เจนเซน หวง แซ่อึ้ง สายเลือดจีนเบื้องหลังผู้นำ NVIDIA

ทุกครั้งที่ผมเปิดเครื่องคอมพิวเตอร์แล้วเห็นโลโก้ NVIDIA ขึ้นมาบนหน้าจอ ผมอดยิ้มไม่ได้เสมอ เพราะรู้ว่าคนที่ยืนอยู่เบื้องหลังบริษัทนี้ เจนเซน หวง มีนามสกุลเดียวกับที่คนจีนแต้จิ๋วในเมืองไทยอย่างครอบครัวผมเรียกกันมาตลอดว่า "อึ้ง" ผมทำงานกับเครื่องมือ AI และการ์ดจอ NVIDIA แทบทุกวันในฐานะคนที่ดูแลทั้งโรงพิมพ์ลักษมีรุ่งและโรงเรียน IMAC Dojo ไปพร้อมกับการศึกษาอภิปรัชญาจีนในนาม MingPaPa และไม่ว่าจะมองจากมุมไหน เรื่องราวของตระกูลหวงคนนี้ก็เป็นกรณีศึกษาที่ผมอยากเล่าให้ฟังอย่างละเอียด

ประเด็นสำคัญ

• แซ่หวง (黃) มีต้นกำเนิดจากแคว้นหวงโบราณในมณฑลเหอหนาน ซึ่งคติสาแหรกดั้งเดิมโยงย้อนไปถึงปั๋วอี้ (伯益)
• บิดาของเจนเซน หวง อพยพจากอำเภอชิงเถียน มณฑลเจ้อเจียง ไปไต้หวันช่วงปี 1948-1949
• ชื่อ "เหรินซวิน" ตั้งตามระบบจื้อเป้ย (字輩 — อักษรประจำรุ่นที่คนรุ่นเดียวกันใช้ร่วมกันในชื่อ) ของตระกูล โดยมีความหมายผูกกับคุณธรรมและผลงาน
• ลิซา ซู ต้องเรียกเจนเซน หวง ว่า "เปี่ยวจิ้ว" (表舅 — น้าชายหรือลุงฝ่ายแม่ที่เป็นญาติลูกพี่ลูกน้องของแม่) ตามสายเครือญาติฝ่ายตระกูลหลัวแห่งไถหนาน
• ครอบครัวเคยพำนักในไทยช่วงสั้น ๆ ก่อนย้ายไปสหรัฐอเมริกาถาวรที่รัฐออริกอน

จากแคว้นหวงโบราณ สู่แซ่ "อึ้ง" ที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นเคย

พูดตามตรง ผมรู้สึกผูกพันกับเรื่องนี้เป็นพิเศษ เพราะตระกูลอึ้งหรืออึ้งในสำเนียงแต้จิ๋วก็คือแซ่เดียวกับ 黃 ที่เจนเซน หวง ใช้อยู่ ตามคติสาแหรกดั้งเดิมของจีน สายธารของตระกูลหวงสืบย้อนไปได้ถึงยุคปรัมปรา โดยถือว่าสืบเชื้อสายมาจากปั๋วอี้ (伯益) ผู้ช่วยพระเจ้าอวี่ควบคุมอุทกภัย (สื่อจี้นับแซ่อิ๋งเป็นสายของปั๋วอี้ แต่ไม่ได้ระบุว่าใครเป็นผู้ตั้งแคว้นหวง) ส่วน "แคว้นหวง" (黃國) เป็นแคว้นที่เจ้าแคว้นเป็นแซ่อิ๋ง ซึ่งจารึกสำริดยืนยันไว้ และเอกสารที่เชื่อถือได้บันทึกเรื่องแคว้นนี้ในยุคชุนชิว บริเวณอำเภอหวงชวน มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน หลังแคว้นหวงล่มสลายจากการถูกแคว้นฉู่ผนวกดินแดนเมื่อ 648 ปีก่อนคริสตกาล ราษฎรและเชื้อสายเจ้านายจึงนำนามแว่นแคว้นเดิมมาใช้เป็นนามสกุลเพื่อรำลึกถึงรากเหง้าแผ่นดินเกิด

สิ่งที่ผมมองว่าน่าสนใจไม่แพ้กันคือหอประจำตระกูลหรือถังฮ่าว (堂號 — ชื่อหอบรรพบุรุษที่บอกที่มาของสาแหรก) ของแซ่หวงที่ชื่อ "เจียงเซี่ย" (江夏 — เจียงเซี่ย ตั้งตามชื่อพื้นที่ในมณฑลหูเป่ย) ซึ่งเชื่อมโยงกับหวงเซียง (黃香) ปราชญ์ยุคฮั่นตะวันออกผู้ได้รับการยกย่องเป็นหนึ่งในยี่สิบสี่กตัญญู (二十四孝 — เอ้อร์สือซื่อเซี่ยว บุคคลต้นแบบความกตัญญูจีน) จากเรื่องเล่าว่าท่านพัดเตียงให้บิดาคลายร้อนในฤดูร้อนและใช้ไออุ่นจากกายตนสร้างความอบอุ่นให้บิดาในฤดูหนาว จนมีคำเชิดชูว่า "ใต้หล้าไร้เทียมทาน หวงเซียงแห่งเจียงเซี่ย" ผมเล่าเรื่องนี้ให้ลูกศิษย์ที่ IMAC Dojo ฟังบ่อย ๆ ว่าคุณธรรมความกตัญญูแบบนี้ไม่ใช่แค่นิทานสอนใจ แต่เป็นสิ่งที่ฝังอยู่ใน "ดีเอ็นเอทางวัฒนธรรม" ของคนแซ่หวงที่กระจายไปทั่วเจ้อเจียง เจียงซี ฝูเจี้ยน กวางตุ้ง และไต้หวัน

แซ่ 黃 สะกดได้สิบกว่าแบบ ทำไมเจนเซนใช้ "Huang"

แซ่ 黃 มีอักษรตัวเดียว แต่สะกดเป็นอักษรโรมันได้หลายแบบ เพราะแต่ละสำเนียงอ่านอักษรนี้ต่างกัน และแต่ละประเทศก็มีระบบถอดเสียงของตัวเอง รูปสะกดจึงบอกสำเนียงและประเทศของครอบครัวมากกว่าบอกตัวแซ่ "Huang" ของเจนเซนมาจากเสียงจีนกลาง ซึ่งสะกดเหมือนกันทั้งในระบบพินอินและระบบเวด–ไจลส์ ชื่อเต็มของเขาในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษคือ "Jen-Hsun 'Jensen' Huang" ส่วน Jen-Hsun ก็คือ 仁勳 ที่สะกดแบบเวด–ไจลส์โดยตัดเครื่องหมายเสียงออก (Wiktionary ให้ 仁 = jên และ 勛/勳 = hsün)

