ไต้ฮงกง หรือหลวงปู่ไต้ฮงกง 大峰祖师 (แต้จิ๋ว ไต้ฮงโจ้วซือ / จีนกลาง ต้าเฟิงจู่ซือ — ปรมาจารย์ต้าเฟิง) คือพระภิกษุจีนสมัยราชวงศ์ซ่ง ที่เดินทางมาจากฮกเกี้ยน ช่วยชาวบ้านตำบลฮั่วเพ้งในอำเภอเตี่ยเอี๊ยของแต้จิ๋ว และระดมทุนสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเหลี่ยงกังได้ 16 ช่วงก่อนมรณภาพ[1][2][3] ชาวบ้านจึงตั้งศาลตอบแทนคุณที่เรียกว่า ป่อเต็กตึ๊ง ซึ่งต่อมาเป็นแกนของเครือหอทำกุศลแต้จิ๋ว และเป็นที่มาของชื่อมูลนิธิป่อเต็กตึ๊งในกรุงเทพฯ[4][5] หลักฐานยุคแรกบอกเพียงว่าท่านเป็นพระจากฮกเกี้ยนที่ทำคุณไว้ที่ฮั่วเพ้ง ส่วนประวัติละเอียดที่คนไทยคุ้นเคยเป็นคำเล่าชั้นหลัง[2][6]
คนไทยรู้จักชื่อนี้จากรถกู้ภัยของมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง ศาลเจ้าไต้ฮงกงย่านพลับพลาไชย และศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาวที่สาทรซึ่งเปิดเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569[4][7] แต่ชีวิตของพระรูปนี้ในเอกสารจีนสั้นกว่าที่หลายคนคิด
บทความนี้เรียบเรียงจากจารึกและบันทึกท้องถิ่นที่แหล่งจีนยกมา เอกสารของฝั่งไทย และงานวิชาการเรื่องหอทำกุศลแต้จิ๋ว โดยแยกให้เห็นว่าข้อไหนมีหลักฐาน ข้อไหนเป็นตำนาน เป็นหนึ่งในชุดบทความเทพเจ้าจีนและตำนาน ที่เล่าถึงพระและเทพในศาลเจ้าจีนทีละองค์
ห้าข้อที่ควรรู้ก่อนอ่านต่อ
- หลักฐานเก่าสุดสั้นมาก จารึกสมัยหยวนและบันทึกอำเภอสมัยหมิงที่แหล่งจีนยกมา บอกเพียงว่าท่านเป็นพระต่างถิ่นจากฮกเกี้ยนที่ทำคุณไว้ที่ฮั่วเพ้ง[1][2][8][6]
- ประวัติละเอียดมาทีหลัง เรื่องแซ่ลิ้ม สอบได้จิ้นซือ เกิด ค.ศ. 1039 มรณภาพ 1127 เป็นคำเล่า และชื่อเดิม ฉายา กับบ้านเกิดในคำเล่านั้นตรงกับนักพรตเต๋าดังสมัยซ่งอีกคนหนึ่งทุกจุด[6][5][9]
- สะพานคือหลักฐานที่แน่นที่สุด แหล่งทางการท้องถิ่นหลายแหล่งตรงกันว่าท่านสร้างสะพานฮั่วเพ้ง 16 ช่วง แล้วมีคนท้องถิ่นต่ออีก 2 ช่วงในปี 1153[1][2][3]
- ป่อเต็กตึ๊งมีรากที่ฮั่วเพ้ง ความศรัทธาเข้าไทยเมื่อ พ.ศ. 2439 พ่อค้า 12 คนตั้งคณะเก็บศพเมื่อ พ.ศ. 2452 และใช้ชื่อตามศาลเดิมที่ฮั่วเพ้ง[4][5]
- ซิโกวไม่ใช่งานเก็บศพ คำนี้หมายถึงพิธีทิ้งกระจาด ส่วนเดือน 10 วันที่ 29 เป็นวันเกิดที่หอทำกุศลในจีนจัดงาน แต่ไม่มีหลักฐานชั้นต้นว่าท่านเกิดวันนั้นจริง[10][11][6]
ข้อมูลด่วน: ไต้ฮงกง (大峰祖师)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 大峰祖师 (ตัวเต็ม 大峰祖師)[12] |
| แต้จิ๋ว | dai6 hong1 zou2 se1 อ่านว่า ไต้ฮงโจ้วซือ · ป่อเต็กตึ๊งเขียน ไต้ฮงโจวซือ[4] |
| จีนกลาง | Dàfēng Zǔshī อ่านว่า ต้าเฟิงจู่ซือ[12] |
| สันสกฤต/บาลี | ไม่มี เป็นพระจีนท้องถิ่น ไม่ปรากฏในพระไตรปิฎกจีน[13] |
| ชื่อไทยที่พบ | ไต้ฮงกง · หลวงปู่ไต้ฮงกง · หลวงปู่ไต้ฮง[4][14] · ไต่ฮงกง[7] |
| ฐานะ | พระภิกษุจีนสมัยซ่งที่หอทำกุศลแต้จิ๋วยกเป็นปรมาจารย์ ไม่ใช่พระโพธิสัตว์ในพระสูตร[15][13] |
| ช่วงชีวิต | ตามคำเล่า ค.ศ. 1039–1127 ไม่พบหลักฐานชั้นต้นยืนยันปีเกิดและปีมรณภาพ[6][5] |
| ผลงานที่มีหลักฐาน | สะพานฮั่วเพ้ง 16 ช่วงข้ามแม่น้ำเหลี่ยงกัง[3] |
| รูปลักษณ์/ของถือ | พระชรานั่งขัดสมาธิ สวมหมวกทรงมงกุฎ จีวรจีนคอไขว้ มือหนึ่งถือประคำ อีกมือประคองคทาหยูอี้[7][16] |
| วันสำคัญ | วันเกิดตามหอทำกุศลจีน เดือน 10 วันที่ 29 · ป่อเต็กตึ๊งจัดงานฉลองบรรลุธรรมเดือน 4[6][17] |
| ศาสนสถานสำคัญ | ศาลเดิมและสะพานที่ฮั่วเพ้ง เตี่ยเอี๊ย · ศาลเจ้าไต้ฮงกง พลับพลาไชย · ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว สาทร[1][4][7] |
| มรดกวัฒนธรรม | คติความเชื่อไต้ฮงขึ้นบัญชีมรดกวัฒนธรรมระดับมณฑลกวางตุ้ง ชุดที่ 8 ปี 2022[1][2] |
1. ชื่อไต้ฮงกงมาจากไหน และท่านมีฐานะอะไร
ชื่อทางการคือ 大峰祖师 คำว่า 大峰 เป็นนามของพระ แปลตามตัวอักษรว่ายอดเขาใหญ่ ส่วน 祖师 แปลว่าปรมาจารย์หรือครูต้นสาย สำเนียงแต้จิ๋วเท่งไฮ้อ่านว่า ไต้ฮงโจ้วซือ ส่วนมูลนิธิป่อเต็กตึ๊งเขียนว่า ไต้ฮงโจวซือ ซึ่งเห็นได้บนป้ายหน้าฐานองค์หยกขาวที่สาทร[4]
ชื่อที่คนไทยใช้มากที่สุดมาจากอีกรูปหนึ่ง คือ 大峰公 (แต้จิ๋ว ไต้ฮงกง / จีนกลาง ต้าเฟิงกง — ท่านปู่ไต้ฮง) คำว่า 公 เป็นคำยกย่องผู้อาวุโส คนไทยจึงเรียกว่า ไต้ฮงกง และมักเติมคำว่า หลวงปู่ ไว้ข้างหน้า[4] ชื่อนี้หรือเขียนว่า ไต่ฮงกง ตามที่กรุงเทพธุรกิจใช้[7]
ชื่ออื่นที่พบในแหล่งจีนมีอีกสองรูป
- 宋大峰 (แต้จิ๋ว ส่งไต้ฮง / จีนกลาง ซ่งต้าเฟิง — ไต้ฮงแห่งสมัยซ่ง) คำว่า 宋 ในที่นี้คือราชวงศ์ซ่ง ไม่ใช่แซ่ แหล่งจีนบางแห่งเขียนราวกับว่าชื่อจริงของท่านคือ 宋大峰 ซึ่งขัดกับเรื่องแซ่ลิ้มในคำเล่าชุดเดียวกัน[2][6]
- 祖师公 (แต้จิ๋ว โจ้วซือกง / จีนกลาง จู่ซือกง — ท่านปรมาจารย์) เป็นชื่อเรียกแบบชาวบ้าน คนท้องถิ่นมีคำกล่าวจับคู่ท่านเป็นของคู่ตำบลฮั่วเพ้ง เหมือนยอดเขาดังของอีกตำบลหนึ่ง[18]
海门莲花峰,和平祖师公
ไห่เหมินมียอดเขาดอกบัว ฮั่วเพ้งมีท่านปรมาจารย์
ไม่ใช่พระโพธิสัตว์ในพระสูตร
ผู้อ่านที่คุ้นกับพระโพธิสัตว์ในวัดจีน เช่น พระกษิติครรภ์ ตี่จั่งอ๊วง อาจคิดว่าไต้ฮงกงมีชื่ออยู่ในพระสูตรด้วย ที่จริงไม่มี การค้นฐานข้อมูลพระไตรปิฎกจีน CBETA ด้วยชื่อท่านในรูปอักษรตัวเต็มทั้งสองแบบที่ใช้กัน ไม่พบเลยสักรายการ ขณะที่ชื่อพระกษิติครรภโพธิสัตว์ในฐานข้อมูลเดียวกันพบ 527 รายการ[13]
