↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101
สมุดร้านลงร้านฟรี
แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) · เรื่องที่ 54

ขงเบ้งยั่วจิวยี่ด้วยบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ไม่ได้! หอนี้สร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปี

หอสร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปี เทียบฉากขงเบ้งท่องบทกวี铜雀台赋ในนิยายกับ《三国志》บทกวีจริงของโจสิด และที่มาจากกวีสมัยถังกับผิงฮว่าสมัยหยวน

โดย · · อ่าน ~12 นาที
ภาพปกสามก๊ก หอสูงหลายชั้นบนฐานกำแพงริมแม่น้ำ มีโจโฉยืนอยู่บนระเบียง ด้านหน้าเป็นขงเบ้งถือพัดขนนกกับจิวยี่ในชุดเกราะ พร้อมอักษร 铜雀台 และข้อความ สามก๊ก บทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ หอสร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปี
ภาพปกชุดถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) ภาพวาดตามจินตนาการ ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง
คำตอบสั้น ๆ

ในนิยาย: ขงเบ้ง (诸葛亮 จูเก่อเลี่ยง) บอกจิวยี่ (周瑜 โจวอวี๋) ว่าโจโฉ (曹操 เฉาเชา) สร้างหอตั้งเซ็กไต๋ (铜雀台 ถงเชวี่ยไถ) ไว้ริมแม่น้ำเจียงโหแล้ว และยกทัพลงใต้เพราะอยากได้สองนางเกี้ยวไปไว้บนหอ แล้วท่องบทกวีของโจสิดที่มีวรรค 「揽二乔于东南兮」 เป็นหลักฐาน จิวยี่โกรธจนตัดสินใจรบ

ในพงศาวดาร: 《三国志·武帝纪》บันทึกว่าโจโฉเริ่มสร้างหอตั้งเซ็กไต๋ในฤดูหนาวปีเจี้ยนอันที่ 15 (ค.ศ. 210) สองปีหลังศึกเซ็กเพ็ก บทกวีของโจสิดแต่งเมื่อหอสร้างเสร็จแล้ว และตัวบทที่เหลืออยู่ไม่มีวรรคใดพูดถึงสองนางเกี้ยวเลย

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

  • คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
  • คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉากขงเบ้งยั่วจิวยี่อยู่ในตอนที่ ๓๙ ของฉบับไทย

อักษรจีน (ตัวย่อ) พินอิน อ่านแบบจีนกลาง ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
铜雀台 (铜爵台) Tóngquè tái ถงเชวี่ยไถ ปราสาทตั้งเซ็กไต๋ (ฉบับไทยตอนที่ ๔๖)
诸葛亮 Zhūgě Liàng จูเก่อเลี่ยง ขงเบ้ง
周瑜 Zhōu Yú โจวอวี๋ จิวยี่
曹操 Cáo Cāo เฉาเชา โจโฉ
曹植 Cáo Zhí เฉาจื๋อ โจสิด (ชื่อรอง 子建 จื่อเจี้ยน)
曹丕 Cáo Pī เฉาพี โจผี
孙策 Sūn Cè ซุนเช่อ ซุนเซ็ก
大桥 / 小桥 Dà Qiáo / Xiǎo Qiáo ต้าเฉียว / เสี่ยวเฉียว นางไต้เกี้ยว / นางเสียวเกี้ยว (นิยายเขียนแซ่เป็น 乔)
荀攸 Xún Yōu สฺวินโยว ซุนฮิว
杜牧 Dù Mù ตู้มู่ กวีสมัยราชวงศ์ถัง ไม่ปรากฏในฉบับไทย
邺 Yè เย่ เงียบกุ๋น (邺郡)
漳河 / 漳水 Zhāng hé จางเหอ แม่น้ำเจียงโห (ตอนที่ ๓๐, ๔๖) หรือเตียงโห (ตอนที่ ๓๙)
赤壁 Chìbì ชื่อปี้ เซ็กเพ็ก
玉龙 / 金凤 Yùlóng / Jīnfèng อวี้หลง / จินเฟิ่ง หยกหลง / กิมฮอง ชื่อหอสองข้างในนิยาย
临漳 Línzhāng หลินจาง ไม่ปรากฏในฉบับไทย อำเภอที่ตั้งซากหอในมณฑลเหอเป่ยปัจจุบัน

