ จะทำอะไรเราได้) ปีนั้นเองฉู่ก็ทำลายแคว้นหวง กษัตริย์ฉู่ที่ทำลายแคว้นคือฉู่เฉิงหวาง (楚成王 ครองราชย์ 671–626 ก่อน ค.ศ.)

ปั๋วอี้ หรือลู่จง: บรรพชนต้นสายในตำราโบราณ

ตำราโบราณให้บรรพชนต้นสายของแซ่อึ้งไว้สองแบบ และสองแบบนี้ขัดกันเอง

สาย	แหล่ง	สาระ	ระดับหลักฐาน
แซ่อิ๋ง สายต้าเฟ่ยหรือปั๋วอี้ (伯益)	สื่อจี้ บทพงศาวดารแคว้นฉิน (史記·秦本紀) ราว 90 ปีก่อน ค.ศ.	จัด 黃氏 ไว้ใน 13 ตระกูลที่ "以國為姓" จากแซ่อิ๋ง ร่วมกับสวี เจียง และฉิน	เอกสารชั้นต้นสมัยฮั่น
แคว้นหวงเป็นแซ่อิ๋ง	โฮ่วฮั่นซู บทภูมิศาสตร์: "故黃國，嬴姓"	ยืนยันแซ่อิ๋งของแคว้น	เอกสารชั้นต้นสมัยฮั่นตะวันออก
แซ่อิ๋ง ยศ "จื่อ"	จารึกสำริด "黃君簋" ที่เจ้าแคว้นหวงทำเป็นของหมั้นให้ "季嬴" และตำราที่อ้าง 十三州志	ยืนยันด้วยจารึกร่วมสมัย	หลักฐานแข็งที่สุด
ลูกหลานลู่จง (陸終)	元和姓纂 สมัยถัง และ 通志·氏族略 สมัยซ่ง	ให้ทั้ง "แซ่อิ๋ง" และ "ลูกหลานลู่จง" ไว้พร้อมกัน	ตำราแซ่ชั้นหลัง

ปัญหาของแบบที่สองคือ ตำรากั๋วอี่ (國語) นับลู่จงเป็นสายจู้หรง (祝融) ซึ่งมีแปดแซ่และไม่มีแซ่อิ๋งเลย การเขียนว่า "แซ่อิ๋ง ลูกหลานลู่จง" จึงขัดกับระบบแซ่โบราณเอง สิ่งที่พูดได้มั่นใจที่สุดจึงมีแค่ว่า เจ้าแคว้นหวงเป็นแซ่อิ๋งและมียศ "จื่อ" ส่วนเรื่องปั๋วอี้เป็นความเชื่อที่สื่อจี้รองรับในระดับ "แซ่อิ๋งเป็นสายของต้าเฟ่ย/ปั๋วอี้" สื่อจี้ไม่ได้ระบุว่าปั๋วอี้เป็นผู้ตั้งแคว้นหวงโดยตรง และไม่มีเอกสารชั้นต้นใดบอกชื่อเจ้าแคว้นหวงองค์แรก บทความเรื่องเจนเซน หวงของเว็บก็เขียนไว้ตรงกันว่านักประวัติศาสตร์ยังไม่ยืนยันแน่ชัด

เรื่องที่ว่าเผ่าแซ่อิ๋งบูชานกขมิ้น (黃鶯) จนเป็นที่มาของชื่อเผ่าหวงก็เป็นสมมติฐานของนักวิชาการบางท่าน ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่มีหลักฐานโบราณคดียืนยัน โฮ่วฮั่นซูบทชนชาติตะวันออกนับ "黃夷" (หวงอี๋) เป็นหนึ่งในเก้าเผ่าอี๋ วิกิพีเดียภาษาจีนจึงสรุปว่าชาวหวงอาจเป็นลูกหลานหวงอี๋ที่ตั้งถิ่นฐานริมแม่น้ำหวยมาแต่สมัยซาง ข้อนี้ก็ยังเป็นการตีความเช่นกัน

โบราณคดี (1): เมืองเก่าแคว้นหวงที่หลงกู่ หวงชวน

เมืองเก่าแคว้นหวง (黃國故城) อยู่ที่ตำบลหลงกู่ (隆古鄉) ห่างจากตัวอำเภอหวงชวน เมืองซิ่นหยาง ไปทางตะวันตกราว 6 กิโลเมตร ฝั่งใต้ของแม่น้ำหวย ข้อมูลสำรวจที่หนังสือพิมพ์ซิ่นหยางรายวันและเว็บสถาบันโบราณคดีของสภาสังคมศาสตร์จีนเผยแพร่ตรงกันมีดังนี้

รายการ	ค่าที่วัดได้
ผังเมือง	สี่เหลี่ยมผืนผ้า
กำแพงตะวันออก / ตะวันตก / ใต้ / เหนือ	1,650 / 1,550 / 1,800 / 1,720 เมตร
เส้นรอบวงรวม	6,720 เมตร (ราว 6.7 กม.)
พื้นที่ในกำแพง	ราว 2.8 ตร.กม.
กำแพงที่เหลือ	หน้ากำแพงกว้าง 10–25 ม. ฐาน 59 ม. สูง 5–7 ม.
ประตูเมืองที่ยืนยันแล้ว	3 จุด ประตูกลางด้านตะวันตกเว้าเป็นรูปตัว U เพื่อป้องกันข้าศึก
เนินหวงจวินไถ (黃君臺)	แท่นดินอัดราว 13,000 ตร.ม. พบกระเบื้อง หัวลูกศรสำริด และเงินตราแบบ "อี่ปี๋เฉียน" ของฉู่ เชื่อว่าเป็นเขตวัง
อื่น ๆ	โรงหล่อสำริดหลายแห่ง บ่อน้ำหลายแบบ คูเมืองกว้างราว 36 ม.

เมืองนี้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับมณฑลเหอหนานในปี 1998 และวันที่ 25 พฤษภาคม 2006 คณะรัฐมนตรีจีนประกาศให้เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติชุดที่ 6 ปี 2007 อำเภอหวงชวนจัดพิธีเปิดป้ายพร้อมงานชุมนุมญาติแซ่อึ้ง ปัจจุบันหมู่บ้านหลงกู่ใช้จุดขาย "ถิ่นกำเนิดแซ่อึ้งทั่วโลก" และหวงชวนได้สิทธิ์เป็นเจ้าภาพงานชุมนุมแซ่อึ้งโลกในปี 2027

โบราณคดี (2): สุสานหวงจวินเมิ่งสามีภรรยา

วันที่ 10 เมษายน 1983 คนงานโรงอิฐข้างวัดเป่าเซียง (寶相寺) อำเภอกวงซาน ขุดดินเจอสุสานโบราณ จุดนี้อยู่ห่างจากเมืองเก่าแคว้นหวงไปทางตะวันตกเฉียงใต้ราว 20 กิโลเมตร รายงานขุดค้นทางการตีพิมพ์ในวารสาร "考古" ปี 1984 และศาสตราจารย์หลี่เสวียฉิน (李學勤) ศึกษาจารึกไว้ในปี 1985

ประเด็น	รายละเอียด
ลักษณะสุสาน	หลุมเดียวยาวกว่า 9 ม. มีห้องโลงสองห้องวางขนานกัน
ห้องโลงของเจ้าแคว้น	สำริดมีจารึก 11 ชิ้น จารึกหลัก "黄君孟自作行器，子子孙孙则永宝用" (หวงจวินเมิ่งทำภาชนะเดินทางนี้เอง ขอลูกหลานรักษาไว้ใช้ชั่วกาลนาน)
ห้องโลงของฮูหยิน	สำริดมีจารึก 15 ชิ้น จารึกหลัก "黄子作黄夫人孟姬行器" (เจ้าแคว้นหวงทำภาชนะเดินทางให้ฮูหยินเมิ่งจี)
รวม	สำริดมีจารึก 26 ชิ้น และโบราณวัตถุทั้งหมดราว 200 กว่าชิ้น เด่นที่เครื่องหยก
ความสำคัญ	ยืนยันว่าเจ้าแคว้นเรียกตัวเองว่า "黃" และ "黃君" จริง หลี่เสวียฉินเห็นว่าอาจเป็นสุสานเจ้าแคว้นองค์ท้าย ๆ ก่อนแคว้นล่ม

ปี 1988 ยังพบสุสานขุนนางชื่อหวงจี้ถัวฟู่ (黃季佗父) ห่างไปเพียง 165 เมตร พิพิธภัณฑ์มณฑลเหอหนานจึงสรุปว่าพื้นที่วัดเป่าเซียงคือสุสานราชวงศ์ของแคว้นหวงต้นยุคชุนชิว ติ่งสำริด "黃君孟鼎" ซึ่งสูง 27 ซม. เป็นโบราณวัตถุระดับหนึ่งของชาติ

ต้นกำเนิดสายอื่นของแซ่อึ้ง

แซ่อึ้งไม่ได้มีต้นทางเดียว ตำราแซ่และวิกิพีเดียภาษาจีนบันทึกสายอื่นไว้ด้วย

สาย	สาระ	ระดับหลักฐาน
แคว้นหวงแห่งลุ่มน้ำเฝิน (ซานซี)	จั่วจ้วนปี 541 ก่อน ค.ศ. เล่าว่าไถไถ (臺駘) ลูกหลานจินเทียนซื่อได้ศักดินาที่ลุ่มน้ำเฝิน แคว้นหวงเป็นหนึ่งในผู้รักษาการบูชา ต่อมาถูกแคว้นจิ้นทำลาย	แคว้นมีอยู่จริงในเอกสาร แต่การที่ลูกหลานใช้ 黃 เป็นแซ่เป็นข้อสรุปของนักเขียนชั้นหลัง
ชาวจ้วงและชนพื้นเมืองกว่างซี	ซินถังซูบันทึกตระกูลหวงพื้นเมือง "黃洞蠻" ที่กว่างซีตั้งแต่สมัยถัง เช่น หัวหน้า 黃乾曜 และ 黃少卿 ที่ก่อการในศตวรรษที่ 8	เอกสารชั้นต้น
แซ่อื่นเปลี่ยนมาเป็น 黃	บางสายของแซ่ 王 陸 巫 吳 金 เปลี่ยนมา บางกรณีเพราะเสียงโบราณของ 黃 กับ 王 ใกล้กัน	ระดับตระกูล ต้องตรวจเป็นรายสาย
ชาวหุย ชาวแมนจู ชาวพื้นเมืองไต้หวัน	บางสายรับแซ่ 黃 เพื่อหนีภัยหรือเมื่อกลืนวัฒนธรรม	ระดับตระกูล

หลังแคว้นล่ม: ชุนเซินจวิน หวงเซี่ย

บุคคลแซ่อึ้งคนแรก ๆ ที่มีชีวประวัติเต็มในพงศาวดารทางการคือ ชุนเซินจวิน หวงเซี่ย (春申君黃歇 — แต้จิ๋ว ชุงซิงกุง อึ้งเหียะ / จีนกลาง ชุนเซินจวิน หวงเซีย) อัครเสนาบดีแคว้นฉู่สมัยจ้านกั๋ว หนึ่งใน "สี่คุณชายยุคจ้านกั๋ว" ถูกสังหารเมื่อ 238 ปีก่อน ค.ศ. สื่อจี้เปิดชีวประวัติท่านว่า "春申君者，楚人也，名歇，姓黃氏" จึงระบุแซ่ไว้ชัดเจน ส่วนเรื่องที่ว่าท่านเป็นผู้ขุดแม่น้ำหวงผู่ที่เซี่ยงไฮ้ เป็นตำนาน วิกิพีเดียภาษาจีนเขียนเพียงว่าชื่อเก่าของแม่น้ำ "黃歇浦" และ "春申江" มีผู้อธิบายว่ามาจากการที่เซี่ยงไฮ้เคยเป็นศักดินาของท่าน การขุดลอกแม่น้ำครั้งใหญ่ที่มีบันทึกเกิดในปี 1906–1931

ตาราง: ตำนานกับหลักฐาน

เรื่องที่เล่ากัน	สถานะ	หลักฐาน
แซ่อึ้งสืบจากหวงตี้ จักรพรรดิเหลือง	ไม่จริง	อักษรตัวแรกเหมือนกันเท่านั้น ต้นแซ่คือแคว้นหวงยุคชุนชิว
แคว้นหวงถูกฉู่ทำลาย 648 ปีก่อน ค.ศ.	ยืนยัน	จั่วจ้วน ปีที่ 12 รัชกาลหลู่ซีกง
เจ้าแคว้นหวงเป็นแซ่อิ๋ง ยศจื่อ	ยืนยัน	จารึกสำริด และโฮ่วฮั่นซู
ต้นสายคือปั๋วอี้	ความเชื่อที่มีเอกสารรองรับบางส่วน	สื่อจี้จัด 黃氏 ในสายแซ่อิ๋ง แต่ไม่บอกผู้ตั้งแคว้น
ต้นสายคือลู่จง	ความเชื่อในตำราแซ่ชั้นหลัง	ขัดกับระบบแซ่ในกั๋วอี่
แคว้นหวงอยู่มา 1,400 ปี	ตำนาน	เอกสารเชื่อถือได้มีแค่ 704–648 ปีก่อน ค.ศ. และโบราณคดีชี้ว่าเมืองเริ่มราวปลายโจวตะวันตก
เมืองเก่าแคว้นหวงมีอยู่จริง	ยืนยัน	ซากเมืองที่หลงกู่ เส้นรอบวง 6.72 กม. โบราณสถานระดับชาติ 2006
สุสานเจ้าแคว้นหวง	ยืนยัน	สุสานหวงจวินเมิ่ง 1983 สำริดจารึก 26 ชิ้น
ชุนเซินจวินเป็นคนแซ่อึ้ง	ยืนยัน	สื่อจี้ "姓黃氏"
ชุนเซินจวินขุดแม่น้ำหวงผู่	ตำนาน	ชื่อแม่น้ำมีผู้อธิบายย้อนหลัง
เผ่าหวงบูชานกขมิ้น	สมมติฐานของนักวิชาการ	ไม่มีหลักฐานโบราณคดี

3. เจียงเซี่ย (江夏) "กังเฮ่" และชื่อหอตระกูล (堂号)

ใครเคยไปเช็งเม้งในสุสานของคนแซ่อึ้ง หรือเดินผ่านบ้านจีนเก่าที่มีป้ายเหนือประตู จะเห็นคำว่า 江夏 บ่อยกว่าคำอื่น คำนี้แต้จิ๋วอ่านว่า "กังเฮ่" (gang1 hê7 บางแห่งสะกด "กังแฮ่") จีนกลางอ่านว่า "เจียงเซี่ย" สามก๊กฉบับไทยเรียก "เมืองกังแฮ" สุสานของคนแซ่อึ้งที่ศรีราชาก็ได้ชื่อ "สุสานกังเฮ่" จากคำนี้ แต่ "กังเฮ่" ไม่ได้แปลว่าคนแซ่อึ้งทุกคนเกิดที่นั่น มันคือ จวิ้นวั่ง (郡望 — ถิ่นที่ตระกูลเคยรุ่งเรืองจนคนจดจำ) และ ถังฮ่าว (堂号 — ชื่อหอตระกูลที่ติดเหนือประตูศาลบรรพชน) ซึ่งคนแซ่อึ้งทั่วโลกใช้ร่วมกันเหมือนเป็นตราประจำตระกูล รายละเอียดเรื่องนี้ในมุมของคนไทยอยู่ในบทความสุสานตระกูลอึ้ง กังเฮ่ ศรีราชา และรากเหง้าเจียงเซี่ย

เจียงเซี่ยอยู่ที่ไหน

เมืองเจียงเซี่ย (江夏郡) เป็นหัวเมืองสมัยราชวงศ์ฮั่นในมณฑลหูเป่ย์ปัจจุบัน ฮั่นซูบทภูมิศาสตร์เขียนว่า "江夏郡，高帝置" คือตั้งในรัชกาลฮั่นเกาตี้ แต่งานศึกษาสมัยใหม่ที่วิกิพีเดียภาษาจีนอ้างเห็นว่าตั้งในปี 121 ก่อน ค.ศ. รัชกาลฮั่นอู่ตี้ ที่ว่าการเมืองย้ายไปมาระหว่างซีหลิง (ใกล้เขตซินโจว อู่ฮั่น) อานลู่ (อำเภออวิ๋นเมิ่ง) และเซี่ยโข่ว (อู่ฮั่น) ราชวงศ์สุยยุบในปี 589 แล้วนำชื่อกลับมาใช้ในปี 607 ปัจจุบันชื่อนี้ยังเหลือเป็น "เขตเจียงเซี่ย" (江夏區) ของนครอู่ฮั่น

หวงเซียง (黃香): ที่มาของคำว่า "江夏黃童"

หัวใจของคำว่าเจียงเซี่ยคือ หวงเซียง (黃香 — แต้จิ๋ว อึ้งเฮียง / จีนกลาง หวงเซียง) ปราชญ์สมัยฮั่นตะวันออก โฮ่วฮั่นซูบทวรรณกรรมบันทึกว่าท่านชื่อรองเหวินเฉียง เป็นชาวอานลู่แห่งเจียงเซี่ย เสียแม่ตั้งแต่อายุ 9 ขวบ ชาวบ้านยกย่องว่ากตัญญูยิ่ง ต่อมาเรียนคัมภีร์ได้กว้างขวางและเขียนหนังสือเก่ง ชาวเมืองหลวงจึงเรียกขานว่า "天下無雙，江夏黃童" (ใต้หล้าไม่มีสอง เด็กหนุ่มแซ่อึ้งแห่งเจียงเซี่ย) ท่านรับราชการจนได้เป็นซ่างซูลิ่ง (尚書令) และปี ค.ศ. 106 ย้ายไปเป็นเจ้าเมืองเว่ยจวิ้น

เรื่อง "พัดหมอนอุ่นที่นอน" (扇枕溫衾) ที่คนไทยรู้จักจากนิทานยี่สิบสี่กตัญญู ไม่ได้อยู่ในโฮ่วฮั่นซู แหล่งเก่าที่สุดคือตงกวนฮั่นจี้ (東觀漢記) ซึ่งเล่าว่าบ้านยากจน หน้าร้อนหวงเซียงพัดเตียงและหมอนให้บิดาเย็น หน้าหนาวเอาตัวนอนอุ่นที่นอนให้ก่อน ต่อมาในสมัยหยวน กัวจวีจิ้ง (郭居敬) นำเรื่องนี้ไปไว้ในหนังสือยี่สิบสี่กตัญญูเป็นลำดับที่ 14 ข้อที่คนแซ่อึ้งน่าจะชอบคือ ในยี่สิบสี่กตัญญูมีคนแซ่อึ้งสองคน อีกคนคือกวีหวงถิงเจียน (黃庭堅) ในตอนล้างกระโถนให้มารดา (滌親溺器)

ลูกและหลานของหวงเซียงก็ขึ้นถึงระดับสามมหาอำมาตย์ คือ หวงฉยง (黃瓊) บุตรชาย ได้เป็นซือคง ซือถู และไท่เว่ย และหวงหว่าน (黃琬) หลาน ได้เป็นซือถูและไท่เว่ยในสมัยต่งจั๋ว สามรุ่นติดกันที่ขึ้นถึงตำแหน่งสูงสุดทำให้ "ตระกูลอึ้งแห่งเจียงเซี่ย" เป็นตระกูลชั้นสูงจริงในสมัยฮั่นตะวันออก นี่คือฐานทางประวัติศาสตร์ของวลี "天下黃氏出江夏" (แซ่อึ้งทั่วใต้หล้ามาจากเจียงเซี่ย) แต่ในทางลำดับวงศ์จริง ไม่ใช่ทุกสายจะสืบจากเจียงเซี่ย คำนี้จึงเป็นทั้งความทรงจำร่วมและ "แบรนด์" ของตระกูล

จวิ้นวั่งของแซ่อึ้ง

เว็บตระกูลนับจวิ้นวั่งของแซ่อึ้งไว้ราว 12 แห่ง และวิกิพีเดียภาษาจีนเพิ่มอีกหลายแห่ง ตารางนี้คัดเฉพาะเมืองที่ตรวจเรื่องเบื้องหลังกับเอกสารชั้นต้นได้

จวิ้นวั่ง	ปัจจุบัน	เรื่องเบื้องหลัง
江夏 เจียงเซี่ย / กังเฮ่	หูเป่ย์ (อวิ๋นเมิ่ง อู่ฮั่น)	สามรุ่นหวงเซียง หวงฉยง หวงหว่าน จวิ้นวั่งหลักของแซ่อึ้งทั่วโลก
會稽 ไคว่จี	เจียงซูและเจ้อเจียง	โฮ่วฮั่นซูบันทึกหวงชาง (黃昌) ชาวอวี๋เหยา เมืองไคว่จี ภายหลังเป็นต้าซือหนง
零陵 หลิงหลิง	หูหนานและกว่างซี	ซานกั๋วจื้อเขียนว่าอุยกาย (黃蓋) เป็นชาวเฉวียนหลิง เมืองหลิงหลิง
南陽 หนานหยาง	เหอหนาน	ฮองตง (黃忠) เป็นชาวหนานหยาง
江陵 เจียงหลิง	จิงโจว หูเป่ย์	ตำราแซ่อธิบายว่าหลังฉู่ทำลายแคว้นหวง ชาวหวงจำนวนมากถูกย้ายเข้าดินแดนฉู่
晉安 จิ้นอาน	ฝูโจว ฝูเจี้ยน	ผูกกับการอพยพเข้าฝูเจี้ยนสมัยจิ้น และตรอก 黃巷 ในฝูโจว
南安 หนานอาน	ฝูเจี้ยน	พื้นที่ของสายจื่อหยุน (紫雲)

ชื่อหอตระกูล (堂号) และเรื่องเบื้องหลัง

ชื่อหอตระกูลของแซ่อึ้งมีเป็นร้อยชื่อ แบ่งได้สามแบบ คือ ตั้งตามจวิ้นวั่ง ตั้งตามเรื่องบรรพชน และตั้งตามคำสอนทั่วไปที่หลายแซ่ใช้ร่วมกัน

ชื่อหอ	แต้จิ๋ว / จีนกลาง	ที่มา
江夏堂	กังเฮ่ตึ๊ง / เจียงเซี่ยถัง	เมืองเจียงเซี่ยของหวงเซียงและลูกหลาน เป็นชื่อหอที่ใช้มากที่สุด จนแทบเป็นคำเรียกแทนแซ่อึ้ง
無雙堂, 慕香堂, 讀香堂	— / อู๋ซวงถัง ฯลฯ	ตั้งจากวลี "天下無雙" และชื่อ "香" ของหวงเซียง
紫雲堂	จื้อฮุ้งตึ๊ง / จื่อหยุนถัง	หวงโส่วกง (黃守恭) แห่งเฉวียนโจวยกสวนหม่อนให้สร้างวัด ตำนานว่ามีเมฆสีม่วงคลุมหลังคาวัด (ดูหัวข้อ 7)
千頃堂	— / เชียนฉิ่งถัง	หวงเซี่ยน (黃憲) ปราชญ์ฮั่นตะวันออก ที่กัวไท่ชมว่า "叔度汪汪若千頃陂" คือใจกว้างเหมือนบึงพันชิ่ง กวนไม่ขุ่น
寬和堂	— / ควานเหอถัง	หวงป้า (黃霸) เจ้าเมืองอิ่งชวน ฮั่นซูบันทึกว่าท่าน "獨用寬和為名" ปกครองด้วยความผ่อนปรน ภายหลังเป็นอัครเสนาบดี
雙井堂, 山谷堂	— / ซวงจิ่งถัง	หมู่บ้านซวงจิ่ง อำเภอซิวสุ่ย เจียงซี บ้านเกิดหวงถิงเจียน (ฉายา 山谷道人)
熾昌堂	จี่เชียงตึ๊ง / ชื่อชางถัง	จากวรรคท้ายของกลอนยืนยันบรรพบุรุษ "三七男兒總熾昌" เว็บตระกูลระบุว่าศาลแซ่อึ้งแต้จิ๋วหลายแห่งใช้ชื่อนี้
忠孝堂, 思孝堂, 追孝堂	—	ชื่อเชิดชูความภักดีและกตัญญู เช่น ศาลเฉี้ยวซานกงที่ลู่เฟิงใช้ "忠孝堂"
永思堂, 孝思堂, 敦本堂	เอ๋ยงซือตึ๊ง ฯลฯ	ชื่อ "รำลึกบรรพชน" ที่หลายแซ่ใช้ ไม่มีเรื่องกำเนิดเฉพาะของแซ่อึ้ง เช่น ศาลแซ่อึ้งไว่ผู่ในเท่งไฮ้ใช้ "永思堂" แต่แซ่อึ้งที่เฮ๊ากังและไห่เฟิงก็ใช้ชื่อเดียวกัน

ชื่อหอเขียนไว้ที่ป้ายศาล หน้าปกสาแหรก เหนือประตูบ้าน ป้ายวิญญาณ และโคมเทศกาล ป้ายสี่อักษร "江夏世家" (ตระกูลจากเจียงเซี่ย) ก็พบมากในเท่งไฮ้ การเห็นป้ายเหล่านี้หน้าบ้านจึงเป็นการบอกว่า "บ้านนี้แซ่อึ้ง" ไม่ได้บอกว่าบ้านนี้มาจากหูเป่ย์

4. แซ่อึ้งในจีนวันนี้: ประชากร อันดับ และหมู่บ้านแซ่อึ้ง

แซ่อึ้งเป็นแซ่ใหญ่อันดับ 7 ของจีน ตามรายงานของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีน (公安部) ในปี 2007 และปี 2018–2020 ตัวเลขทางการรายแซ่ล่าสุดคือ 33.7 ล้านคนในปี 2018 ชุดข้อมูลประมาณการของเว็บนี้ (ดูแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026) ปรับตัวเลขปี 2018 ด้วยการเปลี่ยนแปลงประชากรรวม ได้ราว 33.93 ล้านคน หรือ 2.42% ของคนจีน ตัวเลข "26.76–33.70 ล้านคน" ที่พบในบางแหล่ง น่าจะมาจากข้อมูลคนละปีกัน ตัวเลข 33.9 ล้านในบทความนี้คือค่าประมาณ ไม่ใช่สำมะโน

อันดับตลอดพันปี

ช่วงเวลา / แหล่ง	อันดับ	จำนวน / สัดส่วน
"ร้อยแซ่" (百家姓) ซ่งเหนือ	ลำดับที่ 96	เป็นลำดับในบทท่องจำ ไม่ใช่จำนวนคน
ราชวงศ์ซ่ง (ประมาณการของเหยียนอี้ต๋า)	9	ราว 1.2 ล้านคน (1.6%) เจียงซีมากที่สุด
ราชวงศ์หมิง	7–8 (แหล่งไม่ตรงกัน)	ราว 2.2 ล้านคน (2.3%)
ปี 1987	8	2.23%
ปี 2006 (สำรวจ 296 ล้านคน)	7	เกือบ 27 ล้าน กวางตุ้ง 19.5%
ปี 2010 (สื่ออ้างสำนักงานสถิติ)	7	28.76 ล้าน (2.16%)
ปี 2018 (รายงานทางการ)	7	33.7 ล้าน
ปี 2019–2020 (รายงานทางการ)	7	—
ประมาณการปี 2026	7	33.93 ล้าน (2.42%)

ช่วงซ่งถึงหมิงราว 600 ปี ประชากรจีนรวมเพิ่มราว 20% แต่แซ่อึ้งเพิ่มราว 83% แซ่นี้จึงโตเร็วกว่าประชากรรวม การขยับไปมาระหว่างอันดับ 7 กับ 8 มาจากวิธีสำรวจที่ต่างกัน และจากที่แซ่อึ้งกับแซ่จ้าวมีจำนวนคนใกล้กัน

มณฑลไหนมีคนแซ่อึ้งมากที่สุด

รายงานทางการปี 2021 ระบุว่าแซ่เฉิน แซ่อึ้ง แซ่อู๋ และอีกรวม 20 แซ่ มีประชากรมากที่สุดใน กวางตุ้ง และรายงานปี 2019 ระบุว่า แซ่อึ้งเป็นแซ่ใหญ่อันดับ 1 ของกว่างซี ซึ่งเป็นมณฑลเดียวที่แซ่นี้ครองอันดับหนึ่ง

มณฑล	จำนวนโดยประมาณ (ตัวเลขรอง)	อันดับในมณฑล
กวางตุ้ง	6.67–6.72 ล้าน (ทะเบียนราษฎร์ 2022–2023)	2 รองจากแซ่เฉิน
กว่างซี	5.39–5.44 ล้าน (ราว 1 ใน 10 ของชาวกว่างซี)	1
ฝูเจี้ยน	—	3 (เฉิน หลิน หวง)
เจียงซี	—	5
ไห่หนาน	—	7

ตัวเลขรายมณฑลในตารางมาจากเว็บรวบรวมข้อมูล ไม่ใช่สถิติที่รัฐเผยแพร่ จึงใช้ได้ในฐานะค่าประมาณเท่านั้น แผนที่ความหนาแน่นชุดปี 2006 ระบุว่าพื้นที่ที่คนแซ่อึ้งเกิน 8.4% ของประชากรท้องถิ่นคือกุ้ยหลินและชินโจวในกว่างซี และคาบสมุทรเหลยโจวในกวางตุ้ง ส่วนพื้นที่ที่มีคนแซ่อึ้งหนาแน่นต่อตารางกิโลเมตรมากที่สุดคือกวางตุ้งตะวันออก ซึ่งรวมแต้จิ๋วและซัวเถา นี่อธิบายได้ว่าทำไมคนแซ่อึ้งในไทยซึ่งส่วนใหญ่มาจากกวางตุ้งตะวันออกจึงมีมาก

กว่างซีและชาวจ้วง

แซ่อึ้งเป็นแซ่อันดับหนึ่งของกว่างซีตามรายงานทางการ และเว็บรวมข้อมูลนับได้ว่าแซ่นี้เป็นอันดับหนึ่งใน 43 จาก 111 อำเภอและเขตของกว่างซี บทความจีนหลายแห่งกล่าวว่าแซ่อึ้งเป็นแซ่ที่มีคนใช้มากที่สุดในหมู่ชาวจ้วงด้วย งานวิชาการเรียกแซ่เหวย (韋) หวง (黃) ฉิน (覃) และม่อ (莫) ว่าเป็นแซ่ใหญ่ของชาวจ้วง แต่จีนไม่ได้เผยแพร่สถิติแซ่แยกตามชนชาติ จึงพูดได้เพียงว่า "มักถูกกล่าวถึงว่ามากที่สุด" แซ่อึ้งในกว่างซีจึงมีสองราก คือรากพื้นเมืองจ้วงที่ซินถังซูบันทึกไว้ตั้งแต่สมัยถัง กับรากชาวฮั่นที่อพยพเข้ามาในสมัยซ่ง หมิง และชิง ภาษาจ้วงมาตรฐานเขียนแซ่นี้ว่า "Vangz"