ท่านจึงเป็นพระภิกษุที่ชาวบ้านยกย่องเป็นผู้ศักดิ์สิทธิ์ เมื่อสถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทยเขียนถึงท่านในปี 2026 ก็ใช้คำว่า 相传 คือ "เล่ากันว่า" ท่านเป็นพระผู้ช่วยคนยากในแต้จิ๋ว และถูกหอทำกุศลยกเป็นปรมาจารย์[15] คำว่า 祖师 ในกรณีนี้จึงเป็นตำแหน่งที่หอทำกุศลยกให้ ไม่ใช่ตำแหน่งในสายธรรม วิกิพีเดียภาษาจีนจัดท่านไว้ในหมวดนิกายเซน แต่ไม่ได้ให้สายสืบทอด และบทความนั้นยังติดป้ายว่าขาดการอ้างอิงในเนื้อหา[12]
ในหอทำกุศลจริง ความเชื่อมักผสมกันหลายคติ งานวิจัยของ Formoso ระบุว่าการกุศลของหอเหล่านี้ผูกกับการบูชาพระพุทธศาสนาและเซียนเต๋าไปพร้อมกัน[19] หอแห่งหนึ่งในตำบลโล้วเกงก็บูชาไต้ฮงร่วมกับพระธรรมบาลประจำวัดและเซียนอีกองค์หนึ่ง[6] และหอทำกุศลก็ไม่ได้นับถือไต้ฮงทุกแห่ง บางแห่งในซัวเถานับถือสายเต๋า[20] หอแห่งหนึ่งในสิงคโปร์เริ่มจากการบูชาหมอเทวดาฮัวโต๋ แล้วจึงบูชาไต้ฮงร่วมภายหลัง[21]
ตำแหน่ง "โจวซือ" แบบนี้ยังมีอีกหลายองค์ในชุดเดียวกัน เช่น โจวซือกง ชิงสุ่ยจู่ซือ และ ซานผิงจู่ซือ
2. หลักฐานเรื่องไต้ฮงกงเรียงตามยุค
ฮั่วเพ้งอยู่ที่ไหน
和平 (แต้จิ๋ว ฮั่วเพ้ง / จีนกลาง เหอผิง — สันติ) วันนี้เป็นตำบลในเขต 潮阳 (แต้จิ๋ว เตี่ยเอี๊ย / จีนกลาง เฉาหยาง — ชื่ออำเภอเก่าและเขตปัจจุบัน) ของนครซัวเถา มณฑลกวางตุ้ง[22][23] ประวัติของมูลนิธิป่อเต็กตึ๊งเขียนชื่ออำเภอนี้ว่า เตี้ยเอี้ย[4] ส่วนชื่อของตำบลในสมัยซ่งคือ 蚝坪 (แต้จิ๋ว โอ๊เพ้ง / จีนกลาง หาวผิง — ลานหอยนางรม)[1][8]
ในปี 2003 เมืองเตี่ยเอี๊ยถูกแบ่งเป็นเขตเตี่ยเอี๊ย กับเขต 潮南 (แต้จิ๋ว เตี่ยนั้ง / จีนกลาง เฉาหนาน — เขตใต้ที่แยกออกมา) โดยใช้แม่น้ำเหลี่ยงกังเป็นแนวแบ่งโดยหลัก ตำบลฮั่วเพ้งอยู่ฝั่งเขตเตี่ยเอี๊ย[22][23] ส่วนตำบลข้างเคียง 胪岗 (แต้จิ๋ว โล้วเกง / จีนกลาง หลูกั่ง — ตำบลที่มีรากจากฟาร์มส้มของฮั่วเพ้ง) อยู่ฝั่งเขตเตี่ยนั้ง[22] เอกสารสมัยซ่งถึงชิงที่พูดถึงเตี่ยเอี๊ย จึงหมายถึงอำเภอเก่าที่กินพื้นที่ทั้งสองเขต[22]
จารึกสมัยหยวน: หลักฐานเก่าสุดที่แหล่งจีนอ้าง
เอกสารเก่าสุดที่แหล่งจีนยกมาคือ《报德堂碑记》ของ 徐来 (แต้จิ๋ว เช้อไล้ / จีนกลาง สวีไหล — ผู้แต่งจารึก) สมัยราชวงศ์หยวน ตัวหินอยู่ใน 报德古堂 (แต้จิ๋ว ป่อเต็กโก้วตึ๊ง / จีนกลาง เป้าเต๋อกู่ถัง — ศาลป่อเต็กตึ๊งเก่า) ที่ฮั่วเพ้ง[1][2][8] ชื่อศาลมาจากคำว่า 报德堂 (แต้จิ๋ว ป่อเต็กตึ๊ง / จีนกลาง เป้าเต๋อถัง — ศาลาตอบแทนคุณ) ซึ่งเป็นต้นทางของชื่อมูลนิธิในไทย แหล่งที่เปิดอ่านได้ยกข้อความจารึกมาเพียงบางส่วน และยังไม่พบปีที่จารึกแน่ชัด ข้อความที่ถูกยกมามากที่สุดคือ[8]
今大峰浮屠氏乃能普惠以济人,其功岂不居于子产之右乎
บัดนี้ พระภิกษุนามต้าเฟิงสามารถแผ่ความเอื้อเฟื้อช่วยผู้คน (ให้ข้ามน้ำ) ได้ทั่วถึง คุณงามความดีของท่านจะไม่อยู่เหนือจื่อฉ่านหรอกหรือ
จารึกเดียวกันระบุตำแหน่งของฮั่วเพ้งว่าอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของที่ว่าการอำเภอ 30 ลี้[8]
ทำไมผู้แต่งจารึกจึงเทียบกับ "จื่อฉ่าน" ขุนนางแคว้นเจิ้งสมัยชุนชิว คำตอบอยู่ในคัมภีร์เมิ่งจื่อ ซึ่งเล่าว่าจื่อฉ่านเคยใช้รถม้าของตนรับราษฎรข้ามแม่น้ำ และถูกวิจารณ์ว่ามีเมตตาแต่ไม่รู้วิธีปกครอง เพราะสิ่งที่ควรทำคือสร้างสะพาน[24]
子产听郑国之政,以其乘舆济人于溱洧。孟子曰:惠而不知为政。岁十一月徒杠成,十二月舆梁成,民未病涉也。
จื่อฉ่านบริหารแคว้นเจิ้ง ใช้รถม้าของตนรับคนข้ามแม่น้ำเจินและแม่น้ำเหว่ย เมิ่งจื่อกล่าวว่า เป็นความเมตตา แต่ไม่รู้การปกครอง หากเดือนสิบเอ็ดสร้างสะพานคนเดินเสร็จ เดือนสิบสองสร้างสะพานรถเสร็จ ราษฎรก็ไม่ต้องลำบากกับการข้ามน้ำ
เมื่ออ่านคู่กัน ผู้เขียนเห็นว่าจารึกเลือกคำเปรียบอย่างจงใจ จารึกใช้คำว่า 济人 คำเดียวกับในคัมภีร์ และยกพระที่สร้างสะพานให้คนข้ามได้ทุกวันไว้เหนือขุนนางที่ใช้รถของตนรับคนข้ามเป็นครั้งคราว ข้อนี้เป็นการตีความของผู้เขียน ไม่ใช่ข้อความในแหล่งจีน
บันทึกอำเภอสมัยหมิงและเอกสารชั้นหลัง
หลักฐานลำดับถัดมาคือ《潮阳县志》หรือบันทึกประจำอำเภอเตี่ยเอี๊ย ฉบับรัชศกหลงชิ่ง ราชวงศ์หมิง[1][2] แหล่งท้องถิ่นสรุปว่าจากบันทึกนี้ รู้เพียงว่าท่านมาจากฮกเกี้ยน[6] ยังไม่พบต้นฉบับที่เปิดอ่านได้ ข้อความนี้จึงมาจากการสรุปของแหล่งทุติยภูมิ
| ยุค | เอกสาร | บอกอะไร | น้ำหนักของหลักฐาน |
|---|---|---|---|
| หยวน (1271–1368) | จารึกศาลป่อเต็กตึ๊งของเช้อไล้ | พระต้าเฟิงช่วยคนข้ามน้ำ เทียบกับจื่อฉ่าน | เก่าสุดที่แหล่งจีนอ้าง ยังไม่เห็นข้อความเต็มและปีจารึก[1][2][8] |
| หมิง รัชศกหลงชิ่ง (1567–1572) | บันทึกอำเภอเตี่ยเอี๊ย | รู้เพียงว่ามาจากฮกเกี้ยน | ผ่านการสรุปของแหล่งท้องถิ่น[6] |
| ไม่ทราบปี | จารึกบันทึกประวัติปรมาจารย์ | เป็นชาวฮกเกี้ยน เป็นพระชั้นสูงในรัชศกเซวียนเหอ (ราว 1119–1125) | พบในแหล่งเดียว[2] |
| ชิง รัชศกกวางซวี่ | บันทึกอำเภอเตี่ยเอี๊ยฉบับใหม่ | มีผู้ต่อสะพานอีก 2 ช่วง ยาวรวมราว 30 จั้ง | พบในแหล่งเดียว[2] |
| 1993 | หนังสือประวัติฉบับเต็มที่มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งจัดพิมพ์ | ชีวประวัติละเอียด | เอกสารฝ่ายศรัทธา วิกิพีเดียจีนใช้อ้าง[12] |
สรุปได้ว่าหลักฐานที่เปิดตรวจได้ยืนยันเพียงสามเรื่อง ท่านเป็นพระ มาจากฮกเกี้ยน และทำคุณไว้ที่ฮั่วเพ้ง[2][6]
3. ประวัติหลวงปู่ไต้ฮงกงฉบับที่เล่ากัน และปริศนาชื่อเดิม
ชีวประวัติตามคำเล่า