1. บทกวีที่ทำให้จิวยี่ตัดสินใจรบ

ในตอนที่ 44 (第四十四回) ของนิยายฉบับจีน ชื่อตอนว่า 「孔明用智激周瑜,孙权决计破曹操」 "ขงเบ้งใช้ปัญญายั่วจิวยี่ ซุนกวนตัดสินใจตีโจโฉ" จิวยี่แกล้งพูดว่าควรยอมโจโฉเพื่อหยั่งใจขงเบ้ง ขงเบ้งเลยแกล้งเสนอกลับว่าไม่ต้องรบ ไม่ต้องยอม แค่ส่งผู้หญิงสองคนไปให้โจโฉ ทัพร้อยหมื่นก็จะถอยกลับเอง แล้วอธิบายว่า

「亮居隆中时,即闻操于漳河新造一台,名曰『铜雀』,极其壮丽。」

"ตอนข้ายังอยู่หลงจง ได้ยินว่าโจโฉสร้างหอใหม่ริมแม่น้ำจาง ชื่อว่า 'ตั้งเซ็ก' งดงามยิ่งนัก"

ขงเบ้งเล่าต่อว่าโจโฉเคยปฏิญาณไว้ 「吾一愿扫平四海,以成帝业;一愿得江东二乔,置之铜雀台,以乐晚年,虽死无恨矣」 "ข้ามีความปรารถนาสองข้อ ข้อหนึ่งคือปราบสี่ทะเลให้ราบเพื่อสร้างราชวงศ์ อีกข้อคือได้สองนางเกี้ยวแห่งกังตั๋งมาไว้ในหอตั้งเซ็ก เพื่อสำราญยามแก่ ตายก็ไม่เสียดาย" จิวยี่ถามหาหลักฐาน ขงเบ้งจึงท่องบทกวีที่บอกว่าโจสิด (曹植 เฉาจื๋อ) บุตรชายโจโฉแต่งไว้ ในบทนั้นมีสองวรรคที่เป็นหัวใจของฉาก

「立双台于左右兮,有玉龙与金凤。揽二乔于东南兮,乐朝夕之与共。」

"สร้างหอคู่ไว้ซ้ายขวา คือหอมังกรหยกกับหอหงส์ทอง โอบสองนางเกี้ยวแห่งทิศตะวันออกเฉียงใต้ไว้ สำราญด้วยกันทั้งเช้าเย็น"

จิวยี่ฟังจบลุกจากที่นั่งชี้ไปทางเหนือแล้วด่าว่า 「老贼欺吾太甚!」 "อ้ายเฒ่าโจรรังแกข้าเกินไปแล้ว!" ขงเบ้งแกล้งทำตกใจ จิวยี่จึงบอกว่า 「大乔是孙伯符将军主妇,小乔乃瑜之妻也」 "นางไต้เกี้ยวเป็นภรรยาเอกของท่านซุนเซ็ก นางเสียวเกี้ยวเป็นภรรยาของข้า"