เมืองและหมู่บ้านแซ่อึ้งที่น่ารู้จัก

พื้นที่	ข้อมูล
หมู่บ้านหลงกู่ อำเภอหวงชวน เหอหนาน	ที่ตั้งเมืองเก่าแคว้นหวง ใช้จุดขาย "ถิ่นกำเนิดแซ่อึ้งทั่วโลก"
เมืองฝูโจว (撫州) เจียงซี	สำนักงานทะเบียนราษฎร์ของเมืองระบุว่าแซ่อึ้งมากที่สุดในเมือง
หมู่บ้านหวงชุน (黃村) อำเภออู้หยวน เจียงซี	ศาลบรรพชน "百柱宗祠" สมัยคังซี มีเสาไม้ราว 100 ต้น ภาพศาลนี้เคยไปจัดแสดงที่ศูนย์ปงปิดู ปารีส ในปี 1982
หมู่บ้านซวงจิ่ง (雙井村) อำเภอซิวสุ่ย เจียงซี	บ้านเกิดหวงถิงเจียน ตระกูลอึ้งที่นี่สอบได้จิ้นซื่อ 48 คนในสมัยซ่ง ได้ฉายา "華夏進士第一村"
เมืองโบราณเหอผิง อำเภอเส้าอู่ ฝูเจี้ยน	บ้านเกิดหวงเฉี้ยวซานตามพงศาวลี (หัวข้อ 6)
ตำบลเซี่ยนซี (線西鄉) อำเภอจางฮว่า ไต้หวัน	แซ่ 黃 คิดเป็น 33.9% ของประชากรตำบล สูงที่สุดในไต้หวัน
หมู่บ้านเก๊กตี๊ (菊池) เขตเท่งไฮ้	หมู่บ้านแซ่อึ้งกลุ่มแรกของเท่งไฮ้ (หัวข้อ 8)

5. แซ่อึ้งทั่วโลก

นอกจีนแผ่นดินใหญ่ แซ่อึ้งอยู่ในกลุ่มแซ่ใหญ่ของแทบทุกชุมชนจีนโพ้นทะเล แต่ละประเทศเรียกและสะกดต่างกันตามสำเนียงของคนที่อพยพไป และตามระบบเขียนของประเทศนั้น ตารางนี้สรุปภาพรวม แล้วจึงเล่ารายประเทศ

ประเทศ / ดินแดน	อันดับและจำนวน	รูปสะกดที่พบมาก	หมายเหตุ
ไต้หวัน	อันดับ 3 รองจากเฉินและหลิน · 1.426 ล้านคน (30 มิ.ย. 2018) ราว 6%	Huang, Hwang, Ng	ข้อมูลปี 2023 ลดลงราว 24,000 คน จึงเหลือราว 1.40 ล้าน
ฮ่องกง	อันดับ 2 (การสำรวจของธนาคารปี 1995)	Wong	ไม่มีสถิติแซ่จากรัฐ
สิงคโปร์	น่าจะอยู่ในกลุ่มต้น ไม่มีสถิติทางการ	Ng, Wee, Wong, Huang	ตัวเลข "อันดับ 4 คิดเป็น 4.2%" ที่แพร่ในเว็บจีนไม่มีแหล่ง
มาเลเซีย	ไม่มีสถิติทางการ	Ng, Wong, Ooi, Wee, Bong, Vong, Ong	มีองค์กรแซ่อึ้ง 44 แห่งในสหพันธ์
อินโดนีเซีย	ไม่มีสถิติทางการ	Oei, Oey และนามสกุลอินโดนีเซีย	หลังปี 1966 หลายครอบครัวเปลี่ยนชื่อ
ฟิลิปปินส์	Uy อันดับ 7 ของแซ่จีน ราว 47,832 คน (ประมาณการ 2020)	Uy, Ng	—
เวียดนาม	อันดับ 5 ราว 5.1% ของประชากร	Hoàng (เหนือ) / Huỳnh (ใต้)	—
เกาหลีใต้	อันดับ 16 · 697,171 คน (สำมะโน 2015)	Hwang 황	—
ไทย	ไม่มีสถิติทางการ · ไทยพีบีเอสจัด "แซ่อึ๊ง" อันดับ 4 ของแซ่ยอดนิยม	Sae-Ung, Ung, Ng	รายละเอียดในหัวข้อ 9

ไต้หวัน

แซ่อึ้งเป็นแซ่ใหญ่อันดับ 3 ของไต้หวัน บรรพบุรุษส่วนใหญ่มาจากฝูเจี้ยน (ผูเถียน เฉวียนโจว จางโจว ถิงโจว) และกวางตุ้ง (เจียอิง แต้จิ๋ว ฮุ่ยโจว) ผู้บุกเบิกที่บันทึกได้รายแรก ๆ คือ 黃正束 ชาวหนานอันที่ไปอยู่หม่ากง หมู่เกาะเผิงหู ในปี 1637 แซ่อึ้งไต้หวันจำนวนมากถือหวงโส่วกงแห่งสายจื่อหยุนเป็นบรรพบุรุษร่วม จึงยังเห็นป้าย "紫雲" ตามบ้านเก่า สมาคมแซ่อึ้งโลก (世界黃氏宗親總會) ก็ก่อตั้งที่ไทเปในเดือนเมษายน 1980 จากความร่วมมือของสมาคมในไต้หวันและฟิลิปปินส์ ไต้หวันยังนับ 黃 กับ 黄 แยกกันในสถิติ เพราะเป็นอักษรคนละรหัสในทะเบียนราษฎร์

ฮ่องกงและมาเก๊า

ฮ่องกงไม่มีสถิติแซ่จากรัฐ การสำรวจของธนาคารแห่งหนึ่งในปี 1995 พบว่าแซ่เฉินมากที่สุด (10.11%) และแซ่อึ้งตามมาเป็นอันดับ 2 คนแซ่อึ้งในฮ่องกงส่วนใหญ่เป็นชาวกวางตุ้งหรือไท่ซาน จึงสะกดว่า Wong คนดังแซ่อึ้งของฮ่องกงจึงมักมีชื่ออังกฤษขึ้นต้นด้วย Wong มาเก๊าใช้รูป Vong ตามการถอดเสียงแบบโปรตุเกส ฮ่องกงยังเป็นที่ตั้งวัดหว่องไท่ซิน (黃大仙祠) ศาลเจ้าแซ่อึ้งที่คนไทยรู้จักมากที่สุด (หัวข้อ 11)

สิงคโปร์และมาเลเซีย

ชาวจีนในสิงคโปร์ตั้งสมาคมแซ่อึ้งตามกลุ่มภาษาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 สมาคม 潮州江夏堂 ของชาวแต้จิ๋วแซ่อึ้งตั้งในปี 1867 เป็นสมาคมแซ่ที่แยกตามกลุ่มภาษาซึ่งเก่าที่สุดแห่งหนึ่งในสิงคโปร์ ผู้นำสมาคมเรียกหวงเฉี้ยวซานว่า "始祖" (บรรพชนต้นสาย) เมื่อฉลอง 150 ปีในปี 2017 มีแขกจากสิงคโปร์ มาเลเซีย และไทยราว 650 คน ส่วน 新加坡黃氏總會 (เดิมชื่อ 星洲南洋江夏堂) ตั้งในปี 1924 และยังมีสมาคม "黃氏熾昌堂" ซึ่งตั้งชื่อตามวรรคท้ายของกลอนยืนยันบรรพบุรุษ

คนแซ่อึ้งระดับผู้นำของสิงคโปร์ส่วนใหญ่เป็นฮกเกี้ยน ไหหลำ หรือกวางตุ้ง เช่น ประธานาธิบดีคนที่ 4 Wee Kim Wee (黃金輝) ซึ่งเป็นฮกเกี้ยนจากหลงไห่ เจียงจิว ผู้ก่อตั้งธนาคาร UOB คือ Wee Kheng Chiang (黃慶昌) และบุตร Wee Cho Yaw (黃祖耀) จากกิมหมึง และนายกรัฐมนตรีคนที่ 4 ลอว์เรนซ์ หว่อง (黃循財) ซึ่งครอบครัวฝั่งบิดาเป็นชาวไหหลำจากเมืองเหวินชาง นี่คือเหตุที่รูปสะกด "Wee" กับ "Wong" พบมากในสิงคโปร์ ขณะที่ชาวแต้จิ๋วแซ่อึ้งมักใช้ "Ng"

มาเลเซียมีองค์กรแซ่อึ้ง 44 แห่งรวมอยู่ใต้สหพันธ์ตระกูลอึ้งมาเลเซีย (馬來西亞黃氏聯合總會) ซึ่งจดทะเบียนที่กัวลาลัมเปอร์เมื่อ 31 ส.ค. 1977 ปีนังมีหอ 大山腳黃氏江夏堂 ที่บูกิตเมอร์ตาจัม และซาราวักมีชาวฝูโจวแซ่อึ้งจำนวนมากที่เมืองซิบู ซึ่ง 黃乃裳 (หวงไหน่ฉาง) พาชาวฝูโจว 1,118 คนไปบุกเบิกในปี 1901–1902 จนเมืองได้ฉายา "ฝูโจวใหม่"

อินโดนีเซีย: Oei และนามสกุลอินโดนีเซีย

ชาวจีนในอินโดนีเซียสะกดแซ่อึ้งตามระบบดัตช์ว่า Oei หรือ Oey มาจากเสียงฮกเกี้ยน ûiⁿ คำวินิจฉัยคณะรัฐมนตรีเลขที่ 127/U/Kep/12/1966 ส่งเสริมอย่างหนักให้ชาวจีนเปลี่ยนเป็นชื่อแบบอินโดนีเซีย ครอบครัว Oei จำนวนมากจึงเอาเสียง "Oei" มาเป็นพยางค์ "Wi-" แล้วต่อท้าย เกิดนามสกุลอย่าง Widjaja, Wijaya, Winata, Wibowo และยังมีครอบครัวที่ใช้ Hartono หรือ Setiawan ตัวอย่างที่รู้จักกัน ได้แก่

• Oei Tiong Ham (黃仲涵, 1866–1924) "ราชาน้ำตาลแห่งชวา" ผู้ได้ชื่อว่าร่ำรวยที่สุดในเอเชียช่วงต้นศตวรรษที่ 20 บ้านเดิมอยู่ถงอาน ฝูเจี้ยน
• Eka Tjipta Widjaja (黃奕聰, 1921–2019) ผู้ก่อตั้งกลุ่มซินาร์มาส ชื่อเดิม Oei Ek Tjong เกิดที่เฉวียนโจว
• พี่น้องฮาร์โตโน Michael Bambang Hartono (黃惠祥) และ Robert Budi Hartono (黃惠忠) เจ้าของกลุ่ม Djarum และผู้ถือหุ้นใหญ่ธนาคาร BCA บิดาคือ Oei Wie Gwan (黃維源) บรรพบุรุษมาจากหมู่บ้านพานหู เมืองจิ้นเจียง ฝูเจี้ยน

ตัวอย่างนี้ช่วยให้คนไทยเข้าใจว่า ลูกหลานแซ่อึ้งในต่างประเทศก็ใช้นามสกุลท้องถิ่นได้เหมือนนามสกุลไทย และนามสกุลอย่าง Widjaja หรือ Hartono ไม่ได้บอกแซ่เดิมเลยถ้าไม่มีอักษรจีนกำกับ

ฟิลิปปินส์

ชาวจีนฮกเกี้ยนในฟิลิปปินส์สะกดแซ่อึ้งตามระบบสเปนว่า Uy ซึ่งเป็นแซ่จีนอันดับ 7 ของประเทศ ราว 47,832 คน ตามการประมาณของ Forebears ปี 2020 สมาคม 菲律濱江夏黃氏宗親總會 (Philippine Kang-Ha Association) เปิดอาคารศาล "江夏黃氏宗祠大廈" ในปี 1979 และ "คำสอนบรรพชน" ของสมาคมใช้กลอนยืนยันบรรพบุรุษฉบับที่มีวรรค "蒼天永庇誠吾願" ชาวกวางตุ้งแซ่อึ้งในมะนิลายังตั้ง "菲律賓粵僑黃江夏堂" ไว้ตั้งแต่ปี 1903

เวียดนาม: ทำไมภาคใต้ใช้ Huỳnh

แซ่ 黃 ในเวียดนามเหนือคือ Hoàng แต่ในภาคกลางตั้งแต่เว้ลงไปและภาคใต้คือ Huỳnh สาเหตุคือการเลี่ยงพระนาม (kỵ húy) ของเจ้าเหงียนหว่าง (Nguyễn Hoàng 阮潢, ค.ศ. 1525–1613) ผู้ปกครองคนแรกของตระกูลเจ้าเหงียนทางใต้ ซึ่งชื่อตัวอ่านว่า "Hoàng" เหมือน 黃 คนในแดนของตระกูลเหงียนจึงอ่าน 黃 เพี้ยนเป็น Huỳnh มาหลายร้อยปี ตามงานของโง ดึ๊ก โถ (Ngô Đức Thọ) ปี 1997 แซ่ Hoàng/Huỳnh รวมกันเป็นแซ่ใหญ่อันดับ 5 ของเวียดนาม ราว 5.1% ของประชากร ที่โชลอน (堤岸) นครโฮจิมินห์ ยังมี 黃氏大宗祠 ซึ่งจัดพิธีวันครบรอบมรณะของ "世祖峭山黃公" (หวงเฉี้ยวซาน) ทุกปี และรวมคนแซ่อึ้งที่พูดแต้จิ๋ว กวางตุ้ง ฮกเกี้ยน แคะ และไหหลำไว้ด้วยกัน

เกาหลี

แซ่ 황 (Hwang) เป็นแซ่ใหญ่อันดับ 16 ของเกาหลีใต้ มี 697,171 คนตามสำมะโนปี 2015 สายใหญ่สุดคือชังวอนฮวัง (271,986 คน) จังซูฮวัง (170,988 คน) และพย็องแฮฮวัง (168,374 คน) ตำนานของตระกูลเล่าว่าบรรพชน 黃洛 เป็นชาวฮั่นที่เรือแตกขึ้นฝั่งพย็องแฮในปี ค.ศ. 28 ระหว่างเดินทางไปเวียดนาม ข้อนี้เป็นตำนานของตระกูล บุคคลดังคือฮวังฮี (黃喜, 1363–1452) อัครมหาเสนาบดีสมัยโชซอนราว 18 ปี

สหรัฐอเมริกา

ผู้อพยพแซ่อึ้งรุ่นแรกในสหรัฐฯ ส่วนใหญ่เป็นชาวกวางตุ้งจากไท่ซานและสี่อำเภอ จึงสะกดว่า Wong ซานฟรานซิสโกมีองค์กร "黃江夏堂" และ "黃雲山公所" คนแซ่อึ้งที่มีบทบาทระดับประวัติศาสตร์อเมริกาคือ Wong Kim Ark (黃金德) ชาวอเมริกันเชื้อสายจีนที่เกิดในซานฟรานซิสโก ถูกห้ามกลับเข้าประเทศในปี 1895 ตามกฎหมายกีดกันชาวจีน คดี United States v. Wong Kim Ark (1898) ทำให้ศาลสูงสุดรับรองสิทธิพลเมืองโดยการเกิดตามบทแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 14 และ Anna May Wong (黃柳霜) ดาราฮอลลีวูดเชื้อสายจีนคนแรก

6. หวงเฉี้ยวซาน (黄峭山) บุตร 21 คน และกลอนยืนยันบรรพบุรุษ

ถ้าถามคนแซ่อึ้งในแต้จิ๋ว ฮากกา หรือไทยว่าบรรพชนร่วมของตระกูลคือใคร คำตอบที่ได้บ่อยที่สุดคือ หวงเฉี้ยวซาน (黄峭山 — แต้จิ๋ว อึ้งเฉี้ยวซัว / จีนกลาง หวงเฉี้ยวซาน) หรือที่ลูกหลานเรียกว่าเฉี้ยวซานกง (峭山公) ชื่อตัวคือ 黃峭 ตามพงศาวลีท่านมีชีวิตอยู่ราว ค.ศ. 872–953 ช่วงปลายราชวงศ์ถังต่อยุคห้าราชวงศ์สิบแคว้น อยู่ที่ตำบลเหอผิง (和平 หรือ 禾坪 — แต้จิ๋ว ฮั้วเพ้ง) เมืองเส้าอู่ (邵武 — แต้จิ๋ว เสี่ยวบู๊) ทางเหนือของฝูเจี้ยน บทความหวงเฉี้ยวซานและบทกวีส่งบุตรของเว็บเล่าเรื่องนี้ไว้เต็มแล้ว หัวข้อนี้สรุปเรื่องเล่า แล้วเพิ่มสิ่งที่ค้นพบใหม่

เรื่องเล่าตามพงศาวลี

พงศาวลีเล่าว่าในปี ค.ศ. 951 เฉี้ยวซานกงอายุราว 80 ปี มีภรรยาสามคน คือ แซ่ซ่างกวน (上官) แซ่อู๋ (吳) และแซ่เจิ้ง (鄭) แต่ละคนมีบุตรชายเจ็ดคน รวม 21 คน ท่านแบ่งทรัพย์ แล้วสั่งให้บุตรออกไปตั้งถิ่นฐานใหม่ ภรรยาทั้งสามขอให้เก็บบุตรคนโตของแต่ละคนไว้ดูแลบ้าน จึงเหลือ 18 คนที่ออกเดินทางไปฝูเจี้ยน เจียงซี เจ้อเจียง และกวางตุ้ง ก่อนออกเดินทาง บิดามอบสาแหรกฉบับใหม่กับกลอนแปดวรรคให้ทุกคน พร้อมคำสั่งว่าผู้ใดท่องกลอนนี้ได้ให้นับเป็นญาติ ห้ามปฏิบัติเหมือนคนแปลกหน้า บทความของเว็บเปรียบท่านว่าเป็น "ผู้บริหารความเสี่ยง" ยุคโบราณที่กระจายลูกหลานออกไป เพื่อไม่ให้ภัยสงครามมาถึงทั้งตระกูลพร้อมกัน

ปี 951 ตรงกับปีกว่างซุ่นที่ 1 ของราชวงศ์โจวยุคหลัง แต่พื้นที่เส้าอู่ในเวลานั้นอยู่ใต้ราชวงศ์ถังใต้ (南唐) ซึ่งนับเป็นปีเป่าต้าที่ 9 ข้อนี้ไม่ได้ขัดกับเรื่องเล่า เป็นแค่การนับศักราชคนละระบบ

กลอนส่งบุตร (遣子詩) ฉบับที่เว็บใช้

駿馬匆匆出異方，任從勝地立綱常。 年深外境猶吾境，日久他鄉即故鄉。 朝夕莫忘親命語，晨昏須薦祖宗香。 但願蒼天垂庇佑，三七男兒總熾昌。

คำแปลของเว็บถอดความว่า ควบม้าออกเดินทางสู่แดนไกล จงตั้งมั่นในคุณธรรมในถิ่นที่ไปอยู่ นานวันแดนอื่นก็เหมือนแผ่นดินตน นานวันถิ่นอื่นก็คือบ้านเกิด เช้าค่ำอย่าลืมคำสั่งสอนของบุพการี และต้องจุดธูปไหว้บรรพบุรุษ ขอฟ้าคุ้มครองให้บุตรชายทั้งยี่สิบเอ็ดคนรุ่งเรือง ("三七" คือสามคูณเจ็ด) วรรค "年深外境猶吾境，日久他鄉即故鄉" เป็นวรรคที่คนจีนโพ้นทะเลยกบ่อยที่สุด เพราะตรงกับชีวิตของคนที่ต้องตั้งบ้านใหม่ในต่างแดน

สิ่งที่ค้นพบใหม่: พงศาวลีกับประวัติศาสตร์

การตรวจรอบนี้พบว่าเรื่องเฉี้ยวซานกงมีชั้นของหลักฐานต่างกันมาก

ประเด็น	สิ่งที่พบ	ระดับหลักฐาน
ตระกูลอึ้งที่เหอผิงมีจริงไหม	คำนำ《和平志序》ของหลิวเค่อจวง (劉克莊, 1187–1269) เขียนว่าตำบลเหอผิงมีตระกูลเวย ซ่างกวน และอึ้ง สามตระกูลนี้มีผู้สอบได้จิ้นซื่อกว่ายี่สิบคนระหว่างปี 1034–1224	ยืนยัน (เอกสารสมัยซ่ง) แต่ไม่ได้เอ่ยชื่อเฉี้ยวซาน
ชื่อท่านในพงศาวดารทางการ	ไม่ปรากฏทั้งในพงศาวดารราชวงศ์และพงศาวดารท้องถิ่น นักค้นคว้าที่เทียบพงศาวดารอำเภอเส้าอู่กับพงศาวลีพบว่า "ประวัติสอบได้และตำแหน่งสูง" ในพงศาวลีไม่มีจริง แต่ยังเห็นว่าตัวบุคคลน่าจะมีอยู่	ตำแหน่งขุนนางยืนยันไม่ได้
ปีเกิด	มีสามแบบ คือ 871, 872 และ 873 แม้ในพงศาวลีฉบับเดียวกันก็ขัดกันเอง	ไม่แน่นอน (ใช้ 872 ตามหน่วยงานรัฐเมืองหนานผิง)
ตำแหน่งที่อ้าง	มีตั้งแต่ "工部侍郎" ไปถึง "奎章閣直學士" แต่สถาบันขุยจางเก๋อเพิ่งตั้งในสมัยหยวน ปี 1329	เห็นการต่อเติมยุคหลังชัดเจน
รายชื่อบุตร 21 คน	ไม่ตรงกันเลยระหว่างพงศาวลีหูหนาน เสฉวน และเจียงซี หลานมีตั้งแต่ 74 ถึง 100 คน และแหล่งของตระกูลบอกเองว่าท่าน "ให้ใช้ชื่อถิ่นที่ไปตั้งรกรากแทนชื่อบุตร"	ผู้วิจัยเห็นว่าน่าจะเป็นการรวมสายต่าง ๆ มาอ้างบรรพชนร่วมในภายหลัง
ลวดลาย "สามภรรยา 21 บุตร"	พงศาวลีสายสือเฉียว หนิงเต๋อ ก็มีบรรพบุรุษสมัยสุยชื่อ 黃隆 สมญา "硝山" (พ้องเสียงกับ 峭山) มี 21 บุตรเช่นกัน	ลวดลายเรื่องเล่าที่ซ้ำกันในหลายสาย
สุสานและศาล	สุสาน 黃峭墓 บนเขาหวงเจียหลิน หมู่บ้านคานโถว มีป้ายหลุมปี 1779 เป็นโบราณสถานระดับมณฑลฝูเจี้ยน (ประกาศปี 2009) ศาล 黃氏峭公祠 อาคารปี 1889	ยืนยัน ว่ามีการบูชาต่อเนื่องอย่างน้อยตั้งแต่สมัยชิง

ข้อสรุปที่ตรงไปตรงมาคือ มีตระกูลอึ้งที่เหอผิงในสมัยซ่งจริง เรื่องเฉี้ยวซานกงและกลอนอยู่ในพงศาวลีที่ระบุปีได้อย่างน้อยตั้งแต่สมัยหมิง และการบูชาที่สุสานกับศาลมีหลักฐานทางวัตถุตั้งแต่สมัยชิง ส่วนเรื่องบุตร 21 คนที่แยกไป 18 สายในปี 951 ยังพิสูจน์ไม่ได้ ควรเล่าในฐานะ "ความทรงจำของตระกูล" ซึ่งก็ตรงกับที่บทความของเว็บเตือนไว้ว่ากลอนนี้เป็นรหัสของสายเหอผิง และไม่ใช่คนแซ่อึ้งทุกคนจะเป็นลูกหลานเฉี้ยวซานกง

กลอนนี้มีกี่ฉบับ ใครเป็นผู้แต่ง

กลอนนี้มีหลายชื่อ ได้แก่ 遣子詩 (กลอนส่งบุตร) 認祖詩 (กลอนยืนยันบรรพบุรุษ) 認親詩 และ 外八句 ถ้อยคำต่างกันไปตามสาย

ฉบับ	วรรคแรก / วรรคท้าย	ที่มา
ฉบับเส้าอู่ (หน่วยงานรัฐเมืองหนานผิงอ้าง)	信馬登程往異方 … 三七男兒當自強	พงศาวลีสายเหอผิง
ฉบับวิกิพีเดีย (ที่เว็บใช้)	駿馬匆匆出異方 … 三七男兒總熾昌	外八句
《漳浦高山黃氏族譜》 ปี 1565	駿馬登程往異方 … 三七男兒總熾昌	ฉบับเขียนเก่าที่ระบุปีได้
《潮州黃氏宗譜》 ปี 1783	駿馬登程往異方 … 根深葉茂同庥慶，三七男兒總熾昌	ฉบับของแต้จิ๋ว
ฉบับที่สายจื่อหยุนอ้างเป็นของหวงโส่วกง	駿馬登程往異方 … 俾我兒孫總熾昌	สายจื่อหยุน
ฉบับท่องปากในครอบครัวเจ้าของเว็บ	驛馬登程往異方	ยังไม่พบในฉบับเขียน

แหล่งของตระกูลอ้างว่ากลอนนี้มีมากกว่า 70 ฉบับ และมีผู้ถูกอ้างว่าเป็นผู้แต่งอย่างน้อยเจ็ดคน ตั้งแต่ชุนเซินจวิน หวงโส่วกง ไปจนถึงหวงเฉี้ยวซาน แซ่อื่นอย่างแซ่หลิวและแซ่ฮ้อที่ผ่านจูกีหาง (珠璣巷) ก็มีกลอนรูปแบบเดียวกัน ฉบับเขียนที่เก่าที่สุดซึ่งรู้ชื่อเล่มคือพงศาวลีสมัยหมิงปี 1510 และ 1565 ผู้ศึกษาฉันทลักษณ์ชี้ว่ากลอนนี้เป็นกลอนเจ็ดคำแปดวรรคแบบ 七律 ซึ่งลงตัวเป็นแบบแผนในสมัยถัง จึงตัดผู้แต่งยุคก่อนนั้นออกได้ แต่ก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าเฉี้ยวซานกงเป็นผู้แต่ง

ฉบับ "驛馬" ของครอบครัวเรา

บทความของเว็บบันทึกว่าญาติผู้ใหญ่ในครอบครัวเจ้าของเว็บท่องวรรคแรกว่า "驛馬登程往異方" อ่านว่า "เอียะ-เบ๊-เต็ง-เท้ง-อ้วง-อี่-ฮึง" เมื่อเทียบกับพจนานุกรม Mogher สำเนียงเท่งไฮ้ พยางค์ 驛 iah8, 馬 bhê2, 登 dêng1, 程 têng5, 往 uang2 และ 異 i6 ตรงกันทุกพยางค์ และ "ฮึง" ตรงกับเสียงพูด hng1 ของอักษร 方 แสดงว่าเป็นการท่องด้วยเสียงพูดแต้จิ๋วที่มีชีวิตจริง อักษร 駿 (zung3) กับ 驛 (iah8) ไม่พ้องเสียงกัน จึงไม่น่าใช่การฟังผิด แต่อาจเป็นการแทนด้วยคำที่คุ้นกว่า (驛馬 = ม้าส่งสาร) ข้อนี้เป็นข้อสันนิษฐานของผู้วิจัย รอบนี้ค้นแล้วยังไม่พบฉบับเขียนที่ขึ้นต้นด้วย 驛馬 ถ้าบ้านใดมีสาแหรกที่เขียนวรรคนี้ไว้ จะเป็นหลักฐานที่น่าสนใจมาก

"ท่องได้คือญาติ ท่องไม่ได้ก็ไม่ใช่คนแปลกหน้า"

แหล่งของตระกูลเล่าว่าเฉี้ยวซานกงสั่งไว้ว่า ใครท่องกลอนได้ครบให้นับเป็นลูกหลานของท่าน ส่วนใครท่องได้เพียงไม่กี่วรรค ให้นับเป็นลูกหลานชุนเซินจวิน และยังต้องเชิญขึ้นเรือนนับญาติ บางฉบับเล่าว่าฮูหยินซ่างกวนสั่งไว้ว่า "ถ้าท่องไม่ได้ ก็ยังเป็นสายชุนเซินจวิน อย่าดูหมิ่น" เรื่องนี้เป็นตำนานของตระกูล แต่มีความหมายดี เพราะทำให้กลอนไม่กลายเป็นเครื่องกีดกันคน แซ่เดียวกันไม่ได้แปลว่าเป็นญาติ แต่ก็ไม่ใช่คนแปลกหน้า

เฉี้ยวซานกงกับคนแซ่อึ้งในไทยและแต้จิ๋ว

แหล่งของตระกูลแต้จิ๋วประเมินว่าคนแซ่อึ้งในแต้จิ๋วกว่า 85% ถือตามพงศาวลีที่ไล่ไปถึงเฉี้ยวซานกง (ตัวเลขนี้เป็นการประเมินของตระกูล ไม่ใช่สำมะโน) ในไทย สุสานกังเฮ่ที่ศรีราชามี "祖墓" ของ 峭山公 เป็นศูนย์กลางพิธีเช็งเม้ง แต่สุสานจริงของท่านอยู่ที่หมู่บ้านคานโถว ตำบลเหอผิง เส้าอู่ บทความเรื่องสุสานกังเฮ่ของเว็บจึงอธิบายว่าที่ศรีราชาเป็นสุสานเชิงพิธี หรือ 衣冠冢 (สุสานเสื้อหมวก) เพื่อระลึกถึงบรรพชน งานไหว้ที่บ้านเกิดก็ยังจัดอยู่ ระหว่าง 8–10 ธันวาคม 2024 เส้าอู่จัดงานไหว้ฤดูหนาวเฉี้ยวซานกงครั้งแรก (首屆黃峭文化傳承活動暨冬祭大典) ตรงกับวันตายตามพงศาวลี คือ 10 ค่ำ เดือน 11 จีน มีตัวแทนกว่า 1,300 คนจากกว่า 200 องค์กร และมีรายงานว่าในเดือนมีนาคม 2019 คณะของสมาคมแซ่อึ้งจากไทย 29 คนเดินทางไปไหว้บรรพชนที่เส้าอู่

7. ฝูเจี้ยน: สายจื่อหยุน (紫雲) และสายใหญ่อื่น ๆ

คนแซ่อึ้งในแต้จิ๋วและไทยเกือบทั้งหมดมีบรรพบุรุษที่ผ่านฝูเจี้ยนก่อนเข้ากวางตุ้ง แหล่งของตระกูลนับสายแซ่อึ้งที่เข้าฝูเจี้ยนได้อย่างน้อย 13 สาย สายที่ถูกพูดถึงบ่อยคือ จื่อหยุน เหอผิง และหู่ชิว และยังมีสายผูเถียนที่ใหญ่ไม่แพ้กัน (บทความหวงเฉี้ยวซานของเว็บเล่าสี่สายนี้ไว้ด้วย) หัวข้อนี้เล่าสายจื่อหยุนก่อน เพราะมีหลักฐานเก่าที่สุด แล้วจึงเล่าสายอื่น

ตำนาน "บรรพบุรุษมาจากกวงโจวกู้สื่อ" และ "แปดแซ่เข้าฝูเจี้ยน"

พงศาวลีแซ่อึ้งในฝูเจี้ยนแทบทุกสายเล่าว่าบรรพบุรุษมาจากกวงโจวกู้สื่อ (光州固始) ในเหอหนาน และว่าตระกูลอึ้งเป็นหนึ่งใน "แปดแซ่ที่เข้าฝูเจี้ยน" (八姓入閩) ในปี ค.ศ. 308 สมัยราชวงศ์จิ้น ทั้งสองเรื่องถูกวิจารณ์มานานแล้ว เจิ้งเฉียว (鄭樵, 1104–1162) นักประวัติศาสตร์สมัยซ่งใต้เขียนว่าคนฝูเจี้ยนอ้างกันหมดว่ามาจากกู้สื่อ เพราะหวังเสิ่นจือ (王審知) ผู้ปกครองแคว้นหมิ่นเอ็นดูคนบ้านเดียวกัน "其實濫謬" (ที่จริงเป็นการอ้างที่เลอะเทอะ) งานวิชาการในวารสาร《中州學刊》ปี 2015 ก็สรุปว่า "แปดแซ่เข้าฝูเจี้ยน" เป็นตำนานการอพยพที่ค่อย ๆ ขยายจากสองแซ่ (หลิมและอึ้ง) ในสมัยถัง มาเป็นแปดแซ่ในสมัยหยวนถึงหมิง ขณะที่นักวิชาการอีกฝ่ายเห็นว่าปรากฏการณ์นี้สะท้อนการอพยพครั้งใหญ่ในปลายราชวงศ์ถังที่เกิดขึ้นจริง ข้อที่น่าสังเกตคือแซ่อึ้งอยู่ในตำนานนี้ตั้งแต่รูปแบบแรกสุด แสดงว่าตระกูลอึ้งในฝูเจี้ยนอ้างรากเหง้าจากภาคกลางมานานมาก การเขียนเรื่องนี้จึงควรมีคำว่า "ตามพงศาวลี" กำกับเสมอ