ภาษาที่ครอบครัวเขาพูดที่บ้านกลับอ่านแซ่นี้ใกล้กับเสียงที่คนไทยเชื้อสายจีนใช้มากกว่า วิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุว่าครอบครัวเป็นผู้พูดภาษาฮกเกี้ยนไต้หวันเป็นภาษาแม่ และพจนานุกรม Wiktionary หน้าอักษร 黃 ให้เสียงพูดของแซ่นี้ในเซี่ยเหมิน เฉวียนโจว ไทเป และไถหนาน ว่า n̂g ซึ่งเป็นเสียงนาสิกตัวเดียวกับ ng5 ของแต้จิ๋วที่คนไทยเขียนว่า "อึ้ง" ต่างกันเพียงวรรณยุกต์ ส่วนฮกเกี้ยนสำเนียงจางโจว อี๋หลาน และปีนัง อ่านว่า ûiⁿ ซึ่งเป็นที่มาของรูปสะกด Oei, Wee และ Ooi

ตารางนี้สรุปจากหัวข้อคำอ่านในบทความแซ่อึ้งฉบับสมบูรณ์ และวิกิพีเดียภาษาอังกฤษเรื่องแซ่ Huang

รูปสะกด	มาจากสำเนียง	พบมากที่	ตัวอย่าง
Huang	จีนกลาง	จีน ไต้หวัน และทั่วโลก	เจนเซน หวง (黃仁勳)
Wong	กวางตุ้ง และไหหลำบางส่วน	ฮ่องกง สิงคโปร์ มาเลเซีย อเมริกาเหนือ	ลอว์เรนซ์ หว่อง (黃循財)
Ng	แต้จิ๋ว ฮกเกี้ยนเฉวียนโจว ผูเถียน	สิงคโปร์ มาเลเซีย	Ng Teng Fong (黃廷方)
Ung	แต้จิ๋วผ่านรูปเขียนไทยและเขมร	ไทย กัมพูชา	ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (Puey Ungphakorn)
Wee	ฮกเกี้ยนจางโจว และไหหลำ	สิงคโปร์ มาเลเซีย	Wee Kim Wee (黃金輝)
Ooi	ฮกเกี้ยนปีนัง	ปีนังและรัฐทางเหนือของมาเลเซีย	—
Oei / Oey	ฮกเกี้ยนสะกดแบบดัตช์	อินโดนีเซีย	Oei Tiong Ham (黃仲涵)
Uy	ฮกเกี้ยนสะกดแบบสเปน	ฟิลิปปินส์	—
Vong / Bong	แคะ	มาเก๊า ซาบาห์ ซาราวัก กาลิมันตันตะวันตก	—
Hwang	เกาหลี	เกาหลีใต้	ฮวังฮี (黃喜)
Hoàng / Huỳnh	จีน–เวียดนาม	เวียดนาม (เหนือใช้ Hoàng ใต้ใช้ Huỳnh)	—
Sae-Ung / Sae-Eung / Sae-Ueng	แต้จิ๋ว และคำว่า "แซ่"	ไทย	ครอบครัวที่ยังใช้แซ่เป็นนามสกุล

มีกับดักที่ควรรู้สามข้อ ข้อแรก รูป Ng ของคนกวางตุ้งในฮ่องกงหมายถึงแซ่ 吳 (แต้จิ๋ว โง้ว / จีนกลาง อู๋) ไม่ใช่ 黃 ข้อสอง รูป Eng ในสหรัฐอเมริกามักเป็นแซ่ 伍 หรือ 吳 ของคนไท่ซาน ข้อสาม ระบบถอดอักษรไทยเป็นโรมันของราชบัณฑิตยสภาให้ "Sae Ueng" ขณะที่หลายครอบครัวใช้ "Sae-Ung" จึงควรใช้ตามเอกสารของแต่ละบ้าน และรูปสะกดอย่างเดียวบอกแซ่ไม่ได้เสมอไป ต้องดูอักษรจีนประกอบ

บิดาจากเจ้อเจียง มารดาจากตระกูลคหบดีไถหนาน

รากฝ่ายบิดาของเจนเซน หวง มีจุดกำเนิดที่ชัดเจนมาก บิดาของเขาคือหวงซิงไท่ (黃興泰) เกิดราวปี ค.ศ. 1930 มีถิ่นกำเนิดบรรพบุรุษที่หมู่บ้านต้าอัน ตำบลซานโข่ว อำเภอชิงเถียน เมืองลี่สุ่ย มณฑลเจ้อเจียง อำเภอชิงเถียนนี้ขึ้นชื่อเรื่องความทรหดอดทนของประชากรและเป็นแหล่งอพยพสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจีน ท่ามกลางความผันผวนทางการเมืองและสงครามกลางเมืองจีน หวงซิงไท่ได้อพยพข้ามช่องแคบมายังไต้หวันช่วงปี ค.ศ. 1948-1949 แล้วศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาจากภาควิชาวิศวกรรมเคมี มหาวิทยาลัยแห่งชาติเฉิงกง (National Cheng Kung University) เมืองไถหนาน

ด้วยผลการเรียนที่ยอดเยี่ยม หวงซิงไท่ได้รับว่าจ้างให้เป็นครูสอนพิเศษประจำบ้านของตระกูลหลัว (羅氏) คหบดีเก่าแก่ในท้องถิ่น ความใกล้ชิดนี้นำไปสู่การสมรสกับหลัวไฉ่ซิ่ว (羅采秀) บุตรสาวของตระกูล ผมมองว่านี่คือภาพสะท้อนแบบคลาสสิกของครอบครัวจีนที่เชื่อว่าการศึกษาคือบันไดสู่การยกระดับฐานะ ซึ่งไม่ต่างจากเรื่องเล่าในครอบครัวจีนไทยหลายบ้านที่ผมเคยได้ยินมา คือคนหนุ่มที่ขยันเรียนมักได้รับโอกาสจากตระกูลใหญ่เสมอ เจนเซน หวง เกิดวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1963 ที่กรุงไทเป ก่อนย้ายไปใช้ชีวิตวัยเยาว์ที่ไถหนาน และครอบครัวยังเคยพำนักในประเทศไทยช่วงสั้น ๆ ราวสี่ปีเนื่องจากภาระงานวิศวกรรมของบิดา ก่อนความไม่สงบทางสังคมในประเทศไทยทำให้บิดามารดาตัดสินใจส่งหวงเหรินเจี๋ยและเจนเซน หวง วัย 9 ขวบ ไปพำนักกับญาติที่สหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 1973 ก่อนครอบครัวจะย้ายตามไปรวมตัวกันถาวรที่รัฐออริกอน