ภาพพิมพ์แกะไม้ขาวดำสองหน้าคู่ ขุนนางสวมหมวกยาวสามคนยืนสนทนาในห้องโถงพื้นปูกระเบื้อง อีกหน้าหนึ่งมีชายสองคนยืนคุยกันหน้าบ้าน มีอักษรจีน 奇策已成諸葛欲分三國立 และวรรคคู่ที่มีคำว่า 二喬
ภาพพิมพ์แกะไม้ฉากขงเบ้งใช้ปัญญายั่วจิวยี่ จากนิยายสามก๊กฉบับพิมพ์ของโจวเย่ว์เจี้ยว (周曰校) สมัยราชวงศ์หมิง ค.ศ. 1591 วรรคคู่ในภาพเอ่ยถึงสองนางเกี้ยว (二喬) เป็นภาพตามนิยาย ไม่ใช่เหตุการณ์ในพงศาวดาร · ภาพ: 周曰校 / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าฉากนี้ต่างจากฉบับจีนเล็กน้อย ในตอนที่ ๓๙ ของฉบับไทย ขงเบ้งไม่ได้เอ่ยชื่อหอ บอกเพียงว่า "เมื่อเรายังอยู่เขาโงลังกั๋งนั้น แจ้งว่าโจโฉให้ทำปราสาทไว้แห่งหนึ่งอยู่ริมแม่น้ำเตียงโหเปนที่สบาย แล้วจัดเอาผู้หญิงที่รูปงามมาไว้เปนอันมาก" และบทกวีก็ไม่ได้เป็นของโจสิด แต่เป็นของโจโฉเอง "อันโจโฉรักหญิงสองคนนี้ได้ผูกเปนโคลงไว้ ข้าพเจ้าจำได้เปนสำคัญอยู่" ฉบับไทยไม่ได้แปลบทกวีทั้งบท ถอดความไว้แค่ใจความเดียว

"ปารัศว์ซ้ายขวาซึ่งเราทำไว้ชื่อว่าหยกหลงกับกิมฮอง ข้าจะกอดนางสองเกี้ยวไว้ทั้งซ้ายขวา ให้มีความสุขทุกเวลามิให้อนาทรเลย"

แล้วจิวยี่ก็โกรธแบบเดียวกับฉบับจีน บอกว่า "ท่านไม่รู้หรือนางไต้เกี้ยวผู้พี่นั้นเปนภรรยาซุนเซ็กนายเรา นางเสียวเกี้ยวผู้น้องก็เปนภรรยาของเรา" ใจความเรื่องสองนางเกี้ยวนี้เล่าละเอียดแยกไว้ในบทความเรื่องสองนางเกี้ยว บทนี้จะดูอีกด้านหนึ่ง คือตัวหอและตัวบทกวี ว่ามีอยู่จริงแล้วหรือยังในปีที่ขงเบ้งพูด

2. พงศาวดารบอกว่าหอนี้สร้างปีไหน

ศึกเซ็กเพ็กเกิดในปีเจี้ยนอันที่ 13 (建安十三年 ค.ศ. 208) 《三国志·魏书·武帝纪》ซึ่งเป็นพงศาวดารของโจโฉ บันทึกไว้ในเดือนสิบสองของปีนั้นว่า

「公至赤壁,与备战,不利。于是大疫,吏士多死者,乃引军还。」

"ท่านโจโฉไปถึงเซ็กเพ็ก รบกับเล่าปี่ไม่เป็นผล ประกอบกับเกิดโรคระบาดใหญ่ ขุนนางและทหารตายมาก จึงยกทัพกลับ"

ปีถัดมา (ค.ศ. 209) โจโฉไปฝึกทัพเรือที่เมืองเฉียว แล้วยกไปตั้งที่เหอเฝย จากนั้นในหมวดปีเจี้ยนอันที่ 15 (ค.ศ. 210) หลังประกาศ "ใช้คนตามความสามารถ" (唯才是举) อันโด่งดัง พงศาวดารก็มีประโยคสั้น ๆ ปิดท้ายปีว่า

「冬,作铜爵台。」

"ฤดูหนาว สร้างหอตั้งเซ็กไต๋"

พงศาวดารเขียนชื่อหอว่า 铜爵台 ซึ่งหมายถึงหอเดียวกับ 铜雀台 ในนิยาย ประโยคนี้แปลว่าหอนี้เริ่มสร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปีเต็ม ตอนที่ขงเบ้งไปกังตั๋งในปี 208 ยังไม่มีหอตั้งเซ็กไต๋ให้ใครท่องบทกวีถึง และหอนี้ก็ไม่ได้สร้างเสร็จพร้อมกันทั้งชุด พงศาวดารเล่มเดียวกันบันทึกในปีเจี้ยนอันที่ 18 (ค.ศ. 213) ว่า 「九月,作金虎台」 "เดือนเก้า สร้างหอจินหู่ (金虎台)" ซึ่งเป็นอีกหลังหนึ่งในกลุ่มหอสามหลังของเมืองเย่