สายจื่อหยุน (紫雲): หวงโส่วกงกับวัดไคหยวน

หวงโส่วกง (黃守恭 — แต้จิ๋ว อึ้งซิ้วเกียง / จีนกลาง หวงโส่วกง) มีชีวิตราว ค.ศ. 629–712 เป็นบัณฑิตผู้มั่งคั่งของเมืองเฉวียนโจว (泉州 — แต้จิ๋ว จ้วนจิว) หลักฐานเก่าที่สุดเรื่องท่านคือศิลาจารึก《泉州開元寺佛殿碑記》ของหวงเทา (黃滔) ขุนนางปลายถัง ลงวันที่ปี ค.ศ. 897 ซึ่งเขียนว่า

垂拱三年，郡儒黃守恭宅桑樹吐白蓮花，舍為蓮花道場。

แปลความว่า ปีฉุยก่งที่ 3 ต้นหม่อนในบ้านของบัณฑิตประจำเมืองชื่อหวงโส่วกงผลิดอกบัวขาว ท่านจึงยกบ้านให้เป็นสถานบูชา "蓮花道場" จารึกนี้เขียนหลังเหตุการณ์ราว 210 ปี จึงเป็นหลักฐานที่ดีที่สุดของบรรพชนแซ่อึ้งยุคถังทั้งหมด ข้อควรระวังคือจารึกให้ปีฉุยก่งที่ 3 ซึ่งตรงกับ ค.ศ. 687 ขณะที่เว็บรัฐบาลเมืองเฉวียนโจวใช้ปี 686 (ฉุยก่งที่ 2) การเขียนว่า "ราว ค.ศ. 686–687" จึงปลอดภัยที่สุด

วัดนี้เปลี่ยนชื่อหลายครั้ง ปี 692 เป็นวัดซิงเจี้ยว ปี 705 เป็นวัดหลงซิง และปี 738 ราชโองการให้ทุกเมืองตั้งวัดชื่อตามรัชศก จึงได้ชื่อ วัดไคหยวน (開元寺 — แต้จิ๋ว ไคง้วนยี่) อาคารส่วนใหญ่ที่เห็นวันนี้บูรณะในสมัยฉงเจินของราชวงศ์หมิง พระวิหารใหญ่มีอีกชื่อว่า "紫雲大殿" ตามตำนานว่าเมื่อสร้างวัดมีเมฆสีม่วงลอยคลุมหลังคา ลูกหลานจึงใช้ "紫雲" (จื่อหยุน — แต้จิ๋ว จื้อฮุ้ง แปลว่าเมฆม่วง) เป็นชื่อสายและชื่อหอ ทางปีกตะวันออกของวัดยังมีศาล 檀樾祠 (ศาลผู้อุปถัมภ์วัด) บูชาหวงโส่วกง ซึ่งลูกหลานถือเป็น "祖庭" (ศาลต้นสาย) ของสายจื่อหยุน

"ห้าอัน" (五安): บุตรห้าคนกับชื่อที่เกิดทีหลัง

พงศาวลีเล่าว่าหลังยกที่ดินสร้างวัด หวงโส่วกงให้บุตรห้าคนไปตั้งรกรากห้าทิศ ภายหลังถิ่นเหล่านั้นอยู่ในอำเภอที่ชื่อลงท้ายด้วย "อัน" ทั้งห้า จึงเรียกรวมว่า "紫雲五安" กลอนรวมญาติของห้าอันว่า "五子五安各千秋，本是開元共一流" (ห้าบุตรห้าอันต่างยืนยาว แต่ล้วนมาจากวัดไคหยวนสายเดียวกัน)

บุตร	ถิ่นตามพงศาวลี	อำเภอปัจจุบัน
經	ทางเหนือ (呂洋/蘆溪)	หนานอัน (南安)
紀	ทางตะวันออก (黃田)	ฮุ่ยอัน (惠安)
綱	ทางตะวันตก (葛磐)	อันซี (安溪)
綸	ทางใต้ (金柄)	ถงอัน (同安) เซี่ยเหมิน
緯	ไกลลงใต้	เจ้าอาน (詔安) ย่านเกาเคิง

ข้อควรระวังคือชื่อ "ห้าอัน" เกิดขึ้นหลังหวงโส่วกงสิ้นไปนานมาก อำเภอฮุ่ยอันตั้งปี 981 ชื่ออันซีเริ่มใช้ปี 1121 และอำเภอเจ้าอานเพิ่งตั้งในปี 1530 การเรียกรวมว่าห้าอันจึงเกิดได้หลังปี 1530 จารึกปี 897 ก็ไม่ได้พูดถึงบุตรห้าคนเลย อำเภอที่ห้าคือ เจ้าอาน (詔安 — แต้จิ๋ว เฉี่ยวอัง) บางแหล่งเขียนเป็น "เจิ้งอัน" ซึ่งควรเป็นเจ้าอาน

จื่อหยุนในแต้จิ๋วและไต้หวัน

แหล่งของตระกูลแต้จิ๋วยอมรับว่าสายจื่อหยุน "ในฝูเจี้ยนทัดเทียมกับสายเหอผิง" แต่ในแต้จิ๋วมีน้อยกว่ามาก และบางส่วนกลืนเข้ากับสายเหอผิงไปแล้ว ผู้ที่ถูกนับเป็นคนแรกของสายจื่อหยุนที่เข้าแต้จิ๋วคือ 黃詹 (แต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้ อึ้งเจียง / จีนกลาง หวงจาน) ซึ่งรับราชการที่แต้จิ๋วสมัยซ่งเหนือแล้วตั้งรกรากที่เตี่ยเอี๊ย หลุมศพสมัยซ่งของท่านที่ตำบลซีหลู (西臚) เขตเตี่ยเอี๊ย ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับเมืองซัวเถาชุดที่ 4 ในปี 2010 ส่วนในไต้หวัน คนแซ่อึ้งจำนวนมากถือหวงโส่วกงเป็นบรรพบุรุษร่วม ป้าย "紫雲" จึงยังเห็นได้ตามบ้านเก่า

สายผูเถียน (莆陽黃): หวงอั้นกับ "บ้านห้าจิ้นซื่อ"

สายผูเถียนนับหวงอั้น (黃岸 — แต้จิ๋ว อึ้งไหง่ / จีนกลาง หวงอั้น, ค.ศ. 674–756) เป็นต้นสาย พงศาวลีเล่าว่าท่านย้ายจากตรอก 黃巷 ในฝูโจวไปอยู่ผูเถียน (莆田 — แต้จิ๋ว พู้ชั้ง) สุสานของท่านเป็นโบราณสถานระดับเมือง สายนี้มีบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ที่มีชื่อเสียง เช่น หวงผู (黃璞) ซึ่งสอบได้จิ้นซื่อปี 891 และบุตรอีกสี่คนก็สอบได้ จึงเรียกว่า "一門五進士" (บ้านเดียวห้าจิ้นซื่อ) และหวงเทา (黃滔) ผู้เขียนจารึกวัดไคหยวน ซึ่งได้รับยกย่องเป็น "閩中文章初祖" (บิดาแห่งวรรณศิลป์ฝูเจี้ยน) แหล่งของตระกูลสายนี้อ้างว่ามีลูกหลานทั่วโลกกว่า 5 ล้านคน แต่ตัวเลขยังไม่มีการตรวจสอบ

ผูเถียนสำคัญต่อคนแต้จิ๋วมาก เพราะแหล่งของตระกูลเล่าตรงกันว่า คนแซ่อึ้งที่อยู่ในแต้จิ๋ววันนี้ "เกือบทั้งหมด" เข้ามาจากฝูเจี้ยน โดยแวะพักที่ผูเถียน (สมัยนั้นคือซิงฮว่า 興化) หรือที่ตำบลสือปี้ (石壁) อำเภอหนิงฮว่า (寧化) ซึ่งเป็น "เปลของชาวแคะ" ก่อนเดินเท้าเข้าแต้จิ๋ว

สายอื่นในฝูเจี้ยน ฮากกา และกวางฝู่

สาย	บรรพชนต้นสาย	ปี ค.ศ. (ตามที่อ้าง)	ถิ่นหลัก	ระดับหลักฐาน
ตรอก 黃巷 ฝูโจว	黃元方 (หวงหยวนฟาง)	308	ฝูโจว	ตำนาน (ผูกกับ "แปดแซ่เข้าฝูเจี้ยน")
จื่อหยุน (紫雲)	หวงโส่วกง 629–712	686/687	เฉวียนโจว และ "ห้าอัน"	จารึกปี 897 (เรื่องยกสวน) / พงศาวลี (บุตรห้าคน)
ผูเถียน (莆陽黃)	หวงอั้น 674–756	ต้นถัง	ผูเถียน เฉวียนโจว	สุสานเป็นโบราณสถาน / ชีวประวัติจากพงศาวลี
หู่ชิว (虎丘)	黃敦 (หวงตุน)	885	หมิ่นชิง ฝูโจว	แหล่งของตระกูล (ตามหวังเสิ่นจือเข้าฝูเจี้ยน)
เหอผิง (禾坪)	หวงเฉี้ยวซาน 872–953	951	เส้าอู่ → ฝูเจี้ยนเหนือ เจียงซี กวางตุ้ง	สถานที่และสุสานสมัยชิง / พงศาวลีสมัยหมิง–ชิง
化公分派 (ฮากกาและแต้จิ๋ว)	黃化 บุตรของเฉี้ยวซานกง → "九子公" 黃潛善	ห้าราชวงศ์ถึงซ่ง	หนิงฮว่าสือปี้ → เหมยโจว เตี่ยเอี๊ย เก๊กเอี๊ย เหรียวเพ้ง	แหล่งของตระกูล สายใหญ่ที่สุดในแต้จิ๋ว
ไห่หู่ (ฮากกาเหมยโจว)	黃僚 (สมญา 海虎)	ซ่งใต้	เหมยโจว → ตงเจียง เตี่ยเอี๊ย นิวเทอริทอรีส์ ฮ่องกง	พงศาวลีฮ่องกงปี 1876
ผู่ซี (浦西黃)	黃天從	1279	จางผู่ (หลงไห่)	แหล่งของตระกูล ที่มาของกลอนฉบับ "二八男兒"
กวางฝู่ จูกีหาง (珠璣巷)	เช่น "南雄始祖" 黃由	ซ่ง	หนานสยง → ไถซาน ซินฮุ่ย	บัญชีพงศาวลี

ภาพรวมจากตารางนี้คือ คนแซ่อึ้งแต่ละสายในจีนใต้มีพงศาวลีของตัวเอง หลายสายไปลงที่บรรพชนต่างคนกัน และบางสายถูกสองฝ่ายอ้างพร้อมกัน เช่น "九子公" หวงเฉียนซ่าน ซึ่งเป็นศูนย์กลางของสายแต้จิ๋วส่วนใหญ่ ถูกพงศาวลีชุดหนึ่งจัดไว้ใต้ 黃化 บุตรของเฉี้ยวซานกง แต่อีกชุดจัดไว้ใต้ 黃膺 ซึ่งเป็นคนละต้นสาย ข้อนี้เป็นเหตุผลที่บ้านใดจะต่อสายย้อนไปถึงบรรพชนยุคถังหรือห้าราชวงศ์ ควรถือเป็น "ความทรงจำของตระกูล" มากกว่าข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ ส่วนช่วงใกล้ตั้งแต่ซ่งและหยวนลงมา พงศาวลีน่าเชื่อถือมากขึ้น ตรงกับหลัก "ยุคใกล้เชื่อถือได้ ยุคไกลต้องตรวจสอบ" ที่บทความหวงเฉี้ยวซานของเว็บเขียนไว้

8. แซ่อึ้งในแต้จิ๋ว: เท่งไฮ้ ตงหู และรากของครอบครัวเรา

แผ่นดินแต้จิ๋ว (潮汕) ในบทความนี้หมายถึงสามเมืองปัจจุบัน คือ ซัวเถา (汕頭) แต้จิ๋ว (潮州) และเก๊กเอี๊ย (揭陽 — จีนกลาง เจียหยาง) หนังสือ《潮汕百家姓》ระบุว่าแซ่อึ้งเป็น แซ่ใหญ่อันดับ 3 ของแต้จิ๋ว มีราว 900,000 คน หรือ 6.7% ของประชากรราว 13.4 ล้านคน รองจากแซ่ตั้ง (陳) 1.52 ล้านคน และแซ่ลิ้ม (林) 1.05 ล้านคน (หนังสือไม่ระบุปีที่เก็บข้อมูล) คนแซ่อึ้งหนาแน่นมากที่โผวเล้ง (普寧) ซึ่งมีราว 150,000 คนและเป็นแซ่อันดับ 2 ของเมือง ส่วนตัวเมืองซัวเถามีราว 30,000–40,000 คน หัวข้อนี้เริ่มจากภาพใหญ่ของแต้จิ๋ว แล้วค่อย ๆ ซูมเข้าไปที่อำเภอเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) หมู่บ้านตงหู (東湖) และบ้านเลขที่ 3 ของครอบครัวเจ้าของเว็บ

ใครคือคนแซ่อึ้งคนแรกที่เข้าแต้จิ๋ว

แหล่งของตระกูลแต้จิ๋วสรุปไว้ว่า "禾坪派黃氏入潮第一人是黃程，紫雲派入潮第一人是黃詹" คือคนแรกของสายเหอผิงที่เข้าแต้จิ๋วคือ 黃程 ส่วนคนแรกของสายจื่อหยุนคือ 黃詹 ทั้งคู่เข้ามาในสมัยซ่งเหนือ และ 黃程 มาก่อนเล็กน้อย หลังจากนั้น คลื่นใหญ่ของแซ่อึ้งเข้ามาในช่วงปลายหยวนถึงต้นหมิง ส่วนใหญ่เป็นลูกหลานสาย "化公分派" ของหวงเฉี้ยวซาน ผ่านผูเถียนหรือหนิงฮว่า

สาย	ผู้เข้าแต้จิ๋ว (แต้จิ๋ว / จีนกลาง)	ยุค	ตั้งรกรากแห่งแรก	ลูกหลานกระจายไป
เหอผิง · 福公分派	黃程 อึ้งเท่ง / หวงเฉิง	ซ่งเหนือ (จิ้นซื่อปี 1027)	หมู่บ้านเก๊กตี๊ (菊池) ปัจจุบันอยู่เท่งไฮ้	เท่งไฮ้ และฮุ่ยไล้สาย "周山派" ราว 100,000 คน
จื่อหยุน	黃詹 อึ้งเจียง / หวงจาน	ซ่งเหนือ	เตี่ยเอี๊ย (潮陽)	เก๊กเอี๊ย และที่อื่น
化公 · 鳳溪	黃德三 อึ้งเต็กซา / หวงเต๋อซาน	ปลายหยวน–ต้นหมิง	เตี่ยเอี๊ย ย่าน 直浦都	บุตร 黃亮 (ฮ่งโคยกง) ไปเก๊กเอี๊ย ย่านฮู้โอ้วตู หมู่บ้านกึ่งบ๋วย (廣美); บุตร 黃輝 "ย้ายไปเท่งไฮ้"
化公 · 致政公	黃致政 "致政七公"	ซ่งเหนือ	เก๊กเอี๊ย ย่าน 官溪都 玉溪	สายอวี้ผู่ (玉浦) อ้างลูกหลานทั่วโลกราว 300,000 คน (ปี 1998)
化公 · 冽井	ลูกหลานของ 黃全	ซ่งใต้	ผ่านเฉวียนโจวและจางโจว	เหรียวเพ้ง ไห่หยาง และเจียงลิ้ม (樟林) ในเท่งไฮ้
化公 · 建饒/建業	黃建饒 และ 黃建業	1314	จากหนิงฮว่าสือปี้	เหรียวเพ้ง
荀公分派	黃萬塘	หยวน	หมู่บ้านจูผู่ (珠浦) ปัจจุบันอยู่เขตเฮ๊ากัง ซัวเถา	ในหมู่บ้านราว 13,000 คน
化公 · 僚公	黃僚 (ไห่หู่) → 黃侗叟	ซ่ง	เหมยโจว → เตี่ยเอี๊ย	โผวเล้ง และฮากกาเหมยโจว

ตารางนี้มาจากแหล่งของตระกูล ซึ่งมีจุดคลาดเคลื่อนให้เห็นอยู่บ้าง เช่น พงศาวลีสายจูผู่เขียนปี "洪武三十七年" ทั้งที่รัชศกหงอู่มีเพียง 31 ปี ผู้เรียบเรียงเอกสารชุด《粤东地区…黄氏各支系》เองก็หมายเหตุหลายครั้งว่า "存疑" (ยังสงสัย) จึงควรอ่านตารางนี้ในฐานะความทรงจำของตระกูล ไม่ใช่สำมะโน

黃程 อึ้งเท่ง: ผู้ตั้งหมู่บ้านเก๊กตี๊

黃程 (แต้จิ๋ว อึ้งเท่ง / จีนกลาง หวงเฉิง) ชื่อรอง 守度 ใช้ฉายาว่า "江夏" บางแหล่งเขียนชื่อท่านว่า "อึ้งเฉิง" ซึ่งเป็นการผสมเสียงแต้จิ๋ว (อึ้ง) กับจีนกลาง (เฉิง) ในชื่อเดียว (เรื่องของท่านในมุมเท่งไฮ้อยู่ในบทความร่องรอยแซ่อึ้งที่เท่งไฮ้) พจนานุกรม Mogher ให้อักษร 程 เสียงแต้จิ๋วว่า têng5 เสียงเดียวกับ 澄 ในคำว่า "เท่งไฮ้" รูปที่สอดคล้องกันทั้งชื่อจึงเป็น "อึ้งเท่ง"

แหล่งของตระกูลเล่าว่าท่านเกิดปี 1002 เป็นชาวฝูโจว สอบได้ที่หนึ่งระดับมณฑลในสมัยเทียนสี่ แต่ขัดใจเสนาบดีหวังชินรั่ว (王欽若) จึงถูกถอดยศ ย้ายไปกู่เถียน แล้วเดินทางเข้าแต้จิ๋ว ชอบภูมิประเทศจึงตั้งรกรากที่ "上外莆都菊池" และถึงแก่กรรมปี 1074 อายุ 73 ปี ฐานข้อมูลชีวประวัติจีน CBDB ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดบันทึกว่า 黃程 เป็นชาวไห่หยาง (海陽 — แต้จิ๋วเดิม) สอบได้จิ้นซื่อในปีเทียนเซิ่งที่ 5 (ค.ศ. 1027) ตามหนังสือ《宋登科記考》 ตรงกับทำเนียบผู้สอบได้ของตำบลเซี่ยงฮั้วที่ขึ้นต้นด้วย "菊池：宋天圣丁卯科进士黄程" ตัวบุคคลจึงมีตัวตนจริงในทะเบียนผู้สอบได้ (แหล่งของตระกูลบางแห่งให้ปีสอบเป็น 1024) ส่วนภูมิลำเนาที่ต่างกันระหว่างฝูโจวกับไห่หยาง อธิบายได้ว่าทะเบียนสอบมักบันทึกตามถิ่นที่ขึ้นทะเบียนใหม่หลังย้ายมาแล้ว ข้อนี้เป็นการอนุมาน

หมู่บ้านเก๊กตี๊ (菊池 — แต้จิ๋ว เก๊กตี๊ / จีนกลาง จวีฉือ แปลว่า "สระดอกเก๊กฮวย" บางแหล่งถอดเสียงว่า "จูฉือ") อยู่ห่างตัวเมืองเท่งไฮ้ไปทางตะวันตกเฉียงเหนือราว 8 กิโลเมตร ในตำบลเซี่ยงฮั้ว (上華 — จีนกลาง ซ่างฮว่า) ตั้งหมู่บ้านในสมัยซ่ง ชื่อมาจากสระน้ำหน้าหมู่บ้านที่มีเก๊กฮวยป่าขึ้นรอบ ปัจจุบันชาวบ้านปลูกเก๊กฮวยรอบสระใหม่จนกลายเป็นหมู่บ้านดังในโซเชียล ศาล 菊池黃氏宗祠 มีพื้นที่กว่า 700 ตร.ม. ข้อความในบทความ WeChat ว่ากันว่าสร้างปลายราชวงศ์หยวน ข้างศาลมีศิลาจารึก《菊池賦》 ซึ่งขึ้นต้นว่า "宋公黃程 入潮創建 澄陽績厚 江夏流傳" และทุกวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 9 จีน ลูกหลานแซ่อึ้งจากทั่วแต้จิ๋วมาไหว้บรรพชนหลายพันคน สื่อท้องถิ่นเท่งไฮ้สรุปว่าแซ่อึ้งของเก๊กตี๊ "น่าจะเป็นแซ่อึ้งกลุ่มแรกที่เข้าเท่งไฮ้"

สุสาน 江夏黃公墓 ปี 1119: ใครอยู่ในหลุม

สุสานโบราณ "江夏黃公之墓" อยู่ที่เขาเหลียนฮวา (蓮花山) หมู่บ้านจิ้งหนาน ตำบลเฉียนตง อำเภอเหรียวเพ้ง (饒平) ป้ายหลุมเดิมสูง 110 ซม. จารึกสองข้างว่า "宣和己亥十一月十四日丙辰安厝" คือฝังวันที่ 14 เดือน 11 ปี ค.ศ. 1119 อำเภอเหรียวเพ้งประกาศเป็นโบราณสถานระดับอำเภอในเดือนเมษายน 2011 และชาวบ้านเรียกว่าเป็น "หนึ่งในสี่สุสานมีชื่อของแต้จิ๋ว" (潮汕四大名墓) ลูกหลานจากเหรียวเพ้ง แต้อัว เท่งไฮ้ เก๊กเอี๊ย และเหมยโจวมาไหว้ตั้งแต่วันที่ 1 เดือน 11 จีน

ปี 1119 ไม่มีข้อสงสัย แต่ "ใครอยู่ในหลุม" ยังเป็นข้อถกเถียง เพราะป้ายจารึกเพียง "江夏黃公" ไม่ได้ระบุชื่อ

ความเห็น	เหตุผล	ผู้เสนอ
เป็นหลุมศพของ 黃程	สาแหรกบันทึกว่า 黃程 ใช้ฉายา "江夏" และหลุมอยู่ที่เขาเหลียนฮวา	ลูกหลานจากเก๊กตี๊และฮุ่ยไล้ หนังสือ《正本清源 光輝歷史》
เป็นสุสานบรรจุเสื้อผ้า (衣冠冢) ของหวงเฉี้ยวซาน	"江夏" เป็นสัญลักษณ์ร่วมของคนแซ่อึ้งทุกคน ถ้าเป็นหลุมของ 黃程 ควรจารึกชื่อตรง ๆ ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์เส้าอู่ที่มาสำรวจปี 1994 ยืนยันว่าเป็นหลุมสมัยซ่ง แต่บอกว่า "ไม่มีหลักฐาน" ว่าเป็นของเฉี้ยวซานกง	ลูกหลานแต้จิ๋วส่วนใหญ่
ไม่ใช่ของ 黃程	《潮州府志》บันทึกหลุมศพจริงของ 黃程 ไว้ที่เขากวนอิม (觀音山) ในเท่งไฮ้	ผู้เขียนบทความในแหล่งของตระกูล (ยังไม่ได้ตรวจต้นฉบับพงศาวดาร)
ยังสรุปไม่ได้	"迄今還是說不清" (จนวันนี้ยังพูดให้ชัดไม่ได้)	黃哲《潮汕黃氏淵源》(2002)

ข้อสรุปที่เขียนได้อย่างปลอดภัยคือ "สุสานโบราณปี 1119 ที่ลูกหลานบางสายเชื่อว่าเป็นของ 黃程 และอีกหลายสายเชื่อว่าเป็นสุสานบรรจุเสื้อผ้าของหวงเฉี้ยวซาน" และควรใช้คำว่า "สุสานมีชื่อ" ตามต้นฉบับ "四大名墓" ไม่ใช่ "สุสานมงคล"

己略黃公祠: ศาลแซ่อึ้งที่ดังที่สุดในแต้จิ๋ว

ศาลบรรพชน 己略黃公祠 (แต้จิ๋ว กี้เลี้ยะอึ้งกงซื้อ / จีนกลาง จี่เลวี่ยหวงกงฉือ) อยู่ที่ตรอกเถี่ยเซี่ยง ถนนอี้อัน กลางเมืองแต้จิ๋วเก่า สร้างเสร็จปี 1887 (光緒十三年) เป็นศาลสองโถงมีลานกลาง หน้ากว้าง 15.4 เมตร ลึก 25.7 เมตร คณะรัฐมนตรีจีนประกาศเป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติชุดที่ 5 เมื่อ 25 มิถุนายน 2001 ศาลนี้ขึ้นชื่อว่าเป็น "潮州木雕第一絕" (ยอดงานไม้แกะสลักแต้จิ๋ว) งานไม้ใต้คานศาลาไหว้ลงรักปิดทองหลายแบบ แกะเป็นเรื่องงิ้วและวรรณคดีหลายร้อยชิ้น มีรูปคนกว่า 500 ตัว ตู้ป้ายบรรพบุรุษเดิมย้ายไปไว้ที่พิพิธภัณฑ์เมืองแต้จิ๋วแล้ว และศาลบูรณะเปิดให้ชมในปี 2009

ตัวตนของเจ้าของศาลยังมีหลายทฤษฎี วิกิพีเดียภาษาจีนว่าเป็นศาลส่วนตัวของ 黃己略 บทบรรยายของมัคคุเทศก์ที่ได้รางวัลจากสำนักงานวัฒนธรรมเมืองแต้จิ๋วว่าหนึ่งในทฤษฎีคือพ่อค้าผ้าที่ใช้ฉายา "己畧" ป้ายจริงเหนือประตูเขียนว่า "己畧黄公祠" (畧 เป็นรูปแปรของ 略) และควรระวังไม่เขียนเป็น "已略" ซึ่งแม้แต่เว็บรัฐบาลบางหน้าก็พิมพ์ผิด ศาลนี้ไม่มีหลักฐานว่าเกี่ยวข้องกับสายเท่งไฮ้ จึงควรนำเสนอในฐานะศาลแซ่อึ้งที่ดังที่สุดของเมืองแต้จิ๋วเท่านั้น

แซ่อึ้งในเท่งไฮ้

เท่งไฮ้ตั้งเป็นอำเภอในปี 1563 (ปีที่ 42 รัชศกเจียจิ้ง ราชวงศ์หมิง) โดยรวมเจ็ด "ตู" (都) จากอำเภอไห่หยาง เก๊กเอี๊ย และเหรียวเพ้ง ปัจจุบันเป็นเขตหนึ่งของเมืองซัวเถา มีประชากรที่อาศัยจริงราว 874,400 คนตามสำมะโนปี 2020 (แผนที่เท่งไฮ้ 11 ตำบลและแขวงของเว็บอธิบายเขตปกครองไว้ละเอียด) บัญชีสื่อท้องถิ่น "精彩澄海" สรุปเรื่องแซ่อึ้งในเท่งไฮ้ไว้ดังนี้

• "按現有資料顯示澄海黃姓都是禾坪派後裔" คือตามข้อมูลที่มี แซ่อึ้งเท่งไฮ้ทุกสายเป็นลูกหลานสายเหอผิงของหวงเฉี้ยวซาน
• แซ่อึ้งของเก๊กตี๊น่าจะเข้าเท่งไฮ้เป็นกลุ่มแรก และแซ่อึ้งของเชี้ยงโคย (潛溪) ตำบลเนี่ยเอ่ "สืบสายเดียวกัน"
• แซ่อึ้งอยู่รวมกันมากที่ตำบลเซี่ยงฮั้ว (上華) เนี่ยเอ่ (蓮下) หล่งโตว (隆都) และตังลี้ (東里)
• จวิ้นวั่งหรือหอตระกูลคือ 江夏

ตัวเลขที่เคยเผยแพร่ว่าแซ่อึ้งในเท่งไฮ้มี "ราว 50,000 กว่าคน อยู่อันดับ 6 กระจายเกือบห้าสิบหมู่บ้าน" และ "ส่วนใหญ่สืบสายจาก 黃程" การค้นรอบนี้ยังหาแหล่งต้นทางของตัวเลขชุดนี้ไม่พบ และไม่พบแหล่งที่บอกสัดส่วน "ส่วนใหญ่" มีเพียงข้อความว่าทุกสายเป็นสายเหอผิง และสายเก๊กตี๊เป็นกลุ่มแรก ขณะที่ยังมีสายอื่นเข้าเท่งไฮ้ด้วย เช่น กิ่ง 黃輝 ของสายฮ่งโคย และสาย 冽井 ที่เจียงลิ้ม ภาพที่ใกล้ความจริงกว่าจึงเป็น "แซ่อึ้งเท่งไฮ้มีหลายสาย และสายเก๊กตี๊ของ 黃程 เป็นกลุ่มแรก"

สาย / หมู่บ้าน	ที่ตั้ง	ข้อมูลที่ตรวจได้	สถานะ
เก๊กตี๊ (菊池) สาย 黃程	ตำบลเซี่ยงฮั้ว	ศาลบรรพชน 700 ตร.ม. ไหว้ใหญ่ 15 ค่ำ เดือน 9	ยืนยันจากสื่อท้องถิ่นและบทความเว็บ
เชี้ยงโคย (潛溪 เดิมชื่อ 前溪)	ตำบลเนี่ยเอ่	สาแหรกนับ "恆德公" เป็นต้นสาย สืบสายเดียวกับเก๊กตี๊ ลูกหลานแยกไป 管隴 หอ 敦敘堂	สื่อท้องถิ่น (ชื่อ "ตงเฉียนซี" ที่บางแหล่งใช้ไม่พบในแหล่งท้องถิ่น)
ไว่ผู่ (外埔 — แต้จิ๋ว หงั่วโป) ศาล 永思堂	แขวงฮ่งเซี๊ยง ติดตงหู	แซ่อึ้ง 350 ครัวเรือน 1,300 กว่าคน สร้างศาลใหม่ ส.ค. 2014 ด้วยเงินกว่า 3 ล้านหยวน บนที่ตั้งศาลเก่า "旗杆亭黃氏祖祠" ได้ป้าย "江夏好家風" (16 ธ.ค. 2016) และ "文明祠堂" (ก.ย. 2017) มีป้ายกลอนเฉี้ยวซานกงและเคยไปไหว้บรรพชนที่เส้าอู่	ยืนยัน (ตรงกับโพสต์ของเพจทุกจุด)
ซ่างเจี้ยว (上窖) หรือหยกเจี้ยว (玉窖 — แต้จิ๋ว เง็กก่า)	แขวงเท่งฮั้ว (澄華)	อักษรรุ่น "明章山平欽如林 千年暢茂廣青洲" แต่หมู่บ้านเป็นถิ่นแซ่เอี๊ยว (姚) เป็นหลัก	ยืนยันที่ตั้ง (ไม่ใช่ตำบลเหลียนเซี่ยตามที่บางแหล่งเขียน)
เจียงลิ้ม (樟林) หมู่บ้านเป่ยเหลียน หอ 如在堂	ตำบลตังลี้	อักษรรุ่น "顯承繼述 孝光在前 詩書禮義 世德尚賢" สาแหรกฉบับใหม่ว่าสืบสายเหอผิง	เบาะแส
หลิ่งถิง (嶺亭) 黃氏家廟	แขวงเท่งฮั้ว	บทความเท่งไฮ้ของเว็บกล่าวถึง	ยังไม่พบแหล่งออนไลน์
ตำบลหวินเฉียว (雲僑鄉)	ยังไม่รู้ว่าปัจจุบันคือหมู่บ้านใด	อักษรรุ่น "見良欽碧 元亦維德 允恭克明 蓋爾景福 乃可有為"	แหล่งชาวเน็ต
ตงหู (東湖)	แขวงฮ่งเซี๊ยง	ดูหัวข้อย่อยถัดไป	—