สี่ปีในกรุงเทพฯ และโรงเรียนนานาชาติร่วมฤดี

วิกิพีเดียภาษาอังกฤษและวิกิพีเดียภาษาจีนเรื่อง 黃仁勳 เล่าตรงกันว่า บิดาเป็นวิศวกรเคมีในโรงกลั่นน้ำมัน มารดาเป็นครู (ฉบับภาษาจีนระบุว่าเป็นครูประถม และมาจากตระกูลที่มีชื่อเสียงในท้องถิ่น) ครอบครัวเป็นชนชั้นกลางของไต้หวันที่ย้ายบ้านบ่อย และพูดภาษาไต้หวันเป็นภาษาแม่ เมื่อเจนเซนอายุห้าขวบ ครอบครัวย้ายมาประเทศไทยตามงานโรงกลั่นของบิดา และอยู่ที่นี่ราวสี่ปี ระหว่างนั้นเจนเซนเรียนที่โรงเรียนนานาชาติร่วมฤดีในกรุงเทพฯ ข้อมูลนี้ตรงกับที่บทความเล่าไว้ว่าครอบครัวอยู่ไทยราวสี่ปี และเพิ่มชื่อโรงเรียนเข้ามา

วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเรื่องโรงเรียนนานาชาติร่วมฤดี (ชื่อไทย โรงเรียนร่วมฤดีวิเทศศึกษา) เล่าประวัติโรงเรียนว่า คณะบาทหลวงเรเดมทอริสต์ของโบสถ์พระมหาไถ่ร่วมกับชาวต่างชาติในโบสถ์และนักเรียนไทยจำนวนหนึ่ง ตั้งโรงเรียนขึ้นในปี 1957 ตามคำขอของกระทรวงการต่างประเทศไทย เริ่มจากห้องเรียนสองห้องสำหรับลูกชาวต่างชาติในโรงเรียนพระมหาไถ่ ได้ชื่อปัจจุบันเมื่อย้ายเข้าอาคารของตัวเองในปี 1963 เปลี่ยนจากหลักสูตรอังกฤษเป็นหลักสูตรอเมริกันในปี 1966 และย้ายไปวิทยาเขตขนาด 14 เอเคอร์ที่เขตมีนบุรีในเดือนสิงหาคม 1992 วิกิพีเดียเรื่องโบสถ์พระมหาไถ่ ระบุว่าโบสถ์ตั้งอยู่ในซอยร่วมฤดี ใกล้สถานีรถไฟฟ้าเพลินจิต และโรงเรียนพระมหาไถ่ซึ่งเป็นจุดเริ่มของร่วมฤดียังอยู่ในที่ดินของโบสถ์ เมื่อนับจากอายุห้าขวบของเจนเซนจนถึงปีที่เขาเดินทางไปสหรัฐฯ ช่วงที่เขาเรียนจึงอยู่ราวปลายทศวรรษ 1960 ถึงต้นทศวรรษ 1970 ก่อนโรงเรียนย้ายไปมีนบุรีราวยี่สิบปี วิกิพีเดียเรื่องโรงเรียนก็จัดเจนเซน หวง ไว้ในรายชื่อศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง

การจากเมืองไทยมีรายละเอียดเพิ่มเติมจากที่บทความเล่าไว้ ปลายทศวรรษ 1960 บิดาเดินทางจากไต้หวันไปฝึกงานกับบริษัทเครื่องปรับอากาศในนิวยอร์ก (ฉบับภาษาจีนระบุว่าเป็นบริษัทแคเรียร์) และกลับมาพร้อมความตั้งใจจะส่งลูกไปเรียนที่สหรัฐฯ ปี 1973 เจนเซนวัยเก้าขวบที่ยังพูดอังกฤษไม่คล่องจึงเดินทางไปพร้อมพี่ชาย เพื่ออยู่กับลุงที่เมืองทาโคมา รัฐวอชิงตัน วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเขียนเหตุผลว่าเพื่อหนี "ความไม่สงบทางสังคมที่แพร่หลายในประเทศไทย" ส่วนฉบับภาษาจีนเขียนว่าขณะนั้นเกิดความวุ่นวายทางสังคมในไทย พ่อแม่จึงห่วงความปลอดภัยของลูก

ปี	สถานที่	เหตุการณ์
1963	ไทเป	เกิดวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ต่อมาย้ายไปไถหนานตั้งแต่ยังเด็ก
ราว 1968–1972	กรุงเทพฯ	ครอบครัวย้ายมาตามงานโรงกลั่นของบิดา อยู่ราวสี่ปี เจนเซนเรียนที่โรงเรียนนานาชาติร่วมฤดี (ช่วงปีคำนวณจากอายุห้าขวบ)
1973	ทาโคมา วอชิงตัน → โอไนดา เคนทักกี	ไปอยู่กับลุงพร้อมพี่ชาย แล้วถูกส่งไปสถาบันแบ๊บติสต์โอไนดา ซึ่งลุงกับป้าเข้าใจผิดว่าเป็นโรงเรียนประจำชื่อดัง เจนเซนยังเด็กเกินจะเรียนที่นั่น จึงเรียนที่โรงเรียนประถมโอไนดา
สองปีหลังจากนั้น	บีเวอร์ตัน ออริกอน	พ่อแม่ย้ายมาสหรัฐฯ สองพี่น้องจึงกลับมาอยู่กับครอบครัว เจนเซนเรียนโรงเรียนมัธยมอะโลฮา เรียนข้ามไปสองชั้นและจบตอนอายุ 16
1984	ออริกอน	จบปริญญาตรีวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน
1992	แคลิฟอร์เนีย	จบปริญญาโทวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด
1993	ซานโฮเซ	ร่วมก่อตั้ง NVIDIA ที่ร้านอาหารเดนนีส์ ขณะอายุ 30 ปี

คนแซ่ 黃 ระดับโลกที่มีช่วงชีวิตผูกกับเมืองไทยไม่ได้มีแค่เจนเซน ตัวอย่างอื่นที่เว็บนี้เล่าไว้คือหวง กวางอวี้ ผู้ก่อตั้งกั๋วเหม่ย ซึ่งวิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าบรรพบุรุษเคยเป็นพ่อค้าโพ้นทะเลในไทย และย้อนไปกว่าสองร้อยปี ก็มีเจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต แซ่อึ้ง) ลูกพ่อค้าสำเภาฮกเกี้ยนที่ได้เป็นสมุหนายกของสยาม