หอตั้งเซ็กไต๋ไม่ได้อยู่ที่ฮูโต๋ แต่อยู่ที่เมืองเย่ (邺 เย่) ฐานอำนาจของโจโฉทางเหนือ วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าซากของหออยู่ที่หมู่บ้านซานไถ (三台村) อำเภอหลินจาง (临漳) มณฑลเหอเป่ย และขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติของจีนในปี 1988 ซากที่เหลือส่วนใหญ่ถูกน้ำแม่น้ำจางกัดเซาะไปตามกาลเวลา

3. นิยายเองก็ให้ปีสร้างขัดกันเอง

หลัวก้วนจง (罗贯中) ย้ายหอนี้ขึ้นไปก่อนศึกเซ็กเพ็ก แต่การย้ายทิ้งร่องรอยไว้ในนิยายเองถึงสามจุด

จุดแรก ตอนที่ 34 นิยายให้โจโฉเห็นแสงทองพุ่งจากดินหลังปราบตระกูลอ้วนได้ ขุดลงไปพบนกทองแดง ซุนฮิว (荀攸 สฺวินโยว) ทำนายว่าเป็นลางดี โจโฉจึงสั่งสร้างหอ 「约计一年而工毕」 "ประมาณหนึ่งปีจึงเสร็จ" ฉบับไทยตอนที่ ๓๐ แปลนกตัวนี้ว่า "นกยูง" เล่าว่า "โจโฉก็ลงมาให้ทหารขุดได้นกยูงทองแดงตัวหนึ่ง ใหญ่เท่าผลส้มแป้น" แล้ว "ให้ตั้งเมืองขึ้นริมแม่น้ำเจียงโหตำบลเงียบกุ๋น สร้างปราสาทสูงใหญ่ ปีหนึ่งจึงสำเร็จการ" ไม่มีฉากขุดได้นกทองแดงในพงศาวดาร

จุดที่สอง ตอนที่ 48 คืนก่อนศึกใหญ่ โจโฉเมาบนเรือแล้วพูดเองว่า 「吾今新构铜雀台于漳水之上,如得江南,当娶二乔,置之台上,以娱暮年,吾愿足矣」 "บัดนี้ข้าเพิ่งสร้างหอตั้งเซ็กริมแม่น้ำจาง ถ้าได้กังหนาน จะรับสองนางเกี้ยวไปไว้บนหอ สำราญยามแก่ ข้าก็สมปรารถนา" ตรงนี้นิยายยังยืนยันว่าหอมีแล้ว

จุดที่สาม ตอนที่ 56 หลังแพ้ศึกเซ็กเพ็กไปแล้ว นิยายกลับเขียนว่า

「时建安十五年春,造铜雀台成。」

"ครั้งนั้นเป็นฤดูใบไม้ผลิ ปีเจี้ยนอันที่ 15 สร้างหอตั้งเซ็กเสร็จ"

ปีเจี้ยนอันที่ 15 คือปีเดียวกับที่《武帝纪》บันทึกว่าเริ่มสร้าง เพียงแต่นิยายเปลี่ยนจาก "ฤดูหนาวเริ่มสร้าง" เป็น "ฤดูใบไม้ผลิสร้างเสร็จ" แล้วใช้เป็นฉากงานเลี้ยงฉลองหอที่ขุนพลของโจโฉแข่งยิงธนูชิงเสื้อแพร ฉบับไทยตอนที่ ๔๖ ก็เล่าตามว่า "ครั้นพระเจ้าเหี้ยนเต้เสวยราชสมบัติได้สิบหกปี ถึงเทศกาลร้อนโจโฉจึงพาขุนนางทั้งปวงไปชมปราสาทตั้งเซ็กไต๋ ซึ่งสร้างใหม่ริมแม่นํ้าเจียงโห" คำว่า "สร้างใหม่" ในฉบับไทยตรงกับพงศาวดารพอดี แต่ขัดกับสิ่งที่ขงเบ้งพูดไว้ในตอนที่ ๓๙ ว่าหอมีอยู่แล้วตั้งแต่ก่อนศึก