ประวัติที่แพร่หลายทั้งในจีนและไทยเล่าว่า ท่านเป็นคนแซ่ลิ้ม ชื่อเดิม 灵噩 (แต้จิ๋ว เล้งงัก / จีนกลาง หลิงเอ้อ — ชื่อเดิมตามคำเล่า) ฉายา 通叟 (แต้จิ๋ว ทงโซ้ว / จีนกลาง ทงโส่ว — ฉายาตามคำเล่า) เกิดปี ค.ศ. 1039 ตรงกับ พ.ศ. 1582 ในตระกูลมั่งคั่งที่เมืองเวินโจว[6][5] สื่อไทยถอดชื่อเดิมไม่ตรงกัน กรุงเทพธุรกิจเขียน เหล่งงัก ส่วนศิลปวัฒนธรรมเขียน หลิงเอ้อ[7][5] (ที่มาของแซ่นี้อ่านได้ที่ประวัติแซ่ลิ้ม แซ่หลิน)
คำเล่าต่อว่าท่านสอบได้จิ้นซือ ซึ่งเป็นวุฒิสูงสุดของการสอบขุนนาง ได้เป็นนายอำเภอ แล้วเบื่อการเมืองจึงออกบวช[4][7] หน้าประวัติของป่อเต็กตึ๊งให้ปีที่สอบได้ว่า พ.ศ. 1638 คือ ค.ศ. 1095[4]
เมื่อชราแล้วท่านเดินทางมาถึงฮั่วเพ้งในปี 1120 ขณะอายุ 81 ปี[1][7][12] อีกแหล่งให้ปี 1125[18] ท่านสร้างเพิงพักในที่ซึ่งวันนี้คือวัด 灵泉寺 (แต้จิ๋ว เล้งจ๊วนหยี่ / จีนกลาง หลิงเฉวียนซื่อ — วัดน้ำพุศักดิ์สิทธิ์) และตั้งแท่นบนหิน 狮尾石 (แต้จิ๋ว ไซบ้วยเจี๊ยะ / จีนกลาง ซือเหว่ยสือ — หินหางสิงโต) ซึ่งชาวบ้านเรียกอีกชื่อว่าหินไต้ฮง[1][8] ฉบับของป่อเต็กตึ๊งเล่าต่างออกไปเล็กน้อยว่าท่านซ่อมวัดเก่าชื่อเมี่ยนอันบนเขาปักซัว[4]
ท่านมรณภาพในปี 1127 ขณะอายุ 88 ปี ตอนที่สะพานยังสร้างไม่เสร็จ[1][2] ร่างของท่านฝังที่เชิงเขาด้านเหนือของเนินที่ชื่อแปลว่า "เขาปลายสะพาน"[1][8][20]
ตัวเลขที่ต่อกันไม่ติด
ถ้าวางรายละเอียดทุกแหล่งเรียงกัน จะเห็นว่าหลายข้อขัดกันเอง
- อายุตอนออกบวช แหล่งหนึ่งว่าท่านได้เป็นนายอำเภอตอนอายุ 54[5] อีกแหล่งว่าลาออกตอนอายุ 54[7] ส่วนปีจิ้นซือ ค.ศ. 1095 ของป่อเต็กตึ๊งทำให้ท่านอายุราว 56 ปีตอนสอบได้[4] ทั้งสามข้อเป็นจริงพร้อมกันไม่ได้
- บ้านเกิด แหล่งจีนสายเก่าว่ามาจากฮกเกี้ยน[2][6] คำเล่าชั้นหลังว่าเวินโจว[6][7][12] และบทคัดย่อหนังสือวิชาการเล่มหนึ่งเขียนว่าอู๋โจว[25]
- สมัย แหล่งจีนว่าปลายซ่งเหนือ[1][6] งานของ Formoso ว่าซ่งใต้[19] ปี 1127 คือปีที่ซ่งเหนือล่มพอดี
- การจัดการศพ วิกิพีเดียจีนเขียนว่าท่านเก็บศพแล้ว "เผา" และเคยเป็นนายอำเภอเตี่ยเอี๊ย ทั้งสองข้อขัดกับแหล่งอื่นที่ว่าท่านเก็บศพไปฝัง และเป็นขุนนางที่อื่น[4][1][8][12]
ปริศนาชื่อ 灵噩 ที่ตรงกับนักพรต 林灵素
ข้อที่น่าสนใจที่สุดคือ ชื่อเดิม ฉายา แซ่ และบ้านเกิดในคำเล่า ตรงกับนักพรตเต๋าคนดังสมัยซ่ง 林灵素 (แต้จิ๋ว นิ้งเล้งโส่ว / จีนกลาง หลินหลิงซู่ — นักพรตในราชสำนักซ่ง) ทุกจุด แซ่ 林 ตัวนี้คือตัวเดียวกับที่คนไทยเรียกว่าแซ่ลิ้ม ตามสำเนียงแต้จิ๋วส่วนใหญ่ รวมทั้งสำเนียงเตี่ยเอี๊ย ขณะที่สำเนียงเท่งไฮ้ออกเสียงว่า นิ้ง
| รายการ | ไต้ฮงตามคำเล่า | นักพรต 林灵素 |
|---|---|---|
| แซ่ | ลิ้ม[6] | ลิ้ม[9] |
| ชื่อเดิม | 灵噩[6] | 灵噩[9] |
| ฉายา | 通叟[6] | 通叟 หรืออีกชื่อหนึ่ง[9] |
| บ้านเกิด | เวินโจว[6] | เวินโจว[9][26] |
| เส้นทางชีวิต | ขุนนางที่ออกบวชเป็นพระ[6] | เคยเป็นศิษย์พระ แล้วเปลี่ยนไปเป็นนักพรต[9][26] |
| ท่าทีต่อพุทธศาสนา | เป็นพระภิกษุ | ต่อต้านพุทธในราชสำนักจักรพรรดิซ่งฮุยจง[9] |
| ปีเกิดและปีตาย | 1039–1127[6] | 1077–1121 ตามวิกิพีเดียจีน[9] |
ชีวประวัติของนักพรตผู้นี้ในพงศาวดารราชวงศ์ซ่งเล่มที่ 462 ไม่ได้บอกชื่อเดิมหรือฉายา[26] และยังไม่พบงานวิชาการที่อธิบายว่าใครเริ่มผูกชื่อนี้เข้ากับไต้ฮง หรือเริ่มเมื่อไร บทความนี้จึงเล่าไว้เป็นข้อสังเกตเท่านั้น ไม่สรุปว่าทั้งสองเป็นคนเดียวกัน และไม่สรุปว่าเรื่องหนึ่งลอกมาจากอีกเรื่อง เท่าที่ตรวจได้ ชีวประวัติละเอียดของไต้ฮงยังไม่ปรากฏในหลักฐานร่วมสมัยกับท่าน
ตำนานอื่น ๆ และที่มาของแต่ละเรื่อง
| เรื่อง | เล่าว่าอย่างไร | สถานะ |
|---|---|---|
| ช่วยคนช่วงโรคระบาด | เก็บศพคนยากไร้ไปฝัง แจกยา ตั้งศาลารักษาโรค[4][1][8][7] | เล่าตรงกันหลายแหล่ง แต่ไม่พบในหลักฐานร่วมสมัย |
| น้ำหยุดขึ้นลง 7 วัน | ระหว่างทำฐานสะพาน น้ำในแม่น้ำหยุดขึ้นลงติดกัน 7 วัน[4] | ตำนานที่เล่าต่อกันมา |
| กลับไปฮกเกี้ยนสามปี | ไประดมทุน ซื้อไม้และหิน และหาช่างฝีมือดี[1][18] | ตำนาน แต่มีเค้าว่าอาจเกิดขึ้นได้ |
| ผู้คิดพิธีจัดการกระดูกไร้ญาติ | ท่านคิดพิธีนี้ในศตวรรษที่ 12 ช่วงโรคระบาดที่ซัวเถา[19] | Formoso เองเรียกว่าตำนาน |
เรื่องสุดท้ายมีจุดให้สังเกต ตามประวัติเขตเตี่ยนั้งที่รัฐบาลท้องถิ่นเผยแพร่ ซัวเถาในศตวรรษที่ 12 ยังไม่เป็นเมือง ชื่อเมืองปรากฏหลังจากนั้นอีกนาน[22] รายละเอียด "โรคระบาดที่ซัวเถา" จึงน่าจะเป็นการเล่าย้อนจากยุคหลัง
4. สะพานฮั่วเพ้ง: งานของไต้ฮงกงที่หลักฐานแน่นที่สุด
ถ้าตัดตำนานออก เรื่องที่ตรงกันทั้งแหล่งจีนและไทยคือ พระต่างถิ่นรูปหนึ่งมาช่วยคนที่ฮั่วเพ้ง แล้วระดมทุนสร้างสะพานข้ามแม่น้ำที่เรือล่มบ่อย ท่านมรณภาพก่อนสะพานเสร็จ คนท้องถิ่นสร้างต่อและตั้งศาลตอบแทนคุณ[4][1][2][3] สะพานนั้นคือ 和平桥 (แต้จิ๋ว ฮั่วเพ้งเกี้ย / จีนกลาง เหอผิงเฉียว — สะพานฮั่วเพ้ง) ข้ามแม่น้ำ 练江 (แต้จิ๋ว เหลี่ยงกัง / จีนกลาง เลี่ยนเจียง — แม่น้ำที่แบ่งสองเขตในวันนี้) ซึ่งเอกสารของป่อเต็กตึ๊งเขียนว่า เหลียงเจียง[4]
โครงสร้างตามแหล่งท้องถิ่น
- ช่วงแรก แหล่งที่ให้รายละเอียดโครงสร้างระบุว่าท่านสร้างไว้ 16 ช่วง ในปี 1127[3]
- ช่วงต่อ 蔡谆 (แต้จิ๋ว ฉั่วตุง / จีนกลาง ไช่จุน — ผู้ต่อสะพาน) ต่ออีก 2 ช่วงในปีที่ 23 ของรัชศกเช่าซิง ตรงกับ ค.ศ. 1153[3] แหล่งหนึ่งเขียนเป็น 1154 แต่ปี 1153 คือค่าที่ถูก[8][3]