ความหมายในชื่อ "เหรินซวิน" ตามระบบจื้อเป้ยของตระกูล

ตรงนี้คือส่วนที่ผมชอบมากในฐานะคนศึกษาวัฒนธรรมจีน เพราะมันแสดงให้เห็นว่าครอบครัวจีนให้ความสำคัญกับ "บทกวีกำหนดรุ่น" (昭穆 เจาหมู่ หรือ 派語 ไพ่อวี่ — จารึกกำหนดอักษรใช้ตั้งชื่อคนแต่ละรุ่นในตระกูล) มากแค่ไหน หวงซิงไท่นำหลักการนี้มาใช้ตั้งชื่อบุตรชายทั้งสองคนโดยกำหนดอักษรกลางร่วมกันคือ "เหริน" (仁) ได้แก่บุตรคนโตหวงเหรินเจี๋ย (黃仁傑) และบุตรคนรองหวงเหรินซวิน (黃仁勳) ในทางปรัชญาขงจื๊อ อักษร "เหริน" หมายถึงมโนธรรม มนุษยธรรม และความเมตตากรุณา ซึ่งถือเป็นยอดคุณธรรมสูงสุดในระบบจริยศาสตร์จีน

เมื่อรวมกับอักษรตัวท้าย "ซวิน" (勳) ที่แปลว่าคุณงามความดีหรือผลงานอันยิ่งใหญ่ที่สร้างไว้แก่แผ่นดิน ชื่อ "หวงเหรินซวิน" จึงแฝงความหมายว่า "ผู้สร้างผลงานและความสำเร็จอันยิ่งใหญ่โดยตั้งอยู่บนรากฐานแห่งคุณธรรมและความเมตตา" ส่วนพี่ชายมีอักษรท้าย "เจี๋ย" (傑) หมายถึงบุคคลชั้นยอดหรืออัจฉริยะ แม้ลูก ๆ ของเจนเซน หวง คือหวงเซิ่งปิน (黃勝斌) และหวงหมิ่นซาน (黃敏珊) จะเติบโตในสังคมอเมริกัน ครอบครัวก็ยังคงตั้งชื่อจีนแบบสองพยางค์ที่มีความหมายตามค่านิยมดั้งเดิม ผมมองว่านี่คือสิ่งที่ผมพยายามอธิบายให้คนรุ่นใหม่ในเว็บนี้เข้าใจเสมอ คือชื่อจีนไม่ใช่แค่เสียง แต่เป็นคำอวยพรที่บรรพบุรุษฝากไว้ในตัวลูกหลานทุกคน

黃仁勳 อ่านอย่างไรในแต่ละภาษา และชื่อแต้จิ๋ว "อึ้งยิ้งฮึง"

ชื่อจีนสามพยางค์ 黃仁勳 อ่านต่างกันไปตามภาษา ตารางนี้รวมเสียงที่ตรวจได้จากพจนานุกรม

ภาษาหรือระบบ	黃	仁	勳	อ่านรวม
จีนกลาง (พินอิน)	Huáng	Rén	Xūn	หวงเหรินซวิน
จีนกลาง (เวด–ไจลส์)	huang	jên	hsün	ตรงกับชื่ออังกฤษ Jen-Hsun Huang
ฮกเกี้ยนไต้หวัน (ระบบ POJ)	n̂g	jîn หรือ lîn	hun	—
แต้จิ๋ว เท่งไฮ้ (Mogher)	ng5	ring5	hng1	อึ้งยิ้งฮึง

แหล่งที่ใช้คือ Wiktionary หน้าอักษร 黃 仁 และ 勛/勳 สำหรับจีนกลางและฮกเกี้ยน และพจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher หน้าอักษร 黄 (Mogher เก็บเสียงไว้ที่รูปตัวย่อ) 仁 และ 勳 (ลิงก์อยู่ในรายการแหล่งข้อมูลท้ายบทความแล้ว) สำหรับแต้จิ๋ว

Mogher ให้ 黄 อ่าน ng5 และ 勳 อ่าน hng1 เหมือนกันทุกถิ่นที่บันทึก (เฉาโจว เฉาหยาง เท่งไฮ้ เจียหยาง เหรียวเพ้ง ซัวเถา) ส่วน 仁 อ่าน ring5 ที่เฉาหยาง เท่งไฮ้ เหรียวเพ้ง และซัวเถา แต่เจียหยางอ่าน rêng5 ชื่อ "อึ้งยิ้งฮึง" จึงเป็นเสียงที่ครอบครัวแต้จิ๋วในไทยอ่านอักษรสามตัวนี้ ไม่ได้เป็นชื่อที่เจ้าตัวใช้ ข้อน่าสังเกตคือ 勳 (hng1) กับ 黃 (ng5) เป็นพยางค์ที่มีแต่เสียงนาสิก "ง" ไม่มีสระ คนไทยจึงต้องเติมสระ "อึ" เพื่อเขียนให้ได้ ng5 จึงกลายเป็น "อึ้ง" และ hng1 กลายเป็น "ฮึง" ด้วยหลักเดียวกัน

ส่วนเสียงฮกเกี้ยนไต้หวัน ซึ่งวิกิพีเดียระบุว่าเป็นภาษาแม่ของครอบครัว Wiktionary ให้อักษรทั้งสามตัวว่า n̂g, jîn หรือ lîn และ hun แต่ยังไม่พบแหล่งที่บอกว่าครอบครัวเรียกชื่อเขาด้วยเสียงนี้ ข้อนี้จึง ยังไม่ยืนยัน อักษร 仁 ที่ใช้ร่วมกับพี่ชาย 黃仁傑 ตามระบบอักษรประจำรุ่นที่เล่าไว้ข้างบน จะอ่านว่า "ยิ้ง" ในแต้จิ๋วทั้งสองชื่อ

เครือข่ายตระกูลหลัวแห่งไถหนาน และเหตุผลที่ลิซา ซู ต้องเรียกน้า

ส่วนนี้คือจุดที่คนอ่านหลายคนถามผมบ่อยที่สุด นั่นคือความสัมพันธ์ระหว่างเจนเซน หวง กับลิซา ซู (Lisa Su หรือ 蘇姿丰 — ซูจือเฟิง) ซีอีโอของ AMD รากฐานความสัมพันธ์นี้สืบย้อนไปถึงตระกูลหลัว (羅氏) แห่งย่านศาลเจ้าสุ่ยเซียนกง (水仙宮) เมืองไถหนาน คุณตาของเจนเซน หวง คือหลัวฉวี่ (羅取) เป็นคหบดีผู้ก่อตั้งห้างค้าหนัง "ฝูไท่หลง" (福泰隆) บนถนนกงโฮ่ว ทายาทรุ่นที่สองของตระกูลหลัวมีพี่น้องร่วมบิดามารดารวม 12 คน บุตรคนโตสุดคือหลัวปั๋วมู่ (羅伯沐) ส่วนบุตรคนสุดท้อง (คนที่ 12) คือหลัวไฉ่ซิ่ว มารดาของเจนเซน หวง ความห่างของอายุระหว่างพี่ชายคนโตกับน้องสาวคนเล็กที่มากถึง 18 ปี ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำระหว่าง "ลำดับศักดิ์ตามรุ่น" (輩份 — เป้ยเฟิ่น) กับอายุจริงในรุ่นถัดมา