ภาพพิมพ์แกะไม้ขาวดำสองหน้าคู่ ขุนนางนั่งเรียงบนอาคารสูง เบื้องล่างมีขุนพลขี่ม้ายิงธนูและนักรบยืนอยู่ มีอักษรจีน 銅雀臺高天闕迥
ภาพพิมพ์แกะไม้ฉากงานเลี้ยงที่หอตั้งเซ็กไต๋ตามนิยายตอนที่ 56 ซึ่งนิยายลงปีว่าเจี้ยนอันที่ 15 หลังศึกเซ็กเพ็ก จากนิยายสามก๊กฉบับพิมพ์ของโจวเย่ว์เจี้ยว (周曰校) สมัยราชวงศ์หมิง ค.ศ. 1591 เป็นภาพตามนิยาย · ภาพ: 周曰校 / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

4. บทกวีของโจสิดตัวจริงไม่มีสองนางเกี้ยว

บทกวีที่ขงเบ้งท่องมีต้นฉบับอยู่จริง ชีวประวัติโจสิดใน《三国志·魏书·陈思王植传》เล่าว่า

「时邺铜爵台新成,太祖悉将诸子登台,使各为赋。植援笔立成,可观,太祖甚异之。」

"ครั้งนั้นหอตั้งเซ็กไต๋ที่เมืองเย่เพิ่งสร้างเสร็จ ท่านไท่จู่ (โจโฉ) พาบุตรทั้งหมดขึ้นหอ ให้แต่งบทร้อยกรองคนละบท โจสิดจับพู่กันเขียนเสร็จทันที อ่านได้งดงาม โจโฉประหลาดใจมาก"

คำว่า "เพิ่งสร้างเสร็จ" (新成) บอกชัดว่าบทกวีนี้เกิดหลังหอเสร็จ ซึ่งต้องหลังฤดูหนาวปี 210 ส่วนปีที่แต่งจริงมีหลักฐานอีกชิ้น ในสารานุกรม《艺文类聚》เล่มที่ 62 สมัยราชวงศ์ถัง มีคำนำบทกวีหัวข้อเดียวกันของโจผี (曹丕 เฉาพี) พี่ชายของโจสิด เขียนว่า

「建安十七年春,游西园,登铜雀台,命余兄弟并作。」

"ฤดูใบไม้ผลิ ปีเจี้ยนอันที่ 17 เที่ยวสวนตะวันตก ขึ้นหอตั้งเซ็กไต๋ (บิดา) สั่งให้ข้ากับน้อง ๆ แต่งด้วยกัน"

ปีเจี้ยนอันที่ 17 คือ ค.ศ. 212 สี่ปีหลังศึกเซ็กเพ็ก โจสิดตอนนั้นอายุราวยี่สิบปี ส่วนในปี 208 โจสิดอายุราวสิบหกปี บทกวีที่ขงเบ้งบอกว่า "จำได้" จึงยังไม่ได้ถูกแต่ง

ตัวบทกวีที่เผยซงจือ (裴松之) ยกมาจาก《魏纪》ของอินตั้น (阴澹) ไว้ใต้ชีวประวัติโจสิด เป็นบทสรรเสริญบิดาและราชวงศ์ เปิดด้วย 「从明后而嬉游兮,登层台以娱情」 "ตามเสด็จเจ้าผู้ปรีชาไปเที่ยวชม ขึ้นหอชั้นสูงเพื่อสำราญใจ" แล้วบรรยายประตูสูง ศาลาลอยฟ้า สายน้ำ สวนผลไม้ ตรงตำแหน่งที่นิยายแทรกวรรคสองนางเกี้ยว ต้นฉบับเขียนว่า

