ห้าทหารเสือของเล่าปี่ไม่มีจริง! ตำแหน่งที่ผิงฮว่าและนิยายสร้างจากชีวประวัติรวมเล่มเดียว

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

• คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
• คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น จูล่ง (赵云 จ้าวอวิ๋น) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉากในบทความนี้อยู่ในตอนที่ ๕๘ และ ๕๙ ของฉบับไทย

อักษรจีน (ตัวย่อ)	พินอิน	อ่านแบบจีนกลาง	ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
五虎大将 / 五虎上将	Wǔ hǔ dàjiàng	อู่หู่ต้าเจี้ยง	ห้าทหารเสือ (ฉบับไทยเรียก "ทหารเสือ")
关羽	Guān Yǔ	กวนอวี่	กวนอู
张飞	Zhāng Fēi	จางเฟย	เตียวหุย
马超	Mǎ Chāo	หม่าเชา	ม้าเฉียว
黄忠	Huáng Zhōng	หวงจง	ฮองตง
赵云	Zhào Yún	จ้าวอวิ๋น	จูล่ง
刘备	Liú Bèi	หลิวเป้ย	เล่าปี่
诸葛亮	Zhūgě Liàng	จูเก่อเลี่ยง	ขงเบ้ง
魏延	Wèi Yán	เว่ยเหยียน	อุยเอี๋ยน
费诗	Fèi Shī	เฟ่ยชือ	บิสี
夏侯渊	Xiàhóu Yuān	เซี่ยโหวยฺเวียน	แฮหัวเอี๋ยน
陈到	Chén Dào	เฉินเต้า	ขุนพลของเล่าปี่ (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
陈寿	Chén Shòu	ตันซิ่ว	ตันซิ่ว ผู้เรียบเรียง《三国志》
杨戏	Yáng Xì	หยางซี่	ผู้แต่ง《季汉辅臣赞》 (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
汉中王	Hànzhōng wáng	ฮั่นจงหวัง	อ๋องแห่งฮันต๋ง (ฉบับไทยเรียกเจ้าเมืองฮันต๋ง)
定军山	Dìngjūn shān	ติ้งจฺวินซาน	เขาเตงกุนสัน

1. ฉากในนิยาย: ตั้งห้าทหารเสือ แล้วกวนอูไม่ยอมรับตรา

ตอนที่ 73 (第七十三回) ของนิยายฉบับจีน ชื่อตอนว่า 「玄德进位汉中王」 หลังเล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ชนะโจโฉที่ฮันต๋ง ขุนนางทั้งปวงยกเล่าปี่ขึ้นเป็นอ๋องแห่งฮันต๋ง ในพิธีนั้นนิยายเขียนว่า

「封关羽、张飞、赵云、马超、黄忠为五虎大将军；魏延为汉中太守。」

"ตั้งกวนอู เตียวหุย จูล่ง ม้าเฉียว ฮองตง เป็นห้าทหารเสือแม่ทัพใหญ่ ตั้งอุยเอี๋ยนเป็นเจ้าเมืองฮันต๋ง"

จากนั้นเล่าปี่ส่งบิสี (费诗 เฟ่ยชือ) ถือตราไปให้กวนอูที่เกงจิ๋ว กวนอูถามว่าได้ตำแหน่งอะไร บิสีตอบว่า 「五虎大将之首」 "ที่หนึ่งของห้าทหารเสือ" กวนอูถามต่อว่าห้าเสือมีใครบ้าง พอได้ยินชื่อฮองตง ก็โกรธ

「黄忠何等人，敢与吾同列！大丈夫终不与老卒为伍！」

"ฮองตงเป็นคนชนิดไหน กล้ามาอยู่ในแถวเดียวกับเรา ชายชาติทหารจะไม่ยอมเข้าพวกกับทหารแก่"

บิสียกเรื่องเสียวโหกับโจฉำที่ไม่เคยน้อยใจเมื่อฮั่นสินได้ตำแหน่งสูงกว่า มาเตือนสติ กวนอูจึงยอมรับตรา

ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าพิธีตั้งไว้ในตอนที่ ๕๘ว่าเล่าปี่ "ตั้งกวนอูเตียวหุยจูล่งม้าเฉียวฮองตงเปนทหารเสือ ตั้งอุยเอี๋ยนเปนทหารเอก" ส่วนฉากกวนอูกับบิสีอยู่ในตอนที่ ๕๙ กวนอูถามว่า "ที่ทหารเสือทั้งห้านี้ตั้งผู้ใดบ้าง" และเมื่อรู้ก็ว่า "แต่ฮองตงคนนี้เปนแต่เชื้อพลทหารชาติตํ่า เปนคนแก่ชราหาควรจะตั้งให้เสมอด้วยเราไม่" ฉบับไทยเรียกตำแหน่งของกวนอูว่า "ทหารเสือที่เอก" คำว่า "ห้าทหารเสือ" ที่คนไทยใช้กันจนติดปากจึงมาจากฉากนี้

ภาพที่นิยายสร้างไว้ชัดเจน ห้าคนนี้คือชุดขุนพลชั้นยอดที่ได้ตำแหน่งเดียวกันในวันเดียวกัน มีกวนอูเป็นหัวแถว และจูล่งยืนอยู่อันดับสาม

2. สิ่งที่ตันซิ่วทำจริง: รวมห้าคนไว้ในชีวประวัติเล่มเดียว

ต้นตอของ "ห้าทหารเสือ" อยู่ที่การจัดเล่มของ《三国志》 ตันซิ่ว (陈寿 เฉินโซ่ว) รวมชีวประวัติของห้าคนนี้ไว้ในเล่มที่ 36 ชื่อ《关张马黄赵传》 เรียงลำดับว่า กวนอู เตียวหุย ม้าเฉียว ฮองตง จูล่ง สังเกตว่าจูล่งอยู่ท้ายสุด ไม่ใช่อันดับสามแบบนิยาย

การอยู่เล่มเดียวกันไม่ได้แปลว่ามีตำแหน่งเดียวกัน ตันซิ่วจัดเล่มตามประเภทของคน ห้าคนนี้คือขุนพลฝ่ายบู๊ของเล่าปี่ ส่วนบังทองกับหวดเจ้งซึ่งเป็นฝ่ายวางแผนอยู่อีกเล่มหนึ่ง และเมื่อตันซิ่วเขียนบทประเมินท้ายเล่ม เขาก็ไม่ได้เรียกห้าคนนี้ว่า "ห้าเสือ" แต่แบ่งเป็นกลุ่ม

「关羽、张飞皆称万人之敌，为世虎臣。」

"กวนอูกับเตียวหุย ได้ชื่อว่าสู้ได้หมื่นคน เป็นขุนนางเสือแห่งยุค"

คำว่า 「虎臣」 "ขุนนางเสือ" ในบทประเมินใช้กับกวนอูและเตียวหุยเพียงสองคน ส่วนม้าเฉียว ตันซิ่วเสียดายที่ทำให้ตระกูลล่มจม ส่วนอีกสองคน ตันซิ่วเขียนว่า

「黄忠、赵云强挚壮猛，并作爪牙，其灌、滕之徒欤？」

"ฮองตงกับจูล่งแข็งแกร่งดุดัน เป็นกรงเล็บเขี้ยวเล็บด้วยกัน คงเป็นคนประเภทเดียวกับกวั้นอิงและเถิงกง (夏侯婴) กระมัง"

กวั้นอิง (灌婴) กับเซี่ยโหวอิง (夏侯婴) ที่ได้ฉายาว่าเถิงกง คือขุนพลในยุคก่อตั้งราชวงศ์ฮั่นของพระเจ้าฮั่นโกโจ ตันซิ่วจึงจัดฮองตงกับจูล่งไว้ชั้นถัดลงมาจากกวนอูและเตียวหุยอย่างชัดเจน