黃時晦 อึ้งซี้ฮ่วย: ตัวจริงมี แต่สายถูกอ้างสองทาง

โพสต์ของเพจแซ่อึ้งเคยเล่าเบาะแสจากเอกสาร《粤东地区(汕头)黄氏各支系》ว่า 黃時晦 (แต้จิ๋ว อึ้งซี้ฮ่วย / จีนกลาง หวงสือฮุ่ย) จิ้นซื่อสมัยซ่ง เป็นบรรพบุรุษรุ่นที่ 5 ของแซ่อึ้งเก๊กตี๊ และลูกหลานไปอยู่ที่ซ่างเจี้ยว เซี่ยเจี้ยว และ "縣邑近鄉東湖" (ตงหู หมู่บ้านใกล้ตัวอำเภอ) การตรวจรอบนี้ได้ผลสองด้าน ด้านแรก ตัวบุคคลมีจริง ฐานข้อมูล CBDB บันทึกว่า 黃時晦 สอบได้จิ้นซื่อปี 1132 (紹興二年) ภูมิลำเนาเก๊กเอี๊ย และทำเนียบผู้สอบได้ของตำบลเซี่ยงฮั้วบันทึกผู้สอบได้จิ้นซื่อปีเดียวกัน (宋紹興壬子科) จากเก๊กตี๊ชื่อ 黃如晦 ซึ่งอาจเป็นคนเดียวกันที่จดชื่อต่างกัน ด้านที่สอง สายของท่านขัดกันในเอกสารชุดเดียวกัน

ประเด็น	ฉบับ A: สายเก๊กตี๊	ฉบับ B: สายอวี้ผู่
ลำดับสาย	黃程 → 黃鐘 → 黃晚 → 黃夢 → 黃時晦 (รุ่นที่ 5)	รุ่นที่ 7 ของ "致政七公" สายอวี้ผู่แห่งเก๊กเอี๊ย สอบจิ้นซื่อปี 1132 พร้อมพี่ชาย 黃煥國 แล้วไปตั้งบ้านที่หลงหู ไห่หยาง
เข้ากับ CBDB ไหม	นับเวลารุ่นได้พอดี	ปีสอบและภูมิลำเนาเก๊กเอี๊ยตรงกับ CBDB
ส่วนที่เกี่ยวกับตงหู	โพสต์ของเพจอ้างว่าลูกหลานไปอยู่ตงหู	ไม่กล่าวถึงตงหู

ข้อสรุปคือชื่อ 黃時晦 จิ้นซื่อปี 1132 มีจริง แต่เรื่องที่ว่าท่านเป็นรุ่นที่ 5 ของ 黃程 และลูกหลานไปอยู่ตงหูยังเป็นเบาะแสที่แหล่งของตระกูลเองยังขัดกัน ส่วนข้อความว่าท่าน "เป็นหนึ่งในห้าคนของเท่งไฮ้ที่สอบได้ในยุคนั้น" ยังหาแหล่งยืนยันไม่ได้ และซ่างเจี้ยวกับเซี่ยเจี้ยวเป็นถิ่นของแซ่เอี๊ยวและแซ่ฉั่วเป็นหลัก จึงควรใช้คำว่า "มีลูกหลานไปอยู่" แทน "ไปตั้งหมู่บ้าน" เอกสารส่วนเท่งไฮ้ของชุดนี้ยังอ่านออนไลน์ไม่ได้ ถ้าได้ฉบับเต็มมาจะตรวจข้อความเรื่องตงหูได้ตรงที่สุด

หมู่บ้านตงหู (東湖) เท่งไฮ้

ตงหูที่เป็นบ้านเดิมของครอบครัวเจ้าของเว็บคือ ชุมชนตงหู (东湖社区) แขวงฮ่งเซี๊ยง (鳳翔 — จีนกลาง เฟิ่งเสียง) เขตเท่งไฮ้ อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของตัวเมืองเท่งไฮ้ ทิศใต้ติดชุมชนเซียนจวี (仙居) ทิศตะวันออกติดไว่ผู่ (外埔) ข้อมูลฐานชื่อสถานที่ระบุว่ามีพื้นที่ราว 1.2 ตร.กม. 1,830 ครัวเรือน ประชากร 7,078 คน (ข้อมูลปี 2009) ทางการเรียกตงหูว่า "澄海著名的僑鄉" (ถิ่นคนโพ้นทะเลที่มีชื่อของเท่งไฮ้) ชื่อหมู่บ้านมาจาก "地處辟望之東部，附近有湖泊" คือตั้งอยู่ทางตะวันออกของปี้ว่าง (辟望 ตัวเมืองเท่งไฮ้เดิม) และมีบึงน้ำอยู่ใกล้ ตงหูขึ้นกับเท่งไฮ้ตั้งแต่ตั้งอำเภอในปี 1563 และเปลี่ยนสังกัดมากกว่า 15 ครั้งจนเป็นชุมชนตงหูในปี 2002 รวมถึงเคยถูกรวมกับไว่ผู่เป็นตำบลซิ่วสุ่ย (秀水鄉) ในปี 1946 และตำบลซิ่นหนิง (信寧鄉) ในปี 1956–1957 รายละเอียดทั้งหมดอยู่ในบทความแซ่อึ้งหมู่บ้านตงหู เท่งไฮ้ กับสวนส้มในเรื่องเล่าอากง

ตงหูเป็นหมู่บ้านหลายแซ่ มีกว่า 20 แซ่ ที่เด่นคือ ฉั่ว (蔡) อึ้ง (黃) เอี๊ยง (楊) โค้ว (許) แต้ (鄭) และเอี๊ยว (姚) ศาลบรรพชนแซ่เอี๊ยง "濟美堂" ได้รับการบูรณะใหม่และถือเป็นศาลที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของเท่งไฮ้ แต่ ยังไม่มีข้อมูลออนไลน์เรื่องศาลบรรพชนแซ่อึ้งในตงหู ทั้งในการค้นของบทความตงหูและการค้นรอบนี้

กับดักที่ต้องจำ: ในซัวเถามีหมู่บ้านชื่อ "ตงหู" อย่างน้อยสามแห่ง ข้อมูลเรื่องหมู่บ้านโบราณสมัยซ่งใต้ "หมู่บ้านคนเดินเรือ" และรางวัล "广东美丽侨村" ปี 2025 เป็นของ ชุมชนตงหู แขวงกว่างอ้าว เขตเฮ๊ากัง (濠江 — จีนกลาง หาวเจียง) ไม่ใช่ตงหูเท่งไฮ้ บทความจีนที่ใช้หัวเรื่อง "汕頭東湖村" ส่วนใหญ่พูดถึงตงหูเฮ๊ากัง ตงหูของครอบครัวต้องขึ้นกับ "鳳翔街道" และ "澄海區" เท่านั้น ข่าวลือที่ว่าโรงเรียนตงหูตั้งปี 1921 โดยตันกาเกง (陳嘉庚) ก็เป็นข้อมูลผิด

ตงหูกับทะเลใต้: สิ่งที่ค้นพบใหม่

การค้นรอบนี้พบประวัติของคนแซ่อึ้งตงหูอีกด้านหนึ่ง

• 黃繼英 (แต้จิ๋ว อึ้งกี่เอ็ง / จีนกลาง หวงจี้อิง) "คนตงหู" ผู้บุกเบิกเกี๊ยวโพย ปี 1822 ท่านล่องเรือไปสิงคโปร์ซึ่งเพิ่งเปิดเมืองท่า ปี 1829 ตั้งโรงย้อมผ้า "致成染坊" ที่ถนน Chulia แล้วส่งคนเดินโพยนำจดหมายและเงินกลับบ้าน โดยใช้บ้านเดิม "耕餘小築" ที่ตงหูเป็นที่พักของคนเดินโพยและคนรอลงเรือ ปี 1835 ตั้ง "致成信局" อย่างเป็นทางการ หอจดหมายเหตุเมืองซัวเถาระบุว่าเป็น "海內外首家潮幫僑批局" คือสำนักเกี๊ยวโพยแห่งแรกของกลุ่มแต้จิ๋วทั้งในและนอกประเทศ บทความของ中国侨网ปี 2026 ระบุว่ากิจการดำเนินเกือบร้อยปี จนล้มละลายในปี 1928 ส่วนลูกหลานที่ให้สัมภาษณ์สื่อท้องถิ่นในปี 2022 เล่าว่าเลิกกิจการช่วงสงครามต่อต้านญี่ปุ่น (ดูรายละเอียดในบทความหมู่บ้านตงหู) เอกสารท้องถิ่นของเท่งไฮ้หลายชิ้น เช่น《澄海四百年大事記》《澄海金融志》และ《澄海縣志》 (ตามที่บทความวิจัยและสื่อท้องถิ่นอ้าง) ระบุตรงกันว่าท่านเป็นคนตงหู
• ร่องรอยที่ยังเหลือ 耕餘小築 เป็นเรือนไม้บนซุ้มประตูของบ้านแบบ "四點金" ตั้งอยู่หน้าศาลเจ้า 武廟 ในตงหู ยังมีลูกหลานอาศัยอยู่ และย่านรอบ ๆ ยังเรียกว่า "致成內"
• สถิติการอพยพ การสำรวจของมหาวิทยาลัยจงซานปี 1936 นับคนจากตำบลตงหูที่ไปอยู่ทะเลใต้ได้ 1,285 คน มากเป็นอันดับ 4 จาก 18 ตำบลที่สำรวจ ตารางสำรวจปี 1988 นับประชากรตงหูได้ 6,277 คน เป็นครอบครัวคนโพ้นทะเล 4,866 คน (ราวร้อยละ 77.5 เมื่อคำนวณจากสองตัวเลขนี้ ส่วนบทความต้นทางเขียน 77.2%) และมีชาวตงหูอยู่ต่างประเทศ 11,543 คน มากที่สุดที่สิงคโปร์ 3,861 คน (ตัวเลขชุดนี้มาจากบทความสื่อท้องถิ่นที่อ้างเอกสารปฐมภูมิ)
• คำพูดท้องถิ่น "金東湖、銀外埔、錢信寧" (ตงหูทอง ไว่ผู่เงิน ซิ่นหนิงเงินตรา) ใช้เรียกสามหมู่บ้านคนโพ้นทะเลที่มีพ่อค้าใหญ่
• เงินจากไทยกลับบ้าน ปี 1978 นายโค้วเจียวติ่ง (許朝鎮) และนายแต้จุ่งเอง (鄭俊英) ซึ่งเป็น "旅泰鄉親" (คนบ้านเดียวกันที่ไปอยู่เมืองไทย) บริจาคกลุ่มแรกและชวนชาวตงหูโพ้นทะเลลงขันสร้างโรงเรียนตงหูหัวเฉียว (東湖華僑學校) จนเปิดในปี 1981 โรงเรียนระบุว่าเป็นโรงเรียนแห่งแรกในภาคตะวันออกของกวางตุ้งที่สร้างโดยชาวจีนโพ้นทะเล

ทั้งหมดนี้บอกว่าตงหูอยู่ในเครือข่ายเกี๊ยวโพยและการเดินทางสู่ทะเลใต้ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 ส่วนเรื่องที่ว่าตระกูลของ 黃繼英 เกี่ยวข้องกับครอบครัวเจ้าของเว็บหรือไม่ ยังไม่มีหลักฐานเลย แซ่เดียวกันในหมู่บ้านเดียวกันไม่ได้แปลว่าเป็นญาติ และยังไม่รู้ว่าย่าน 致成內 อยู่ใกล้ย่านตี๊เกี้ยกักหรือไม่

บ้านเลขที่ 3 ย่านตี๊เกี้ยกัก: รากของครอบครัวเจ้าของเว็บ

บทความสาแหรกตระกูลอึ้ง จาก 黃隆昇公 สู่บ้านเลขที่ 3 東湖村 บันทึกจากเอกสารที่คุณพ่อของผู้เขียนฝากไว้ว่า บ้านบรรพบุรุษคือ 廣東省澄海 東湖村 池仔角路 門牌第三號 คือบ้านเลขที่ 3 ย่านตี๊เกี้ยกัก (池仔角 — แต้จิ๋ว ตี๊เกี้ยกัก / จีนกลาง ฉือจ่ายเจี่ยว — "ย่านริมบ่อน้ำเล็ก") หมู่บ้านตงหู โฉนดสมัยสาธารณรัฐจีนปีที่ 37 (ค.ศ. 1948) ระบุชื่อ 黃隆昇 (อึ้งล้งเซง) เป็นเจ้าของ ต้นสายในตาราง《黃隆昇公世系一覽表》คือ 黃隆昇公 (อึ้งล้งเซงกง) มีบุตรชายสามคนแบ่งเป็นสาม 房 คือ 黃維欽 黃維相 และ 黃維榮 ลูกหลานยื่นคำร้องขอรับรองสิทธิในบ้านในปี 1997 สายนี้ถือหอ 江夏堂 และมีบทกลอนลำดับรุ่น 28 อักษร 炳金燕奕世昌隆 永紹先詩書傳道 德家國慶長延昭 仁賢恆守繼宗風 (อักษรแรก 炳 แต้จิ๋วอ่าน "เป๋ง" / จีนกลาง ปิ่ง ตามที่เจ้าของเว็บยืนยัน) ที่บรรพบุรุษซึ่งไปค้าขายที่ซัวเถาร่วมกันตั้งในสมัยกวางซวี่ (1875–1908) ชื่อย่าน "池仔角" ยังปรากฏในฐานข้อมูลรหัสไปรษณีย์ของเท่งไฮ้ (515800) และมีย่าน "新池仔角" อยู่ด้วย

ส่วนที่ครอบครัวยังไม่รู้คือ บรรพบุรุษสายนี้มาจากไหนก่อนเข้าตงหู บทความสาแหรกบันทึกตาม 房譜 (ทะเบียนสายย่อย) และคำบอกเล่าของผู้อาวุโสในหมู่บ้านว่า สายนี้ "อพยพในสมัยกลางราชวงศ์ชิง จาก 揭陽漁湖都" คือย่านฮู้โอ้วตู (漁湖都 — จีนกลาง อวี๋หูตู) ของเก๊กเอี๊ย ขณะที่บทความเท่งไฮ้กล่าวถึงภาพใหญ่ของสาย 黃程 และโพสต์ของเพจกล่าวถึง 黃時晦 เมื่อวางหลักฐานทั้งหมดเทียบกัน ได้ตารางดังนี้

ระดับ	สิ่งที่รู้	ที่มา
ยืนยันแล้ว (เอกสารครอบครัว)	บ้านเลขที่ 3 ย่านตี๊เกี้ยกัก ตงหู · โฉนด 1948 ในชื่อ 黃隆昇 · สาม 房 · คำร้อง 1997 · บทกลอนรุ่น 28 อักษร · หอ 江夏堂 · อากงมาจากตงหู	บทความสาแหรก บทความตงหู บทความสุสานกังเฮ่
ยืนยันแล้ว (เอกสารสาธารณะ)	ตงหูเป็นหมู่บ้านคนโพ้นทะเลของเท่งไฮ้ มีคนแซ่อึ้งหลายกลุ่ม · 黃繼英 คนตงหูตั้งสำนักเกี๊ยวโพยปี 1835 · แซ่อึ้งเท่งไฮ้ทุกสายถือสายเหอผิง (ตามสื่อท้องถิ่น)	หอจดหมายเหตุซัวเถา พงศาวดารท้องถิ่น สื่อท้องถิ่น
บันทึกของครอบครัวที่ยังรอตรวจ	ย้ายจากย่านฮู้โอ้วตู เก๊กเอี๊ย ในกลางราชวงศ์ชิง	房譜 และผู้อาวุโสในหมู่บ้าน (ยังไม่เทียบสมุดตระกูลฉบับปี 2024)
เบาะแส	ในย่านฮู้โอ้วตู ตระกูลอึ้งที่ใหญ่และมีเอกสารรัฐรองรับคือหมู่บ้านกึ่งบ๋วย (廣美 เดิมชื่อ 港尾) ของท่านฮ่งโคยกง อึ้งเหลี่ยง (鳳溪公 黃亮) ซึ่งพงศาวลีจัดไว้ใน 化公分派 ของหวงเฉี้ยวซาน	เว็บรัฐบาลเขตหรงเฉิง เมืองเก๊กเอี๊ย และแหล่งของตระกูล
เบาะแสที่น่าจะเป็นแซ่อึ้งกลุ่มอื่น	สาย 黃程 แห่งเก๊กตี๊ (เข้าเท่งไฮ้ตั้งแต่ซ่ง) · ลูกหลาน 黃時晦 ที่ตงหู (สายถูกอ้างสองทาง) · ตระกูลของ 黃繼英 (ไม่รู้สาย)	บทความเท่งไฮ้ โพสต์ของเพจ หอจดหมายเหตุ

ข้อสรุปที่สมควรที่สุดตอนนี้ (สมมติฐานทำงาน ยังไม่ใช่ข้อยุติ): เอกสารของครอบครัวบันทึกว่าสายนี้ย้ายจากย่านฮู้โอ้วตูของเก๊กเอี๊ยในกลางราชวงศ์ชิง ในย่านนั้นตระกูลอึ้งใหญ่คือสายฮ่งโคยแห่งหมู่บ้านกึ่งบ๋วย ซึ่งพงศาวลีจัดไว้ในสายหวงเฉี้ยวซาน สมมติฐานที่สมควรถือไว้ก่อนจึงเป็นสายนี้ ส่วนสาย 黃程 แห่งเก๊กตี๊และเบาะแส 黃時晦 น่าจะเป็นเรื่องของแซ่อึ้งกลุ่มอื่นในเท่งไฮ้ ซึ่งเข้ามาตั้งแต่สมัยซ่ง ก่อนครอบครัวนี้หลายร้อยปี ทั้งหมดยังต้องรอป้ายบรรพบุรุษ (神主牌) หรือสมุดตระกูลของสายตงหูยืนยัน เพราะเอกสารครอบครัวบอกแค่ระดับ "都" ซึ่งกว้างหลายหมู่บ้าน และในย่านเดียวกันอาจมีแซ่อึ้งมากกว่าหนึ่งสาย

ข้อสรุปนี้สอดคล้องกับที่บทความเท่งไฮ้ของเว็บเขียนไว้ว่า "ความเชื่อมโยงระหว่างสาย 黃隆昇公 กับโครงสร้างใหญ่ของสาย 黃程 ยังเป็นสิ่งที่ครอบครัวเราควรสอบทานต่อ" สิ่งที่การค้นรอบนี้เพิ่มเข้ามาคือเบาะแสที่ชี้ไปยังหมู่บ้านต้นทางที่น่าจะเป็นในเก๊กเอี๊ย และรายการเอกสารที่จะใช้ตรวจ (ดูหัวข้อ 15)

9. แซ่อึ้งในประเทศไทย

ไทยไม่มีสถิติทางการว่ามีคนแซ่อึ้งกี่คน เพราะคนไทยเชื้อสายจีนส่วนใหญ่ใช้นามสกุลไทยแล้ว รายการ "แซ่จีนที่นิยมใช้ 10 อันดับในไทย" ของไทยพีบีเอส (10 ก.พ. 2569) จัด "แซ่อึ๊ง (ภาษาจีนกลางคือ แซ่หวง)" ไว้อันดับ 4 รองจากตั้ง ลิ้ม และลี้ แต่บทความไม่ได้บอกว่าอันดับนี้มาจากการสำรวจใด เว็บตระกูลจีนบางแห่งอ้างหนังสือ《中華姓氏通書·黃姓》ว่าไทยมีคนแซ่อึ้ง "กว่าสามแสนคน" ตัวเลขนี้ไม่มีปีและวิธีนับ จึงใช้ได้อย่างมากว่า "หลักแสน" เท่านั้น

คนแซ่อึ้งในไทยไม่ได้มีแต่แต้จิ๋ว ตัวอย่างที่มีแหล่งยืนยันกระจายอยู่ทุกกลุ่มภาษา

กลุ่มภาษา	ตัวอย่างที่มีแหล่งยืนยัน
แต้จิ๋ว	เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน) · ต้นตระกูลอึ๊งภากรณ์จากเหรียวเพ้ง · ตระกูลกาญจนพาสน์จากโผวเล้ง · โชติวัฒน์ เหลืองประเสริฐ (บ้านเดิมเท่งไฮ้) · ครอบครัวเจ้าของเว็บจากเท่งไฮ้
ฮกเกี้ยน	เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต) และบิดาจากเอ้หมึง (เซี่ยเหมิน)
ไหหลำ	ตระกูลสารสิน (สะกดอังกฤษว่า Wee) · บุญชู โรจนเสถียร
กวางตุ้ง	黃宣充 นายช่างก่อสร้างจากซินฮุ่ย ผู้ร่วมก่อตั้งสมาคมกว๋องสิว
ฮากกา	เว็บชุมชนฮากกาในไทยมีหน้า "ตระกูล หวอง/ฮว๋วง 黄 (แซ่อึ้ง)"

สี่องค์กรหลักของคนแซ่อึ้งในกรุงเทพฯ

คนแซ่อึ้งในไทยมีองค์กรระดับประเทศในกรุงเทพฯ สี่แห่ง ทั้งสี่แห่งแยกกันทั้งตัวองค์กร ที่ตั้ง และหน้าที่ ข้อมูลหลักในหัวข้อนี้เป็นข้อมูลจากเจ้าของเว็บ อ้างหนังสือประวัติสมาคมตระกูลหวาง พ.ศ. 2566 ประกอบกับข่าวภาษาจีนและผลการค้นคว้าที่ตรงกัน

ชื่อไทย	ชื่อจีน	ก่อตั้ง	ที่ตั้ง	โทร	บทบาท
สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย (Hwang's Association of Thailand)	泰國黃氏宗親總會	จดทะเบียน 22 พ.ย. 2505 (ค.ศ. 1962) ผู้อาวุโสเริ่มรวมตัวที่เยาวราชตั้งแต่ปี 2503	99 ซอยรามคำแหง 1 ถนนรามคำแหง แขวงสวนหลวง เขตสวนหลวง กทม. 10250	02-314-7190, 02-314-6210	องค์กรกลางที่เชื่อมครอบครัวแซ่ 黃 ทุกกลุ่มภาษา ไหว้บรรพชน การกุศล ทุนการศึกษา ประสานกับเครือข่ายแซ่อึ้งทั่วโลก
มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล	泰國黃氏江夏慈善社 (อาคารสำนักงาน 江夏大廈)	ราว พ.ศ. 2498 (ค.ศ. 1955) ผู้อาวุโส 74 ท่านบริจาคเงินตั้งต้น	732–732/1-2 ถนนเจริญกรุง แขวงสัมพันธวงศ์ เขตสัมพันธวงศ์ กทม. 10100 ใกล้วงเวียนโอเดียน	02-225-9495	ไหว้บรรพชน ดูแลสุสานกังเฮ่ซัวจึง (江夏山莊) ที่ศรีราชา ทุนการศึกษา ช่วยเหลือผู้สูงอายุ การกุศล
มูลนิธิตระกูลหว่อง	泰國黃江夏堂 (ศาลบรรพชน 黃江夏堂)	ราว พ.ศ. 2449 ตามคำผู้อาวุโส (ไม่มีเอกสาร) · จดทะเบียนมูลนิธิ 25 ก.ย. 2500	1-3 ตรอกตำบิสา (Trok Tambisa) สีลม เขตบางรัก กทม. 10500 ใกล้ซอยสีลม 11	+66 2 233 0696	ศาลบรรพชนแซ่อึ้ง ไหว้ฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง งานการกุศล เคยร่วมตั้งโรงเรียนจี้เจิ้ง (2488–2545)
ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (หรือ ศาลเจ้าตระกูลอึ้งแห่งประเทศไทย)	泰國黃氏大宗祠	ยังไม่ยืนยัน (มีมาก่อนสมาคม)	ซอยวัดกันตะยาราม แขวงบุคคโล เขตธนบุรี กทม.	ยังไม่ยืนยัน	ศาลบรรพชนใหญ่ของตระกูล ที่รวมตัวของคนแซ่อึ้งก่อนมีสมาคม ไหว้ฤดูใบไม้ผลิแบบ 三獻古禮

ชื่อไทยของทั้งสี่แห่งต่างกันจนดูเหมือนคนละแซ่ แต่ทั้งหมดเป็นแซ่ 黃 คำว่า "หวาง" ในชื่อสมาคมคือเสียงจีนกลางของ 黃 ตามระบบราชบัณฑิต (หฺวาง) "อึ้ง" คือเสียงแต้จิ๋ว และ "หว่อง" ในชื่อมูลนิธิตระกูลหว่องคือเสียงกวางตุ้ง (Wong)

สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย (泰國黃氏宗親總會)

องค์กรระดับชาติของคนแซ่อึ้งในไทยมีชื่อทางการว่า "สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย" (ชื่ออังกฤษ Hwang's Association of Thailand) ชื่อจีน 泰國黃氏宗親總會 (แต้จิ๋ว ไท่ก๊กอึ้งสีจงชินจ๋งฮ่วย / จีนกลาง ไท่กั๋วหวงซื่อจงชินจ่งฮุ่ย) คนแซ่อึ้งมักเรียกกันว่า "สมาคมตระกูลอึ้ง" สื่อไทยก็ใช้ทั้ง "ตระกูลหวาง" และ "ตระกูลอึ้ง" ปนกัน ที่ทำการอยู่เลขที่ 99 ซอยรามคำแหง 1 ถนนรามคำแหง แขวงสวนหลวง เขตสวนหลวง กรุงเทพฯ 10250 โทร 02-314-7190 และ 02-314-6210

ประวัติตามหนังสือประวัติสมาคมตระกูลหวาง พ.ศ. 2566 เริ่มจากผู้อาวุโสแซ่อึ้งในย่านเยาวราชที่รวมตัวกันตั้งแต่ปี 2503 (ค.ศ. 1960) เพื่อตั้งองค์กรที่เชื่อมครอบครัวแซ่ 黃 ทุกกลุ่มภาษาเข้าด้วยกัน ปี 2504 คณะอนุกรรมการบูรณะศาลเจ้าอึ้งตระกูลสี่ท่านได้พบหารือกับผู้อาวุโสเรื่องตั้งสมาคม แล้วสมาคมจดทะเบียนเมื่อ 22 พฤศจิกายน 2505 (ค.ศ. 1962) มีนายอัมพร บูลภักดิ์ เป็นนายกสมาคมคนแรก วันที่นี้เข้ากับที่นายกสมาคมกล่าวในพิธีปี 2569 ว่า "ก่อตั้งมากว่า 60 ปี" และแทนปีที่ผู้วิจัยเคยอนุมานไว้ราว ค.ศ. 1963–1965

กิจกรรมหลักของสมาคมคือไหว้บรรพชนปีละสองครั้ง งานการกุศล มอบทุนการศึกษาให้บุตรหลานสมาชิก และร่วมมือกับเครือข่ายแซ่อึ้งทั่วโลก ประธานคนปัจจุบันคือนายสุเทพ สุวรรณนภาศรี (黃瑞和) ซึ่งได้รับเลือกอีกสมัยในการประชุมใหญ่เมื่อ 26 เมษายน 2569 ผู้นำสมาคมจากไทยคนหนึ่งเคยได้รับเลือกเป็นประธานสมาคมแซ่อึ้งโลกในปี 2011

งานชุมนุมแซ่อึ้งโลกในไทย สมาคมแซ่อึ้งโลก (世界黃氏宗親總會) ตั้งที่ไทเปเมื่อเดือนเมษายน 1980 และจัดงานชุมนุมปีละครั้งหมุนเวียนตามประเทศ ไทยเป็นเจ้าภาพงานวาระที่ 14 ครั้งที่ 1 ที่ พัทยา วันที่ 11–12 พฤศจิกายน 2566 (ค.ศ. 2023) มีผู้ร่วมงานเกินสองพันคนจากจีนยี่สิบกว่ามณฑลและหลายประเทศ เช้าวันแรกไหว้บรรพชนที่ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (泰國黃氏大宗祠) ในกรุงเทพฯ และระหว่างงานอำเภอหวงชวนได้สิทธิ์เป็นเจ้าภาพปี 2027 รายการหนังสือของห้องสมุดสิงคโปร์ยังบอกว่าสมาคมไทยพิมพ์หนังสือพิเศษของงานวาระที่ 7 ครั้งที่ 2 ปี 1999 จึงเป็นไปได้ว่าไทยเคยเป็นเจ้าภาพมาก่อนแล้วอย่างน้อยหนึ่งครั้ง

มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล (泰國黃氏江夏慈善社) และสุสานกังเฮ่ ศรีราชา

มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูลมีชื่อจีน 泰國黃氏江夏慈善社 (จีนกลาง ไท่กั๋วหวงซื่อเจียงเซี่ยฉือซ่านเซ่อ — องค์กรการกุศลตระกูลอึ้งสายกังเฮ่แห่งประเทศไทย) สำนักงานอยู่ที่อาคาร 江夏大廈 (อาคารเจียงเซี่ย) เลขที่ 732–732/1-2 ถนนเจริญกรุง แขวงสัมพันธวงศ์ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ 10100 ใกล้วงเวียนโอเดียน โทร 02-225-9495 มูลนิธิก่อตั้งราว พ.ศ. 2498 (ค.ศ. 1955) โดยผู้อาวุโสแซ่อึ้ง 74 ท่านที่ร่วมกันบริจาคเงินตั้งต้น และครบรอบ 61 ปีราว พ.ศ. 2559 งานของมูลนิธิคือไหว้บรรพชน ดูแลสุสานตระกูลอึ้ง มอบทุนการศึกษา ช่วยเหลือผู้สูงอายุ และงานการกุศล (ข้อมูลจากเจ้าของเว็บ อ้างหนังสือประวัติสมาคมตระกูลหวาง พ.ศ. 2566)

สุสานของคนแซ่อึ้งที่คนไทยรู้จักมากที่สุดคือ สุสานกังเฮ่ หรือสุสานกังเฮ่ซัวจึง (江夏山莊 — แต้จิ๋ว กังเฮ่ซัวจึง / จีนกลาง เจียงเซี่ยซานจวง) ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ตั้งอยู่เชิงเขาฉลาก (เอกสารจีนเรียกเขาเฟยเฟิ่ง 飛鳳山) หลังพิงเขา หน้าเปิดรับอ่างเก็บน้ำบางพระ แผนที่ Longdo ลงชื่อสถานที่ว่า "สุสานกังเฮ่ (กังเฮ่ซัวจึง)" มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูลเป็นผู้ดูแล ใช้เป็นทั้งที่ฝังศพและที่ไหว้เช็งเม้ง บทความสุสานตระกูลอึ้ง กังเฮ่ ศรีราชาของเว็บเล่าว่าที่ดินผืนแรกมีเพียงสิบกว่าไร่ แล้วขยายเป็นมากกว่า 400 ไร่ตามข้อมูลของมูลนิธิ (ข่าวจีนไทยปี 2023 ว่าเกือบ 500 ไร่) ในสุสานมีอาคาร 江夏堂 安和堂 และ 百福堂 ช่วงเช็งเม้งมีคนมาไหว้หลักหมื่น รายงานปี 2016 ระบุ 30,000–40,000 คน