「临漳水之长流兮,望园果之滋荣。仰春风之和穆兮,听百鸟之悲鸣。」

"มองแม่น้ำจางไหลยาว ชมสวนผลไม้งอกงาม เงยรับลมใบไม้ผลิอ่อนโยน ฟังเสียงนกร้อยชนิดร่ำร้อง"

ไม่มีหอซ้ายขวา ไม่มีหอมังกรหยกกับหอหงส์ทอง และไม่มีสองนางเกี้ยว ฉบับในชุดผลงาน《曹子建集》ซึ่งมีถ้อยคำต่างไปเล็กน้อย เช่น 「临漳川之长流兮,望众果之滋荣」 ก็ไม่มีวรรคเหล่านั้นเช่นกัน หน้าบทกวีนี้บนวิกิซอร์ซวางฉบับพงศาวดารกับฉบับในนิยายไว้คู่กันให้เทียบได้ทีละวรรค จะเห็นว่าฉบับนิยายเติมเข้ามาหลายวรรค ตั้งแต่ 「立双台于左右兮」 ไปจนถึงวรรคท้าย ๆ ที่ต้นฉบับไม่มี

มีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่น่าสังเกตด้วย ในตอนที่ 34 นิยายให้โจสิดเสนอบิดาให้ทำหอสามหลัง แล้ว 「更作两条飞桥,横空而上,乃为壮观」 "ทำสะพานลอยฟ้าสองสายพาดข้ามอากาศ จะได้งามสง่า" คำว่า 桥 (สะพาน) อ่านว่า เฉียว ตรงกับแซ่ของสองนาง ซึ่งพงศาวดารเขียนว่า 桥 นิยายจึงปูทาง "สองสะพาน" ไว้ก่อนสิบตอน เพื่อให้การบิดเป็น "สองนางเกี้ยว" ในตอนที่ 44 ฟังมีที่มา

5. เรื่องโจโฉอยากได้สองนางเกี้ยวมาจากไหน

พงศาวดารพูดถึงสองนางไว้สั้นมาก ชีวประวัติจิวยี่บันทึกเพียงว่าเมื่อซุนเซ็ก (孙策 ซุนเช่อ) กับจิวยี่ตีเมืองหวั่นได้ 「时得桥公两女,皆国色也。策自纳大桥,瑜纳小桥」 "ได้ธิดาสองคนของท่านเฉียว งามล้ำทั้งคู่ ซุนเซ็กรับคนพี่ จิวยี่รับคนน้อง" ไม่มีบันทึกว่าโจโฉเคยรู้จักหรือหมายปองสองนาง

ต้นเรื่องที่ผูกสองนางเข้ากับหอตั้งเซ็กไต๋ คือบทกวีสี่วรรค《赤壁》ของตู้มู่ (杜牧) กวีสมัยราชวงศ์ถัง ที่จบด้วยสองวรรคว่า

「东风不与周郎便,铜雀春深锁二乔。」

"หากลมตะวันออกไม่เข้าข้างหนุ่มจิว ใบไม้ผลิอันลึกล้ำในหอตั้งเซ็ก คงได้ขังสองนางเกี้ยวไว้แล้ว"

ตู้มู่เขียนเป็นคำถามเชิงสมมุติ ว่าถ้าแพ้ศึก สองนางคงตกเป็นของผู้ชนะ ไม่ได้อ้างว่าโจโฉยกทัพมาเพราะผู้หญิง และกวีสมัยถังก็ไม่ได้สนใจว่าหอสร้างปีไหน เพียงใช้หอเป็นสัญลักษณ์ของราชสำนักโจโฉ

พอถึงหนังสือผิงฮว่าสามก๊กสมัยราชวงศ์หยวน (《全相平话三国志》 เล่มกลาง) ภาพกวีกลายเป็นแผนยั่วโดยตรง ขงเบ้งตวาดใส่จิวยี่ว่า