- ขนาด นับรวมช่วงทางขึ้นเป็น 19 ช่วง ยาว 108.8 เมตร กว้าง 3 เมตร[3] อีกแหล่งนับ 18 ช่วงโดยไม่รวมทางขึ้น ตัวเลขจึงต่างกันเพราะนับคนละวิธี[8]
- วิธีสร้าง ฐานเป็นแพไม้สน แล้วก่อแผ่นหินเป็นตอม่อทรงข้าวหลามตัด[3]
- ยุคใหม่ ปี 1929 สร้างใหม่เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก ปี 1982 มีสะพานใหม่ สะพานเก่าจึงเลิกใช้เป็นทางหลวง และปี 1985 ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับอำเภอ[3]
- ตัวเลขในเอกสารไทย หน้าประวัติของป่อเต็กตึ๊งเขียนว่ากว้าง 5 วา ยาว 300 วา หรือราว 10 คูณ 600 เมตร[4] ซึ่งขัดกับความยาวราว 108 เมตรของแหล่งจีน และราว 30 จั้งของบันทึกสมัยกวางซวี่[3][2] บทความนี้จึงใช้ตัวเลขของแหล่งจีน

แหล่งท้องถิ่นยังเล่าว่า 文天祥 (แต้จิ๋ว บุ๊งเทียงเซี้ยง / จีนกลาง เหวินเทียนเสียง — อัครมหาเสนาบดีปลายซ่ง) ผ่านมาที่นี่ตอนปลายราชวงศ์ซ่งและเขียนป้ายไว้ แต่สองแหล่งบอกข้อความบนป้ายไม่ตรงกัน แหล่งหนึ่งว่าเขียนชื่อสะพาน อีกแหล่งว่าเขียนชื่อหมู่บ้าน[3][8]
ทำไมพระจึงสร้างสะพาน
พระสร้างสะพานอาจดูแปลกสำหรับคนไทย แต่ในจีนมีบันทึกมาก จอห์น คีสนิก (John Kieschnick) นักวิชาการพุทธศาสนาจีนอธิบายว่าพระสงฆ์จีนมีบทบาทระดมทุนและคุมงานสร้างสะพาน ตั้งแต่สมัยซ่งเป็นต้นมามีบันทึกเรื่องนี้มากขึ้น และเฉพาะในฮกเกี้ยนสมัยซ่ง มีผู้รวบรวมสะพานที่พระสร้างได้เกือบ 100 แห่ง[27] พระจากฮกเกี้ยนที่มาสร้างสะพานในแต้จิ๋วจึงเข้ากับแบบแผนของยุค ข้อนี้เป็นบริบท ไม่ใช่หลักฐานตรงของไต้ฮง
สะพานโบราณอีกแห่งของแต้จิ๋วที่คนไทยรู้จักดีคือสะพานกว่างจี๋ในเมืองแต้จิ๋ว
5. จากศาลตอบแทนคุณสู่เครือเซี่ยงตึ๊งของแต้จิ๋ว
หลังท่านมรณภาพ คนตระกูลไช่ในท้องถิ่นชื่อ 蔡震 (แต้จิ๋ว ฉั่วจิ้ง / จีนกลาง ไช่เจิ้น — ผู้ตั้งศาล) ยกเรือนหนังสือของตนให้เป็นศาลป่อเต็กตึ๊ง[1][20] แต่ปีที่ตั้งศาลในแต่ละแหล่งต่างกันมาก ตั้งแต่สมัยซ่ง[20] ไปจนถึงปี 1636 ตามงานของ Formoso[19] ส่วนบทความท้องถิ่นอีกชิ้นระบุว่าศาลเริ่มแจกยาและช่วยผู้ประสบภัยในช่วงปลายหมิงต้นชิง[8]
ปีที่ต่างกันอาจพูดถึงคนละสิ่ง สิ่งหนึ่งคือศาลบูชาพระ ซึ่งอาจเก่าถึงซ่งหรือหยวน อีกสิ่งคือองค์กรการกุศลที่ทำงานต่อเนื่อง ซึ่งมีหลักฐานตั้งแต่ปลายหมิงลงมา[8][19]
หอทำกุศลเกิดจากภัยพิบัติปลายชิง
善堂 (แต้จิ๋ว เซี่ยงตึ๊ง / จีนกลาง ซ่านถัง — หอทำกุศล) คือองค์กรการกุศลของชุมชนแต้จิ๋ว กรุงเทพธุรกิจเขียนว่า เสี่ยงตึ๊ง[7] บทความท้องถิ่นที่ถือศาลเก่าที่ฮั่วเพ้งเป็นต้นกำเนิด เล่าว่าเซี่ยงตึ๊งสืบมาตั้งแต่สมัยซ่ง แต่แหล่งเดียวกันก็ยอมรับว่าเซี่ยงตึ๊งส่วนใหญ่เกิดในช่วงปลายรัชกาลกวางซวี่ ท่ามกลางภัยพิบัติและโรคระบาด[8][20] งานของ Formoso ก็ระบุว่าเซี่ยงตึ๊งพัฒนาขึ้นในศตวรรษที่ 19[19]
| ช่วงเวลา | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 1864–1876 | เซี่ยงตึ๊งสามแห่งแรกเกิดในตัวเมืองเตี่ยเอี๊ยเก่า[20] |
| 1894–1902 | แผ่นดินไหว ภัยแล้ง และกาฬโรค คนแต้จิ๋วตายจำนวนมาก[8] |
| 1897–1908 | เซี่ยงตึ๊งตั้งใหม่อีกหลายแห่ง[20] |
| 1899 หรือ 1901 | คนงานจากเตี่ยเอี๊ยตั้งเซี่ยงตึ๊งสำคัญในซัวเถา เอกสารเดียวกันให้ปีไว้สองค่า[20] |
| 1943 | ทุพภิกขภัยในแต้จิ๋ว เซี่ยงตึ๊งนับร้อยแห่งออกเก็บศพ[8] |
| 1999 | ตั้งสมาคมสวัสดิการไต้ฮงแห่งฮั่วเพ้ง ซึ่งเป็นผู้นำการสืบทอดงานบูชาในวันนี้[1][20] |
| 2022 | คติความเชื่อไต้ฮงขึ้นบัญชีมรดกวัฒนธรรมระดับมณฑลกวางตุ้ง ชุดที่ 8 โดยเขตเตี่ยเอี๊ยเป็นผู้เสนอ[1][2] |
เซี่ยงตึ๊งมีกี่แห่ง
ตัวเลขที่พบต่างกันมาก คือ 100 กว่าแห่ง[2] 280 กว่าแห่ง[20] 300 กว่าแห่ง[18] และ 400 กว่าแห่งทั่วโลก[1] ตัวเลขเหล่านี้นับคนละขอบเขตและคนละปี จึงไม่ควรยกตัวเลขใดไปใช้โดยไม่บอกที่มา
สายธูปไฟ
บทความท้องถิ่นเล่าว่าเซี่ยงตึ๊งที่ตั้งใหม่ต้องไปรับของแทนใจจากศาลเก่าที่ฮั่วเพ้ง[8] แต่บันทึกของเซี่ยงตึ๊งเองแสดงว่ามีหลายสาย บางแห่งรับรูปไต้ฮงหรือธูปไฟต่อกันมาเป็นทอด ๆ โดยไม่ได้ผ่านศาลเก่า[20]
6. รูปลักษณ์หลวงปู่ไต้ฮงกง: ดูอย่างไรในศาลเจ้า
ไต้ฮงกงไม่มีคัมภีร์หรือคู่มือกำหนดรูปลักษณ์ แบบที่ตรวจได้จึงมาจากรูปเคารพจริง ที่คนไทยเห็นชัดที่สุดคือองค์หยกขาวที่ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว สาทร ซึ่งทำจากหยกขาว 3 ชิ้น คือองค์ ฐานบัว และฐานสี่เหลี่ยม สูงรวม 5.10 เมตร หนัก 51.50 ตัน[7]

จุดสังเกตองค์ไต้ฮงกง
- ท่านั่ง นั่งขัดสมาธิบนฐานดอกบัว องค์ตรงและสำรวม[7]
- ศีรษะ สวมหมวกทรงมงกุฎหลายกลีบ ขอบล่างเป็นแถวลูกปัด ไม่ใช่ศีรษะโล้นเปล่า[16][7]
- ใบหน้า เต็มและอิ่ม ยิ้มเล็กน้อย ติ่งหูยาว มีหนวดเหนือริมฝีปากและเคราสั้นที่คาง[7]
- เครื่องแต่งกาย จีวรพระจีนคอไขว้ แขนเสื้อกว้าง มีสายรัดพาดเฉียงจากไหล่ลงอก[7]
- ของถือ มือขวาวางบนเข่า ถือลูกประคำห้อยลง มือซ้ายวางบนตัก ประคองคทาหยูอี้ที่พาดขึ้นแขนซ้าย[7]
- ฉากหลัง จานวงกลมปิดทองลายมังกรคู่และเมฆบนผนังสีแดง[7] ในภาพถ่ายด้านบนยังเห็นรูปศิษย์สองรูปยืนขนาบองค์
แบบที่ใช้เทียบได้อีกชิ้นคือธูปชุดสามก้านปี 2012 ของเซี่ยงตึ๊งแห่งหนึ่งในสิงคโปร์ ซึ่งอยู่ในพิพิธภัณฑ์ Roots องค์กลางสวมหมวกทรงมงกุฎ จีวรแดงลายทอง มีลูกประคำ และมีศิษย์สองรูปยืนสองข้าง[16] ตรงกับองค์ที่สาทรทั้งเรื่องหมวก จีวร และลูกประคำ ส่วนในจีน หอรำลึกไต้ฮงที่ฮั่วเพ้งมีองค์นั่งหินอ่อนจากพม่า สูง 5.93 เมตร หนักราว 40 ตัน[20]
อย่าสับสนกับใคร
- ไม่ใช่นักพรตเต๋า ท่านเป็นพระภิกษุ ห่มจีวรและถือประคำ ไม่มีมวยผมหรือหมวกนักพรต[7][15]
- ไม่ใช่จี้กง รูปที่ตรวจได้ทั้งหมดเรียบร้อยและนั่งตรง ไม่มีพัดหรือท่าทางแบบพระบ้า[16][7] ต่างจากจี้กง พระบ้าผู้ศักดิ์สิทธิ์ ที่คนไทยคุ้นตาในรูปจีวรขาดถือพัด
ตำแหน่งในศาลเจ้า
| สถานที่ | การจัดวาง |
|---|---|
| ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว สาทร | ไต้ฮงอยู่กลาง กวนอิมอยู่ขวา ตี่จั่งอ๊วงอยู่ซ้าย ผนังด้านเหนือและใต้มีเทพอีก 8 องค์[7] |
| เซี่ยงตึ๊งในตำบลโล้วเกง | บูชาไต้ฮงร่วมกับพระธรรมบาลประจำวัดและเซียนอีกองค์หนึ่ง[6] |
| เซี่ยงตึ๊งแห่งหนึ่งในสิงคโปร์ | บูชาฮัวโต๋ ไต้ฮง และเทพแม่ทัพอีกองค์ร่วมกัน[21] |
รอบศาลเจ้าหยกขาวที่สาทรยังมีภาพสลักเล่าเรื่องสะพานหิน แม่น้ำ และคนยากไร้ ซึ่งเป็นแก่นของเรื่องไต้ฮง[7]
7. ไต้ฮงกงช่วยเรื่องอะไร: ความเชื่อและการขอพร
ผู้ที่บูชาไต้ฮงกงคือคนแต้จิ๋วทั้งในจีนและโพ้นทะเล สมาชิกเซี่ยงตึ๊ง และคนไทยเชื้อสายจีน[1][2][19] สิ่งที่ผู้ศรัทธายกย่องคือการลงมือช่วยคน ตั้งแต่สร้างสะพาน แจกยา ไปจนถึงเก็บศพที่ไม่มีใครรับ
ในไทย ผู้ศรัทธาขอพรเรื่องความคุ้มครอง ให้พ้นเคราะห์ และเสริมดวงโชคลาภ โดยเฉพาะผ่านพิธีพะเก่งช่วงตรุษจีนที่ศาลเจ้าไต้ฮงกง[28] สื่อไทยบางแห่งเขียนว่าขอพรเรื่องสุขภาพแล้วเห็นผล[14] ข้อนี้ควรอ่านเป็นความเชื่อส่วนบุคคล ไม่ใช่คำรับรองของมูลนิธิ และไม่ใช่ทางแทนการรักษาของแพทย์
ความเชื่ออีกชุดผูกกับงานจัดการกระดูกไร้ญาติ งานวิจัยของ Formoso พบว่าผู้เข้าร่วมพิธีเชื่อว่าการได้จับกระดูกช่วยสะสมบุญ และยังได้รับพลังหยางจากกระดูกด้วย[19] ส่วนเซี่ยงตึ๊งแห่งหนึ่งในสิงคโปร์เสี่ยงทายถามไต้ฮงก่อนกำหนดงานฉลองร้อยปี[21]
ยังไม่พบคติที่ผูกไต้ฮงกับปีนักษัตรใด รูปปั้นนักษัตรในงานตรุษจีนของป่อเต็กตึ๊งเป็นกิจกรรมสะเดาะเคราะห์รวม[28]
ศรัทธาต่อไต้ฮงกงจึงเป็นกำลังใจ ไม่ใช่ทางลัดแทนความรับผิดชอบ และถ้าจะมีวิธีขอพรที่ตรงกับเรื่องของท่านที่สุด ก็คือการช่วยคนอื่นแบบที่ท่านเคยทำ
8. วันเกิดไต้ฮงกงและวันสำคัญ 2569–2571
เซี่ยงตึ๊งในจีนถือเดือน 10 วันที่ 29 ตามจันทรคติเป็นวันเกิดของท่าน ประกาศของเซี่ยงตึ๊งในตำบลโล้วเกงปี 2024 เขียนชัดว่าเป็นวันเกิดปรมาจารย์ และจัดงิ้วแต้จิ๋ว 3 คืน[6] พิพิธภัณฑ์ในสิงคโปร์ก็ระบุงานของท่านในเดือน 10[16] แต่ไม่มีหลักฐานชั้นต้นว่าท่านเกิดวันนี้จริง และไม่พบแหล่งใดบอกว่าเป็นวันมรณภาพ
| งาน | วันจันทรคติ | 2569 (2026) | 2570 (2027) | 2571 (2028) | ใครจัด / น้ำหนักหลักฐาน |
|---|---|---|---|---|---|
| วันเกิดไต้ฮงกง | เดือน 10 วันที่ 29 | 7 ธ.ค. | 26 พ.ย. | 14 ธ.ค. | เซี่ยงตึ๊งในจีน ยืนยันว่าเป็นวันจัดงาน ไม่ใช่หลักฐานวันเกิดจริง[6][29] |
| ฉลองวันบรรลุธรรม | เดือน 4 วันที่ 7–12 | 23–28 พ.ค. | 12–17 พ.ค. | 1–6 พ.ค. | มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง ปี 2569 จัดตามช่วงนี้ ปีต่อไปให้ตรวจประกาศ[17][30][29] |
| เทศกาลกินเจ | เดือน 9 วันที่ 1–9 | 10–18 ต.ค. | 30 ก.ย.–8 ต.ค. | 18–26 ต.ค. | มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง ไหว้หลวงปู่ จุดประทีป และมีงิ้ว ไม่ใช่วันของท่านเอง[31] |
งานอื่นที่เกี่ยวกับไต้ฮงกงแต่ไม่ได้ตรึงกับวันเดียว
- ตรุษจีน ศาลเจ้าไต้ฮงกงจัดงานเทศกาล มีพิธีพะเก่ง เวียนธูป และเคาะระฆังทอง[28]
- เช็งเม้ง มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งเซ่นไหว้ดวงวิญญาณไร้ญาติตามสารทเช็งเม้ง[32]
- เดือน 7 ฝั่งจีนจัดงานสารทเดือนเจ็ด ส่วนป่อเต็กตึ๊งจัดทิ้งกระจาด ปี 2569 แจกของระหว่าง 16 ส.ค. ถึง 9 ก.ย.[1][11] ความหมายของเทศกาลนี้อ่านต่อได้ที่วันสารทจีน เทศกาลไหว้ผีหรือโปรดดวงวิญญาณ และพระสาวกที่ผูกกับพิธีโปรดดวงวิญญาณเดือนเจ็ดในพุทธศาสนาจีนอยู่ในเรื่องพระโมคคัลลานะ มู่เหลียน
- วันชุนฟุน สมาคมที่ฮั่วเพ้งจัดพิธีไหว้ช่วงฤดูใบไม้ผลิ อิงสารทชุนฟุน ไม่ใช่วันจันทรคติ[1]
ข้อควรระวังสองข้อ ข้อแรก ในวงเล็บของประกาศเซี่ยงตึ๊งที่โล้วเกงเขียนว่า 2024年10月29日 ซึ่งหมายถึงวันจันทรคติที่เขียนในรูปวันสากล ไม่ใช่วันที่ 29 ตุลาคม อย่าคัดไปใช้ตรง ๆ[6] ข้อที่สอง คำว่า "วันประสูติ (ทีกงแซ)" ในข่าวตรุษจีนของป่อเต็กตึ๊ง หมายถึงวันเกิดเทพฟ้าดิน ไม่ใช่วันเกิดหลวงปู่[28] และยังไม่พบข่าวว่าฝั่งไทยจัดงานใหญ่ในเดือน 10 วันที่ 29
9. ไหว้ไต้ฮงกงอย่างไร ใช้ธูปกี่ดอก และเรื่องบทสวด
สิ่งที่ศาลเจ้าทำจริง
| หัวข้อ | สิ่งที่พบ |
|---|---|
| ผู้ประกอบพิธี | งานฉลองวันบรรลุธรรมมีคณะสงฆ์จีนจากวัดโพธิ์แมนคุณารามสวดเจริญพระพุทธมนต์[17] |
| ของที่ศาลให้ | ธูป กระดาษเงินกระดาษทอง และยันต์ฮู้แดง โดยไม่มีค่าใช้จ่ายในงานใหญ่[17] |
| พะเก่ง | ช่วงตรุษจีนเปิดให้ลงชื่อสวดชัยมงคลคาถา 5 แบบ แบบละ 20 บาท[28] |
| เวียนธูป | ทำในช่วงตรุษจีนและเทศกาลกินเจ[28][31] |
| ของกินประจำงาน | สาคูสิริมงคล ซึ่งข่าวเรียกว่า อี๊[30][28] |
ใช้ธูปกี่ดอก
ไม่พบกฎจำนวนธูปจากศาลเจ้าหรือเซี่ยงตึ๊งที่ตรวจได้ ทางที่ดีคือทำตามที่ศาลแต่ละแห่งจัดไว้ ธรรมเนียมทั่วไปของคนไทยเชื้อสายจีนอ่านได้ที่ไหว้พระไหว้เจ้าใช้ธูปกี่ดอก
ของไหว้
ยังไม่พบกฎกลางว่าของถวายหลวงปู่ต้องเป็นอะไร แต่บริบทงานใหญ่ของศาลคือเทศกาลกินเจ ผู้ศรัทธาถือศีล งดเนื้อสัตว์ แล้วไปไหว้หลวงปู่[31] ของไหว้ที่สื่อแนะนำก็ไม่มีเนื้อสัตว์[14] จึงพูดได้ว่านิยมของเจและผลไม้ แต่ไม่มีแหล่งใดบอกว่าห้ามเนื้อสัตว์เด็ดขาด ความเป็นมาของเทศกาลนี้อ่านได้ที่ประวัติกินเจ จากศรัทธาดาวเหนือจีนสู่ภูเก็ต-ตรัง
รายการธูป เทียนแดง ดอกไม้ ผลไม้ 5 ชนิด และน้ำมันตะเกียงที่ไทยรัฐแนะนำ เป็นคำแนะนำของสื่อ ไม่ใช่ข้อกำหนดของศาล[14] ส่วนของคาวหวานในพิธีเซ่นไหว้ของป่อเต็กตึ๊งเป็นของเซ่นดวงวิญญาณไร้ญาติ ไม่ใช่ของถวายหลวงปู่[32]
บทสวด
ยังไม่พบบทสวดสำหรับไต้ฮงกงที่ศาลเจ้าหรือคัมภีร์รับรองและเปิดตรวจได้ มีคัมภีร์ชื่อ《大峰祖师经》ที่บทความวิชาการจีนกล่าวถึง แต่ยังไม่พบเนื้อหาที่เปิดอ่านได้[8] ส่วนคำบูชาสั้น ๆ ที่สื่อไทยเผยแพร่ ซึ่งขึ้นต้นด้วยคำว่า "นำมอ" แปลว่าขอนอบน้อม แล้วตามด้วยพระนาม พร้อมจำนวนจบ 3, 9 หรือ 108 เป็นคำแนะนำของสื่อ ไม่พบต้นทางจากศาลหรือมูลนิธิ[14] บทความนี้จึงไม่ยกเป็นบทสวด
บูชาที่บ้าน
ไม่พบคู่มือการตั้งบูชาที่บ้านจากศาลหรือเซี่ยงตึ๊ง แหล่งที่พบบอกเพียงว่าบูชาองค์จำลองที่บ้านได้[14] และนำฮู้แดงไปประทับหน้าบ้านหรือพกติดตัวได้[28]
ทำบุญแบบที่ตรงกับเรื่องของท่าน
การทำบุญที่ผูกกับไต้ฮงกงมากที่สุดคือการให้ผู้ที่ไม่มีใครดูแล เช่น บริจาคโลงศพ ผ้าห่อศพ และข้าวสาร[11][14] และร่วมจุดประทีปในเทศกาลกินเจ[31] ส่วนที่ไทยรัฐเขียนว่าทำบุญโลงศพแล้วพลิกดวง เป็นความเชื่อ ไม่ใช่สิ่งที่ใครรับประกันได้[14]
10. ไต้ฮงกงในไทย: จากรูปจำลององค์เดียวสู่มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง
| พ.ศ. | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 2439 | นายเบ๊ยุ่น (เบ๊จุ่นเซียง) ชาวเตี่ยเอี๊ย อัญเชิญรูปจำลองจากฮั่วเพ้งมาไว้ที่บ้านและร้านกระจกย่านวัดเลียบ[4][5] ปีไทยสมัยนั้นเริ่มวันที่ 1 เมษายน ปีนี้จึงคร่อม ค.ศ. 1896–1897 |
| 2442–2443 | ชาวจีน 710 รายรวมเงิน 74,199 บาท ซื้อที่นาทำสุสานที่วัดดอน[5][7] |
| 2452 | พ่อค้า 12 คนตั้ง "คณะเก็บศพไต้ฮงกง" เป็นคนแต้จิ๋ว 10 คน จีนแคะ 1 คน และฮกเกี้ยน 1 คน[5] |
| 2453 | สร้างศาลที่ถนนพลับพลาไชยเสร็จ มีจารึกคำว่า ป่อเต็กตึ๊ง และ ฮุกกวงโพ่วเจี่ย ซึ่งน่าจะตรงกับ 佛光普照 แปลว่าแสงพระพุทธส่องทั่ว[4][2] |
| 2455 | เงินทุนไม่พอ รัชกาลที่ 6 พระราชทานเงินอุดหนุน พร้อมข้อความว่า "ดีแล้ว อนุญาต"[5] |
| 2479–2480 | ประชุมตั้งมูลนิธิ 19 ต.ค. 2479 จดทะเบียน 21 ม.ค. 2480 ในชื่อ ฮั่วเคี้ยวป่อเต็กเซี่ยงตึ๊ง ทะเบียนเลขที่ 11[4] |
| 2569 | ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาวบนที่ดินสุสานวัดดอนเดิม 4 ไร่ 17 ตารางวา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ ทรงเปิดเมื่อ 20 พ.ค. และเปิดให้ประชาชนเข้าสักการะ 25 พ.ค.[7][17] |
ชื่อเต็มของมูลนิธิคือ 华侨报德善堂 (แต้จิ๋ว ฮั่วเคี้ยวป่อเต็กเซี่ยงตึ๊ง / จีนกลาง หัวเฉียวเป้าเต๋อซ่านถัง — หอทำกุศลตอบแทนคุณของชาวจีนโพ้นทะเล) คำว่า ป่อเต็กตึ๊ง จึงไม่ได้เกิดในไทย แต่ยืมมาจากชื่อศาลที่ฮั่วเพ้งโดยตรง[4][5] ปี 1910 ที่เอกสารจีนให้เป็นปีตั้ง ตรงกับปีที่สร้างศาลเสร็จ จึงไม่ขัดกับปีตั้งคณะ[2][15]
ยี่กอฮงกับไต้ฮงกง
ผู้นำคนสำคัญของคณะคือพระอนุวัตร์ราชนิยม หรือ 郑智勇 (แต้จิ๋ว แต้ตี่อ้ง / จีนกลาง เจิ้งจื้อหย่ง — ชื่อจีนของพระอนุวัตร์ราชนิยม) ที่คนทั่วไปเรียกว่า 二哥丰 (แต้จิ๋ว ยี่กอฮง / จีนกลาง เอ้อร์เกอเฟิง — พี่รองฮง) แหล่งไทยและจีนตรงกันเรื่องบทบาทผู้นำของท่าน[4][2][5] แหล่งไทยสะกดราชทินนามไม่เหมือนกัน คือ อนุวัฒน์[4] และ อนุวัตร์[5] คนแต้จิ๋วมีสำนวนที่สรุปเรื่องทั้งหมดไว้ในประโยคเดียว[2]
生有二哥丰、死有大峰公
ยามมีชีวิตมียี่กอฮง ยามตายมีไต้ฮงกง
ยุคแรกคณะเก็บศพใช้คนหามศพไปฝัง ต่อมาใช้รถล้อไม้และเคาะกลองเล็กนำทาง จนคนเรียกว่า "รถป๋องแป๋ง" และคำนี้ติดปากคนกรุงเทพฯ ก่อนคำว่าป่อเต็กตึ๊งเสียอีก[5] วันนี้มูลนิธิดูแลโรงพยาบาลหัวเฉียว มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และงานกู้ภัยกับเก็บศพ ภายใต้คำขวัญ "ช่วยชีวิต รักษาชีวิต สร้างชีวิต"[4][33] และมีสายด่วน 1418[28] ทุนจากป่อเต็กตึ๊งในไทยยังไหลกลับไปสร้างหอรำลึกไต้ฮงที่ฮั่วเพ้งด้วย[20]
สถานที่ในไทย
| สถานที่ | จังหวัด | บทบาท |
|---|---|---|
| ศาลเจ้าไต้ฮงกง ถนนพลับพลาไชย | กรุงเทพฯ | ศาลดั้งเดิม สร้างเสร็จ พ.ศ. 2453[4] |
| ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว ถนนเจริญราษฎร์ | กรุงเทพฯ | องค์หยกขาวขนาดใหญ่ เปิด พ.ศ. 2569[7] |
| สุสานวัดดอนกุศล เขตสาทร | กรุงเทพฯ | สุสานเก่าของมูลนิธิ[32] |
| สุสานป่อเต็กตึ๊ง อำเภอบ้านแพ้ว | สมุทรสาคร | ที่จัดทิ้งกระจาดและเช็งเม้ง[11][32] |
นักวิชาการที่บทความของสื่อจีนอ้างถึงระบุว่ากลุ่มศาสนาจีนอื่นในไทยบางกลุ่ม เช่น สายเต๋อเจี้ยว ก็บูชาไต้ฮงด้วย[2]
ไต้ฮงกงในแต้จิ๋วกับในไทย
| ด้าน | แต้จิ๋ว (จีน) | ไทย |
|---|---|---|
| ศูนย์กลาง | ศาลเก่า สะพาน และหลุมศพที่ฮั่วเพ้ง[1][2] | ศาลพลับพลาไชยและศาลหยกขาว สาทร[4][7] |
| งานเด่นที่พบ | วันเกิดเดือน 10 วันที่ 29 และพิธีไหว้วันชุนฟุน[1][6] | ตรุษจีน วันบรรลุธรรมเดือน 4 กินเจ และทิ้งกระจาด[11][17][28][31] |
| องค์กร | เครือเซี่ยงตึ๊งหลายร้อยแห่ง[1][20] | ป่อเต็กตึ๊งมีโรงพยาบาล มหาวิทยาลัย และหน่วยกู้ภัย[4][33] |
| ผู้ตายที่ได้รับการดูแล | คนจีนที่ตายจากภัยพิบัติ สงคราม และสุสานร้าง[8][20] | เริ่มจากกุลีจีน หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ส่วนใหญ่เป็นคนไทย[19] |
11. ซิโกว ทิ้งกระจาด และงานเก็บกระดูก: แต้จิ๋วกับไทยต่างกันอย่างไร
คำที่คนไทยสับสนบ่อยที่สุดคือ "ซิโกว" ซึ่งหลายคนเข้าใจว่าเป็นงานเก็บศพ ที่จริงเป็นคนละพิธี
| คำ | ความหมาย | หลักฐาน |
|---|---|---|
| 施孤 (แต้จิ๋ว ซีโกว / จีนกลาง ซือกู — ให้ทานวิญญาณไร้ญาติ) | พิธีทิ้งกระจาด ศิลปวัฒนธรรมเขียน ซีโกว แนวหน้าเขียน ซิโกว | [10][11] |
| 收埋 (แต้จิ๋ว ซิวไม้ / จีนกลาง โซวไหม — เก็บแล้วฝัง) | เก็บศพหรือกระดูกไร้ญาติไปฝัง เป็นคำสามัญของเซี่ยงตึ๊ง | [8][20] |
| 修孤骨 (แต้จิ๋ว ซิวโกวกุก / จีนกลาง ซิวกูกู่ — จัดการกระดูกไร้ญาติ) | พิธีฝังครั้งที่สองแบบแต้จิ๋ว ทำรวมเพื่อส่งวิญญาณไร้ญาติ ไม่ตรงวันตามปฏิทิน | [19] |
| ล้างป่าช้า | คำไทยของงานขุดกระดูกขึ้นมาชำระ แล้วเผา | [34][35] |
พิธีทิ้งกระจาดเกี่ยวกับเทพอีกองค์หนึ่งโดยตรง คือไต่ซือเอี๊ย เทพราชาภูติผีกับพิธีทิ้งกระจาด ส่วนไต้ฮงกงเกี่ยวกับซิโกวเพราะป่อเต็กตึ๊งเป็นผู้จัดงานทิ้งกระจาดใหญ่ในไทย[11] ไม่ใช่เพราะท่านเป็นเทพของพิธีนั้น
งานกระดูกไร้ญาติ: จีนกับไทย
| ด้าน | แต้จิ๋ว (จีน) | ไทย |
|---|---|---|
| ปลายทางของกระดูก | ใส่โถ จัดท่าคล้ายทารกในครรภ์ แล้วฝังในเนินฝังรวม[19] | เผาในเตาคู่ แยกชายหญิง แล้วนำเถ้าฝังหลุมรวม[19] |
| ทำไมต่างกัน | ถือประเพณีฝังเดิม | Formoso ระบุว่ารัชกาลที่ 5 ทรงวางเงื่อนไขว่าต้องไม่แบ่งเชื้อชาติ และต้องปรับให้เข้ากับคติไทย ข้อนี้พบในแหล่งเดียว[19] |
| ขนาดที่บันทึกได้ | ฮั่วเพ้งเก็บกระดูกเพื่อเปิดพื้นที่นิคมได้กว่า 2 หมื่นร่าง เซี่ยงตึ๊งในตัวเมืองเตี่ยเอี๊ยแห่งหนึ่งเก็บได้กว่าหมื่นชุดในปี 1985–2000[20] | Formoso ระบุว่าป่อเต็กตึ๊งเผาศพไร้ญาติเกิน 175,000 ร่างในปี 1910–2017 และแต่ละแห่งจัดงานรอบละ 7–20 ปี[19] |
| ที่มาของศพ | งานก่อสร้าง ภัยพิบัติ และญาติยากจน[8][20] | ทีมกู้ภัย ศพที่ไม่มีผู้รับ และป่าช้าวัด เซี่ยงตึ๊งกว่า 150 แห่งจัดงานนี้[19] |
| รายละเอียดพิธี | ร่างทรงชี้จุด ซักกระดูกด้วยน้ำศักดิ์สิทธิ์ ทำเหมือนกันทั้งสองฝั่ง[19] | งานที่ศรีราชาระบุว่าล้างกระดูกด้วยน้ำชา[34] |
| ช่วงเวลา | ไม่ตรงวันตายตัว[19] | ส่วนใหญ่ เม.ย.–มิ.ย. ปลายหน้าแล้ง จัด 7 ถึง 90 วัน[19] |
| สถานะวันนี้ | บทความท้องถิ่นว่าไม่จำเป็นแล้วเพราะมีการรณรงค์เผาศพ แต่บันทึกเซี่ยงตึ๊งยังมีงานเก็บกระดูกจากการก่อสร้าง[8][20] | ยังจัดเป็นงานใหญ่ เช่น ศรีราชาปี 2565 ได้ 1,674 ร่าง[34] และฉะเชิงเทราปี 2568[35] |
ผู้ร่วมพิธีกระดูกแต่งกายสีขาว กินมังสวิรัติ และงดเพศสัมพันธ์ตลอดงาน[19]
งานของ Formoso เน้นกลุ่มเต๋อเจี้ยว แต่ระบุว่าเซี่ยงตึ๊งแต้จิ๋วในไทยทำพิธีคล้ายกัน[19] ส่วนข่าวล้างป่าช้าที่พบเป็นงานของเครือมูลนิธิสว่างและพุทธสมาคมเพียวเยี้ยงไท้ ไม่ใช่ของป่อเต็กตึ๊ง[34][35] จึงยังสรุปไม่ได้ว่าป่อเต็กตึ๊งจัดงานแบบเดียวกันทุกวันนี้
12. ศาลเจ้าและจุดสำคัญของไต้ฮงกงในจีน
| สถานที่ | ที่ตั้ง | ทำไมสำคัญ | แผนที่ |
|---|---|---|---|
| ศาลป่อเต็กตึ๊งเดิม (报德堂) | ตำบลฮั่วเพ้ง เขตเตี่ยเอี๊ย | ศาลเก่าสุดตามประเพณี มีจารึกสมัยหยวน[1][8] | เปิดแผนที่ AMAP |
| สะพานฮั่วเพ้ง (和平桥) | ตำบลฮั่วเพ้ง เขตเตี่ยเอี๊ย | สะพานที่ท่านเริ่มสร้าง โบราณสถานระดับอำเภอปี 1985[3] | เปิดแผนที่ AMAP |
| หลุมศพไต้ฮงกงในเขตท่องเที่ยวต้าเฟิง | ตำบลฮั่วเพ้ง เขตเตี่ยเอี๊ย | หลุมศพตามคำเล่า และศูนย์งานพิธีในปัจจุบัน[2][20] | เปิดแผนที่ AMAP |
| หอรำลึกไต้ฮงกง | ในเขตท่องเที่ยวต้าเฟิง | สร้างด้วยเงินจากป่อเต็กตึ๊งไทย มีองค์หินอ่อนจากพม่า[20] | เปิดแผนที่ AMAP |
| วัดเล้งจ๊วนหยี่ (灵泉古寺) | ตำบลฮั่วเพ้ง เขตเตี่ยเอี๊ย | ที่พำนักของท่านตามคำเล่า[8] | เปิดแผนที่ AMAP |
| เซี่ยงตึ๊งในตัวเมืองเตี่ยเอี๊ยเก่า (棉安善堂) | เขตเตี่ยเอี๊ย | ตั้งปี 1899 เป็นต้นทางรูปไต้ฮงของเซี่ยงตึ๊งในซัวเถา[20] | เปิดแผนที่ AMAP |
| ศาลไต้ฮงเดิมของเซี่ยงตึ๊งในซัวเถา (存心善堂旧址) | ตัวเมืองซัวเถา | เซี่ยงตึ๊งสำคัญของซัวเถา ตั้งโดยคนงานจากเตี่ยเอี๊ย[20] | เปิดแผนที่ AMAP |
แผนที่ใช้พิกัดระบบ GCJ-02 ของ AMAP ซึ่งเป็นระบบที่แผนที่จีนใช้ ถ้านำพิกัดไปเทียบกับแผนที่ระบบ WGS-84 เช่นภาพดาวเทียมของ Google ตำแหน่งอาจคลาดได้หลายร้อยเมตร
หมุดศาลเก่ายังไม่มีแหล่งที่สองยืนยันว่าตรงกับศาลเดิม ศาลชื่อคล้ายกันในตำบลข้างเคียงเป็นสมาชิกในเครือ ส่วนหลุมศพไม่มีหมุดของตัวเอง จึงใช้หมุดของเขตท่องเที่ยว
13. ความเชื่อกับหลักฐาน: เรื่องไต้ฮงกงที่คนไทยมักเข้าใจผิด
| เรื่องที่มักได้ยิน | หลักฐานว่าอย่างไร |
|---|---|
| ไต้ฮงกงเป็นคนแต้จิ๋ว | แหล่งจีนว่าท่านเป็นคนต่างถิ่นจากฮกเกี้ยน หรือจากเวินโจวตามคำเล่าชั้นหลัง[2][6] |
| ประวัติแซ่ลิ้ม สอบได้จิ้นซือ คือประวัติศาสตร์ | เป็นคำเล่าชั้นหลัง และชื่อเดิมกับฉายาตรงกับนักพรตเต๋าอีกคนหนึ่ง[6][9] |
| ซิโกวคืองานเก็บศพ | ซิโกวคือการให้ทานวิญญาณไร้ญาติ งานขุดกระดูกในไทยเรียกว่าล้างป่าช้า[10][35] |
| "วันประสูติ (ทีกงแซ)" ในข่าวตรุษจีนคือวันเกิดหลวงปู่ | หมายถึงวันเกิดเทพฟ้าดิน[28] |
| ชื่อป่อเต็กตึ๊งเกิดในไทย | ชื่อนี้มาจากศาลตอบแทนคุณที่ฮั่วเพ้ง[4][5] |
| สะพานยาว 300 วา | แหล่งจีนให้ความยาวราว 108 เมตร[4][3] |
| ไต้ฮงกงเป็นเซียนเต๋า | ท่านเป็นพระภิกษุ ห่มจีวรและถือประคำ[7][15] |
| เซี่ยงตึ๊งมีมาตั้งแต่สมัยซ่ง | ศาลแรกอาจเก่า แต่เซี่ยงตึ๊งส่วนใหญ่เกิดปลายราชวงศ์ชิง[8][19] |
| ไหว้แล้วหายป่วย | เป็นความเชื่อที่สื่อบางแห่งเขียน ไม่ใช่คำรับรองของมูลนิธิ[14] |
สิ่งที่ยืนยันได้จึงเรียบง่ายกว่าตำนาน พระจากต่างถิ่นรูปหนึ่งมาช่วยคนที่ฮั่วเพ้งและเริ่มสร้างสะพาน คนท้องถิ่นจำความดีนั้นไว้ในชื่อศาล "ตอบแทนคุณ" และเกือบแปดร้อยปีต่อมา ชื่อเดียวกันก็กลายเป็นรถกู้ภัยบนถนนกรุงเทพฯ
คำถามที่พบบ่อย
ไต้ฮงกงคือใคร
ไต้ฮงกง (大峰祖师) คือพระภิกษุจีนสมัยซ่งจากฮกเกี้ยน ผู้ช่วยชาวบ้านฮั่วเพ้งในแต้จิ๋วและเริ่มสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเหลี่ยงกัง[1][2][3] ศาลตอบแทนคุณของท่านชื่อป่อเต็กตึ๊ง ซึ่งเป็นที่มาของชื่อมูลนิธิในไทย[4]
ไต้ฮงกงช่วยเรื่องอะไร
ผู้ศรัทธาในไทยขอพรเรื่องความคุ้มครอง พ้นเคราะห์ และโชคลาภ ผ่านพิธีพะเก่งช่วงตรุษจีน[28] แต่หัวใจของความศรัทธาคือการทำกุศลแบบที่ท่านทำ เช่น บริจาคโลงศพและข้าวสาร[11][14]
วันเกิดไต้ฮงกงคือวันไหน
เซี่ยงตึ๊งในจีนจัดงานวันเกิดเดือน 10 วันที่ 29 ตามจันทรคติ ตรงกับ 7 ธันวาคม 2569 และ 26 พฤศจิกายน 2570[6][29] แต่ไม่มีหลักฐานชั้นต้นว่าท่านเกิดวันนั้นจริง ส่วนป่อเต็กตึ๊งจัดงานใหญ่ในวันฉลองบรรลุธรรมช่วงเดือน 4[17]
ไหว้ไต้ฮงกงต้องใช้ธูปกี่ดอก
ไม่พบกฎจำนวนธูปจากศาลเจ้าหรือเซี่ยงตึ๊ง ในงานใหญ่ศาลเจ้าไต้ฮงกงมีธูปและฮู้แดงให้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย[17] ของถวายนิยมของเจและผลไม้[31]
บทสวดไต้ฮงกงมีไหม
ยังไม่พบบทสวดที่ศาลเจ้ารับรองและเปิดตรวจได้ คัมภีร์《大峰祖师经》ที่แหล่งจีนกล่าวถึงก็ยังไม่พบเนื้อหา[8] คำบูชาที่สื่อไทยเผยแพร่เป็นคำแนะนำของสื่อ[14]
ไต้ฮงกงเป็นคนแต้จิ๋วหรือไม่
ไม่ใช่ แหล่งจีนบอกว่าท่านเป็นพระต่างถิ่นจากฮกเกี้ยน คำเล่าชั้นหลังว่ามาจากเวินโจว ท่านเพียงมาทำคุณไว้ที่ฮั่วเพ้ง[2][6]
ป่อเต็กตึ๊งแปลว่าอะไร
ป่อเต็กตึ๊ง คือ 报德堂 แปลว่าศาลาตอบแทนคุณ เป็นชื่อศาลที่ชาวฮั่วเพ้งตั้งระลึกถึงไต้ฮงกง คณะเก็บศพในไทยที่ตั้งเมื่อ พ.ศ. 2452 ใช้ชื่อนี้ตามศาลเดิม[4][5]
ซิโกวคืออะไร เกี่ยวกับการเก็บศพไหม
ซิโกวคือ 施孤 พิธีให้ทานวิญญาณไร้ญาติหรือทิ้งกระจาด ไม่ใช่งานเก็บศพ[10][11] งานขุดกระดูกศพไร้ญาติมาชำระแล้วเผา คนไทยเรียกว่าล้างป่าช้า[35]
ไต้ฮงกงต่างจากจี้กงอย่างไร
รูปไต้ฮงกงเป็นพระชรานั่งตรงอย่างสำรวม สวมหมวกทรงมงกุฎ ถือประคำและคทาหยูอี้ ไม่มีพัดหรือท่าทางแบบพระบ้าอย่างรูปจี้กง[16][7]
แหล่งอ้างอิง
- 潮阳这个传统习俗被列入省级非遗(来源:潮阳发布、汕头日报)— 搜狐
- 大峰信俗:“行善为先”在海内外生根发芽(南方+)— 搜狐
- 和平这条桥近1000年历史 — 搜狐
- กำเนิดมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง — มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง
- กำเนิด “ป่อเต็กตึ๊ง” คณะเก็บศพฯ ที่ ร.6 พระราชทานทุน สู่แรงบันดาลใจงานสาธารณกุศล — ศิลปวัฒนธรรม
- 潮南这个乡里!一连三晚……(义德善堂 宋大峰祖师诞辰)— 搜狐
- ศรัทธาธรรม ศาลเจ้าไต้ฮงกงหยกขาว พุทธสถานอันศักดิ์สิทธิ์ — กรุงเทพธุรกิจ
- 善堂文化,是潮汕文化的一个组成部分 — 搜狐
- 林灵素 — 维基百科(วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ความเป็นมาของการทิ้งกระจาด ในเทศกาล “สารทจีน” — ศิลปวัฒนธรรม
- ป่อเต็กตึ๊งเริ่มแจกเครื่องอุปโภคบริโภค ในประเพณีทิ้งกระจาด — แนวหน้า
- 大峰祖师 — 维基百科(วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ผลค้นฐานข้อมูลพระไตรปิฎกจีน CBETA ด้วยชื่อ 大峰祖师 — CBETA API, Dharma Drum Institute of Liberal Arts
- บทสวดและคาถาบูชาหลวงปู่ไต้ฮงกง — ไทยรัฐ
- 驻泰国大使出席宋大峰公白玉庙揭幕典礼 — 中华人民共和国驻泰王国大使馆
- Set of three joss sticks with figures (Song Dafeng zushi and his disciples) — Roots, National Heritage Board Singapore
- มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งจัดพิธีสวดเจริญพระพุทธมนต์ฉลองบรรลุธรรมหลวงปู่ไต้ฮง — แนวหน้า
- 宋大峰祖师的传说 — 新浪看点
- Formoso, B. (2020). Ritual Treatment of Fortunate and Unfortunate Dead by the Chinese Redemptive Society Déjiāo in Thailand. Religions 11(5), 245 — MDPI
- 国内善堂名录(整理自《潮汕善堂大观》)— 水木社区
- 造福大众惠泽社群 普救善堂三年三庆迎百年 — 联合早报
- 汕头市潮南区历史沿革 — 潮南区人民政府
- 走进潮阳 — 潮阳区人民政府
- 孟子·离娄下 (คัมภีร์เมิ่งจื่อ บทหลีโหลวภาคปลาย) — 维基文库
- 林悟殊《泰国大峰祖师崇拜与华侨报德善堂研究》(1996) — 佛学数位图书馆 มหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน
- 宋史 卷462(พงศาวดารราชวงศ์ซ่ง เล่ม 462)— 维基文库
- 柯嘉豪 (John Kieschnick)〈僧人和桥梁〉— 陇原佛学网站
- ศาลเจ้าไต้ฮงกง จัดงานเทศกาลตรุษจีน 2569 — แนวหน้า
- 公历与农历日期对照表 2026 — 香港天文台 (Hong Kong Observatory)
- งานฉลองบรรลุธรรมหลวงปู่ไต้ฮง ประจำปี 2569 — เดลินิวส์
- เทศกาลกินเจ 2569 มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง — ไทยรัฐ
- มูลนิธิป่อเต็กตึ๊งประกอบพิธีเซ่นไหว้ดวงวิญญาณไร้ญาติ — ฐานเศรษฐกิจ
- More than an emergency call: Get to know more about Poh Teck Tung — The Nation
- ผู้แสวงบุญร่วมล้างกระดูกศพไร้ญาติ 1,674 ร่าง ศรีราชา — แนวหน้า
- ล้างป่าช้าศพไร้ญาติ วัดแหลมใต้ ฉะเชิงเทรา — ไทยรัฐ