3. ตำแหน่งจริงปี ค.ศ. 219: สี่คนกับอีกหนึ่ง

เมื่อเล่าปี่ขึ้นเป็นอ๋องแห่งฮันต๋งในเดือนเจ็ด ค.ศ. 219 ตำแหน่งที่ตั้งจริงบันทึกไว้ใน《资治通鉴》เล่มที่ 68

「关羽为前将军，张飞为右将军，马超为左将军，黄忠为后将军，余皆进位有差。」

"กวนอูเป็นแม่ทัพหน้า เตียวหุยเป็นแม่ทัพขวา ม้าเฉียวเป็นแม่ทัพซ้าย ฮองตงเป็นแม่ทัพหลัง คนอื่นได้เลื่อนตำแหน่งลดหลั่นกันไป"

แม่ทัพสี่ทิศ หน้า ขวา ซ้าย หลัง เป็นชุดตำแหน่งที่ไปด้วยกัน ไม่มีที่ว่างสำหรับคนที่ห้า ชื่อของจูล่งไม่อยู่ในประโยคนี้ เขาอยู่ในกลุ่ม "คนอื่นได้เลื่อนลดหลั่นกันไป" 《华阳国志》เล่มที่ 6 ของฉางฉฺวี (常璩) สมัยราชวงศ์จิ้น บันทึกเหตุการณ์เดียวกันละเอียดกว่า และใส่ชื่อจูล่งไว้แยกต่างหาก

「关羽为前将军，张飞为右将军，马超为左将军，皆假节钺。又以黄忠为后将军，赵云翊军将军。」

"กวนอูเป็นแม่ทัพหน้า เตียวหุยเป็นแม่ทัพขวา ม้าเฉียวเป็นแม่ทัพซ้าย ทั้งสามได้ถือขวานอาญาสิทธิ์ แล้วตั้งฮองตงเป็นแม่ทัพหลัง จูล่งเป็นอี้จฺวินเจียงจฺวิน"

ตำแหน่ง "อี้จฺวินเจียงจฺวิน" (翊军将军) ของจูล่งได้มาตั้งแต่ยึดเซงโต๋ได้ในปี ค.ศ. 214 ตามที่ชีวประวัติจูล่งเขียนว่า 「成都既定，以云为翊军将军」 แปลว่าในพิธีปี 219 จูล่งไม่ได้เลื่อนขึ้นไปอยู่ระดับเดียวกับอีกสี่คน

งานใหญ่ที่สุดของวันนั้นไม่ได้ตกเป็นของคนในกลุ่มห้าเสือเลย ชีวประวัติอุยเอี๋ยนเล่าว่าเล่าปี่ต้องหาแม่ทัพหนักแน่นไปรักษาฮันต๋ง 「众论以为必在张飞，飞亦以心自许」 "คนทั้งปวงคิดว่าต้องเป็นเตียวหุย เตียวหุยเองก็คิดอย่างนั้น" แต่เล่าปี่กลับเลือกอุยเอี๋ยน (魏延 เว่ยเหยียน) ซึ่งตอนนั้นเป็นแค่นายทหารชั้นหยาเหมิน ตั้งเป็นแม่ทัพรักษาฮันต๋งและเจ้าเมือง จน 「一军尽惊」 "ทั้งกองทัพตกตะลึง" นิยายเก็บเรื่องอุยเอี๋ยนเป็นเจ้าเมืองฮันต๋งไว้ แต่ย่อจนไม่เห็นว่าการตั้งครั้งนั้นสำคัญกว่าตำแหน่งของจูล่งมาก

หลังเล่าปี่ขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 221 เตียวหุยเลื่อนเป็นแม่ทัพรถศึก (车骑将军) ม้าเฉียวเป็นแม่ทัพม้าศึก (骠骑将军) ส่วนกวนอูกับฮองตงตายไปก่อนแล้ว จูล่งได้เลื่อนเป็นจงฮู่จฺวิน (中护军) และแม่ทัพปราบทิศใต้ (征南将军) ในปี ค.ศ. 223 ในรัชกาลของเล่าเสี้ยน หลังจากอีกสี่คนตายหมดแล้ว

4. กวนอูโกรธใคร: เรื่องจริงที่ไม่มีคำว่า "ห้าเสือ"

ฉากกวนอูไม่ยอมรับตรามีจริง แต่ในพงศาวดาร ประเด็นไม่ใช่ห้าทหารเสือ ประเด็นคือฮองตงได้เป็นแม่ทัพหลัง ซึ่งเป็นชั้นเดียวกับแม่ทัพหน้าของกวนอู ชีวประวัติฮองตงบันทึกว่าขงเบ้ง (诸葛亮 จูเก่อเลี่ยง) เตือนเล่าปี่ไว้ล่วงหน้า

「忠之名望，素非关、马之伦也。而今便令同列。马、张在近，亲见其功，尚可喻指；关遥闻之，恐必不悦，得无不可乎！」

"ชื่อเสียงของฮองตงไม่เคยอยู่ระดับเดียวกับกวนอูและม้าเฉียว แต่บัดนี้จะให้อยู่แถวเดียวกัน ม้าเฉียวกับเตียวหุยอยู่ใกล้ เห็นผลงานกับตา ยังพอชี้แจงได้ แต่กวนอูอยู่ไกล ได้ยินแล้วคงไม่พอใจ จะไม่ดีกระมัง"

เล่าปี่ตอบว่าจะชี้แจงเอง แล้วตั้งฮองตง 「与羽等齐位」 "อยู่ระดับเดียวกับกวนอู" ผลงานที่ทำให้ฮองตงได้ตำแหน่งนี้คือการตัดหัวแฮหัวเอี๋ยน (夏侯渊 เซี่ยโหวยฺเวียน) ที่เขาเตงกุนสัน ต้นปีเดียวกัน

ขงเบ้งเดาถูก ชีวประวัติบิสีใน《三国志·蜀书》บันทึกว่าเมื่อบิสีไปมอบตำแหน่งแม่ทัพหน้า กวนอูได้ยินว่าฮองตงเป็นแม่ทัพหลังก็โกรธ

「大丈夫终不与老兵同列！」

"ชายชาติทหารจะไม่ยอมอยู่แถวเดียวกับทหารแก่"

บิสียกเรื่องเสียวโห โจฉำ กับฮั่นสินมาเตือน แล้วบอกว่ากวนอูกับเล่าปี่เหมือนร่างเดียวกัน ไม่ควรคิดเรื่องตำแหน่งสูงต่ำ กวนอูได้สติจึงรับตำแหน่ง นิยายยกเรื่องนี้ไปเกือบทั้งดุ้น เปลี่ยนแค่คำว่า 「老兵」 เป็น 「老卒」 แล้วเติมคำถามว่า "ห้าเสือมีใครบ้าง" เข้าไป

ความต่างที่สำคัญคือ ในพงศาวดาร กวนอูไม่ได้พูดถึงจูล่งเลย เพราะจูล่งไม่ได้อยู่ในระดับที่กวนอูต้องเทียบตัวด้วย ส่วนในนิยาย กวนอูพูดถึงทุกคน และว่าจูล่ง 「久随吾兄，即吾弟也」 "ติดตามพี่เรามานาน ก็เหมือนน้องเรา" ฉบับไทยแปลว่า "จูล่งเล่าก็ได้ติดตามพี่เรามาช้านานแล้ว ก็เหมือนหนึ่งเปนน้องของเรา" ประโยคนี้เป็นของนิยายทั้งหมด

กวนอูเคยหึงตำแหน่งแบบนี้มาก่อนด้วย เมื่อม้าเฉียวมาสวามิภักดิ์ กวนอูเขียนจดหมายถามขงเบ้งว่าม้าเฉียวเทียบได้กับใคร ขงเบ้งรู้ว่ากวนอูถือตัว จึงตอบว่าม้าเฉียว 「当与益德并驱争先，犹未及髯之绝伦逸群也」 "คู่ควรจะแข่งกับเตียวหุย แต่ยังไม่ถึงท่านเคราผู้เหนือกว่าคนทั้งปวง" กวนอูอ่านแล้วดีใจ เอาจดหมายไปอวดแขก เรื่องนี้อยู่ในชีวประวัติกวนอูเล่มเดียวกัน

5. ชื่อ "ห้าเสือ" มาจากไหน

ถ้าไม่ใช่ตำแหน่งในราชสำนัก คำว่าห้าเสือเกิดขึ้นเมื่อไร หลักฐานเก่าที่สุดเท่าที่พบคือหนังสือผิงฮว่าสามก๊กสมัยราชวงศ์หยวน 《全相平话三国志》ภาคปลาย เล่าว่าหลังเล่าปี่ได้เอ๊กจิ๋ว

「关公封寿亭侯，张飞封西长侯，马超封定远侯，黄忠封定乱侯，赵云封立国侯。皇叔恩封五虎将军」

"กวนอูได้เป็นโซ่วถิงโหว เตียวหุยได้เป็นซีฉางโหว ม้าเฉียวได้เป็นติ้งหยวนโหว ฮองตงได้เป็นติ้งล่วนโหว จูล่งได้เป็นลี่กั๋วโหว ท่านอาของพระเจ้าแผ่นดินพระราชทานตำแหน่งห้าแม่ทัพเสือ"

บรรดาศักดิ์ทั้งห้าในผิงฮว่าไม่ตรงกับพงศาวดารเลยสักชื่อ แต่ชุดห้าคนและคำว่า 「五虎将军」 มีอยู่แล้ว นักเล่านิทานหยิบห้าคนจากเล่มที่ 36 ของตันซิ่วมาตั้งชื่อเป็นกลุ่ม แล้วนิยายสามก๊กสมัยหมิงก็รับต่อมาเป็น "ห้าทหารเสือแม่ทัพใหญ่" วิกิพีเดียภาษาจีนหน้าห้าทหารเสือระบุด้วยว่านิยายฉบับรุ่นเก่า (ฉบับเจียจิ้ง) เรียงห้าเสือตามพงศาวดารว่า กวน เตียว ม้า ฮอง จูล่ง ก่อนฉบับเหมาจงกังรุ่นหลังจะย้ายจูล่งขึ้นมาเป็นอันดับสาม ซึ่งเป็นลำดับเดียวกับฉบับไทย

คำว่า "เสือ" ก็ไม่ได้ลอยมาเฉย ๆ นอกจากคำ 「虎臣」 ในบทประเมินของตันซิ่ว《云别传》ที่เผยซงจือยกไว้ใต้ชีวประวัติจูล่งก็เล่าว่า หลังจูล่งเปิดประตูค่ายหลอกทัพโจโฉที่ริมแม่น้ำฮันซุย 「军中号云为虎威将军」 "ทหารในกองทัพเรียกจูล่งว่าแม่ทัพเสือผู้มีอานุภาพ" ฉบับไทยตอนที่ ๕๘ ก็มีฉากนี้ เล่าปี่บอกจูล่งว่า "ท่านมีความชอบในสงคราม เราจะตั้งให้เรียกท่านว่าทหารเสือ" ฉายาเสือของจูล่งจึงมาจากกองทัพ ไม่ใช่จากราชสำนัก

6. จูล่ง ผู้ได้ตำแหน่งต่ำสุดในห้าคน แต่คนจำได้มากที่สุด

ถ้าห้าทหารเสือเป็นตำแหน่งจริง คนที่ได้ประโยชน์จากนิยายมากที่สุดคือจูล่ง ในพงศาวดาร จูล่งไม่เคยอยู่ระดับเดียวกับอีกสี่คนในสมัยเล่าปี่ บันทึกที่ร่วมสมัยกว่านั้นยังจัดจูล่งไว้กับคนอื่น ใน《季汉辅臣赞》ของหยางซี่ (杨戏) ขุนนางจ๊กก๊กที่แต่งบทสรรเสริญขุนนางของเล่าปี่ไว้ในปี ค.ศ. 241 กวนอูกับเตียวหุยได้บทสรรเสริญคู่กัน ม้าเฉียวได้บทของตัวเอง ส่วนจูล่งได้บทคู่กับเฉินเต้า (陈到)

「征南厚重，征西忠克，统时选士，猛将之烈。」

"แม่ทัพปราบทิศใต้ (จูล่ง) หนักแน่น แม่ทัพปราบทิศตะวันตก (เฉินเต้า) ภักดีเข้มแข็ง เป็นทหารคัดสรรแห่งยุค มีความดุดันของขุนพลกล้า"

คำอธิบายใต้บทเดียวกันบอกว่าเฉินเต้า 「名位常亚赵云，俱以忠勇称」 "ชื่อเสียงและตำแหน่งรองจากจูล่งเสมอ ทั้งสองได้ชื่อว่าภักดีและกล้าหาญ" จูล่งในสายตาคนจ๊กก๊กร่วมสมัยจึงเป็นหัวหน้าของขุนพลชั้นรองที่ภักดี ไม่ใช่หนึ่งในห้าผู้ยิ่งใหญ่

แม้แต่ชื่อหลังความตาย จูล่งก็ได้ทีหลัง ชีวประวัติจูล่งบันทึกว่าในสมัยเล่าเสี้ยน 「于是关羽、张飞、马超、庞统、黄忠及云乃追谥，时论以为荣」 "จึงให้ชื่อหลังความตายแก่กวนอู เตียวหุย ม้าเฉียว บังทอง ฮองตง และจูล่ง คนสมัยนั้นถือว่าเป็นเกียรติ" ลำดับในประโยคนี้ก็ยังวางจูล่งไว้ท้ายสุด

ถึงอย่างนั้น การที่จูล่งอยู่ท้ายแถวของพงศาวดารไม่ได้แปลว่าจูล่งไม่สำคัญ จูล่งคือคนที่อุ้มลูกเล่าปี่ฝ่าทัพโจโฉ สกัดแม่น้ำชิงตัวรัชทายาทคืนจากเรือของง่อก๊ก และได้ฉายาเสือจากทหารของตัวเอง นิยายแค่ยกเขาขึ้นไปอยู่ในแถวที่พงศาวดารไม่เคยให้

คำถามที่พบบ่อย

ห้าทหารเสือของเล่าปี่มีจริงไหม?

ไม่มีตำแหน่งนี้ในพงศาวดาร ตันซิ่วแค่รวมชีวประวัติกวนอู เตียวหุย ม้าเฉียว ฮองตง และจูล่ง ไว้ในเล่มเดียวกันคือ《三国志·关张马黄赵传》 ส่วนชื่อ "ห้าแม่ทัพเสือ" ปรากฏในหนังสือผิงฮว่าสมัยหยวน แล้วนิยายสามก๊กรับต่อมาเป็น 五虎大将

ปี ค.ศ. 219 ห้าคนนี้ได้ตำแหน่งอะไรจริง?

《资治通鉴》และ《华阳国志》บันทึกว่ากวนอูเป็นแม่ทัพหน้า เตียวหุยเป็นแม่ทัพขวา ม้าเฉียวเป็นแม่ทัพซ้าย ฮองตงเป็นแม่ทัพหลัง ส่วนจูล่งยังเป็นอี้จฺวินเจียงจฺวิน (翊军将军) ตำแหน่งที่ได้มาตั้งแต่ ค.ศ. 214 ไม่ได้อยู่ระดับเดียวกับอีกสี่คน

กวนอูโกรธที่ถูกจัดเข้าห้าทหารเสือจริงหรือ?

กวนอูโกรธจริง แต่โกรธเรื่องฮองตงได้เป็นแม่ทัพหลังระดับเดียวกับตน ชีวประวัติบิสีบันทึกว่ากวนอูพูดว่า 「大丈夫终不与老兵同列」 แล้วไม่ยอมรับตำแหน่ง จนบิสีเกลี้ยกล่อมสำเร็จ ไม่มีคำว่าห้าเสือในบันทึกนี้ และกวนอูไม่ได้เอ่ยถึงจูล่งเลย

ทำไมนิยายจัดจูล่งอยู่อันดับสาม?

พงศาวดารเรียงไว้ว่า กวนอู เตียวหุย ม้าเฉียว ฮองตง จูล่ง วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่านิยายฉบับเจียจิ้งยังเรียงตามนี้ แต่ฉบับเหมาจงกังรุ่นหลังย้ายจูล่งขึ้นมาอันดับสาม ฉบับไทยก็เรียงแบบหลัง คือกวนอู เตียวหุย จูล่ง ม้าเฉียว ฮองตง

ฉายาเสือของจูล่งมาจากไหน?

《云别传》ในอรรถาธิบายของเผยซงจือเล่าว่าหลังจูล่งเปิดประตูค่ายหลอกทัพโจโฉจนแตกที่ริมแม่น้ำฮันซุย ทหารในกองทัพเรียกจูล่งว่า 「虎威将军」 แม่ทัพเสือผู้มีอานุภาพ เป็นฉายาจากกองทัพ ไม่ใช่ตำแหน่งที่ราชสำนักตั้ง

สรุป

ห้าทหารเสือไม่ใช่ตำแหน่งในราชสำนักของเล่าปี่ มันเกิดจากการที่ตันซิ่วรวมชีวประวัติขุนพลฝ่ายบู๊ห้าคนไว้ในเล่มเดียว แล้วนักเล่านิทานสมัยหยวนตั้งชื่อกลุ่มให้ ก่อนนิยายสามก๊กจะทำให้เป็นตำแหน่งที่ตั้งในวันเดียวกัน ตำแหน่งจริงในปี ค.ศ. 219 คือแม่ทัพสี่ทิศของกวนอู เตียวหุย ม้าเฉียว และฮองตง ส่วนจูล่งยังอยู่ชั้นล่างกว่า กวนอูโกรธจริง แต่โกรธฮองตง ไม่ได้โกรธเรื่องห้าเสือ และคนที่ได้ประโยชน์จากตำนานนี้มากที่สุดคือจูล่ง ผู้ที่พงศาวดารวางไว้ท้ายแถวทุกครั้ง

แหล่งข้อมูล

• 《三国志·蜀书·关张马黄赵传》 ชีวประวัติห้าขุนพล พร้อมบทประเมินของตันซิ่วและ《云别传》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·霍王向张杨费传》 ชีวประวัติบิสี กวนอูไม่ยอมอยู่แถวเดียวกับฮองตง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·刘彭廖李刘魏杨传》 ชีวประวัติอุยเอี๋ยน การตั้งเจ้าเมืองฮันต๋ง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·邓张宗杨传》 พร้อม《季汉辅臣赞》ของหยางซี่ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《资治通鉴》 เล่มที่ 68 เล่าปี่ขึ้นเป็นอ๋องแห่งฮันต๋งและแต่งตั้งแม่ทัพสี่ทิศ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《华阳国志》 เล่มที่ 6 ตำแหน่งของห้าขุนพลและจูล่งเป็นอี้จฺวินเจียงจฺวิน — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《全相平话三国志》 ภาคปลาย ที่มาของคำว่า 五虎将军 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 73 玄德进位汉中王 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๕๘ — ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๕๙ — ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ
• 五虎上将 ห้าทหารเสือ — วิกิพีเดียภาษาจีน