「尔须知曹操,长安建铜雀宫,拘刷天下美色妇人。今曹相取江吴,虏乔公二女,岂不辱元帅清名?」

"ท่านต้องรู้ว่าโจโฉสร้างวังตั้งเซ็กที่ฉางอาน กวาดต้อนหญิงงามทั่วแผ่นดินไปไว้ บัดนี้ท่านเสนาบดีโจจะเอากังตั๋ง จับสองธิดาท่านเฉียวไป มิใช่ทำให้ชื่อเสียงท่านแม่ทัพมัวหมองหรือ"

ในผิงฮว่า หอยังเป็น "วัง" และยังย้ายไปอยู่ฉางอาน ซึ่งผิดทั้งชื่อและที่ตั้ง หลัวก้วนจงแก้ให้ถูกที่ คือริมแม่น้ำจาง แล้วเพิ่มบทกวีของโจสิดเข้ามาเป็น "หลักฐาน" ทำให้ฉากน่าเชื่อขึ้นมาก จนคนรุ่นหลังจำวรรค 「揽二乔于东南兮」 ได้ดีกว่าบทกวีจริงของโจสิด

6. หอตั้งเซ็กไต๋ในชีวิตจริงของโจโฉ

ถ้าตัดเรื่องสองนางเกี้ยวออก หอตั้งเซ็กไต๋ตัวจริงมีบทบาทที่น่าสนใจไม่น้อย หอนี้เป็นที่ที่บุตรของโจโฉขึ้นไปแต่งบทกวีต่อหน้าบิดา ตามที่ชีวประวัติโจสิดและคำนำของโจผีบันทึกไว้ และเป็นหอที่โจโฉสั่งเสียให้ภรรยาน้อยและนางรำอยู่ต่อหลังเขาตาย ให้ขึ้นหอมองไปยังสุสานของเขา ซึ่งเล่าไว้ในบทความเรื่องสุสาน 72 แห่งของโจโฉ

ส่วนความสามารถในการแต่งบทกวีฉับพลันของโจสิดที่ทำให้บิดาประหลาดใจบนหอนี้ เป็นเรื่องจริงที่หนักแน่นกว่ากลอนเจ็ดก้าวเสียอีก ดูได้ในบทความเรื่องกลอนเจ็ดก้าวของโจสิด

คำถามที่พบบ่อย

หอตั้งเซ็กไต๋สร้างเมื่อไร?

《三国志·武帝纪》บันทึกในหมวดปีเจี้ยนอันที่ 15 (ค.ศ. 210) ว่า 「冬,作铜爵台」 คือเริ่มสร้างในฤดูหนาวปีนั้น สองปีหลังศึกเซ็กเพ็กในปี ค.ศ. 208 หอนี้อยู่ที่เมืองเย่ ซากปัจจุบันอยู่ที่อำเภอหลินจาง มณฑลเหอเป่ย

ขงเบ้งท่องบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ยั่วจิวยี่จริงไหม?

ไม่มีบันทึกในพงศาวดาร และเป็นไปไม่ได้ตามลำดับเวลา เพราะตอนขงเบ้งไปกังตั๋งในปี 208 หอยังไม่ได้สร้าง ส่วนบทกวีของโจสิดแต่งหลังหอสร้างเสร็จ คำนำของโจผีระบุว่าพี่น้องแต่งบทกวีบนหอในปีเจี้ยนอันที่ 17 (ค.ศ. 212)

บทกวีของโจสิดมีวรรค "揽二乔于东南兮" จริงไหม?

ไม่มี ตัวบทที่เผยซงจือยกมาจาก《魏纪》และฉบับใน《曹子建集》ไม่มีวรรคเรื่องหอซ้ายขวาและสองนางเกี้ยว วรรคเหล่านี้มีเฉพาะในฉบับที่นิยายตอนที่ 44 แต่งเติมขึ้น

เรื่องโจโฉอยากได้สองนางเกี้ยวมาจากไหน?