มารดาของลิซา ซู คือหลัวสูหย่า (羅淑雅) เป็นบุตรสาวของหลัวปั๋วมู่ ดังนั้นหลัวปั๋วมู่จึงมีศักดิ์เป็นคุณตาของลิซา ซู ขณะที่หลัวไฉ่ซิ่วมีศักดิ์เป็นคุณยายเล็ก (姨婆) ของเธอ เมื่อคำนวณตามระบบเครือญาติจีน เจนเซน หวง ในฐานะบุตรชายของหลัวไฉ่ซิ่ว จึงถือเป็นลูกพี่ลูกน้องรุ่นเดียวกับมารดาของลิซา ซู ทำให้ลิซา ซู ต้องเรียกเจนเซน หวง ว่า "เปี่ยวจิ้ว" (表舅 — เปี่ยวจิ้ว หมายถึงน้าชายหรือลุงฝ่ายแม่) แม้ในความเป็นจริงเจนเซน หวง (เกิด ค.ศ. 1963) จะอายุมากกว่าลิซา ซู (เกิด ค.ศ. 1969) เพียง 6 ปีเท่านั้น เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นชัดว่าระบบเครือญาติจีนยึดตาม "ลำดับรุ่น" ไม่ใช่อายุจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่ครอบครัวจีนไทยหลายบ้านก็ยังยึดถือกันอยู่ ผมเองเคยเจอสถานการณ์คล้ายกันในงานเช็งเม้งของตระกูล ที่คนอายุน้อยกว่ากลับต้องให้คนอายุมากกว่าไหว้ตามศักดิ์รุ่น ไม่ใช่ตามอายุ

นอกจากนั้น ตระกูลหลัวยังเชื่อมโยงกับ "กลุ่มไถหนาน" (台南幫 — กลุ่มทุนอุตสาหกรรมทรงอิทธิพลของไต้หวันที่รวมตัวจากธุรกิจสิ่งทอและปูนซีเมนต์) ผ่านทางหลัวซุ่ยหลิ่ว (羅燧柳) พี่สาวคนที่สามของหลัวไฉ่ซิ่ว โดยบุตรสาวของนางได้สมรสกับโหวปั๋วอี้ (侯博義) ประธานบริษัทปูนซีเมนต์ยูนิเวอร์แซล และหลานชายคนโตของโหวอวี่ลี่ (侯雨利) ผู้ก่อตั้งกลุ่มธุรกิจสิ่งทอและอุตสาหกรรมไถหนาน เมื่อผมไล่เรียงสายสัมพันธ์เหล่านี้ ผมเห็นภาพชัดว่าตระกูลปัญญาชนและคหบดีไต้หวันสั่งสมทุนทางวัฒนธรรมและการศึกษาข้ามรุ่นอย่างไร จนผลิดอกออกผลเป็นผู้นำระดับโลกในยุคดิจิทัลได้พร้อมกันหลายคนจากเครือญาติสายเดียวกัน นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่คือผลลัพธ์ของค่านิยม "การศึกษาคือรากฐานของทุกสิ่ง" ที่ฝังลึกในสายเลือดตระกูลจีนแบบนี้มานานหลายชั่วอายุคน

แซ่ 黃 ในไต้หวัน บ้านเกิดของเจนเซน หวง

ในไต้หวัน แซ่ 黃 เป็นแซ่ใหญ่อันดับ 3 รองจาก 陳 (แต้จิ๋ว ตั้ง / จีนกลาง เฉิน) และ 林 (แต้จิ๋ว ลิ้ม / จีนกลาง หลิน) บทความแซ่อึ้งฉบับสมบูรณ์ หัวข้อแซ่อึ้งทั่วโลก ให้ตัวเลข 1.426 ล้านคน ณ 30 มิถุนายน 2018 หรือราว 6% ของประชากร ข้อมูลชุดใหม่จากข่าวแจกกรมทะเบียนราษฎร์ กระทรวงมหาดไทยไต้หวัน เรื่องการวิเคราะห์ชื่อและแซ่ทั่วประเทศ ระบุว่า ณ 30 มิถุนายน 2023 ไต้หวันมีประชากร 23,373,283 คน สิบแซ่แรกเรียงเป็น 陳 林 黃 張 李 王 吳 劉 蔡 楊 (ตามเสียงแต้จิ๋วที่คนไทยคุ้น คือ ตั้ง ลิ้ม อึ้ง เตีย ลี้ เฮ้ง โง้ว เล้า ฉั่ว เอี๊ยะ) และเมื่อเทียบกับปี 2018 สิบแซ่แรกลดลงรวม 103,098 คน โดยแซ่ 黃 ลดลงมากที่สุดถึง 23,980 คน จึงเหลือราว 1.40 ล้านคน ไต้หวันยังนับ 黃 กับ 黄 แยกกันในสถิติ เพราะเป็นอักษรคนละรหัสในทะเบียนราษฎร์

นิตยสาร 鏡週刊 (Mirror Media) ปี 2019 รายงานแผนที่แซ่รายตำบลที่ผู้ใช้เน็ตทำจากข้อมูลยี่สิบแซ่แรกของแต่ละตำบลของกระทรวงมหาดไทย และสรุปว่าแซ่ 黃 กระจายตัวสม่ำเสมอทั้งเหนือ กลาง และใต้ ตำบลที่มีสัดส่วนสูงที่สุดคือตำบลเซี่ยนซี (線西鄉) อำเภอจางฮว่า ที่ 33.9%

บรรพบุรุษของคนแซ่ 黃 ในไต้หวันส่วนใหญ่มาจากฝูเจี้ยน (ผูเถียน เฉวียนโจว จางโจว ถิงโจว) และกวางตุ้ง (เจียอิง แต้จิ๋ว ฮุ่ยโจว) ผู้บุกเบิกที่บันทึกได้รายแรก ๆ คือ 黃正束 ชาวหนานอันที่ไปอยู่หม่ากง หมู่เกาะเผิงหู ในปี 1637 หลายสายถือหวงโส่วกง (黃守恭 — แต้จิ๋ว อึ้งซิ้วเกียง / จีนกลาง หวงโส่วกง) แห่งสายจื่อหยุน (紫雲 — แต้จิ๋ว จื้อฮุ้ง / จีนกลาง จื่อหยุน — "เมฆสีม่วง") เป็นบรรพบุรุษร่วม บ้านเก่าหลายหลังจึงยังติดป้าย "紫雲" และสมาคมแซ่อึ้งโลก (世界黃氏宗親總會) ก็ก่อตั้งที่ไทเปเมื่อเดือนเมษายน 1980 (ข้อมูลย่อหน้านี้จากบทความแซ่อึ้งฉบับสมบูรณ์ ดูเรื่องสายจื่อหยุนเพิ่มได้ที่หัวข้อฝูเจี้ยน)

ครอบครัวของเจนเซนเองไม่ได้อยู่ในสายเก่าเหล่านี้โดยตรง ฝ่ายบิดามาจากชิงเถียน มณฑลเจ้อเจียง และข้ามมาไต้หวันช่วงปี 1948–1949 ตามที่เล่าไว้ข้างต้น ส่วนฝ่ายมารดาเป็นตระกูลหลัว (羅) ซึ่งเป็นตระกูลเก่าของไถหนาน เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าคนแซ่ 黃 ในไต้หวันวันนี้มาจากหลายคลื่นการอพยพ แซ่เดียวกันจึงไม่ได้บอกว่าบรรพบุรุษมาจากที่เดียวกัน

รากเหง้าที่หล่อหลอมวิธีคิดและปรัชญาการบริหาร

สิ่งที่ผมสนใจไม่แพ้เรื่องสาแหรกคือวิธีที่เจนเซน หวง แปรเปลี่ยนพื้นฐานครอบครัวจีนดั้งเดิมให้กลายเป็นปรัชญาการบริหารองค์กรสมัยใหม่ มารดาของเขาแม้ไม่เชี่ยวชาญภาษาอังกฤษ ก็ยังเปิดพจนานุกรมคัดคำศัพท์วันละ 10 คำให้บุตรชายทั้งสองท่องจำก่อนเดินทางไปสหรัฐอเมริกา ความทุ่มเทแบบนี้คือภาพแทนของ "แม่จีน" ที่ผมเห็นในครอบครัวตัวเองและครอบครัวคนจีนไทยรอบตัวมาตลอดชีวิต คือไม่มีคำว่าสายเกินไปหรือยากเกินไปสำหรับการลงทุนด้านการศึกษาของลูก เจนเซน หวง เองก็เคยเล่าอย่างมีอารมณ์ขันว่าแม้อายุเกิน 60 ปีแล้ว บิดาก็ยังคง "เปิดประชุมประเมินผลงาน" ตักเตือนเขาอยู่เสมอ และเขานำแรงกดดันแบบครอบครัวเอเชียนี้มาสังเคราะห์เป็นหลักการบริหารที่ว่า การวิพากษ์วิจารณ์อย่างตรงไปตรงมาและละเอียดคือรูปแบบสูงสุดของความใส่ใจ ตรงข้ามกับคำชมผิวเผินที่ไม่ช่วยให้ใครเติบโต

ผมมองว่าเรื่องเล่าเรื่อง "ความเจ็บปวดและความยากลำบาก" (Pain and Suffering) ที่เจนเซน หวง มักพูดถึงประสบการณ์วัยเด็กในโรงเรียนประจำที่รัฐเคนทักกี และงานล้างจานในร้านอาหารเดนนีส์ ก็สอดคล้องกับแนวคิดจีนโบราณเรื่อง "ทุกข์ก่อนสุข" ที่ปรากฏในคำสอนของบรรพบุรุษหลายตระกูล ไม่ต่างจากที่ครอบครัวจีนไทยรุ่นอากงอาม่าของผมเคยผ่านความลำบากมาก่อนจะตั้งตัวได้ ความทรหดจึงไม่ใช่แค่คำสวยหรู แต่เป็นสิ่งที่ถูกหล่อหลอมจากประสบการณ์จริงและส่งต่อผ่านรุ่นสู่รุ่น อีกมิติหนึ่งที่ผมชื่นชมคือการที่เจนเซน หวง ยังคงพูดภาษาไต้หวัน (台語 — ไถอวี่ ภาษาฮกเกี้ยนท้องถิ่นไต้หวัน) ได้อย่างเป็นธรรมชาติทุกครั้งที่กลับไปเยือนบ้านเกิด เขาเดินตลาดกลางคืน ทักทายพ่อค้าแม่ค้าด้วยภาษาแม่ และเคยเตือนเยาวชนไต้หวันในงานสาธารณะว่าต้องไม่ทิ้งภาษาถิ่นของตัวเอง สิ่งนี้ตรงกับสิ่งที่ผมพยายามสื่อสารกับคนรุ่นใหม่ในเว็บนี้เสมอ คือรากเหง้าทางภาษาและวัฒนธรรมคือสมบัติที่หายไปง่ายที่สุดถ้าไม่มีใครตั้งใจรักษาไว้

เมื่อพูดถึงคนแซ่อึ้งที่ขึ้นมาเป็นผู้นำธุรกิจระดับประเทศ อีกชื่อหนึ่งคือหวง กวางอวี้ (黄光裕 — แต้จิ๋ว อึ้งกวงยู่) ชาวแต้จิ๋วจากแต้เอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) เมืองซัวเถา ผู้ก่อตั้งกั๋วเหม่ย (GOME) ที่เคยครองตำแหน่งมหาเศรษฐีอันดับ 1 ของจีนแผ่นดินใหญ่ถึง 3 สมัย ก่อนชีวิตจะพลิกไปอยู่หลังกำแพงคุก

คนแซ่ 黃 ระดับโลกคนอื่น ๆ และรูปสะกดที่บอกถิ่นเดิม

เจนเซน หวง เป็นคนแซ่ 黃 ที่คนทั่วโลกรู้จักมากที่สุดคนหนึ่งในวันนี้ แต่คนแซ่เดียวกันที่มีบทบาทระดับประเทศยังมีอีกมาก และแทบทุกคนใช้รูปสะกดต่างกันตามสำเนียงของบ้าน ตารางนี้คัดจากหัวข้อบุคคลสำคัญในบทความแซ่อึ้งฉบับสมบูรณ์ โดยตรวจชื่อจีนกับวิกิพีเดียภาษาอังกฤษของแต่ละคน

ชื่อที่ใช้ในระดับสากล	ชื่อจีน	บทบาท	กลุ่มภาษาหรือถิ่นเดิม
Jensen Huang	黃仁勳	ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอ NVIDIA	บิดามาจากชิงเถียน เจ้อเจียง
Colin Huang	黃崢	ผู้ก่อตั้ง Pinduoduo บริษัทแม่ของ Temu	เกิดปี 1980 ชานเมืองหางโจว
Lawrence Wong	黃循財 (แต้จิ๋ว อึ้งซุ้งไช้ / จีนกลาง หวงสวินไฉ)	นายกรัฐมนตรีคนที่ 4 ของสิงคโปร์ ตั้งแต่ 15 พ.ค. 2024	ไหหลำ เหวินชาง
Wee Kim Wee	黃金輝	ประธานาธิบดีคนที่ 4 ของสิงคโปร์ (1985–1993)	ฮกเกี้ยน หลงไห่
Wee Cho Yaw	黃祖耀	ประธานธนาคาร UOB สืบต่อจากบิดา Wee Kheng Chiang	ฮกเกี้ยน กิมหมึง
Ng Teng Fong	黃廷方	ผู้ก่อตั้ง Far East Organization	ผูเถียน ฝูเจี้ยน (กลุ่มภาษาเฮงฮวา)
Oei Tiong Ham	黃仲涵	"ราชาน้ำตาลแห่งชวา" ผู้ร่ำรวยที่สุดในเอเชียช่วงต้นศตวรรษที่ 20	ฮกเกี้ยน ถงอาน เกิดที่เซอมารัง
Eka Tjipta Widjaja	黃奕聰	ผู้ก่อตั้งกลุ่มซินาร์มาส ชื่อเดิม Oei Ek Tjong	ฮกเกี้ยน เฉวียนโจว
Wong Kim Ark	黃金德	เจ้าของคดีศาลสูงสุดสหรัฐฯ ปี 1898 เรื่องสิทธิพลเมืองโดยการเกิด	ไท่ซาน
Anna May Wong	黃柳霜	ดาราฮอลลีวูดเชื้อสายจีนคนแรก	พ่อแม่เป็นชาวไท่ซาน
Penny Wong	黃英賢	รัฐมนตรีต่างประเทศออสเตรเลีย ตั้งแต่ปี 2022	บิดาเป็นชาวจีนมาเลเซียจากซันดากัน ซาบาห์
Patrick Soon-Shiong	黃馨祥	ศัลยแพทย์ ผู้คิดค้นยามะเร็ง เจ้าของหนังสือพิมพ์ Los Angeles Times	บิดามารดาเป็นคนแคะ
Hwang Hŭi (ฮวังฮี)	黃喜	อัครมหาเสนาบดีสมัยโชซอน	เกาหลี
ป๋วย อึ๊งภากรณ์	黃培謙	ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์	แต้จิ๋ว บิดามาจากเหรียวเพ้ง

จากตารางจะเห็นว่ารูปสะกดบอกที่มาได้ดีกว่าสัญชาติ Wee และ Oei บอกเสียงฮกเกี้ยน Wong บอกกวางตุ้ง ไหหลำ หรือไท่ซาน Ng บอกแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยนเฉวียนโจว หรือผูเถียน และ Huang บอกจีนกลาง บางคนอย่าง Eka Tjipta Widjaja หรือ Patrick Soon-Shiong ไม่มีร่องรอยของแซ่ในชื่อสากลเลย ต้องดูอักษรจีนจึงรู้ว่าเป็นแซ่ 黃 ทั้งหมดนี้เป็นเพียงคนที่ใช้แซ่เดียวกัน แซ่เดียวกันไม่ได้แปลว่าเป็นญาติกัน เรื่องคนแซ่ 黃 ในไทยและแต้จิ๋ว อ่านต่อได้ที่หน้ารวมเรื่องแซ่อึ้ง ส่วนอันดับแซ่ 黃 เทียบกับแซ่อื่นในจีน ดูได้ที่ตาราง 168 แซ่จีน ปี 2026

คำถามที่พบบ่อย

เจนเซน หวง เป็นคนแซ่อะไร

เจนเซน หวง เป็นคนแซ่หวง (黃) ซึ่งคนจีนแต้จิ๋วในประเทศไทยเรียกกันว่า "อึ้ง" เป็นแซ่เดียวกับตระกูลอึ้งที่พบได้ทั่วไปในหมู่คนไทยเชื้อสายจีน

ทำไมลิซา ซู ต้องเรียกเจนเซน หวง ว่าน้า

เพราะทั้งคู่มีบรรพบุรุษร่วมกันคือหลัวฉวี่แห่งตระกูลหลัวเมืองไถหนาน หลัวไฉ่ซิ่ว (มารดาเจนเซน หวง) เป็นน้องสาวคนสุดท้องของหลัวปั๋วมู่ (คุณตาลิซา ซู) ทำให้ตามลำดับศักดิ์รุ่นจีน เจนเซน หวง มีศักดิ์เป็นเปี่ยวจิ้วหรือน้าชายฝ่ายแม่ของลิซา ซู แม้อายุจริงจะห่างกันเพียง 6 ปี

เจนเซน หวง เกิดที่ไหนโตที่ไหน

เขาเกิดวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1963 ที่กรุงไทเป เติบโตวัยเด็กที่เมืองไถหนาน เคยพำนักในประเทศไทยช่วงสั้น ๆ ซึ่งวิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุว่าช่วงที่อยู่กรุงเทพฯ เขาเรียนที่โรงเรียนนานาชาติร่วมฤดี (Ruamrudee International School) ก่อนย้ายไปสหรัฐอเมริกาตอนอายุ 9 ขวบ และตั้งรกรากถาวรที่รัฐออริกอน

บิดามารดาของเจนเซน หวง คือใคร

บิดาคือหวงซิงไท่ (黃興泰) วิศวกรเคมีจากอำเภอชิงเถียน มณฑลเจ้อเจียง มารดาคือหลัวไฉ่ซิ่ว (羅采秀) บุตรสาวคนสุดท้องของตระกูลคหบดีหลัวแห่งไถหนาน

ทำไมเจนเซน หวง พูดภาษาไต้หวันได้

เพราะเติบโตในไถหนานช่วงวัยเด็ก และครอบครัวฝ่ายมารดาเป็นตระกูลคหบดีดั้งเดิมของเมืองไถหนาน เขาจึงซึมซับภาษาไต้หวัน (台語) มาตั้งแต่เล็ก และยังคงใช้ภาษานี้อย่างเป็นธรรมชาติทุกครั้งที่กลับไปเยือนบ้านเกิด เพราะเห็นว่าภาษาแม่คือรากเหง้าที่ต้องรักษาไว้ไม่ให้เลือนหายไปตามกาลเวลา

บทสรุป

เมื่อผมเขียนเรื่องนี้จบลง ผมยิ่งรู้สึกว่าเรื่องราวของเจนเซน หวง ไม่ใช่แค่ประวัติของนักธุรกิจเทคโนโลยีคนหนึ่งที่ประสบความสำเร็จระดับโลก แต่เป็นบทเรียนเรื่องรากเหง้าตระกูลจีนที่มีชีวิตชีวาและยังคงมีความหมายในโลกสมัยใหม่ ตั้งแต่แซ่หวง (黃) ที่สืบย้อนไปถึงแคว้นโบราณในเหอหนาน ผ่านการอพยพของบิดาจากชิงเถียนสู่ไต้หวัน การสมรสข้ามตระกูลคหบดีที่ไถหนาน จนถึงระบบจื้อเป้ยที่ฝากความหมายอันลึกซึ้งไว้ในชื่อ "เหรินซวิน" ทุกจุดเชื่อมโยงเหล่านี้บอกเราว่าความสำเร็จของคนคนหนึ่งมักไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่ถูกหล่อหลอมมาจากหลายชั่วอายุคนของครอบครัวที่เชื่อมั่นในคุณค่าของการศึกษาและความทรหดอดทน

ในฐานะคนแซ่อึ้งที่เติบโตมาในครอบครัวจีนไทยแต้จิ๋ว ผมมองเรื่องนี้ด้วยความรู้สึกผูกพันเป็นพิเศษ เพราะทุกครั้งที่เห็นความสำเร็จของตระกูลหวงในระดับโลกอย่างเจนเซน หวง ผมอดไม่ได้ที่จะนึกถึงเรื่องเล่าของครอบครัวอึ้งในบ้านเราเอง ที่แม้จะไม่ได้ยิ่งใหญ่ระดับโลกในขณะนี้ แต่ก็มีจิตวิญญาณเดียวกันคือความขยันหมั่นเพียร ความกตัญญู และความเชื่อมั่นว่าการศึกษาคือบันไดสู่ชีวิตที่ดีกว่า เรื่องราวของเจนเซน หวง จึงไม่ใช่แค่กรณีศึกษาทางธุรกิจ แต่เป็นกระจกสะท้อนให้เราเห็นว่ารากเหง้าทางวัฒนธรรมจีนที่ดูเหมือนเก่าแก่และห่างไกล แท้จริงแล้วยังคงมีชีวิตอยู่ในตัวคนรุ่นใหม่ทุกคนที่แซ่ 黃 ไม่ว่าจะอยู่ที่ไต้หวัน สหรัฐอเมริกา หรือแม้แต่ในเมืองไทยแห่งนี้

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• Wikipedia: แคว้นฉู่ (Chu)
• 《春秋左氏傳·僖公十二年》 (ชุนชิวจั่วซื่อจ้วน บทซีกงปีที่ 12 — พงศาวดารจั่วจ้วนที่อธิบายคัมภีร์ชุนชิว) บันทึก "夏，楚滅黃" (แคว้นฉู่ผนวกแคว้นหวง) ต้นฉบับบน Wikisource
• Wikipedia: แคว้นหวง (Huang) ที่ถูกแคว้นฉู่ผนวกเมื่อ 648 ปีก่อนคริสตกาล
• Wikipedia: Jensen Huang
• Wikipedia: ลิซา ซู (Lisa Su) และสายญาติฝ่ายมารดากับเจนเซน หวง
• 中華日報 (จงหัวรื่อเป้า — หนังสือพิมพ์รายวันของไต้หวัน): บ้านเดิมตระกูลหลัวที่ไถหนาน ห้าง "ฝูไท่หลง" (福泰隆) ของหลัวฉวี่ ค้าหนัง ในซอยถนนกงโฮ่ว ย่านศาลเจ้าสุ่ยเซียนกง
• 中華日報: หวงซิงไท่นักศึกษาวิศวกรรมเคมี ม.เฉิงกง ได้เป็นครูสอนพิเศษของหลัวไฉ่ซิ่ว และสายญาติกับครอบครัวลิซา ซู
• 今周刊 (จินโจวคาน — นิตยสารธุรกิจรายสัปดาห์ของไต้หวัน): ผังตระกูลหลัว พี่น้องรุ่นที่สอง 12 คน หลัวปั๋วมู่กับหลัวไฉ่ซิ่วอายุห่างกัน 18 ปี และสายโยงถึงโหวปั๋วอี้กับตระกูลโหวอวี่ลี่
• CNBC (2018): เจนเซน หวง เล่าเองว่ามารดาสุ่มศัพท์อังกฤษจากพจนานุกรมวันละ 10 คำให้ลูกสะกดและบอกความหมาย ก่อนย้ายไปสหรัฐอเมริกา
• CNBC (2024): คำพูดของเจนเซน หวง ที่ Stanford เรื่อง "pain and suffering" ที่เขายังใช้ในบริษัท
• Mogher พจนานุกรมแต้จิ๋ว: 勳 อ่านว่า hng1 ทุกสำเนียงย่อย (ใช้ตรวจคำอ่านอึ้งยิ้งฮึง ร่วมกับ 黃 ng5 และ 仁 ring5 — ยืนยันตรงกับที่ครอบครัวผู้เขียนออกเสียง)
• Wikipedia: Ruamrudee International School (ประวัติโรงเรียนและรายชื่อศิษย์เก่า)
• Wikipedia: Holy Redeemer Church, Bangkok (โบสถ์พระมหาไถ่ ซอยร่วมฤดี ผู้ตั้งโรงเรียนร่วมฤดี)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 黃仁勳 (ช่วงชีวิตที่ไถหนาน กรุงเทพฯ และเคนทักกี)
• Wikipedia: Huang (surname) แซ่ 黃 และรูปสะกดทั่วโลก
• Wiktionary: อักษร 黃 (เสียงฮกเกี้ยน n̂g/ûiⁿ แต้จิ๋ว ng5 และเวด–ไจลส์)
• Wiktionary: อักษร 仁 (เวด–ไจลส์ jên ฮกเกี้ยน jîn/lîn แต้จิ๋ว ring5)
• Wiktionary: อักษร 勛/勳 (เวด–ไจลส์ hsün ฮกเกี้ยน hun แต้จิ๋ว hng1)
• พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher: อักษร 黄 (ตัวย่อของ 黃) เสียงแยกตามถิ่น
• พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher: อักษร 仁 เสียงแยกตามถิ่น
• กรมทะเบียนราษฎร์ กระทรวงมหาดไทยไต้หวัน: 全國姓名統計分析 (ข้อมูล 30 มิ.ย. 2023)
• 鏡週刊 Mirror Media: แผนที่แซ่รายตำบลของไต้หวัน (2019)
• Wikipedia: Colin Huang ผู้ก่อตั้ง Pinduoduo
• Wikipedia: Lawrence Wong นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์
• Wikipedia: Ng Teng Fong (黃廷方) ผู้ก่อตั้ง Far East Organization
• Wikipedia: Oei Tiong Ham (黃仲涵) ราชาน้ำตาลแห่งชวา