ปีก่อตั้งยืนยันได้ในระดับเอกสารด้วย หนังสือ《黃氏江夏慈善社成立廿周年紀念刊》 (หนังสือที่ระลึกครบรอบ 20 ปี) พิมพ์ที่กรุงเทพฯ ปี 1975 จึงย้อนได้ว่าองค์กรตั้งราว ค.ศ. 1955 (พ.ศ. 2498) ตรงกับที่บทความของเว็บอนุมานไว้ ชื่อจีนลงท้ายด้วย 社 ตามเอกสารปี 1975 บางแหล่งเขียนท้ายชื่อเป็น 慈善會 มูลนิธินี้กับสมาคมตระกูลหวางฯ เป็นนิติบุคคลคนละแห่ง ที่ตั้งก็คนละที่ เทศบาลตำบลบางพระรายงานว่ามูลนิธิยังทำกิจกรรมแจกข้าวสารให้ผู้มีรายได้น้อยในตำบล "ณ สุสานกังเฮ่อึ้งตระกูล" ในปี 2568

สิ่งที่ทำให้สุสานกังเฮ่ต่างจากสุสานทั่วไปคือการไหว้สองระดับ ระดับแรกคือไหว้บรรพบุรุษสายตรงของแต่ละครอบครัวที่ฝังอยู่ที่นี่ ระดับที่สองคือไหว้บรรพชนร่วมของทั้งตระกูล ศูนย์กลางของพิธีคือ "祖墓" ของเฉี้ยวซานกง ซึ่งเป็นสุสานเชิงพิธี (衣冠冢) เพราะสุสานจริงของท่านอยู่ที่เส้าอู่ ฝูเจี้ยน

มูลนิธิตระกูลหว่อง (泰國黃江夏堂) ย่านสีลม

มูลนิธิตระกูลหว่องมีชื่อจีน 泰國黃江夏堂 (แต้จิ๋ว ไท้ก๊กอึ้งกังเฮ่ตึ๊ง / จีนกลาง ไท่กั๋วหวงเจียงเซี่ยถัง — หอกังเฮ่ตระกูลอึ้งแห่งประเทศไทย) และมีศาลบรรพชน 黃江夏堂 ตั้งอยู่เลขที่ 1-3 ตรอกตำบิสา (Trok Tambisa) ย่านสีลม เขตบางรัก กรุงเทพฯ 10500 ใกล้ซอยสีลม 11 โทร +66 2 233 0696 คำว่า "หว่อง" ในชื่อไทยคือเสียงกวางตุ้งของ 黃 มูลนิธินี้จึงเป็นของแซ่อึ้ง 黃 ไม่ใช่แซ่ 汪 หรือ 王 มูลนิธิจัดพิธีไหว้บรรพชนปีละสองครั้ง คือฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง

ประวัติตามหนังสือประวัติสมาคมตระกูลหวาง พ.ศ. 2566

ปี	เหตุการณ์
ราว 2449	ผู้อาวุโสเล่าว่าเริ่มก่อตั้งในปีนี้ ยังไม่มีเอกสารยืนยัน
ก่อน 2478	ที่ตั้งแรกอยู่ซอยเซียงกง เขตสัมพันธวงศ์ จนเกิดเพลิงไหม้
2478	ย้ายมาที่ดินย่านสีลม 11 เนื้อที่ 193 ตารางวา
2488	ร่วมก่อตั้งโรงเรียนจี้เจิ้ง ต่อมาโรงเรียนสอนโดยไม่เก็บค่าเล่าเรียน
25 ก.ย. 2500	จดทะเบียนเป็นมูลนิธิ
2533	บูรณะศาลด้วยเงินบริจาค 956,000 บาท และทำพิธีเบิกเนตรเมื่อ 28 ส.ค.
2545	ได้รับอนุญาตให้ปิดโรงเรียน มูลนิธิยังทำงานการกุศลต่อ

ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (泰國黃氏大宗祠) ฝั่งธนบุรี

ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย หรือศาลเจ้าตระกูลอึ้งแห่งประเทศไทย ใช้ชื่อจีนตามข่าวภาษาจีนว่า 泰國黃氏大宗祠 (จีนกลาง ไท่กั๋วหวงซื่อต้าจงฉือ — ศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลอึ้งแห่งประเทศไทย) ตั้งอยู่ในซอยวัดกันตะยาราม แขวงบุคคโล เขตธนบุรี กรุงเทพฯ ศาลนี้เป็นที่รวมตัวของคนแซ่อึ้งมาก่อนจะมีสมาคม ปี 2504 คณะอนุกรรมการบูรณะศาลสี่ท่านได้พบหารือกับผู้อาวุโสเรื่องตั้งสมาคม ซึ่งนำไปสู่การจดทะเบียนสมาคมตระกูลหวางฯ ในปีถัดมา (ข้อมูลจากเจ้าของเว็บ อ้างหนังสือประวัติสมาคมตระกูลหวาง พ.ศ. 2566)

สื่อภาษาจีนรายงานพิธีไหว้ฤดูใบไม้ผลิของศาลที่ประกอบพิธี 三獻古禮 (จีนกลาง ซานเซี่ยนกู่หลี่ — ถวายเครื่องสักการะสามครั้งตามแบบโบราณ) โดยมีประธานศาลและผู้แทนองค์กรแซ่อึ้งอื่น ๆ มาร่วม ปีก่อตั้งและหมายเลขโทรศัพท์ของศาลยังไม่มีแหล่งยืนยัน

องค์กรแซ่อึ้งในต่างจังหวัด และสมาคมที่เกี่ยวข้อง

องค์กร	ข้อมูลที่ยืนยันได้
สมาคมแซ่อึ้งเชียงใหม่ (清邁黃氏宗親會館)	จดทะเบียนสมาคมปี 2014 กงสุลใหญ่จีนกล่าวว่าคนแซ่อึ้งในเชียงใหม่ "รวมตัวกันมา 48 ปี" ปี 2023 จัดพิธีรับตำแหน่งกรรมการชุดที่ 23
มูลนิธิสามัคคีธรรมตระกูลหวาง จังหวัดสงขลา	ก่อตั้งปี 2515 เดิมจดทะเบียนในชื่อ "มูลนิธิสามัคคีธรรมตระกูลอึ้ง" ฉลอง 50 ปีที่หาดใหญ่เมื่อ 3 ธ.ค. 2566
สมาคมตระกูลหวาง (อึ้ง) อุบลราชธานี	มีงานสังสรรค์ประจำปี 2567
สมาคมเท่งไฮ้แห่งประเทศไทย (泰國澄海同鄉會)	ไม่ใช่สมาคมแซ่ แต่เป็นสมาคมคนบ้านเดียวกันจากเท่งไฮ้ ตั้งราวปี 1947–1948 ฉลอง 70 ปีที่กรุงเทพฯ เมื่อ 6 ต.ค. 2018 เป็นจุดค้นหาเครือญาติชาวเท่งไฮ้
สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會)	ประธานคนแรก (ปี 2006) เป็นอดีตประธานสมาคมแซ่อึ้ง

ชื่อองค์กรในต่างจังหวัดใช้ทั้ง "หวาง" และ "อึ้ง" สลับกัน แม้แต่องค์กรเดียวกันก็เปลี่ยนชื่อจาก "อึ้ง" เป็น "หวาง" จึงควรค้นด้วยทั้งสองคำ ส่วนการค้นหาสมาคมแซ่อึ้งที่แยกตามกลุ่มภาษาในไทย เช่น แต้จิ๋วหรือไหหลำ ไม่พบเลย ต่างจากมาเลเซียที่มีถึง 44 องค์กร (ชื่อ "หว่อง" ของมูลนิธิตระกูลหว่องเป็นเสียงกวางตุ้ง แต่ยังไม่มีแหล่งระบุว่าเป็นองค์กรเฉพาะคนกวางตุ้ง)

เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต) และสมุหนายกแซ่อึ้ง

ขุนนางแซ่อึ้งที่มีชื่อเสียงที่สุดในประวัติศาสตร์ไทยคือ เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต กัลยาณมิตร) บทความเจ้าพระยานิกรบดินทร์ โต แซ่อึ้ง กับวัดกัลยาณมิตรของเว็บเล่าว่าท่านเกิดวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2327 ที่ย่านกุฎีจีน เป็นบุตรนายมั่น แซ่อึ้ง (黃緩) พ่อค้าสำเภาชาวฮกเกี้ยนจากตำบลไซจั๋มกัวยิม เมืองเอ้หมึง ท่านถวายตัวเป็นข้าหลวงเดิมในรัชกาลที่ 3 ได้เป็นสมุหนายกในรัชกาลที่ 4 และถึงแก่อสัญกรรมวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2406 ปี พ.ศ. 2368 ท่านอุทิศที่ดินบริเวณปากคลองบางกอกใหญ่สร้างวัดกัลยาณมิตร ซึ่งมีพระพุทธไตรรัตนนายกหรือหลวงพ่อซำปอกง (三寶公) เป็นพระประธาน

ชื่อจีนของท่านที่มักอ้างกันคือ 黃道 วิกิพีเดียภาษาไทยให้ชื่อนี้โดยไม่มีเชิงอรรถ แต่ชื่อบิดา (黃緩) มีเอกสารอ้างอิง ข้อสังเกตทางภาษาคือ 道 ในภาษาฮกเกี้ยนเอ้หมึงอ่านว่า tō ซึ่งตรงกับชื่อไทย "โต" พอดี ความตรงกันนี้สนับสนุนแต่ไม่ได้พิสูจน์ จึงควรเขียนว่า "ชื่อจีนที่มักอ้างคือ 黃道" นามสกุล กัลยาณมิตร เป็นนามสกุลพระราชทานลำดับที่ 6 ในรัชกาลที่ 6 พระราชทานแก่เจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐศักดิ์ (เชย) หลานของท่าน ตารางนามสกุลพระราชทานลงวันที่ 23 มิถุนายน 2456 ส่วนบทความของเว็บใช้วันที่ 26 มิถุนายน 2456 ตามราชกิจจานุเบกษา ซึ่งน่าจะเป็นวันประกาศ สองวันนี้จึงอธิบายได้

สยามยังมีสมุหนายกเชื้อสายแซ่อึ้งอีกสองท่าน คือ เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน) ซึ่งวิกิพีเดียไทยให้ชื่อจีน 黃軍 และระบุว่าบิดาเป็นพ่อค้าแต้จิ๋วที่ราชบุรี เป็นต้นสกุลรัตนกุล และเจ้าพระยารัตนบดินทร์ (รอด) บุตรของเจ้าพระยานิกรบดินทร์ในรัชกาลที่ 5 ทั้งนี้ตระกูลของเจ้าพระยานิกรบดินทร์เป็นสายฮกเกี้ยน ไม่ใช่สายเท่งไฮ้ และไม่ใช่ญาติของครอบครัวเจ้าของเว็บ ความเชื่อมโยงมีเพียงแซ่อึ้งและหอกังเฮ่ร่วมกัน

ป๋วย อึ๊งภากรณ์ และต้นตระกูลจากเหรียวเพ้ง

ศ.ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (2459–2542) อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยและอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีชื่อจีนว่า 黃培謙 ซึ่งวิกิพีเดียภาษาอังกฤษอ้างหนังสือ《泰國華僑華人研究》(2006) และวิกิพีเดียไทยอธิบายว่าอ่านแต้จิ๋วว่า "อึ้ง ป้วย เคียม" บิดาคือซา แซ่อึ้ง บทความในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม (พ.ย. 2549) เล่าจากบันทึกที่ลูกหลานพิมพ์แจกในหมู่ญาติว่า ลุงของท่านคือนายเท่งปอ ต้นตระกูลอึ๊งภากรณ์ เกิดปี 2420 ที่อำเภอเหรียวเพ้ง (饒平) อายุ 19 ปีลงเรือจากซัวเถามาสยาม เริ่มเป็นพนักงานรับใช้ได้ค่าจ้างเดือนละ 12 บาทและส่งกลับบ้านทั้งหมด ต่อมาได้บรรดาศักดิ์ "ขุนอากรรักษากิจ" น้องชายคือ "อาซา" บิดาของ ดร.ป๋วย เข้ามาไทยปี 2443 และขอใช้นามสกุลอึ๊งภากรณ์ร่วมกัน

ลูกหลานเล่าที่มาของนามสกุลไว้สามทาง คือ มาจากอาชีพนายอากร มาจากชื่อจีนของนายเท่งปอในวงการค้า "อึ้งยิดกวง" (น่าจะเป็น 黃日光 แปลว่าแสงตะวันสีเหลือง ตรงกับ "ภากร" ที่แปลว่าดวงอาทิตย์) หรือได้รับประทานจากเจ้านายพระองค์หนึ่ง ซึ่งเอกสารประทานนามสกุลสูญหายไปแล้ว ทั้งสามข้อจึงเป็นคำบอกเล่าของครอบครัว บทความเดียวกันยังเล่าว่าบุตรสาวของนายเท่งปอแต่งงานกับคนในตระกูลล่ำซำ ซึ่งต้นตระกูล "อึ้งยุกหลง" เป็นแซ่ 伍 ฮากกา ไม่ใช่ 黃

ตระกูลสารสิน: แซ่อึ้งสายไหหลำ

วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเรื่องพจน์ สารสิน ระบุว่าท่านมีชื่อเกิด "Wee Pote" บิดาคือ Wee Thian Hee แพทย์และพ่อค้าข้าว ซึ่งเป็นบุตรของแพทย์ชาวไหหลำ และ "Wee" เป็นแซ่แบบไหหลำ พระยาสารสินสวามิภักดิ์ (เทียนฮี้, 2391–2468) ซึ่งวิกิพีเดียไทยให้ชื่อจีน 黃天喜 เรียนแพทย์ที่สหรัฐอเมริกา และนามสกุลสารสินประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 3 ก.พ. 2461 จึงเป็นนามสกุลพระราชทานอีกนามที่มีต้นทางจากแซ่อึ้ง ข้อที่ยังขัดกันคือเนื้อหาในวิกิพีเดียไทยหน้าเดียวกันเขียนว่าท่านเกิดเป็น "ฮี้ แซ่เทียน" แต่แหล่งภาษาอังกฤษสองแหล่งให้แซ่ Wee ตรงกัน "เทียนฮี้" จึงน่าจะเป็นชื่อตัวมากกว่าแซ่ บุญชู โรจนเสถียร (黃聞波) อดีตรองนายกรัฐมนตรีเจ้าของสมญา "ซาร์เศรษฐกิจ" ก็เป็นชาวไทยเชื้อสายไหหลำแซ่อึ้ง

ตระกูลกาญจนพาสน์ และโชติวัฒน์ เหลืองประเสริฐ

ตระกูลกาญจนพาสน์เป็นแซ่อึ้งแต้จิ๋วจากโผวเล้ง วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่ามงคล กาญจนพาสน์ (黃子明, 1919–2003) มีถิ่นเดิมที่หมู่บ้านหม่าจ้า ตำบลหลิวซา เมืองโผวเล้ง เริ่มจากร้านนาฬิกาของครอบครัวในเยาวราช ก่อนตั้งบริษัทสเตลักซ์ในฮ่องกงปี 1963 บุตรชายคือ อนันต์ กาญจนพาสน์ (黃創保) ผู้นำบางกอกแลนด์ และคีรี กาญจนพาสน์ (黃創山) ผู้ก่อตั้งรถไฟฟ้าบีทีเอส วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเขียนว่าตระกูลนี้ "of Teochew Chinese origin, belonging to the Huang/Wong (黃) clan" ส่วนสถานที่เกิดของมงคลยังขัดกันระหว่างแหล่งจีน (เกิดในจีน) กับแหล่งอังกฤษ (เกิดที่กรุงเทพฯ) และยังไม่มีแหล่งใดอธิบายว่านามสกุลกาญจนพาสน์ตั้งจากความหมายของแซ่

นายโชติวัฒน์ เหลืองประเสริฐ ประธานศาลฎีกาคนที่ 48 (2565–2566) เป็นตัวอย่างของการสืบรากแซ่อึ้งเท่งไฮ้ที่สำเร็จ ข่าวท้องถิ่นซัวเถาเมื่อ 17 ต.ค. 2024 รายงานว่าท่านเป็นคนไทยเชื้อสายจีนรุ่นที่ 3 เคยได้ยินย่าเล่าว่าครอบครัวแซ่อึ้งมาจากเท่งไฮ้ ในเดือนสิงหาคม 2023 ท่านติดต่อผ่านหอการค้าไทย-จีนไปยังหน่วยงานประสานชาวจีนโพ้นทะเลของเขตเท่งไฮ้ เจ้าหน้าที่ใช้เวลาสามวันก็พบญาติและศาลบรรพชน บ้านเดิมคือหมู่บ้านเชี้ยงโคย (潛溪) ตำบลเนี่ยเอ่ ซึ่งสื่อท้องถิ่นระบุว่าสืบสายเดียวกับแซ่อึ้งเก๊กตี๊ (ข่าวนี้อ่านจากข้อความย่อของเสิร์ชเอนจิน เพราะหน้าเว็บข่าวเปิดไม่ได้) นามสกุลไทยที่ขึ้นต้นด้วย "เหลือง" ตรงกับความหมายของอักษร 黃 แต่ข่าวไม่ได้อธิบายที่มาของนามสกุล

นามสกุลไทยที่มาจากแซ่อึ้ง (เฉพาะที่มีแหล่ง)

เมื่อสยามประกาศใช้พระราชบัญญัติขนานนามสกุล พ.ศ. 2456 คนจีนในไทยทยอยตั้งนามสกุลไทย บางบ้านเก็บเสียงแซ่ไว้ บางบ้านแปลความหมาย บางบ้านเลือกคำที่อยากฝากไว้ให้ลูกหลาน ตารางนี้รวมเฉพาะนามสกุลที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากครอบครัวแซ่อึ้ง

นามสกุล	ที่มา	หลักฐาน
กัลยาณมิตร	พระราชทาน (ลำดับที่ 6) แก่หลานของเจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต แซ่อึ้ง)	ตารางนามสกุลพระราชทาน ราชกิจจานุเบกษา
รัตนกุล	ลูกหลานเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน แซ่อึ้ง)	วิกิพีเดียไทย
สารสิน	พระราชทาน แก่ลูกหลานพระยาสารสินสวามิภักดิ์ (黃天喜)	ราชกิจจานุเบกษา (ตามที่วิกิพีเดียอ้าง)
อึ๊งภากรณ์	เก็บเสียง "อึ๊ง" และน่าจะแปลความหมาย "แสงตะวัน"	คำบอกเล่าของครอบครัว
กาญจนพาสน์	ครอบครัวแซ่อึ้งจากโผวเล้ง (ไม่มีแหล่งอธิบายที่มาของคำ)	วิกิพีเดียจีนและอังกฤษ
เหลืองประเสริฐ	ครอบครัวแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ ("เหลือง" ตรงกับความหมายของ 黃 แต่ไม่มีแหล่งอธิบาย)	ข่าวท้องถิ่นซัวเถา
รังษีรัตนา → ศุภพิทักษ์พงษ์	ครอบครัวเจ้าของเว็บ เลือกตามความหมาย "ความดีงามพิทักษ์วงศ์ตระกูล"	บทความของเว็บ

ข้อควรระวังคือ อย่าเหมาว่านามสกุลที่มีคำว่า "เหลือง" "สุวรรณ" "กาญจน" หรือ "วงศ์" มาจากแซ่อึ้ง แม้ 黃 จะแปลว่าเหลือง และ 黃金 จะแปลว่าทองคำ เพราะยังไม่มีแหล่งยืนยันรายตระกูล วิธีที่แน่นอนกว่าคือถามผู้ใหญ่ในบ้านว่ารุ่นก่อนใช้แซ่อะไร

เกี๊ยวโพย (僑批): จดหมายและเงินจากไทยถึงบ้านเกิด

เกี๊ยวโพย (僑批 — แต้จิ๋ว เกี๊ยวโพย / จีนกลาง เฉียวพี) คือจดหมายพร้อมเงินที่คนจีนโพ้นทะเลส่งกลับบ้าน คนไทยเรียกระบบนี้ว่า "โพยก๊วน" ตามชื่อร้านรับส่งโพย (批館) เอกสารเกี๊ยวโพยได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโกในปี 2013 ในกรุงเทพฯ ทางการเปิด "ไปรษณีย์ที่ 8" ที่ถนนเยาวราชเมื่อ 1 เมษายน 2451 เพื่อรับส่งโพยไปจีนโดยเฉพาะ ซองโพยปี 1941 ที่ยังเหลือก็ประทับตรา "泰國第八郵政局" ระบบนี้ค่อย ๆ ยุติหลังไทยกับจีนสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตในปี 2518 และคนหันไปโอนเงินผ่านธนาคาร เรื่องท่าเรือซัวเถาและโพยก๊วนมีเล่าไว้ในประวัติท่าเรือซัวเถา

ตัวอย่างโพยจากไทยที่เกี่ยวกับแซ่อึ้งและเท่งไฮ้ ซึ่งหอจดหมายเหตุเมืองซัวเถาเคยจัดแสดง ได้แก่ โพยที่ 黃居禧 ในไทยส่งผ่านสำนัก 許明發 ไปถึงหมู่บ้าน 東林頭 ในเท่งไฮ้ และโพยที่ส่งถึง "澄海鳳嶺黃廣榜" ผู้รับแซ่อึ้งที่หมู่บ้าน 鳳嶺 นอกจากนี้ 黃松亭 ชาวเท่งไฮ้ในสิงคโปร์ยังตั้งสำนักโพย "森峰號" ในปี 1875 แล้วปี 1879 ร่วมทุนตั้งสำนักที่เก๊กเอี๊ย ซึ่งต่อมากลายเป็นสำนัก 魏啟峰 ที่ดำเนินกิจการนานที่สุดในแต้จิ๋ว (1879–1979) ส่วนโพยที่จ่าหน้าถึง "東湖鄉池仔角" ซึ่งเป็นย่านบ้านเดิมของครอบครัวเจ้าของเว็บ ยังไม่พบในการค้นรอบนี้ และยังเป็นงานที่บทความตงหูวางไว้ว่าจะค้นต่อ

10. บุคคลสำคัญแซ่อึ้ง

ตารางนี้เรียงตามยุค ป้าย 【แต้จิ๋ว】 หมายถึงบุคคลที่มีรากในแผ่นดินแต้จิ๋วและพูดแต้จิ๋ว ป้าย 【ถิ่นแต้จิ๋ว·แคะ】 หมายถึงบุคคลที่บรรพบุรุษอยู่ในเขตปกครองแต้จิ๋วเดิมแต่เป็นคนแคะ ทุกคนในตารางเป็นเพียง "บุคคลที่ใช้แซ่ 黃" แซ่เดียวกันไม่ได้แปลว่าเป็นญาติกัน และแต้จิ๋วก็ไม่ได้แปลว่าเท่งไฮ้

ก่อนราชวงศ์ฉินถึงราชวงศ์หยวน

ชื่อ	ปี	ความสำคัญ	ถิ่นเดิม
ชุนเซินจวิน หวงเซี่ย (春申君 黃歇)	?–238 ปีก่อน ค.ศ.	อัครเสนาบดีแคว้นฉู่ หนึ่งในสี่คุณชายยุคจ้านกั๋ว สื่อจี้ระบุ "姓黃氏"	แคว้นฉู่
หวงป้า (黃霸)	130–51 ปีก่อน ค.ศ.	ขุนนาง "ปกครองด้วยเมตตา" ที่ฮั่นซูยกว่าดูแลราษฎรดีที่สุดนับแต่ตั้งราชวงศ์ ได้เป็นอัครเสนาบดีปี 55 ก่อน ค.ศ. ต้นเรื่องชื่อหอ 寬和堂	หวยหยาง (เหอหนาน)
หวงเซียง (黃香)	ค.ศ. 68–122	"天下無雙，江夏黃童" หนึ่งในยี่สิบสี่กตัญญู ต้นเรื่องคำว่าเจียงเซี่ย	เจียงเซี่ย (หูเป่ย์)
หวงเฉา (黃巢)	835–884	ผู้นำการลุกฮือครั้งใหญ่ปลายราชวงศ์ถัง ยึดฉางอานได้ปี 881 วรรคกวี "滿城盡帶黃金甲" ของท่านกลายเป็นชื่อภาพยนตร์ปี 2006	เฉาโจว (ซานตง)
หวงเทา (黃滔)	ปลายถัง	ขุนนางกวี "บิดาแห่งวรรณศิลป์ฝูเจี้ยน" ผู้เขียนจารึกวัดไคหยวนปี 897	ผูเถียน (ฝูเจี้ยน)
หวงถิงเจียน (黃庭堅)	1045–1105	กวีและนักอักษรวิจิตรซ่งเหนือ หนึ่งใน "สี่ปรมาจารย์อักษรวิจิตรซ่ง" อยู่ในยี่สิบสี่กตัญญู เขียนคำสอน《家戒》	ซิวสุ่ย (เจียงซี)
หวงกงวั่ง (黃公望)	1269–1354	อันดับหนึ่งใน "สี่ปรมาจารย์จิตรกรรมหยวน" เจ้าของภาพ "富春山居圖"	ฉางสู่ (เจียงซู)
หวงเต้าพัว (黃道婆)	ราว 1245–1330	สตรีผู้ปฏิรูปเทคนิคทอฝ้าย นำความรู้จากไหหลำกลับไปสอนที่เซี่ยงไฮ้ ชาวบ้านตั้งศาลบูชา	ซงเจียง (เซี่ยงไฮ้)

ราชวงศ์หมิงถึงต้นสาธารณรัฐ

ชื่อ	ปี	ความสำคัญ	ถิ่นเดิม
【แต้จิ๋ว】 黃錦 (แต้จิ๋ว อึ้งกิ๊ม / จีนกลาง หวงจิ่น)	สอบได้จิ้นซื่อปี 1622 (ปีเกิด–ตายแหล่งให้ไม่ตรงกัน)	ขุนนางแต้จิ๋วแซ่อึ้งที่ขึ้นถึงตำแหน่งเสนาบดีกรมพิธีการนครหนานจิง ไม่ยอมคุมงานสร้างศาลเชิดชูขันทีเว่ยจงเสียน บ้าน "黃尚書府" ยังตั้งอยู่ในเมืองแต้จิ๋ว ปู่ของท่านถูกโจรสลัดญี่ปุ่นจับในปี 1561	หมู่บ้านซ่างหวง ตำบลต้าเฉิง เหรียวเพ้ง
หวงจงซี (黃宗羲)	1610–1695	นักปราชญ์ปลายหมิงต้นชิง ผู้เขียน《明夷待訪錄》วิพากษ์ระบอบที่ผู้ปกครองถือแผ่นดินเป็นสมบัติส่วนตัว	อวี๋เหยา (เจ้อเจียง)
หวงจุนเสียน (黃遵憲)	1848–1905	กวีและนักการทูตปลายชิง เจ้าของวาทะ "我手寫我口" (เขียนอย่างที่ปากพูด) กงสุลใหญ่จีนประจำสิงคโปร์ตั้งแต่ปี 1891	เหมยโจว — คนแคะ
หวงไหน่ฉาง (黃乃裳)	1849–1924	ผู้นำการอพยพ พาชาวฝูโจว 1,118 คนไปบุกเบิกเมืองซิบู ซาราวัก ปี 1901–1902	หมิ่นชิง (ฝูเจี้ยน)
หวงซิง (黃興)	1874–1916	ผู้นำปฏิวัติซินไฮ่ คนสมัยนั้นเรียกคู่กับซุนยัดเซ็นว่า "孫黃" นำการลุกฮือหวงฮวากัง 27 เม.ย. 1911 จนถูกยิงขาดสองนิ้ว ได้ฉายา "ขุนพลแปดนิ้ว"	ฉางซา (หูหนาน)
หวงเหยียนเผย (黃炎培)	1878–1965	ผู้วางรากอาชีวศึกษาจีนสมัยใหม่	เซี่ยงไฮ้
【แต้จิ๋ว·เท่งไฮ้】 黃際遇 (แต้จิ๋ว อึ้งจี่หง่อ / จีนกลาง หวงจี้ยวี่)	1885–1945	ผู้บุกเบิกการสอนคณิตศาสตร์ระดับมหาวิทยาลัยสมัยใหม่ของจีน จบปริญญาโทมหาวิทยาลัยชิคาโกปี 1922 ตั้งและนำภาควิชาคณิตศาสตร์หลายมหาวิทยาลัย เขียนตำราเรื่องเสียงแต้จิ๋ว ปี 2025 มีภาพยนตร์《坪石先生》ที่ท่านเป็นตัวเอก แหล่งของมหาวิทยาลัยระบุว่าเป็น "黃程裔孫"	ตัวเมืองเท่งไฮ้ (澄城) ติดกับตงหู
【แต้จิ๋ว·เท่งไฮ้】 黃勖吾 (แต้จิ๋ว อึ้งเหียกโง้ / จีนกลาง หวงซวี่อู๋)	1907–1980 (อีกแหล่งว่าเกิด 1905)	นักอักษรวิจิตร ศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยหนานหยาง สิงคโปร์ บิดาเป็นพ่อค้าในเมืองไทยที่ให้ทุนตั้งโรงเรียนไห่ปินในซัวเถา	เจียงลิ้ม (樟林) เท่งไฮ้
หวงจี้กวาง (黃繼光)	1931–1952	ทหารที่เสียชีวิตในยุทธการซ่างกันหลิ่ง สงครามเกาหลี ถูกยกเป็นสัญลักษณ์ความกล้าหาญในจีน	เสฉวน

ข้อที่น่าสังเกตจากตารางนี้คือ ชื่อ "หวงฮวากัง" (黃花崗 เนินดอกไม้เหลือง) ที่ผูกกับหวงซิงเป็น ชื่อสถานที่ ไม่ใช่ชื่อคน ผู้จัดการฝังศพวีรชนเปลี่ยนชื่อเนินจาก "เนินดอกไม้แดง" เป็น "เนินดอกไม้เหลือง" ในรายชื่อวีรชน 72 คนที่สลักหินมีคนแซ่อึ้งสองคน และ 72 คือจำนวนที่ระบุชื่อได้ ไม่ใช่จำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมด ส่วน 黃際遇 คือการค้นพบที่ใกล้บ้านที่สุดของรายงานรอบนี้ ท่านเป็นคนในตัวเมืองเท่งไฮ้ แต่บทความของมหาวิทยาลัยครูเหอหนานปี 2025 ยอมรับว่า "แม้แต่ในบ้านเกิดเท่งไฮ้ก็ไม่ค่อยมีคนรู้จักชื่อท่าน" ข้อที่ว่าท่านเป็นลูกหลาน 黃程 ควรเขียนว่า "แหล่งข้อมูลระบุว่า" เพราะเป็นข้อมูลระดับสาแหรก

ยุคปัจจุบัน: วิทยาศาสตร์ วิชาการ ธุรกิจ และบันเทิง

ชื่อ	ปี	ความสำคัญ	ถิ่นเดิม
หวงปินหง (黃賓虹)	1865–1955	ปรมาจารย์ภาพทิวเขาของจีนยุคใหม่	อานฮุย / เจ้อเจียง
【แต้จิ๋ว】 黃獨峰 (หวงตู๋เฟิง)	1913–1998	จิตรกรสำนักหลิ่งหนาน เคยอยู่อินโดนีเซียราวแปดปี	เก๊กเอี๊ย
หวงหย่งอวี้ (黃永玉)	1924–2023	จิตรกรชาวถู่เจีย ร่วมวาด "แสตมป์ลิง" ปี 1980 แสตมป์นักษัตรชุดแรกของจีน	หูหนาน
【ถิ่นแต้จิ๋ว·แคะ】 黃旭華 (หวงซวี่หัว)	1926–2025	หัวหน้าผู้ออกแบบเรือดำน้ำนิวเคลียร์รุ่นแรกของจีน ได้รับเหรียญสาธารณรัฐปี 2019 (สื่อเรียก "บิดาเรือดำน้ำนิวเคลียร์" แต่มีผู้โต้แย้งฉายานี้) ท่านกล่าวเองว่า "ผมเป็นคนแคะ บรรพบุรุษอยู่เจียหยาง เกิดที่ซ่านเหว่ย"	เก๊กเอี๊ย
【แต้จิ๋ว】 黃挺 (หวงถิ่ง)	เกิด 1947	นักประวัติศาสตร์แต้จิ๋วศึกษาชั้นนำ ผลงาน《潮汕史》5 เล่ม (2025) และหนังสือเรื่องสังคมและตระกูลแต้จิ๋วตั้งแต่ศตวรรษที่ 16	ภูมิลำเนาเก๊กเอี๊ย เติบโตในเท่งไฮ้
หวงคุน (黃昆)	1919–2005	ผู้วางรากฟิสิกส์ของแข็งและสารกึ่งตัวนำของจีน	เจ้อเจียง
เจนเซน หวง (黃仁勳 — แต้จิ๋ว อึ้งยิ้งฮึง / จีนกลาง หวงเหรินซวิน)	เกิด 1963	ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอ NVIDIA (1993)	บิดามาจากชิงเถียน เจ้อเจียง เกิดที่ไทเป
หวงเจิง (黃崢 Colin Huang)	เกิด 1980	ผู้ก่อตั้ง Pinduoduo บริษัทแม่ของ Temu	หางโจว
【แต้จิ๋ว】 หวง กวางอวี้ (黃光裕 — แต้จิ๋ว อึ้งกวงยู่)	เกิด 1969	ผู้ก่อตั้งกั๋วเหม่ย (GOME) ปี 1987 มหาเศรษฐีอันดับ 1 ของจีนตาม Hurun ปี 2004, 2005 และ 2008 ถูกตัดสินจำคุก 14 ปีในปี 2010 พ้นโทษปี 2021	หมู่บ้านเฟิ่งหู ตำบลถงอวี๋ เตี่ยเอี๊ย
【แต้จิ๋ว】 หวงเย่าหมิง (黃耀明 Anthony Wong Yiu-ming)	เกิด 1962	นักร้องนำวง Tat Ming Pair ของฮ่องกง	บ้านเดิมเตี่ยเอี๊ย
หวงจาน (黃霑 James Wong)	1941–2004	นักแต่งเพลงฮ่องกง เจ้าของเพลง《滄海一聲笑》	พานอี๋ว์ — กวางตุ้ง
หวงเจียจวี (黃家駒 Wong Ka Kui)	1962–1993	นักร้องนำวง Beyond	ไท่ซาน — กวางตุ้ง
หวงชิวเซิง (黃秋生 Anthony Wong)	เกิด 1961	นักแสดงฮ่องกง ได้รางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมฮ่องกงสามครั้ง	ฮ่องกง
หวงป๋อ (黃渤)	เกิด 1974	นักแสดงจีน เล่นภาพยนตร์ที่ถ่ายในไทย《人再囧途之泰囧》(Lost in Thailand)	ชิงเต่า

เจนเซน หวง กับเมืองไทย บทความเจนเซน หวง แซ่อึ้ง สายเลือดจีนเบื้องหลังผู้นำ NVIDIAของเว็บเล่าว่าท่านเกิด 17 กุมภาพันธ์ 1963 ที่ไทเป เติบโตที่ไถหนาน ครอบครัวเคยอยู่ไทยราวสี่ปีเพราะงานของบิดา ก่อนท่านถูกส่งไปสหรัฐฯ ในปี 1973 วิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุเพิ่มว่าช่วงที่อยู่กรุงเทพฯ ท่านเรียนที่โรงเรียนนานาชาติร่วมฤดี บทความของเว็บยังเล่าเรื่องสายสัมพันธ์ตระกูลหลัวแห่งไถหนานที่ทำให้ลิซา ซู ซีอีโอ AMD ต้องเรียกท่านว่า "เปี่ยวจิ้ว" (表舅) ชื่อแต้จิ๋วของท่าน "อึ้งยิ้งฮึง" ตรวจกับพจนานุกรม Mogher แล้ว (黃 ng5 · 仁 ring5 · 勳 hng1)

หวง กวางอวี้ กับเมืองไทย บทความหวง กวางอวี้ มหาเศรษฐีแต้จิ๋วแซ่อึ้งของเว็บเล่าเรื่องการสร้างและการล่มของกั๋วเหม่ยไว้อย่างเป็นกลางตามคำพิพากษา วิกิพีเดียภาษาจีนเพิ่มว่าบรรพบุรุษของท่าน "เคยเป็นพ่อค้าโพ้นทะเลชื่อดังในไทย" ส่วนวันเกิดยังต่างกันระหว่างวิกิพีเดียภาษาจีน (9 พ.ค. 1969 ซึ่งเว็บใช้) กับภาษาอังกฤษ (24 มิ.ย. 1969)

เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และโลกตะวันตก

ชื่อ	ความสำคัญ	ถิ่นเดิม / กลุ่มภาษา
Wee Kim Wee (黃金輝, 1915–2005)	ประธานาธิบดีคนที่ 4 ของสิงคโปร์ (1985–1993)	ฮกเกี้ยน หลงไห่
Wee Kheng Chiang (黃慶昌) และ Wee Cho Yaw (黃祖耀)	ผู้ก่อตั้งและประธานธนาคาร UOB สองรุ่น	ฮกเกี้ยน กิมหมึง
ลอว์เรนซ์ หว่อง (黃循財)	นายกรัฐมนตรีคนที่ 4 ของสิงคโปร์ ตั้งแต่ 15 พ.ค. 2024	ไหหลำ เหวินชาง
Ng Teng Fong (黃廷方, 1928–2010)	ผู้ก่อตั้ง Far East Organization (มักเขียนชื่อผิดเป็น 黃廷芳)	ผูเถียน กลุ่มภาษาเฮงฮวา
Oei Tiong Ham (黃仲涵)	"ราชาน้ำตาลแห่งชวา"	ฮกเกี้ยน ถงอาน
Eka Tjipta Widjaja (黃奕聰)	ผู้ก่อตั้งกลุ่มซินาร์มาส	ฮกเกี้ยน เฉวียนโจว
พี่น้องฮาร์โตโน (黃惠祥, 黃惠忠)	เจ้าของ Djarum และผู้ถือหุ้นใหญ่ BCA	ฮกเกี้ยน จิ้นเจียง
Wong Kim Ark (黃金德)	คดีศาลสูงสุดสหรัฐฯ ปี 1898 เรื่องสิทธิพลเมืองโดยการเกิด	ไท่ซาน
Anna May Wong (黃柳霜, 1905–1961)	ดาราฮอลลีวูดเชื้อสายจีนคนแรก	ไท่ซาน
Penny Wong (黃英賢)	รัฐมนตรีต่างประเทศออสเตรเลียตั้งแต่ปี 2022	บิดาเป็นชาวจีนมาเลเซีย ย่าเป็นคนแคะ
Patrick Soon-Shiong (黃馨祥)	ศัลยแพทย์ ผู้คิดค้นยามะเร็ง เจ้าของ Los Angeles Times ชื่อสกุลสากลไม่มีคำว่า Wong แต่แซ่เดิมคือ 黃	บิดามารดาเป็นคนแคะจากเหมยเซี่ยน

ข้อสังเกตจากตารางรวมคือ คนแต้จิ๋วแซ่อึ้งไม่ค่อยอยู่ในระดับ "ตำนานของชาติจีน" แบบหวงซิงหรือหวงจงซี แต่โดดเด่นในสามทาง คือ การศึกษาและวิชาการระดับภูมิภาค (黃際遇 黃勖吾 黃挺) ขุนนางท้องถิ่น (黃錦) และธุรกิจโพ้นทะเลที่เชื่อมไทยกับฮ่องกงและจีน (กาญจนพาสน์ หวง กวางอวี้) และแทบทุกคนในกลุ่มนี้มีสายสัมพันธ์กับเมืองไทย บิดาของ 黃勖吾 ค้าขายในไทย บรรพบุรุษของหวง กวางอวี้เป็นพ่อค้าในไทย และตระกูลกาญจนพาสน์เริ่มจากร้านนาฬิกาในเยาวราช

11. ตัวละครแซ่อึ้งในนิยาย สามก๊ก หนัง และความเชื่อ

คนไทยหลายคนรู้จักแซ่อึ้งครั้งแรกจากนิยายกำลังภายในหรือสามก๊ก มากกว่าจากตำราประวัติศาสตร์ ตัวละครแซ่อึ้งแบ่งได้สามระดับ คือ บุคคลจริงที่ถูกเล่าเกินจริงในนิยาย ตัวละครแต่งล้วน และตัวละครที่ "ดูเหมือน" แซ่อึ้งแต่ไม่ใช่ เพราะอักษร 黃 ในชื่อแปลว่าสีเหลืองเท่านั้น

ตัวละคร	เรื่อง	ชื่อไทย	ฐานประวัติศาสตร์
黃藥師	มังกรหยก (กิมย้ง)	อึ้งเอี๊ยะซือ "มารบูรพา"	ตัวละครแต่ง ไม่มีต้นแบบที่ยืนยันได้
黃蓉	มังกรหยก ภาค 1–2	อึ้งย้ง	ตัวละครแต่ง
黃裳	มังกรหยก (ผู้เขียนคัมภีร์เก้าอิม)	—	บุคคลจริง (1044–1130) จอหงวนปี 1082 ผู้ดูแลการพิมพ์คัมภีร์เต๋า《政和萬壽道藏》
黃天霸	《施公案》 และงิ้วปักกิ่ง	อึ้งเทียงป้า	ตัวละครแต่ง ส่วนขุนนาง 施世綸 มีตัวตนจริง
黃飛虎	ห้องสิน (封神演義)	หวงเฟยหู่ ห้องสินฉบับไทยเรียก อึ้งปวยฮอ หรือ "บูเสงอ๋อง"	ตัวละครแต่ง หลังตายได้รับแต่งตั้งเป็นเทพแห่งเขาไท่ซาน
黃忠	สามก๊ก	ฮองตง	บุคคลจริง ฆ่าแฮหัวเอี๋ยนที่เขาเตงกุนสันปี 219
黃蓋	สามก๊ก	อุยกาย	บุคคลจริง เสนอการโจมตีด้วยไฟที่ผาแดง
黃氏 (ภรรยาขงเบ้ง)	สามก๊ก	อุ๋ยซี	บุคคลจริง แต่ชื่อ "黃月英" เป็นชื่อในคติชาวบ้าน
黃承彥	สามก๊ก	อุยสิง่าน หรือ ฮองเสงหงัน	บุคคลจริง พ่อตาของขงเบ้ง
黃祖	สามก๊ก	หองจอ เจ้าเมือง "กังแฮ" (江夏)	บุคคลจริง ตายปี 208
黃皓	สามก๊ก	ฮุยโฮ	บุคคลจริง ขันทีจ๊กก๊ก
黃飛鴻	ภาพยนตร์กว่าร้อยเรื่อง	หว่องเฟยหง / หวงเฟยหง	บุคคลจริง ครูมวยและหมอกระดูกกว่างโจว
黃大仙 (黃初平)	ความเชื่อลัทธิเต๋า	หวังต้าเซียน / วัดหว่องไท่ซิน	ตำนานใน《神仙傳》 วัดในฮ่องกงตั้งปี 1921
東海黃公	ละครกายกรรมสมัยฮั่นตะวันตก	—	บันทึกใน《西京雜記》
黃風怪, 黃袍怪, 黃眉大王	ไซอิ๋ว	อึ้งฮองใต้อ๋อง, ปิศาจอึ่งเพ้า, อึ้งไบ๋ใต้อ๋อง	ไม่ใช่แซ่ 黃 ในชื่อแปลว่าสีเหลือง
黃衫女	ดาบมังกรหยก	หญิงชุดเหลือง	ไม่ใช่แซ่อึ้ง วิกิพีเดียจีนจัดไว้ในตระกูลเอี้ย (楊)

อึ้งเอี๊ยะซือและอึ้งย้ง: แซ่อึ้งที่คนไทยรู้จักจากมังกรหยก

อึ้งเอี๊ยะซือ (黃藥師 — จีนกลาง หวงเย่าซือ) คือ "มารบูรพา" (東邪) เจ้าเกาะดอกท้อ หนึ่งในห้ายอดฝีมือของมังกรหยกที่กิมย้งเขียนในปี 1957–1959 บทความอึ้งเอี๊ยะซือ มารบูรพาแห่งมังกรหยกของเว็บอธิบายว่าคำว่า "เสีย" ในฉายาแปลว่าดูหมิ่นจารีต ไม่ได้แปลว่าทำชั่ว ท่านเป็นปราชญ์รอบด้าน คิดวิชาเองหลายวิชา และเป็นพ่อที่ปากแข็งของอึ้งย้ง (黃蓉 — จีนกลาง หวงหรง) ที่มาของชื่อ 藥師 มีผู้เสนอสองทาง คือพระไภษัชคุรุ (藥師佛) และนามเดิมของแม่ทัพหลี่จิ้งสมัยถัง ทั้งสองเป็นการตีความของนักอ่าน กิมย้งไม่เคยระบุไว้ บทวิจารณ์จีนบางชิ้นเรียกความพยายามหาต้นแบบจริงของตัวละครนี้ว่า "穿鑿附會" คือฝืนโยง

ชื่อ "อึ้งเอี๊ยะซือ" และ "อึ้งย้ง" เป็นชื่อในฉบับแปลไทยที่ใช้มาตั้งแต่ฉบับแรก วิกิพีเดียภาษาไทยระบุว่าจำลอง พิศนาคะ เป็นผู้แปลมังกรหยกฉบับถูกลิขสิทธิ์คนแรกในปี พ.ศ. 2500 ก่อนที่ น. นพรัตน์ และ ว. ณ เมืองลุง จะแปลฉบับอื่นตามมา ชื่อทั้งสองจึงคงไว้ตามฉบับแปล

ตัวละครแซ่อึ้งในโลกกิมย้งที่มีต้นแบบจริงมีเพียงคนเดียว คือ 黃裳 ผู้เขียนคัมภีร์เก้าอิมในนิยาย ประวัติศาสตร์บันทึกว่า 黃裳 (1044–1130) เป็นจอหงวนปี 1082 และเป็นผู้ดูแลการพิมพ์คัมภีร์《政和萬壽道藏》จริง กิมย้งนำชื่อคนจริงมาแต่งต่อว่าท่านรู้แจ้งวิชาจากการตรวจคัมภีร์ ข้อน่ารู้คือท่านเป็นคนหนานผิง ฝูเจี้ยน อยู่ในแถบเดียวกับถิ่นของหวงเฉี้ยวซาน

อึ้งเทียงป้า (黃天霸): จอมยุทธ์สายกฎหมาย

อึ้งเทียงป้า (黃天霸 — จีนกลาง หวงเทียนป้า) เป็นตัวเอกของนิยาย《施公案》สมัยชิง ฉบับเก่าสุดมีคำนำปี 1798 ยาว 528 ตอน บทความหวงเทียนป้า จอมยุทธ์สายกฎหมายของเว็บตรวจกับต้นฉบับไว้ละเอียดว่า ท่านเป็นอดีตจอมยุทธ์สายโจรที่หันมารับใช้ขุนนางซือซื่อหลุน (施世綸) ใช้ลูกดอกทอง (金鏢) เป็นอาวุธ และต้องฆ่าพี่น้องร่วมสาบานที่หมู่บ้านเอ้อหู่ ตอนจบในต้นฉบับท่านได้เป็นแม่ทัพ ได้เสื้อเหลือง (黃馬褂) และยศ 宮保 ส่วนตอนจบแบบโศกนาฏกรรมเป็นเรื่องที่แต่งเสริมภายหลัง ยังไม่พบว่า《施公案》เคยแปลเป็นไทย ชื่อแต้จิ๋ว "อึ้งเทียงป้า" จึงเป็นชื่อที่คนไทยเชื้อสายจีนเรียกจากงิ้ว เกร็ดเล็ก ๆ คือยศ 宮保 ของท่านเป็นยศเดียวกับที่ทำให้เกิดชื่ออาหาร "宮保雞丁" แต่อาหารนั้นตั้งตามยศของขุนนางติงเป่าเจิน ไม่เกี่ยวกับอึ้งเทียงป้า

ห้องสิน: หวงเฟยหู่ หรือ "อึ้งปวยฮอ"

ในห้องสิน (封神演義) ตระกูลอึ้งมีบทบาทมากที่สุดในวรรณกรรมเทพเจ้า หวงเฟยหู่ (黃飛虎) เป็นแม่ทัพใหญ่ของราชวงศ์ซาง แปรพักตร์ไปเข้าฝ่ายโจวหลังภรรยาและน้องสาวถูกต๋าจี่วางแผนจนตาย หลังตายในศึกได้รับแต่งตั้งเป็น 東岳泰山天齊仁聖大帝 เทพเจ้าเขาไท่ซาน ส่วนบุตรชาย 黃天化 ได้เป็น "炳靈公" ห้องสินฉบับแปลไทยสมัยรัชกาลที่ 2 ใช้ "อึ้ง" กับทั้งตระกูลนี้ เช่น อึ้งปวยฮอ (黃飛虎) อึ้งเทียนฮัว (黃天化) อึ้งกุ๋น (黃滾 บิดา) และนางอึ้งกุยหุย (黃貴妃 น้องสาว) ห้องสินยังเคยถูกทำเป็นบทละครไทย ซึ่งทำให้ชื่อตระกูลอึ้งในนิยายนี้เข้าไปอยู่ในวรรณคดีไทยด้วย

สามก๊ก: ฮองตง อุยกาย และเมือง "กังแฮ"

ฮองตง (黃忠) ในประวัติศาสตร์เป็นขุนพลจ๊กก๊กชาวหนานหยาง ผลงานใหญ่คือการรบที่เขาเตงกุนสัน (定軍山) ปี 219 ที่ฆ่าแฮหัวเอี๋ยน ส่วนภาพ "ขุนพลชราที่ถูกขงเบ้งยั่วว่าแก่" เป็นของนิยาย คำว่า "老黃忠" กลายเป็นสำนวนจีนเรียกคนแก่ที่ยังแข็งแรง ข้อน่ารู้คือภาพยนตร์จีนที่มักนับเป็นเรื่องแรก《定軍山》(1905) ถ่ายท่างิ้วของถานซินเผย (譚鑫培) ในบทฮองตง แม้สถานะ "เรื่องแรก" จะยังมีผู้แย้ง และฟิล์มก็สูญหายไปแล้ว

อุยกาย (黃蓋) ขุนพลอาวุโสของง่อก๊ก ในประวัติศาสตร์ท่านเป็นผู้เสนอการโจมตีด้วยไฟในศึกผาแดงปี 208 และไปแสร้งยอมแพ้ด้วยตัวเอง แต่ฉากยอมให้จิวยี่โบยตามกลยุทธ์ทุกข์กาย (苦肉計) ไม่มีในพงศาวดาร นิยายแต่งเพิ่ม จากฉากนี้ภาษาจีนจึงมีคำเปรียบ "周瑜打黃蓋——一個願打，一個願挨" (จิวยี่ตีอุยกาย ฝ่ายหนึ่งเต็มใจตี อีกฝ่ายเต็มใจโดน)

หองจอ (黃祖) ขุนพลของเล่าเปียว วิกิพีเดียไทยเรียกท่านว่า "เจ้าเมืองกังแฮ" ซึ่งก็คือ 江夏 จวิ้นวั่งของแซ่อึ้ง นี่เป็นสะพานที่น่าสนใจระหว่างสามก๊กกับคนแซ่อึ้งในไทย ชื่อ "กังเฮ่" บนสุสานที่ศรีราชาเคยปรากฏในสามก๊กฉบับไทยมากว่า 200 ปีแล้วในชื่อ "เมืองกังแฮ" ส่วน อุ๋ยซี ภรรยาขงเบ้ง ตำรา《襄陽記》บันทึกว่าบิดา อุยสิง่าน (黃承彥) บอกขงเบ้งว่ามีบุตรสาว "ผมเหลืองผิวคล้ำ แต่ความสามารถคู่ควรกับท่าน" ชื่อ "黃月英" และเรื่องที่นางสร้างโคยนต์เป็นตำนานชั้นหลัง

หว่องเฟยหง (黃飛鴻): คนจริงที่กลายเป็นตำนานภาพยนตร์

หว่องเฟยหง (黃飛鴻 — กวางตุ้ง Wong Fei-hung / จีนกลาง หวงเฟยหง) มีตัวตนจริง เป็นครูมวยหงฉวน (洪拳) หมอต่อกระดูก และนักเชิดสิงโตที่ได้ฉายา "ราชาสิงโตแห่งกว่างโจว" ท่านเปิดคลินิก "寶芝林" ที่กว่างโจวในปี 1886 บิดาคือ 黃麒英 หนึ่งใน "สิบพยัคฆ์กวางตุ้ง" ปีเกิดมีสองข้อมูล (1847 หรือ 1856) วิกิพีเดียภาษาจีนให้ปีตาย 1925 แต่แผ่นจารึกในหอรำลึกที่เขาซีเฉียวเขียน 1924 ฮ่องกงสร้างภาพยนตร์เรื่องของท่านเกือบ 80 เรื่องในทศวรรษ 1950–1960 ส่วนใหญ่กวานเต๋อซิงแสดงนำ และชุดของฉีเคอะที่เจ็ท ลี แสดงตั้งแต่ปี 1991 ทำให้คนไทยรู้จักในชื่อ "หวงเฟยหง" วิชาหลายอย่างในภาพยนตร์ เช่น "เตะไร้เงา" เป็นของที่แต่งเสริม ท่านเป็นคนกวางตุ้งจากหมู่บ้านลู่โจว ซีเฉียว ไม่ใช่แต้จิ๋ว

หวังต้าเซียน (黃大仙): เทพแซ่อึ้งที่คนไทยไปไหว้ถึงฮ่องกง

เทพที่คนไทยรู้จักในชื่อ "หวังต้าเซียน" คือ 黃初平 (หวงชูผิง) หรือ 黃大仙 ตำนานใน《神仙傳》เล่าว่าเด็กเลี้ยงแกะชาวจินหัว เจ้อเจียง สมัยจิ้นตะวันออก บำเพ็ญอยู่บนเขาชื่อซง (赤松山) นาน 40 กว่าปี เมื่อพี่ชายตามหาพบ ท่าน "ตะคอกหินให้กลายเป็นแกะ" (叱石成羊) ราชสำนักซ่งพระราชทานนาม "養素淨正真人" ปี 1897 มีการทรงเจ้าที่พานอี๋ว์ทำให้ความเชื่อนี้แพร่หลายในกวางตุ้ง ปี 1921 ตั้งศาลที่เกาลูน และปี 1925 ใช้ชื่อ "赤松黃仙祠" วัดนี้ขึ้นทะเบียนเป็นอาคารประวัติศาสตร์ชั้นหนึ่งของฮ่องกงในปี 2010 วันเกิดเทพคือ 23 ค่ำ เดือน 8 จีน

ชื่อไทย "หวัง" ในคำว่าหวังต้าเซียนถอดเสียงคลาดเคลื่อน เพราะอักษรคือ 黃 ไม่ใช่ 王 วิกิพีเดียไทยใช้ชื่อวัดว่า "วัดหว่องไท่ซิน" ตามเสียงกวางตุ้ง ส่วนสื่อท่องเที่ยวไทยยังเรียก "วัดด้ายแดง" เพราะคนไทยนิยมไปขอคู่ที่ศาลเทพเจ้าด้ายแดงในวัด ไม่พบศาลอึ้งไต่เซียน (เสียงแต้จิ๋วของ 黃大仙) ในไทยจากแหล่งที่ค้น และควรระวังไม่สับสนกับ "黃仙" ทางภาคเหนือของจีน ซึ่งหมายถึงเทพเพียงพอนในความเชื่อ "保家仙" คนละองค์กัน

ตัวละครแซ่อึ้งอื่น และ "อึ้ง" ที่ไม่ใช่แซ่

• 東海黃公 ละครกายกรรมสมัยฮั่นตะวันตกเล่าเรื่องชายเฒ่าแซ่อึ้งที่ตอนหนุ่มปราบเสือได้ เมื่อแก่และดื่มเหล้ามากจนหมดฤทธิ์ ก็ถูกเสือขาวกิน นักประวัติศาสตร์ละครจีนนับเป็นละครยุคแรกที่มีโครงเรื่อง ตัวเอกของละครจีนเรื่องแรก ๆ จึงเป็นคนแซ่อึ้ง เช่นเดียวกับตัวเอกของภาพยนตร์จีนเรื่องแรก (ฮองตง)
• 黃石公 ชายชราที่ทดสอบเตียวเหลียงด้วยการทำรองเท้าตกจากสะพาน แล้วมอบตำราพิชัยสงคราม เป็นตำนานที่มีในสื่อจี้ แต่ตัวตนไม่แน่นอน
• ไซอิ๋วฉบับแปลไทย (พิมพ์ ร.ศ. 125–128) ถอด 黃 ที่แปลว่าสีเหลืองเป็น "อึ้ง" หรือ "อึ่ง" ด้วย เช่น อึ้งฮองใต้อ๋อง (黃風大王) ปิศาจอึ่งเพ้า (黃袍怪) และอึ้งไบ๋ใต้อ๋อง (黃眉大王) ปีศาจทั้งสามไม่ได้แซ่อึ้ง ตัวจริงคือเพียงพอนขนเหลือง ดาวขุย และเด็กตีระฆังของพระศรีอริยเมตไตรย บอส "黃風大聖" ในเกม Black Myth: Wukong (2024) ก็ดัดแปลงจากปีศาจตนแรก
• ข้อห้ามแต่งงานระหว่างแซ่เจิ้งกับแซ่อึ้ง เป็นตำนานที่เล่ากันว่ามาจากแม่ทัพ 黃梧 ซึ่งแปรพักตร์จากเจิ้งเฉิงกงไปเข้าข้างราชวงศ์ชิงและเสนอให้ทำลายสุสานตระกูลเจิ้ง เหตุการณ์ทางการเมืองมีจริง แต่ไม่มีหลักฐานเรื่องห้ามแต่งงาน (อ่านเรื่องแซ่เจิ้งได้ที่แซ่แต้ แซ่เจิ้ง (郑))

12. วัฒนธรรมประจำตระกูล

สิ่งที่ทำให้คนแซ่อึ้งซึ่งไม่เคยรู้จักกันรู้สึกเป็นญาติกันได้ คือชุดของความทรงจำร่วม ได้แก่ ชื่อหอ กลอนคู่หน้าศาล คำสอนประจำตระกูล อักษรประจำรุ่น และพิธีไหว้ บทความฉบับย่อของเว็บเรียกสิ่งเหล่านี้ว่า "ระบบความทรงจำร่วม" หัวข้อนี้รวบรวมตัวอย่างจริงพร้อมที่มา

กลอนคู่หน้าศาลบรรพชน (楹聯)

กลอนคู่	ความหมาย	ที่มาของคำ
江夏家聲遠，紫雲世澤長	ชื่อเสียงตระกูลจากเจียงเซี่ยไปไกล บุญบารมีสายจื่อหยุนยืนยาว	เจียงเซี่ยคือหวงเซียง จื่อหยุนคือหวงโส่วกง เป็นกลอนที่ใช้แพร่หลายที่สุด
江夏家聲遠，潁川世澤長	ชื่อเสียงจากเจียงเซี่ย คุณงามความดีจากอิ่งชวน	อิ่งชวนคือหวงป้า เจ้าเมืองอิ่งชวนสมัยฮั่น
西京賢相府，東觀大儒家	บ้านอัครเสนาบดีปราดเปรื่องแห่งนครตะวันตก ตระกูลปราชญ์แห่งหอตงกวาน	ซีจิง (ฉางอาน) คือหวงป้า ตงกวาน (หอตำราราชสำนักฮั่น) คือหวงเซียง พบที่ศาลตระกูลอึ้งเหมยโจว (สร้างปี 1750)
江夏黃童，天下無雙	เด็กแซ่อึ้งแห่งเจียงเซี่ย ใต้หล้าไม่มีใครเทียม	วลียกย่องหวงเซียงในโฮ่วฮั่นซู ใช้ที่สมาคมชาวไหหลำแซ่อึ้งในสิงคโปร์
繼春申世德 叔度家風 … 揚江夏聲徽 峭公詩訓 駿馬精神播五洲	สืบคุณธรรมชุนเซินจวินกับแบบอย่างซูตู้ เผยชื่อเสียงเจียงเซี่ย ใช้กลอนสอนลูกของเฉี้ยวซานกง ให้จิตวิญญาณ "ม้าศึก" กระจายไปห้าทวีป	ศาลเฉี้ยวซานกงที่เส้าอู่ ซูตู้ (叔度) คือหวงเซี่ยน

แผ่นป้ายสี่อักษรที่พบบ่อยยังมี "江夏世家" (ตระกูลจากเจียงเซี่ย) ซึ่งใช้แพร่หลายในเท่งไฮ้ "孝思維則" (ความกตัญญูคือหลักยึด) ด้านหลังซุ้มประตูศาล 己略黃公祠 และ "孝行流芳" ที่ศาลตระกูลอึ้งซ่างชวน เซินเจิ้น กลอนคู่ส่วนใหญ่ยกบุคคลสามกลุ่มซ้ำกัน คือหวงป้า หวงเซียง และสายจื่อหยุน ส่วนกลอน "江夏淵源遠…" ที่บางบ้านอาจได้ยิน การค้นรอบนี้ยังไม่พบครบคู่ ถ้าบ้านใดมีป้ายนี้ ควรถ่ายภาพป้ายจริงไว้เป็นหลักฐาน

คำสอนประจำตระกูล (家訓)

1.《家戒》ของหวงถิงเจียน (ค.ศ. 1094) เป็นคำสอนของคนแซ่อึ้งตัวจริงที่ระบุผู้เขียนและปีได้ รวมอยู่ใน《戒子通錄》 สมัยซ่ง ลงท้ายว่า "時紹聖元年八月日書" เนื้อหาเล่าว่าตระกูลอึ้งที่หมู่บ้านซวงจิ่ง "居雙井四世矣" (อยู่ที่ซวงจิ่งมาสี่ชั่วคน) แต่บางบ้านแยกครัวเพราะผลประโยชน์ส่วนตัว สายที่ไปอยู่ที่อื่นไม่ถึงสองชั่วคนก็สูญหรือยากจน ท่านจึงเขียนว่า "願以吾言敷而告之，吾族敦睦當自吾子起" (ขอให้นำคำของข้าไปบอกต่อ ความสามัคคีของตระกูลเราต้องเริ่มที่ลูกของข้า) สาระคือความสามัคคีในบ้านสำคัญกว่าผลประโยชน์ของแต่ละสาย

2. "祖訓族規" 16 ข้อ ในสาแหรกใหญ่สายเหอผิง (แหล่งของตระกูล เห็นเฉพาะหัวข้อ) ได้แก่ 忠君上 (ซื่อสัตย์ต่อผู้ปกครอง) 孝雙親 (กตัญญูต่อพ่อแม่) 篤友愛 (รักพี่น้อง) 重祠墓 (ดูแลศาลและสุสาน) 敬尊長 (เคารพผู้อาวุโส) 肅家門 (รักษาระเบียบในบ้าน) 謹嫁娶 (ระวังเรื่องแต่งงาน) 親族屬 (ใกล้ชิดญาติ) 睦里黨 (ปรองดองกับเพื่อนบ้าน) 訓誦讀 (สั่งสอนให้เรียน) 崇勤儉 (ขยันและประหยัด) 遵訓迪 (ทำตามคำสอน) 慎交游 (ระวังการคบคน) 戒興訟 (ห้ามก่อคดีความ) 戒奸淫 และ 戒賭博 (ห้ามประพฤติผิดทางเพศและห้ามเล่นพนัน) ยังไม่พบเอกสารที่เฉี้ยวซานกงเขียนคำสอนเองโดยตรง ข้อความเหล่านี้จึงเป็นของสาแหรกรุ่นหลัง

3. คำสอนแซ่อึ้งแบบแต้จิ๋ว (潮汕黃氏家訓) มีข้อความแทบเหมือนกับกฎตระกูลแซ่อึ้งชาวฮากกาที่ซ่างหาง แสดงว่าใช้ร่วมกันทั้งสองกลุ่ม ข้อที่น่าจดจำมีดังนี้

หัวข้อ	ข้อความ	ความหมาย
敦孝悌	孝悌為百行之道…吾族香公純孝	กตัญญูและรักพี่น้องเป็นรากของความดี ท่านหวงเซียงของตระกูลเรากตัญญูอย่างบริสุทธิ์
睦宗族	雖支分派別，則源同一脈，不可相視為秦越	แม้แยกสายก็มาจากต้นเดียว อย่ามองญาติต่างถิ่นเป็นคนแปลกหน้า (秦 กับ 越 คือสองแคว้นที่ห่างกันมาก)
和鄉鄰	務宜親異姓，如同骨肉之親	แม้ต่างแซ่ก็ให้รักเหมือนญาติ
務本業	業精於勤，而荒於嬉	ความเก่งมาจากความขยัน ความเสื่อมมาจากความเที่ยวเล่น
修墳墓	每年宜詣墓祭掃	ทุกปีต้องไปไหว้และทำความสะอาดสุสาน
戒犯諱	同源苗裔，每派宜擇定一字…	ลูกหลานจากต้นเดียวกันควรกำหนดอักษรประจำรุ่น เพื่อไม่ให้ชื่อซ้ำกับผู้อาวุโส

ข้อ 睦宗族 ตรงกับที่บทความหวงเฉี้ยวซานของเว็บเขียนไว้ว่า คำสอนของสายเจียหยางห้ามมองญาติต่างถิ่นเป็นคนแปลกหน้า และข้อ 戒犯諱 อธิบายที่มาของระบบอักษรประจำรุ่นได้ตรงที่สุด

อักษรประจำรุ่น (字輩)

คนจีนหลายตระกูลกำหนดอักษรหนึ่งตัวสำหรับแต่ละรุ่น คนรุ่นเดียวกันจะมีอักษรนั้นในชื่อเหมือนกัน แล้วร้อยอักษรเหล่านั้นเป็นบทกลอนให้จำง่าย ระบบนี้ช่วยให้ลูกหลานที่อยู่ห่างกันนับพันลี้รู้ว่าใครอยู่รุ่นไหน และนับญาติตามศักดิ์รุ่นได้ แม้อายุจะกลับกัน บทกลอนรุ่นของสายตงหูของครอบครัวเจ้าของเว็บ (炳金燕奕世昌隆…) และของสายอื่นในเท่งไฮ้อยู่ในหัวข้อ 8 ข้อสังเกตสำคัญคืออักษรรุ่นมักถูกตั้งใหม่ในระดับหมู่บ้านหรือสายย่อย บทกลอนของตงหูจึงไม่ซ้ำกับสายใดที่ค้นพบ การใช้อักษรรุ่นเชื่อมสายจึงต้องอาศัยสาแหรกที่บันทึกรุ่นก่อนหน้าบทกลอนด้วย

พิธีไหว้บรรพชนและวันสำคัญ

พิธี	สถานที่	วัน
เช็งเม้งที่สุสานกังเฮ่	บางพระ ศรีราชา	ช่วงเช็งเม้ง คนมาไหว้หลักหมื่น
ไหว้ใหญ่ศาลตระกูลอึ้งเก๊กตี๊	เท่งไฮ้	ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 9 จีน
ไหว้สุสาน 江夏黃公墓	เขาเหลียนฮวา เหรียวเพ้ง	ตั้งแต่ 1 ค่ำ เดือน 11 จีน
ไหว้ฤดูหนาวเฉี้ยวซานกง	เหอผิง เส้าอู่	10 ค่ำ เดือน 11 จีน (ครั้งแรก ธ.ค. 2024)
เทศกาลวัฒนธรรมหวงเซียง	อำเภออวิ๋นเมิ่ง หูเป่ย์	ครั้งแรก 27–28 ต.ค. 2011 มีสวนอนุสรณ์และหอ 江夏堂
ไหว้บรรพชนวันตงจื่อที่กังเฮ่ตึ๊งเซี่ยเหมิน	廈門江夏堂	วันตงจื่อ

บทความสุสานกังเฮ่ของเว็บอธิบายลำดับการไหว้ที่สุสานไว้ว่า ไหว้ศาลเจ้าที่ก่อน แล้วทำความสะอาดเนินสุสาน จัดเครื่องเซ่นตามลำดับอาวุโส จุดธูปเทียน และเผากระดาษเงินกระดาษทอง บทความเรื่องเจนเซน หวง ก็บันทึกธรรมเนียมในงานเช็งเม้งของตระกูลว่า คนอายุน้อยกว่าบางครั้งต้องให้คนอายุมากกว่าไหว้ตามศักดิ์รุ่น ไม่ใช่ตามอายุ

งานชุมนุมแซ่อึ้งโลก (世界黃氏宗親懇親大會)

สมาคมแซ่อึ้งโลกตั้งปี 1980 สำนักงานใหญ่อยู่ที่สมาคมแซ่อึ้งไต้หวัน วาระหนึ่งยาว 3 ปี และจัดงานชุมนุมปีละครั้งหมุนเวียนตามประเทศ แต่ละครั้งมีผู้ร่วมกว่าสองพันคน จุดประสงค์ที่ประกาศไว้คือ "敦親睦族、弘揚孝道" (ผูกพันญาติ และเผยแผ่ความกตัญญู)

ปีและวาระ	สถานที่	หมายเหตุ
2008 · วาระ 10 ครั้งที่ 1	Singapore Expo	เกือบ 3,000 คน มีคณะจากแต้จิ๋ว รวมทั้งเท่งไฮ้
2015 · วาระ 12 ครั้งที่ 2	ไหโข่ว ไหหลำ	คณะของศาลแซ่อึ้งไว่ผู่ เท่งไฮ้ ไปร่วม
2017 · วาระ 13 ครั้งที่ 1	เวินโจว เจ้อเจียง	กว่า 2,500 คนจาก 15 ประเทศ
2018 · วาระ 13 ครั้งที่ 2	ปอนเตียน ยะโฮร์ มาเลเซีย	มีคณะสมาคมแซ่อึ้งเจียงเซี่ยเท่งไฮ้ไปร่วม
2023 · วาระ 14 ครั้งที่ 1	พัทยา ประเทศไทย	เจ้าภาพคือสมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย
2024 · วาระ 14 ครั้งที่ 2	ยอกยาการ์ตา อินโดนีเซีย	มีคณะจากไทย
2027 · วาระ 15	หวงชวน เหอหนาน	ที่ตั้งเมืองเก่าแคว้นหวง

ศาลบรรพชนแบบไหนเป็นของแซ่อึ้ง

แบบแผนที่เห็นจากศาลหลายแห่งคือ ศาลตระกูลอึ้งต้องมีป้ายชื่อหอ ส่วนใหญ่เป็น "江夏堂" หรือชื่อที่สื่อความกตัญญู กลอนคู่มักยกหวงป้า หวงเซียง และสายจื่อหยุน ศาลแบบแต้จิ๋วเด่นด้านไม้แกะสลักลงรักปิดทองและงานกระเบื้องประดับหลังคา (嵌瓷) อย่างที่ศาล 己略黃公祠 ส่วนศาลในฝูเจี้ยนตอนเหนือ เช่น ศาลเฉี้ยวซานกงที่เส้าอู่ (อาคารปี 1889) เด่นที่กำแพงกันไฟรูปหัวม้า

13. อาหาร: อะไรเกี่ยวกับแซ่อึ้งจริง และอาหารบ้านเกิดแต้จิ๋ว

ตอบตรง ๆ ก่อนว่า ไม่มีอาหารจีนที่ตั้งชื่อตามแซ่อึ้ง แบบที่ "หมูตงพอ" (東坡肉) ตั้งชื่อตามซูตงพอ อาหารที่มีอักษร 黃 ในชื่อล้วนหมายถึงสีเหลืองหรือชื่อสถานที่ เช่น 黃酒 (เหล้าเหลือง) 黃燜雞 (ไก่ตุ๋นแบบหวงเหมิน) และ 黃橋燒餅 (ขนมของตำบลหวงเฉียว) ส่วน 宮保雞丁 ตั้งตามยศของขุนนางติงเป่าเจิน ไม่เกี่ยวกับอึ้งเทียงป้า แม้ในนิยายอึ้งเทียงป้าจะได้ยศ 宮保 เหมือนกัน

สี่เรื่องที่เกี่ยวกับคนแซ่อึ้งจริง

เรื่อง	สาระ
ชาซวงจิ่ง (雙井茶)	ข้อเขียนสมัยซ่งของเยี่ยเมิ่งเต๋อ (葉夢得) บอกว่าชาที่ดีที่สุดมาจากหมู่บ้านซวงจิ่ง ซึ่ง "即黃氏魯直家也" คือบ้านตระกูลอึ้งของหวงถิงเจียน และท่านเป็นผู้ทำให้ชานี้ดังในเมืองหลวง
《士大夫食時五觀》 ของหวงถิงเจียน	ท่านนำ "ข้อพิจารณาห้าประการก่อนกินข้าว" ของพุทธศาสนามาปรับให้บัณฑิตใช้ ข้อแรกคือ "計功多少，量彼來處" (นึกถึงแรงงานที่ทำให้ได้อาหารมา) และเขียนว่ามารยาทบนโต๊ะเป็นเรื่องปลายเหตุ การคิดพิจารณาขณะกินคือรากของการศึกษา
"黃公酒壚" ร้านเหล้าของชายแซ่อึ้ง	《世說新語》เล่าว่าหวังหรง (王戎) ผ่านร้านเหล้าของ "黃公" แล้วรำพึงถึงเพื่อนที่เคยดื่มด้วยกันซึ่งจากไปหมดแล้ว กวีรุ่นหลังใช้วลีนี้เป็นสำนวนคิดถึงเพื่อนที่ล่วงลับ
ชาสมุนไพร 黃振龍涼茶	หวงเจิ้นหลง (黃振龍) ชาวซานสุ่ย กวางตุ้ง คิดสูตรชาแก้ร้อนใน เปิดร้านแรกในกว่างโจวราวกลางทศวรรษ 1940 บุตรชายฟื้นแบรนด์ในปี 1996 เป็นตัวอย่างเดียวที่ชื่อคนแซ่อึ้งกลายเป็นชื่อเครื่องดื่ม

ส่วนตำนานที่ว่าหวงเฉาให้ชาวบ้านเสียบใบอ้ายที่ประตูในวันไหว้บ๊ะจ่างเพื่อไม่ให้ทหารทำร้าย เป็นธรรมเนียม ไม่ใช่อาหาร และแหล่งอื่นชี้ว่าคนแขวนใบอ้ายมาตั้งแต่สมัยจิ้น ก่อนหวงเฉานานมาก จึงเป็นการอธิบายย้อนหลัง

อาหารบ้านเกิดแต้จิ๋วและเท่งไฮ้ (อาหารของถิ่น ไม่ใช่ของแซ่)

อาหารต่อไปนี้เป็นอาหารที่ครอบครัวแซ่อึ้งจากแต้จิ๋วคุ้นเคย เพราะเป็นอาหารของบ้านเกิด ไม่ใช่อาหารของตระกูลอึ้งโดยเฉพาะ และไม่ใช่ทุกบ้านจะทำเหมือนกัน

ห่านพะโล้ (滷鵝) และห่านหัวสิงโต (獅頭鵝) คนแต้จิ๋วมีคำพูดว่า "無鵝不成宴" (งานเลี้ยงไม่มีห่านไม่ใช่งานเลี้ยง) ห่านพะโล้เป็นเครื่องเซ่นสำคัญในพิธีไหว้ปีใหม่และไหว้บรรพชน ปี 1957 กรมเกษตรมณฑลกวางตุ้งตั้งฟาร์มพันธุ์ห่านที่ไป๋ซา อำเภอเท่งไฮ้ จนเกิด "ห่านหัวสิงโตสายเท่งไฮ้" ชาวบ้านจึงพูดว่า ห่านใหญ่ของจีนอยู่ที่แต้จิ๋ว และห่านใหญ่ของแต้จิ๋วอยู่ที่เท่งไฮ้ พะโล้แบบเท่งไฮ้เป็นพะโล้เค็ม ต่างจากพะโล้หวานของบางถิ่นในเมืองแต้จิ๋ว และเดือนมกราคม 2026 "ห่านพะโล้เท่งไฮ้" ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมระดับเขต ร้านในกรุงเทพฯ บางร้านยังติดป้าย "潮州澄海鹵味"

ขนมก้วย (粿) ตามเทศกาล หนังสือพิมพ์หนานฟางรายวันเขียนว่าขนมก้วยเป็นเครื่องเซ่นสำคัญรองจากซาแซ (三牲) และมีคำพูดว่า "時節做時粿" (เทศกาลไหนก็ทำก้วยของเทศกาลนั้น)

เทศกาล	ขนมก้วย	ความหมาย / ชื่อที่คนไทยรู้จัก
ตรุษจีนถึงหยวนเซียว	甜粿, 發粿, 菜頭粿, 鼠殼粿	ขนมเข่ง ขนมถ้วยฟู ขนมผักกาด ทำครบ "หวาน ฟู และมีโชค" (菜頭 พ้องกับ 彩頭)
ไหว้ใหญ่ทุกเทศกาล	紅桃粿 อั่งถ่อก้วย	รูปลูกท้อหมายถึงอายุยืน สีแดงหมายถึงมงคล
เช็งเม้ง	朴籽粿 และขนมอื่น	—
สารทจีน	碗糕粿 (笑粿)	ขนมที่ปริเป็นดอก เรียกว่า "ยิ้ม" ถือเป็นมงคล
ตงจื่อ	冬節丸	บัวลอยตงจื่อ

ข้อ 修墳墓 ในคำสอนแซ่อึ้งแบบแต้จิ๋วสั่งให้ไปไหว้และทำความสะอาดสุสานทุกปี ขนมก้วยกับซาแซจึงเป็นของที่ใช้ทำตามคำสอนนี้ในชีวิตจริง ส่วนเรื่องอาหารของครอบครัวเจ้าของเว็บ สิ่งเดียวที่เว็บเล่าไว้คือสวนส้มหลังบ้านที่ตงหูในความทรงจำของอากง ซึ่งอยู่ในหัวข้อถัดไป

14. จากมุมของลูกหลานแซ่อึ้งในไทย

หัวข้อนี้ใช้เฉพาะเรื่องที่ MingPaPa (ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ ชื่อจีน 黃炳明 — แต้จิ๋ว อึ้งเป๋งเม้ง / จีนกลาง หวงปิ่งหมิง) เจ้าของเว็บ เล่าไว้แล้วในบทความต่าง ๆ ของเว็บ ท่านเป็นลูกหลานตระกูลอึ้งรุ่นที่ 3 ในไทย เรื่องของครอบครัวนี้เป็นตัวอย่างของสิ่งที่ครอบครัวไทยเชื้อสายจีนจำนวนมากเผชิญ คือรู้ว่าตัวเองแซ่อะไร รู้ชื่อหมู่บ้านคร่าว ๆ แต่สายที่ไกลกว่านั้นต้องค่อย ๆ ต่อจากเอกสารที่เหลืออยู่

อากง "บ้านเราอยู่เท่งไฮ้"

อากงของ MingPaPa คือ 黃璧卿 (แต้จิ๋ว อึ้งเปี้ยเค็ง / จีนกลาง หวงปี้ชิง) มาจากหมู่บ้านตงหู อำเภอเท่งไฮ้ แล้วมาตั้งรกรากในไทย บทความแผนที่เท่งไฮ้ 11 ตำบลและแขวงเล่าว่าตอนเด็ก อากงมักพูดสั้น ๆ ว่า "บ้านเราอยู่เท่งไฮ้" แล้วก็หยุดแค่นั้น ส่วนบทความตงหูกับสวนส้มในเรื่องเล่าอากงบันทึกเรื่องที่อากงเล่าให้พ่อ แล้วพ่อเล่าต่อให้ผู้เขียนว่า บ้านเดิมที่ตงหูมีสวนส้มอยู่หลังบ้าน เวลาคนเดินผ่านหน้าบ้านจะได้กลิ่นส้มออกมาถึงข้างนอก ผู้เขียนย้ำไว้เองว่าเรื่องสวนส้มเป็นความทรงจำของครอบครัวที่ส่งต่อปากต่อปาก ยังไม่มีเอกสารยืนยันโดยตรง แต่สอดคล้องกับภาพหมู่บ้านเกษตรบนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำหานของตงหูในอดีต

บทความสุสานตระกูลอึ้ง กังเฮ่ ศรีราชาบันทึกว่าอากงเป็นหนึ่งในคณะกรรมการที่ร่วมสร้างสุสานกังเฮ่ในยุคแรก จึงได้ที่ดินตำแหน่งดีในเฟสแรกของสุสาน อากง อาม่า และคุณพ่อของผู้เขียนฝังอยู่ที่สุสานกังเฮ่ และครอบครัวไปเช็งเม้งที่นั่นทุกปี

คุณพ่อ กล่องเอกสาร และนามสกุลที่เปลี่ยนสองครั้ง

คุณพ่อของ MingPaPa คือ นายวิชัย รังษีรัตนา (อึ้งกิมย้ง) ท่านฝากกล่องเอกสารเก่าไว้ผ่านแม่ให้ผู้เขียนเก็บรักษา ในกล่องมีผังสาแหรกลายมือ《黃隆昇公世系一覽表》 โฉนดที่ดินฉบับเดิมปี 1948 และคำร้องของลูกหลานปี 1997 ซึ่งเป็นที่มาของบทความสาแหรกตระกูลอึ้ง จาก 黃隆昇公 สู่บ้านเลขที่ 3 東湖村 บทความอื่นของเว็บยังเล่าว่าตอนเด็กผู้เขียนดูมังกรหยกกับพ่อครั้งแรกแล้วสะดุดกับแซ่ "อึ้ง" ของอึ้งเอี๊ยะซือ พ่อเคยเล่าเรื่องงิ้วอึ้งเทียงป้าตอนกินข้าวเย็น และทุกตรุษจีนพ่อแม่พาไปไหว้หลวงพ่อซำปอกงที่วัดกัลยาณมิตร ก่อนที่ผู้เขียนจะรู้ภายหลังว่าวัดนี้สร้างโดยขุนนางแซ่อึ้ง

นามสกุลของครอบครัวเปลี่ยนสองครั้ง บทความแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหนเล่าว่ารุ่นอากงที่มาจากเท่งไฮ้ยังใช้แซ่อึ้ง รุ่นคุณพ่อเปลี่ยนเป็นนามสกุล "รังษีรัตนา" และเมื่อราวยี่สิบปีก่อนครอบครัวเปลี่ยนมาใช้ "ศุภพิทักษ์พงษ์" ซึ่งแปลว่าความดีงามพิทักษ์วงศ์ตระกูล ครอบครัวนี้จึงเป็นตัวอย่างของบ้านที่ตั้งนามสกุลไทยตามความหมายที่อยากฝากไว้ ไม่ได้เก็บเสียงแซ่ไว้ในนามสกุล

ตามบทกลอนลำดับรุ่นของสายตงหู อักษรรุ่นของ MingPaPa คือ 燕 (เอี้ยน) และลูกทั้งสี่คนอยู่รุ่น 奕 (เอ็ก) บทความสาแหรกบันทึกด้วยว่าที่ตงหูยังมีลูกหลานรุ่น 奕 และ 世 อาศัยอยู่ และเริ่มมีรุ่น 昌 เกิดใหม่แล้ว

สายโยงจากบ้านเลขที่ 3 ถึงวันนี้

สายข้างล่างนี้ใช้เฉพาะสิ่งที่เจ้าของเว็บเผยแพร่หรือแจ้งไว้แล้ว ช่วงที่ยังไม่รู้เขียนไว้ตรง ๆ ว่า "ยังไม่ทราบ"

ลำดับ	บุคคล	สิ่งที่รู้
ก่อนหน้า	(ยังไม่ทราบ)	เอกสารครอบครัวบันทึกว่าสายนี้ย้ายจากย่านฮู้โอ้วตู เก๊กเอี๊ย เข้าตงหูในกลางราชวงศ์ชิง
ต้นสาย	黃隆昇公 (อึ้งล้งเซงกง)	บ้านเลขที่ 3 ถนนตี๊เกี้ยกัก (池仔角路) หมู่บ้านตงหู โฉนดปี 1948 ในชื่อ 黃隆昇
รุ่นบุตร	黃維欽 · 黃維相 · 黃維榮 (สาม 房)	สายที่สามไล่ชื่อลูกหลานละเอียดที่สุด มีรุ่น 錦
ช่วงกลาง	(ยังไม่ทราบ)	ยังไม่รู้ว่าครอบครัวอยู่ 房 ใด และมีกี่รุ่นระหว่างรุ่น 錦 กับรุ่นอากง
อากง	黃璧卿 อึ้งเปี้ยเค็ง	มาจากตงหู มาตั้งรกรากในไทย (ยังไม่ทราบปีที่เดินทาง) กรรมการร่วมสร้างสุสานกังเฮ่ยุคแรก
คุณพ่อ	วิชัย รังษีรัตนา (อึ้งกิมย้ง)	ผู้เก็บและส่งต่อเอกสารครอบครัว
รุ่นปัจจุบัน	黃炳明 MingPaPa	รุ่นอักษร 燕 ลูกหลานแซ่อึ้งรุ่นที่ 3 ในไทย

ที่มาของสาย: ตามที่สรุปไว้ในหัวข้อ 8 เอกสารของครอบครัวบันทึกว่าสายนี้ย้ายจากย่านฮู้โอ้วตูของเก๊กเอี๊ยในกลางราชวงศ์ชิง ในย่านนั้นตระกูลอึ้งใหญ่คือสายฮ่งโคยแห่งหมู่บ้านกึ่งบ๋วย ซึ่งพงศาวลีจัดไว้ในสายหวงเฉี้ยวซาน สมมติฐานที่สมควรถือไว้ก่อนจึงเป็นสายนี้ แต่ยังต้องรอป้ายบรรพบุรุษหรือสมุดตระกูลยืนยัน ส่วนสาย 黃程 แห่งเก๊กตี๊และลูกหลาน 黃時晦 น่าจะเป็นแซ่อึ้งกลุ่มอื่นในเท่งไฮ้

เรื่องที่ครอบครัวนี้ทำไปแล้วและยังทำต่อ คือสิ่งที่บ้านแซ่อึ้งอื่นทำได้เหมือนกัน ได้แก่ เก็บเอกสารเก่าไว้ บันทึกเรื่องที่ผู้ใหญ่เล่าก่อนจะเลือนหาย แยกให้ชัดว่าข้อไหนมีเอกสาร ข้อไหนเป็นคำเล่า และค่อย ๆ ตรวจกับแหล่งในจีน บทความตงหูของเว็บยังวางงานถัดไปไว้ คือค้นเกี๊ยวโพยที่จ่าหน้าถึง "東湖鄉池仔角"

15. วิธีสืบรากแซ่อึ้งของบ้านคุณ

คำแนะนำในหัวข้อนี้รวบรวมจากวิธีที่บทความของเว็บใช้จริง และจากแหล่งข้อมูลที่การค้นรอบนี้พบ เรียงจากสิ่งที่ทำได้ที่บ้านไปจนถึงสิ่งที่ต้องติดต่อหน่วยงานในจีน

ขั้นที่ 1: ถามผู้ใหญ่ในบ้านให้ได้สามคำ

ถ้านามสกุลของบ้านไม่มีคำว่าแซ่แล้ว วิธีที่ได้ผลที่สุดคือถามผู้ใหญ่ว่ารุ่นก่อนใช้แซ่อะไร ตามด้วยชื่ออำเภอ และชื่อหมู่บ้านหรือตำบล คนรุ่นอากงอาม่ามักพูดเป็นสองชั้น เช่น "เท่งไฮ้ หล่งโตว" หรือ "เท่งไฮ้ โคยนั้ม" ชื่อชั้นที่สองคือกุญแจ เพราะช่วยตีวงจากทั้งอำเภอลงมาเหลือตำบลเดียว คนรุ่นก่อนจำชื่อเป็นเสียงแต้จิ๋ว ไม่ได้จำเป็นอักษรจีนหรือพินอิน จึงควรเทียบเสียงกับตารางคำอ่านแต้จิ๋ว เช่นในบทความแผนที่เท่งไฮ้ของเว็บ ข้อที่ควรถามเพิ่มคือชื่อศาลบรรพชน ชื่อหอที่ติดหน้าบ้าน และกลอนที่ผู้ใหญ่เคยท่อง เพราะบางครั้งนั่นอาจเป็นเศษเสี้ยวของกลอนยืนยันบรรพบุรุษ

ขั้นที่ 2: ป้ายบรรพบุรุษ (神主牌) และป้ายหน้าฮวงซุ้ย

ป้ายบรรพบุรุษแบบจีนหลายบ้านเขียนชื่อเต็มของบรรพบุรุษ ถิ่นเดิม และบางครั้งรุ่นที่ไว้ด้านในหรือด้านหลัง ถ้าบ้านยังมีป้ายเก่า ให้ถ่ายภาพทุกด้านด้วยความเคารพ แล้วมองหาชื่อหมู่บ้าน ชื่ออำเภอ และอักษรที่ซ้ำกันในชื่อคนรุ่นเดียวกัน ป้ายหน้าฮวงซุ้ยในสุสานจีนก็มักจารึกถิ่นเดิม เช่น "澄海" ตามด้วยชื่อหมู่บ้าน ซึ่งยืนยันได้ถึงระดับหมู่บ้าน และหลายสุสานจารึกชื่อหอ "江夏" ไว้บนสุดสำหรับคนแซ่อึ้ง

ขั้นที่ 3: เอกสารในกล่องเก่า

เอกสารที่บอกถิ่นเดิมได้มีหลายแบบ ได้แก่ สาแหรกลายมือ โฉนดหรือเอกสารบ้านในจีน จดหมายเก่า ซองเกี๊ยวโพยที่จ่าหน้าถึงบ้านเกิด และเอกสารไทยของคนรุ่นที่อพยพมา เช่น ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ซึ่งมักมีช่องถิ่นกำเนิด ซองเกี๊ยวโพยมีค่ามากเพราะจ่าหน้าละเอียดถึงระดับย่านในหมู่บ้าน ถ้าไม่มีที่บ้าน หอจดหมายเหตุเมืองซัวเถาและพิพิธภัณฑ์เกี๊ยวโพยแต้จิ๋วมีคลังเอกสารที่ค้นด้วยชื่อหมู่บ้านได้ ข้อควรระวังคือเอกสารเก่าอาจเขียนชื่อหมู่บ้านต่างกันตามปีที่ออก เพราะเขตปกครองในจีนเปลี่ยนบ่อย ตงหูเองเปลี่ยนสังกัดมากกว่า 15 ครั้ง และเคยอยู่ในตำบลชื่อซิ่วสุ่ยและซิ่นหนิง

ขั้นที่ 4: อักษรประจำรุ่น (字輩)

เขียนชื่อจีนของคนสามรุ่นในบ้านเรียงกัน คืออากง พ่อ และตัวเอง แล้วหาอักษรที่คนรุ่นเดียวกันใช้ซ้ำ ถ้าพบ ให้ถามผู้ใหญ่ว่ามีบทกลอนลำดับรุ่นหรือไม่ บทกลอนช่วยสองเรื่อง คือบอกว่าบ้านเราอยู่รุ่นไหน และช่วยเทียบกับญาติในจีนว่ามาจากสายเดียวกันหรือไม่ แต่ต้องจำไว้ว่าบทกลอนมักตั้งใหม่ในระดับหมู่บ้านหรือสายย่อย การเจอกลอนคล้ายกันไม่ได้แปลว่าเป็นสายเดียวกันทันที

ขั้นที่ 5: สมาคมและมูลนิธิในไทย

ในไทยมีจุดเริ่มต้นใกล้ตัวหลายแห่ง ได้แก่ สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย (泰國黃氏宗親總會) มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูลซึ่งดูแลสุสานกังเฮ่ มูลนิธิตระกูลหว่อง (泰國黃江夏堂) ย่านสีลม ศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (泰國黃氏大宗祠) ฝั่งธนบุรี (รายละเอียดและเบอร์โทรอยู่ในหัวข้อ 9) องค์กรแซ่อึ้งในต่างจังหวัด และสมาคมคนบ้านเดียวกันตามอำเภอ เช่น สมาคมเท่งไฮ้แห่งประเทศไทย ส่วนเพจและหน้าแซ่อึ้ง 黃 ตระกูลอึ้งในไทยของเว็บนี้เป็นเพจชุมชนที่ครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์ดูแล ไม่ใช่สมาคมหรือองค์กรทางการ และไม่ยืนยันเครือญาติให้ใคร

ขั้นที่ 6: ตรวจหมู่บ้านในจีน

เมื่อได้ชื่อหมู่บ้านแล้ว ให้ตรวจสามอย่าง อย่างแรกคือประวัติเขตปกครอง (历史沿革) ของหมู่บ้าน เพื่อรู้ว่ายุคที่บรรพบุรุษออกเดินทางหมู่บ้านใช้ชื่ออะไร อย่างที่สองคือฐานข้อมูลรหัสไปรษณีย์และชื่อถนน ซึ่งมักเก็บชื่อย่านเก่าไว้ เช่นที่บทความตงหูพบชื่อ "池仔角" ในฐานข้อมูลไปรษณีย์ อย่างที่สามคือระวังหมู่บ้านชื่อซ้ำ ในจีนมีชุมชนชื่อตงหูเกือบร้อยแห่ง และในซัวเถาเองก็มีอย่างน้อยสามแห่ง ต้องดูชื่อแขวงและเขตกำกับทุกครั้ง

ขั้นที่ 7: ติดต่อหน่วยงานและญาติในจีน

ตัวอย่างที่สำเร็จคือกรณีของนายโชติวัฒน์ เหลืองประเสริฐ ที่ติดต่อผ่านหอการค้าไทย-จีนไปยังหน่วยงานประสานชาวจีนโพ้นทะเลของเขตเท่งไฮ้ แล้วพบญาติและศาลบรรพชนภายในสามวัน ครอบครัวเจ้าของเว็บเองก็มีประวัติว่าลูกหลานเคยยื่นคำร้องต่อสำนักงานกิจการชาวจีนโพ้นทะเลและ 僑聯 (สหพันธ์ชาวจีนโพ้นทะเล) ในปี 1997 หน่วยงานเหล่านี้คือช่องทางที่ใช้ได้จริง ถ้าเดินทางไปเองได้ ช่วงงานแห่เจ้าหรืองานไหว้ใหญ่ของหมู่บ้านเป็นช่วงที่พบผู้อาวุโสได้มากที่สุด แต่ควรถามคนในพื้นที่ก่อน เพราะวันงานบางหมู่บ้านยังมีข้อมูลไม่ตรงกัน

ขั้นที่ 8: ห้องสมุดและฐานข้อมูลสาแหรก

สาแหรกแซ่อึ้งในจีนมีจำนวนมาก หอสมุดเซี่ยงไฮ้ซึ่งเก็บสาแหรกจีนต้นฉบับไว้มากที่สุดในจีน (ก่อนปี 1949 ราว 11,700 ชื่อเรื่อง)มีสาแหรกแซ่อึ้งอยู่หลายร้อยชื่อเรื่อง ฐานข้อมูลออนไลน์อย่าง 中華家譜數據庫 มีรายการสาแหรกที่เกี่ยวกับเท่งไฮ้ เช่น《澄海江夏黃氏源流》 และห้องสมุดภาษาจีนของมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์มีหนังสือที่ระลึกของสมาคมแซ่อึ้งในไทยหลายเล่ม หลักที่บทความหวงเฉี้ยวซานของเว็บแนะนำไว้ใช้ได้กับทุกสาแหรก คือ "ยุคใกล้เชื่อถือได้ ยุคไกลต้องตรวจสอบ" สาแหรกช่วงหลังซ่งและหยวนน่าเชื่อถือค่อนข้างสูง ส่วนช่วงก่อนนั้นมักมีการต่อสายไปหาคนดัง

ขั้นที่ 9: เรื่อง DNA

การตรวจ DNA สายพ่อช่วยบอกได้ว่าผู้ชายสองคนมีบรรพบุรุษสายพ่อร่วมกันในระยะไม่ไกลนักหรือไม่ แต่ไม่ได้บอกชื่อบรรพบุรุษ และไม่ได้พิสูจน์ว่าบ้านเราสืบจากหวงเฉี้ยวซานหรือแคว้นหวง เพราะแซ่อึ้งมีหลายต้นทาง และตลอดประวัติศาสตร์มีทั้งการรับบุตรบุญธรรม การเปลี่ยนแซ่ และการรวมสาย เว็บของตระกูลบางแห่งอ้างงานวิจัยดีเอ็นเอของคนแซ่อึ้งในฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง แต่ไม่ได้ให้ชื่องานวิจัย ขนาดตัวอย่าง หรือวิธีการ จึงยังใช้อ้างอิงไม่ได้ ถ้าจะตรวจ ควรตั้งคำถามให้แคบ เช่น ตรวจเทียบกับญาติที่สงสัยว่าเป็นสายเดียวกัน

ข้อควรระวังตลอดทาง

• แซ่เดียวกันไม่ได้แปลว่าเป็นญาติ และ แต้จิ๋วไม่ได้แปลว่าเท่งไฮ้
• อย่ารีบเชื่อมตัวเองเข้ากับสายที่มีชื่อเสียงเพียงเพราะชื่ออำเภอหรือแซ่ตรงกัน
• เวลาถามหาญาติในกลุ่มออนไลน์ ให้บอกแค่แซ่กับชื่อหมู่บ้านหรือตำบล ไม่ต้องบอกเลขบัตร ที่อยู่ หรือส่งภาพเอกสารทั้งฉบับ
• แยกให้ชัดว่าข้อไหนมาจากเอกสาร ข้อไหนเป็นคำบอกเล่า และข้อไหนเป็นการอนุมาน แล้วจดที่มาของแต่ละข้อไว้

16. ข้อขัดแย้งและสิ่งที่ยังไม่ยืนยัน

เรื่องราวของแซ่ใหญ่อย่างแซ่อึ้งย่อมมีหลายฉบับ ตารางนี้รวบรวมจุดที่แหล่งข้อมูลไม่ตรงกัน หรือที่การค้นรอบนี้ได้ผลต่างจากที่เคยเขียนกันมา เพื่อให้ผู้อ่านเห็นทั้งสองฝั่ง และรู้ว่าข้อไหนยังต้องรอหลักฐาน

ประเด็น	บางแหล่งระบุว่า	ผลการตรวจรอบนี้	ควรเขียนว่า
ผู้ตั้งแคว้นหวง	ปั๋วอี้เป็นผู้สถาปนาแคว้นหวง	สื่อจี้บอกเพียงว่า 黃氏 อยู่ในสายแซ่อิ๋ง ไม่บอกผู้ตั้งแคว้น ตำราแซ่ชั้นหลังยังว่า "ลูกหลานลู่จง" ด้วย	"เจ้าแคว้นหวงเป็นแซ่อิ๋ง ซึ่งสื่อจี้นับเป็นสายของปั๋วอี้"
อายุของแคว้นหวง	ราว 1,400 ปี	เอกสารเชื่อถือได้มีเพียง 704–648 ปีก่อน ค.ศ.	"ตำนานเล่าว่า"
เมืองเก่าแคว้นหวง	เส้นรอบวงเกือบ 6 กม.	วัดได้ 6,720 เมตร	"ราว 6.7 กม."
สำริดจากสุสานหวงจวินเมิ่ง	36 ชิ้น / พบสุสานเกือบ 60 แห่ง สำริดกว่า 400 ชิ้น	หลี่เสวียฉินนับสำริดมีจารึกได้ 26 ชิ้น ตัวเลข 60 และ 400 ยังไม่พบแหล่งยืนยัน	"สำริดมีจารึก 26 ชิ้น"
ชุนเซินจวินกับแม่น้ำหวงผู่	เป็นผู้ขุดแม่น้ำหวงผู่	วิกิพีเดียจีนเขียนว่า "มีผู้อธิบายว่า"	"ตามตำนาน"
ปีตั้งเมืองเจียงเซี่ย	ตั้งในรัชกาลฮั่นเกาตี้ (ตามฮั่นซู)	งานสมัยใหม่ว่าปี 121 ก่อน ค.ศ.	ระบุทั้งสองความเห็น
คำอ่านแคะและรูป Sae-Ung	แคะอ่าน "หว่อง" เหมือนกวางตุ้ง · เอกสารราชการไทยมักสะกด Sae-Ung	แคะอ่าน vòng · ราชบัณฑิตให้ "Sae Ueng" และยังไม่มีสถิติว่ารูปไหนพบมากกว่า	แยกแถวแคะ · "พบทั้ง Sae-Ung, Sae-Eung, Sae-Ueng"
หวงเฉี้ยวซาน	ค.ศ. 872–953 บุตร 21 คน	ปีเกิดมีสามแบบ (871/872/873) รายชื่อบุตรไม่ตรงกันระหว่างพงศาวลี ไม่มีชื่อในพงศาวดารทางการ	"ตามพงศาวลี"
ผู้แต่งกลอนส่งบุตร	หวงเฉี้ยวซาน	มีผู้ถูกอ้างอย่างน้อยเจ็ดคน ฉบับเขียนเก่าสุดที่รู้ปีคือ 1510 และ 1565	"กลอนที่หลายสายใช้ร่วมกัน"
ปียกสวนหม่อนสร้างวัดไคหยวน	ค.ศ. 686	จารึกปี 897 เขียน 垂拱三年 = 687	"ราว ค.ศ. 686–687"
"ห้าอัน" ของสายจื่อหยุน	อำเภอที่ห้าคือ "เจิ้งอัน" และเป็นเหตุการณ์สมัยถัง	อำเภอที่ห้าคือเจ้าอาน (詔安) ซึ่งตั้งปี 1530 ชื่อ "ห้าอัน" จึงเกิดภายหลัง	"ห้าอันเป็นชื่อเรียกยุคหลัง"
ชื่อแต้จิ๋วของ 黃程	อึ้งเฉิง	ผสมสองสำเนียง 程 แต้จิ๋วอ่าน têng5	"อึ้งเท่ง"
ปีสอบจิ้นซื่อของ 黃程	1024 (บางแหล่งของตระกูล)	CBDB ระบุ 1027	1027 พร้อมหมายเหตุ
สุสาน 江夏黃公墓 (1119)	เป็นสุสานของ 黃程 · "หนึ่งในสี่สุสานมงคล"	ผู้อยู่ในหลุมยังถกเถียงกันสามทาง · ต้นฉบับใช้ "四大名墓"	"สุสานโบราณที่ลูกหลานบางสายเชื่อว่าเป็นของ 黃程" · "สุสานมีชื่อ"
แซ่อึ้งในเท่งไฮ้	ราว 50,000 กว่าคน อันดับ 6 ส่วนใหญ่สืบจาก 黃程	ยังไม่พบแหล่งต้นทาง พบเพียงว่าทุกสายเป็นสายเหอผิงและเก๊กตี๊เป็นกลุ่มแรก	"หลายสาย สายเก๊กตี๊เป็นกลุ่มแรก"
ที่ตั้งสายหยกเจี้ยว (玉窖)	ตำบลเหลียนเซี่ย	玉窖 คือซ่างเจี้ยว อยู่แขวงเท่งฮั้ว	แขวงเท่งฮั้ว
黃時晦	รุ่นที่ 5 ของเก๊กตี๊ ลูกหลานไปตั้งตงหู	ตัวบุคคลยืนยัน (จิ้นซื่อ 1132) แต่เอกสารชุดเดียวกันให้สายไว้สองแบบ	"แหล่งของตระกูลบางฉบับระบุว่า"
ชื่อจีนของมูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล	泰國黃氏江夏慈善會	เอกสารปี 1975 ใช้ 黃氏江夏慈善社 · ยุติแล้วตามเจ้าของเว็บ	泰國黃氏江夏慈善社
ชื่อสมาคมระดับชาติ	สมาคมตระกูลอึ้งแห่งประเทศไทย และดูแลสุสานกังเฮ่ร่วมกับมูลนิธิ	ชื่อทางการคือสมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย สุสานอยู่ในความดูแลของมูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล · ยุติแล้วตามเจ้าของเว็บ	ใช้ชื่อทางการ และเขียนสี่องค์กรแยกกัน (หัวข้อ 9)
ปีก่อตั้งสมาคมตระกูลหวางฯ	—	จดทะเบียน 22 พ.ย. 2505 ตามหนังสือประวัติสมาคม พ.ศ. 2566 · ยุติแล้วตามเจ้าของเว็บ	"จดทะเบียน 22 พ.ย. 2505 (ค.ศ. 1962)"
วันเกิดหวง กวางอวี้	9 พ.ค. 1969	วิกิพีเดียอังกฤษให้ 24 มิ.ย. 1969	ระบุทั้งสองแบบ
ปีตายหว่องเฟยหง	1925	แผ่นจารึกในหอรำลึกเขียน 1924	ระบุทั้งสองแบบ
ที่มาสายตงหูของครอบครัวเจ้าของเว็บ	สาย 黃程 / สาย 黃時晦 / ย้ายจากเก๊กเอี๊ยในกลางชิง	เอกสารครอบครัวชี้ไปที่ย่านฮู้โอ้วตู เก๊กเอี๊ย และสายฮ่งโคยเป็นเบาะแสที่น่าจะเป็นที่สุด	สมมติฐานทำงาน รอป้ายบรรพบุรุษหรือสมุดตระกูล

17. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แซ่อึ้งมาจากไหน?

มาจากแคว้นหวง (黃國) แคว้นแซ่อิ๋งยุคชุนชิวในเขตหวงชวนและกวงซาน มณฑลเหอหนาน เมื่อแคว้นฉู่ทำลายแคว้นหวงเมื่อ 648 ปีก่อน ค.ศ. ลูกหลานใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ ซากเมืองเก่าแคว้นหวงและสุสานเจ้าแคว้นที่มีจารึก "黃君孟" ยืนยันว่าแคว้นนี้มีอยู่จริง แซ่อึ้งไม่ได้สืบมาจากหวงตี้จักรพรรดิเหลือง

แซ่อึ้ง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า Huáng คนไทยนิยมเขียน "หวง" (ระบบราชบัณฑิตยสภาเขียน "หฺวาง") ส่วน "อึ้ง" คือเสียงแต้จิ๋ว ng5 ของอักษรตัวเดียวกัน ตัวเต็มเขียน 黃 ตัวย่อเขียน 黄

แซ่อึ้ง ภาษาอังกฤษเขียนอย่างไร?

ขึ้นกับสำเนียงของครอบครัว จีนกลางเขียน Huang แต้จิ๋วและฮกเกี้ยนเขียน Ng หรือ Ung กวางตุ้งเขียน Wong ฮกเกี้ยนสิงคโปร์และไหหลำเขียน Wee อินโดนีเซียเขียน Oei ฟิลิปปินส์เขียน Uy เกาหลีเขียน Hwang ในไทยพบทั้ง Sae-Ung, Sae-Eung และ Sae-Ueng ควรใช้ตามเอกสารของครอบครัว

แซ่อึ้งแต้จิ๋วมาจากสายไหน?

แหล่งของตระกูลแต้จิ๋วประเมินว่าคนแซ่อึ้งในแต้จิ๋วกว่า 85% ถือตามพงศาวลีสายเหอผิงของหวงเฉี้ยวซาน ส่วนที่เหลือเป็นสายจื่อหยุนของหวงโส่วกง คนแรกของสายเหอผิงที่เข้าแต้จิ๋วคือ 黃程 (อึ้งเท่ง) สมัยซ่งเหนือ ซึ่งตั้งหมู่บ้านเก๊กตี๊ในเท่งไฮ้ ส่วนคลื่นใหญ่มาในปลายหยวนถึงต้นหมิง

อึ้ง กับ อึ๊ง ต่างกันไหม?

ไม่ต่าง ทั้งสองรูปถอดจากเสียงแต้จิ๋วเดียวกัน เมื่ออ่านคำเดี่ยว เสียงวรรณยุกต์จะเปลี่ยนจนได้ยินเป็น "อึ๊ง" บางครอบครัวจึงจดทะเบียนนามสกุลด้วยรูปนี้ เช่น อึ๊งภากรณ์ เว็บนี้ใช้ "อึ้ง" เป็นรูปหลัก

江夏 กังเฮ่ หรือเจียงเซี่ย คืออะไร?

คือชื่อหัวเมืองสมัยฮั่นในมณฑลหูเป่ย์ ซึ่งเป็นถิ่นของหวงเซียง ผู้ได้รับยกย่องว่า "天下無雙，江夏黃童" ลูกและหลานของท่านขึ้นถึงตำแหน่งสามมหาอำมาตย์ คนแซ่อึ้งทั่วโลกจึงใช้ "江夏" เป็นจวิ้นวั่งและชื่อหอตระกูลร่วมกัน ไม่ได้แปลว่าทุกคนเกิดที่เจียงเซี่ย แต้จิ๋วอ่านว่า "กังเฮ่" ซึ่งเป็นที่มาของชื่อสุสานกังเฮ่ที่ศรีราชา

หวงเฉี้ยวซานคือใคร คนแซ่อึ้งทุกคนเป็นลูกหลานท่านไหม?

หวงเฉี้ยวซาน (黄峭山) เป็นบรรพชนตามพงศาวลีที่อยู่เมืองเส้าอู่ ฝูเจี้ยน ราว ค.ศ. 872–953 เล่ากันว่ามีบุตร 21 คน และในปี 951 ส่งบุตร 18 คนออกไปตั้งรกรากพร้อมกลอนส่งบุตร คนแซ่อึ้งไม่ได้เป็นลูกหลานท่านทุกคน แซ่อึ้งมีหลายต้นสาย และเรื่องบุตร 21 คนเป็นความทรงจำของตระกูลที่ยังพิสูจน์ทางประวัติศาสตร์ไม่ได้

ตัวละครแซ่อึ้งที่คนไทยรู้จักมีใครบ้าง?

อึ้งเอี๊ยะซือและอึ้งย้งจากมังกรหยก อึ้งเทียงป้าจากนิยาย《施公案》 หวงเฟยหู่ (อึ้งปวยฮอ) จากห้องสิน ฮองตง อุยกาย อุ๋ยซี และหองจอจากสามก๊ก รวมถึงบุคคลจริงอย่างหว่องเฟยหง และเทพหวังต้าเซียน (黃大仙) แห่งวัดหว่องไท่ซินในฮ่องกง

นามสกุลไทยอะไรมาจากแซ่อึ้ง?

ที่มีแหล่งยืนยัน ได้แก่ กัลยาณมิตร (นามสกุลพระราชทานแก่ลูกหลานเจ้าพระยานิกรบดินทร์ โต แซ่อึ้ง) รัตนกุล สารสิน อึ๊งภากรณ์ และครอบครัวแซ่อึ้งที่ใช้นามสกุลกาญจนพาสน์ และเหลืองประเสริฐ แต่ไม่ควรเดาว่านามสกุลที่มีคำว่า "เหลือง" หรือ "สุวรรณ" มาจากแซ่อึ้งทุกตระกูล

แซ่อึ้งมีกี่ล้านคน?

ในจีนมี 33.7 ล้านคนตามรายงานทางการปี 2018 และประมาณการปี 2026 ราว 33.93 ล้านคน (2.42%) เป็นแซ่อันดับ 7 ของจีน ไต้หวันมีราว 1.4 ล้านคน และแต้จิ๋วราว 900,000 คน ส่วนไทยไม่มีสถิติทางการ

แซ่อึ้งกับแซ่หวังเหมือนกันไหม?

ไม่เหมือน แซ่อึ้งคือ 黃 แซ่หวังคือ 王 (แต้จิ๋ว เฮ้ง) แต่ภาษากวางตุ้งอ่านทั้งสองแซ่ว่า "หว่อง" (Wong) จึงสับสนกันบ่อย ต้องดูอักษรจีนประกอบ

จะเริ่มสืบรากแซ่อึ้งของบ้านอย่างไร?

เริ่มจากถามผู้ใหญ่ว่ารุ่นก่อนใช้แซ่อะไร มาจากอำเภอและหมู่บ้านไหน แล้วดูป้ายบรรพบุรุษ ป้ายหน้าฮวงซุ้ย ซองเกี๊ยวโพย และชื่อจีนของคนสามรุ่นในบ้าน จากนั้นจึงติดต่อสมาคมแซ่หรือสมาคมคนบ้านเดียวกัน และตรวจประวัติเขตปกครองของหมู่บ้านในจีน (รายละเอียดในหัวข้อ 15)

สมาคมและมูลนิธิแซ่อึ้งในไทยมีที่ไหนบ้าง?

ในกรุงเทพฯ มีสี่แห่งหลัก ได้แก่ สมาคมตระกูลหวางแห่งประเทศไทย (泰國黃氏宗親總會) ซอยรามคำแหง 1 มูลนิธิกังเฮ่อึ้งตระกูล (泰國黃氏江夏慈善社) ถนนเจริญกรุง ผู้ดูแลสุสานกังเฮ่ ศรีราชา มูลนิธิตระกูลหว่อง (泰國黃江夏堂) ตรอกตำบิสา สีลม และศาลเจ้าอึ้งตระกูลแห่งประเทศไทย (泰國黃氏大宗祠) ซอยวัดกันตะยาราม ฝั่งธนบุรี ทั้งสี่แห่งเป็นของแซ่ 黃 แม้ชื่อไทยจะใช้ หวาง อึ้ง และ หว่อง ต่างกัน (ที่อยู่และเบอร์โทรอยู่ในหัวข้อ 9)

---

ชวนเล่าเรื่องแซ่อึ้งของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่อึ้งสายไหน อากงอาม่ามาจากเท่งไฮ้ เตี่ยเอี๊ย เก๊กเอี๊ย หรือหมู่บ้านไหนในแต้จิ๋ว ที่บ้านมีป้าย "江夏堂" หรือมีชื่อจีนที่ใช้อักษรรุ่นซ้ำกันไหม และผู้ใหญ่ในบ้านเคยท่องกลอน "駿馬…" หรือ "驛馬…" ให้ฟังหรือเปล่า เล่าให้เราฟังได้ที่เพจและหน้ารวมเรื่องแซ่อึ้ง บอกเราแค่แซ่กับหมู่บ้านหรือตำบลที่ผู้ใหญ่เคยเล่าก็พอ ไม่ต้องบอกชื่อจริง เบอร์โทร ที่อยู่ หรือส่งภาพเอกสาร ถ้าอยากเริ่มจากเรื่องสั้นกว่านี้ อ่านบทความแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหน (ฉบับย่อ) ก่อนได้ และถ้าบ้านคุณเป็นแซ่อึ้งที่อยากคุยเรื่องสายตระกูลโดยตรง ติดต่อครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์ ได้เสมอ ทุกเรื่องเล่าช่วยต่อภาพของคนแซ่อึ้งในไทยให้ครบขึ้น

อ่านต่อในชุดตระกูลอึ้ง:

• หน้ารวมเรื่องแซ่อึ้ง 黃 ตระกูลอึ้งในไทย
• บทความแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหน (ฉบับย่อ)
• หวงเฉี้ยวซานและบทกวีส่งบุตร รหัสยืนยันบรรพบุรุษแซ่อึ้ง
• สุสานตระกูลอึ้ง กังเฮ่ ศรีราชา และรากเหง้าเจียงเซี่ย
• เจ้าพระยานิกรบดินทร์ โต แซ่อึ้ง กับวัดกัลยาณมิตร
• สาแหรกตระกูลอึ้ง จาก 黃隆昇公 สู่บ้านเลขที่ 3 東湖村
• ร่องรอยแซ่อึ้งที่เท่งไฮ้ มณฑลกวางตุ้ง
• แซ่อึ้ง หมู่บ้านตงหู เท่งไฮ้ กับสวนส้มในเรื่องเล่าอากง
• แผนที่เท่งไฮ้ 11 ตำบลและแขวง กุญแจตามหาบ้านเกิดอากงอาม่า
• เจนเซน หวง แซ่อึ้ง สายเลือดจีนเบื้องหลังผู้นำ NVIDIA
• หวง กวางอวี้ มหาเศรษฐีแต้จิ๋วแซ่อึ้ง
• หวงเทียนป้า (อึ้งเทียงป้า) จอมยุทธ์สายกฎหมาย
• อึ้งเอี๊ยะซือ มารบูรพาแห่งมังกรหยก
• ดูบทความตระกูลอึ้งทั้งหมด

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
• แซ่เฮ้ง แซ่หวัง (王) — แซ่ที่ภาษากวางตุ้งอ่านเหมือนแซ่อึ้งว่า "หว่อง"
• แซ่โง้ว แซ่อู๋ (吳) — แซ่ที่คนกวางตุ้งสะกดว่า Ng
• แซ่ตั้ง แซ่เฉิน (陈) — แซ่อันดับหนึ่งของแต้จิ๋ว

แหล่งอ้างอิง

เอกสารชั้นต้นและพงศาวดาร

1. 史記·秦本紀 สื่อจี้ บทพงศาวดารแคว้นฉิน (黃氏 ในสายแซ่อิ๋ง) — วิกิซอร์ซ
2. 春秋左氏傳·僖公 จั่วจ้วน รัชกาลซีกง ("夏，楚人滅黃" ปี 648 ก่อน ค.ศ.) — วิกิซอร์ซ
3. 史記·春申君列傳 ชีวประวัติชุนเซินจวิน หวงเซี่ย — ctext
4. 後漢書·文苑列傳 (黃香 "天下無雙，江夏黃童") — วิกิซอร์ซ
5. 後漢書 卷61 ชีวประวัติหวงฉยงและหวงหว่าน — วิกิซอร์ซ
6. 漢書·循吏傳 ชีวประวัติหวงป้า — วิกิซอร์ซ
7. 三國志 卷55 ชีวประวัติหวงก้าย (อุยกาย) — วิกิซอร์ซ
8. 新唐書·南蠻傳下 (ตระกูลหวงพื้นเมืองกว่างซี) — วิกิซอร์ซ
9. 黃滔《泉州開元寺佛殿碑記》(ปี 897) — วิกิซอร์ซ
10. 戒子通録 卷6 (《家戒》ของหวงถิงเจียน ปี 1094) — วิกิซอร์ซ

โบราณคดีและแคว้นหวง 11. 李學勤《光山黃國墓的幾個問題》(1985) เผยแพร่ซ้ำ — Sohu 12. หนังสือพิมพ์ซิ่นหยางรายวัน: 黃國故城遺址 (2014) (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026) 13. สถาบันโบราณคดี สภาสังคมศาสตร์จีน: 黃國故城 (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026) 14. พิพิธภัณฑ์มณฑลเหอหนาน: สำริดจากสุสานหวงจวินเมิ่ง 15. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黄国 16. วิกิพีเดียภาษาจีน: 江夏郡 17. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黄浦江 (ชื่อเก่า 黃歇浦)

ประชากรและคำอ่าน 18. สำนักข่าวจงซิน: 公安部發布2019年"百家姓"排名 (黃 เป็นแซ่อันดับ 1 ของกว่างซี) 19. China.com.cn: 《二〇二一年全國姓名報告》ฉบับเต็ม (กวางตุ้งมีคนแซ่อึ้งมากที่สุด) 20. วิกิพีเดียภาษาจีน: 中国姓氏排名 21. Wikipedia: List of common Chinese surnames 22. Wikipedia: Huang (surname) 23. Wiktionary: 黃 (คำอ่านทุกสำเนียง) 24. 潮州母语 Mogher: พจนานุกรมแต้จิ๋วแยกตามถิ่น (คอลัมน์เท่งไฮ้) 25. กระทรวงมหาดไทยไต้หวัน: 全國姓名統計分析 (2023) 26. Wikipedia: Chinese Indonesian surname (Oei และนามสกุลอินโดนีเซีย) 27. Wikipedia ภาษาเวียดนาม: Hoàng (họ) (เหตุที่ภาคใต้ใช้ Huỳnh) 28. Thai PBS NOW: เปิดเรื่องราว "แซ่จีน" (10 ก.พ. 2569)

หวงเฉี้ยวซาน สายจื่อหยุน และฝูเจี้ยน 29. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黄峭 30. สำนักพงศาวดารเมืองหนานผิง: 闽北书院·邵武篇 (2024; เหอผิงและ《和平志序》) 31. รัฐบาลมณฑลฝูเจี้ยน: ประกาศโบราณสถานระดับมณฑลชุดที่ 7 (2009) 32. 中华读书报 (กวงหมิงออนไลน์): 黄峭之诗 (2009) 33. 黃銘光《从七律发展史看认祖诗的作者》(2024) — แหล่งของสมาคม 34. รัฐบาลเมืองเฉวียนโจว: 开元寺 35. 尹全海《"八姓入闽"考释》《中州学刊》2015 — บทคัดย่อ 36. Sohu (黄氏大家族): 邵武首届黄峭文化传承活动暨冬祭大典 (ธ.ค. 2024)

แต้จิ๋ว เท่งไฮ้ และตงหู 37. CBDB ฮาร์วาร์ด: 黃程 (จิ้นซื่อปี 1027 ภูมิลำเนาไห่หยาง) 38. CBDB ฮาร์วาร์ด: 黃時晦 (จิ้นซื่อปี 1132 ภูมิลำเนาเจียหยาง) · ทำเนียบผู้สอบได้ของตำบลเซี่ยงฮั้ว (澄海上华科举人物一览表): 黄程 ปี 1027 และ 黄如晦 ปี 1132 แห่งเก๊กตี๊ 39. Sohu (黄氏大家族): 谁是黄氏入潮第一人呢? 潮汕黄姓部分资料 — แหล่งของตระกูล 40. Sohu: 潮汕十大姓氏排名 (อ้าง《潮汕百家姓》) 41. Sohu (黄氏大家族): 广东潮汕"江夏黄公之墓"之"谜" — แหล่งของตระกูล 42. 《粤东地区(揭阳)黄氏各支系》— แหล่งของตระกูล 43. รัฐบาลเขตหรงเฉิง เมืองเก๊กเอี๊ย: 广美村简介 (2022) (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026) 44. รัฐบาลเขตเซียงเฉียว เมืองแต้จิ๋ว: 己略黄公祠 (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026) 45. วิกิพีเดียภาษาจีน: 己略黄公祠 46. หอจดหมายเหตุเมืองซัวเถา: 兰台拾萃｜批局之最 (2023; 黃繼英 และ 致成信局) 47. 中国侨网: 百余年前，南洋游子的辛苦钱，如何送到潮汕阿嬷手中? (2026) 48. วิกิพีเดียภาษาจีน: 澄海行政区划沿革 49. มหาวิทยาลัยซานตง: 黄际遇 (黃程裔孫) — สำเนาใน Internet Archive 50. Wikimedia Commons: 澄海县图 จาก 嘉庆《澄海县志》 51. 大华网: 侨后代跨国寻亲终圆梦 (17 ต.ค. 2024) (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026)

ประเทศไทย 52. ข่าวเขากรม: สมาคมตระกูลหวางฯ จัดพิธีไหว้บรรพบุรุษประจำปี 2569 53. หอสมุดมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์: รายการเอกสารจีนในไทย (หนังสือที่ระลึก 黃氏江夏慈善社 1975) 54. Sohu: 2023年"世界第十四届第一次恳亲大会"在泰国圆满闭幕 55. เทศบาลตำบลบางพระ: กิจกรรมของมูลนิธิ ณ สุสานกังเฮ่อึ้งตระกูล (2568) 56. วิกิพีเดียภาษาไทย: เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต กัลยาณมิตร) 57. วิกิพีเดียภาษาไทย: นามสกุลพระราชทาน 58. ศิลปวัฒนธรรม: ประวัติ นายเตี่ย (เท่งปอ) ต้นตระกูล อึ๊งภากรณ์ 59. วิกิพีเดียภาษาไทย: ป๋วย อึ๊งภากรณ์ 60. Wikipedia: Pote Sarasin 61. Wikipedia: Kanjanapas family 62. ศิลปวัฒนธรรม: "ไปรษณีย์ที่ 8" ที่ทำการไปรษณีย์ส่งโพยก๊วน 63. UNESCO Memory of the World: Qiaopi and Yinxin Correspondence (2013)

บุคคล ตัวละคร และวัฒนธรรม 64. Wikipedia: Jensen Huang 65. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黃光裕 66. รัฐบาลอำเภอเหรียวเพ้ง: 黄锦 — สำเนาใน Internet Archive 67. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黃飛鴻 68. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黄初平 (黃大仙) 69. วิกิพีเดียภาษาไทย: อุยกาย 70. วิกิพีเดียภาษาไทย: หองจอ (เจ้าเมืองกังแฮ) 71. ห้องสมุดวชิรญาณ: ห้องสิน ตอน ๓๐ 72. วิกิพีเดียภาษาจีน: 黄裳 (北宋) 73. วิกิพีเดียภาษาจีน: 定军山 (1905年电影) 74. 360doc: 潮汕——【黄氏家训】 (หน้าต้นทางเปิดไม่ได้เมื่อตรวจ ต.ค. 2026) 75. 南方网: 时粿 ขนมก้วยตามเทศกาลแต้จิ๋ว (2023)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นค่าประมาณจากตัวเลขทางการปี 2018 ปรับตามการเปลี่ยนแปลงประชากรรวม ข้อมูลที่ระบุว่า "แหล่งของตระกูล" มาจากพงศาวลีหรือเว็บของสมาคมแซ่ ซึ่งมีหลายฉบับและบางฉบับขัดกันเอง ข้อมูลครอบครัวในหัวข้อ 14 ใช้เฉพาะที่เจ้าของเว็บเผยแพร่แล้ว ภาพทุกภาพในบทความมาจาก Wikimedia Commons ตามเครดิตใต้ภาพ ยกเว้นภาพประกอบหนึ่งภาพที่อ้างจากบทความของเว็บนี้เอง