เค้าเก่าที่สุดคือบทกวี《赤壁》ของตู้มู่สมัยราชวงศ์ถังที่ว่า 「东风不与周郎便,铜雀春深锁二乔」 ต่อมาหนังสือผิงฮว่าสมัยหยวนให้ขงเบ้งยั่วจิวยี่ว่าโจโฉจะจับสองธิดาท่านเฉียวไปไว้ในวังตั้งเซ็ก นิยายจึงรับมาพร้อมเติมบทกวีของโจสิดเป็นหลักฐาน

ฉบับไทยเล่าฉากนี้ต่างจากฉบับจีนอย่างไร?

ฉบับไทยตอนที่ ๓๙ ไม่ได้เอ่ยชื่อหอ เรียกเพียงว่าปราสาทริมแม่น้ำเตียงโห และบอกว่าบทกวีเป็นโคลงที่โจโฉผูกเอง ไม่ใช่ของโจสิด ทั้งถอดความไว้เพียงใจความว่าจะกอดนางสองเกี้ยวไว้ทั้งซ้ายขวา ชื่อปราสาทตั้งเซ็กไต๋เพิ่งปรากฏในตอนที่ ๔๖ ซึ่งบอกว่าเป็นปราสาทที่สร้างใหม่หลังศึกเซ็กเพ็ก

สรุป

ฉากขงเบ้งยั่วจิวยี่ด้วยบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋มีปัญหาเรื่องเวลาสองชั้น ชั้นแรกคือหอ ซึ่ง《武帝纪》บันทึกว่าเริ่มสร้างในฤดูหนาว ค.ศ. 210 สองปีหลังศึกเซ็กเพ็ก ชั้นที่สองคือบทกวี ซึ่งโจสิดแต่งเมื่อหอเสร็จแล้ว และโจผีลงปีไว้ว่า ค.ศ. 212 ตัวบทจริงยังไม่มีวรรคใดพูดถึงสองนางเกี้ยว วรรค 「揽二乔于东南兮」 เป็นของนิยายที่ต่อมาจากกวีสมัยถังและผิงฮว่าสมัยหยวน แม้แต่นิยายเองก็ยอมรับในตอนที่ 56 ว่าหอเพิ่งสร้างเสร็จในปีเจี้ยนอันที่ 15

แหล่งข้อมูล

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง)

เรื่องที่ 54 จาก 54 เรื่อง

ชุดบทความที่วางฉากดังในนิยายสามก๊กเทียบกับพงศาวดาร《三国志》ทีละฉาก เขียนโดยMingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

ดูทั้งหมวด →
ดูรายชื่อเรื่องทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: ก่อนอายุ 18 ปี ผู้เขียนอ่านสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) และสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบรวม 10 รอบ ไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และอรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม บทนี้วางฉากขงเบ้งท่องบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ยั่วจิวยี่ในนิยายเทียบกับปีสร้างหอใน《三国志·武帝纪》 ตัวบทกวีจริงของโจสิดใน《三国志》《曹子建集》และ《艺文类聚》 แล้วไล่ที่มาของเรื่องไปถึงบทกวีของตู้มู่และหนังสือผิงฮว่าสมัยหยวน

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

อ้างอิงบทความนี้

นำไปอ้างอิงในรายงาน บทความ หรือเว็บไซต์ได้ กรุณาใส่ลิงก์กลับมาที่หน้านี้

รูปแบบอ้างอิง

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa). (2569). ขงเบ้งยั่วจิวยี่ด้วยบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ไม่ได้! หอนี้สร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปี. ครอบครัวศุภพิทักษ์พงษ์. https://www.supapitakpong.com/articles/bronze-sparrow-terrace-myth

ลิงก์สำหรับเว็บไซต์ (HTML)

<a href="https://www.supapitakpong.com/articles/bronze-sparrow-terrace-myth">ขงเบ้งยั่วจิวยี่ด้วยบทกวีหอตั้งเซ็กไต๋ไม่ได้! หอนี้สร้างหลังศึกเซ็กเพ็กสองปี</a> — MingPaPa, supapitakpong.com

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง)