แซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026 แซ่ของเรามีคนใช้กี่ล้านคนในเมืองจีน

ผมเป็นลูกหลานคนจีนแต้จิ๋ว แซ่อึ้ง อากงของผมมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) เมืองซัวเถา ตอนเด็ก ๆ เวลาผู้ใหญ่ในบ้านคุยกับเพื่อนคนจีนด้วยกัน คำถามแรก ๆ ที่ได้ยินบ่อยที่สุดไม่ใช่ "ทำงานอะไร" แต่เป็น "ลื้อแซ่อะไร" พอรู้ว่าแซ่เดียวกัน ก็คุยกันต่อได้ยาวเหมือนเป็นญาติ ทั้งที่อาจไม่เคยเจอกันมาก่อนเลย

พออายุมากขึ้น ผมเริ่มสงสัยเรื่องหนึ่งที่ไม่เคยมีใครในบ้านตอบได้ คือที่เมืองจีนจริง ๆ ทุกวันนี้ แซ่ไหนมีคนใช้มากที่สุด แซ่อึ้งของบ้านเรามีคนใช้อยู่สักกี่คน แล้วแซ่ของเพื่อนคนไทยเชื้อสายจีนที่ผมรู้จัก ไม่ว่าจะเป็นแซ่ตั้ง แซ่ลิ้ม แซ่แต้ หรือแซ่โค้ว อยู่อันดับไหนกันบ้าง ผมเลยนั่งค้นตัวเลขจากรายงานของทางการจีนเอง แล้วทำเป็นตาราง 100 แซ่แรกไว้ในบทความนี้ ตั้งใจให้เป็นที่อ้างอิงสำหรับคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้ว่า มีคนใช้แซ่เดียวกับเราอยู่ในเมืองจีนประมาณกี่คน

ก่อนจะไปดูตาราง ผมขอบอกตามตรงไว้ตรงนี้เลยครับว่า ตัวเลขของปี 2026 ในบทความนี้เป็นตัวเลขประมาณการ ไม่ใช่ตัวเลขที่ทางการจีนประกาศ เพราะทางการจีนยังไม่ได้ประกาศอันดับแซ่ฉบับใหม่ออกมาเลย ผมเขียนวิธีคิดไว้ครบในหัวข้อท้าย ๆ ใครจะเอาไปใช้ต่อ ขอให้เขียนกำกับว่า "ประมาณการ" ด้วยนะครับ

ประเด็นสำคัญ

• จีนมีแซ่ที่ยังใช้อยู่ 6,150 แซ่ ตามรายงานของศูนย์วิจัยการจัดการทะเบียนราษฎร์ กระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีน (ข้อมูลสิ้นปี 2018) และมีแซ่ที่คนใช้เกิน 10 ล้านคนอยู่ 23 แซ่
• อันดับทางการล่าสุดเป็นของข้อมูลปี 2020 สิบอันดับแรกคือ 王 李 张 刘 陈 杨 黄 赵 吴 周
• ทางการจีนออกรายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศแค่สี่ฉบับ คือข้อมูลปี 2018, 2019, 2020 และ 2021 และฉบับปี 2021 ไม่มีอันดับแซ่ ผมยังไม่พบฉบับที่ใหม่กว่านั้น
• ตัวเลขปี 2026 ในบทความนี้ผมคำนวณเอง จากตัวเลขทางการปี 2018 ปรับด้วยจำนวนประชากรจีนสิ้นปี 2025 ซึ่งมี 1,404.89 ล้านคน
• แซ่อึ้งอยู่อันดับ 7 ของประเทศ เป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของกว่างซี และมณฑลกวางตุ้งเป็นมณฑลที่มีคนแซ่อึ้งอยู่มากที่สุด
• แซ่ที่คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วคุ้นหูหลายแซ่ เช่น แต้ (郑) อันดับ 21 โค้ว (许) อันดับ 26 และฉั่ว (蔡) อันดับ 38 ส่วนแซ่อั้ง (洪) ไม่ติด 100 อันดับแรก

ทำไมผมถึงอยากรู้ว่าแซ่ของเรามีคนใช้กี่คน

บ้านผมเป็นตัวอย่างของบ้านคนไทยเชื้อสายจีนทั่วไปครับ รุ่นอากงยังใช้แซ่อึ้งเต็มตัว มาถึงรุ่นลูกหลานก็ใช้นามสกุลไทยกันหมดแล้ว ผมเองก็ใช้นามสกุลศุภพิทักษ์พงษ์ ซึ่งเล่าที่มาไว้ในหน้าประวัติของผม ถ้าไม่มีใครเล่าให้ฟัง ลูกหลานรุ่นหลังอาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่าบ้านเราแซ่อะไร

สิ่งที่ทำให้ผมอยากรู้ตัวเลขจริงจัง คือเวลาผมเขียนเรื่องที่มาของแซ่อึ้ง 黃 หรือเรื่องหมู่บ้านตงหูที่เท่งไฮ้ บ้านเดิมของอากง ผมมักบอกผู้อ่านว่าแซ่อึ้งเป็น "แซ่ใหญ่" แต่ไม่เคยรู้ว่าใหญ่แค่ไหน พอได้ตัวเลขมาว่าคนแซ่อึ้งในจีนมีราว 34 ล้านคน มากกว่าประชากรทั้งประเทศของบางประเทศ ผมก็นึกภาพออกทันทีว่าทำไมคนแซ่อึ้งต่างหมู่บ้าน ต่างมณฑล ถึงมีสายตระกูลแยกย่อยออกไปมากมายขนาดนี้ และทำไมการตามหาบ้านเดิมของอากงถึงต้องรู้ชื่อหมู่บ้าน ไม่ใช่รู้แค่แซ่

อีกเรื่องหนึ่งคือ แซ่ที่คนไทยเรียกกันในบ้านเป็นเสียงแต้จิ๋ว แต่ตัวเลขของทางการจีนเขียนด้วยตัวอักษรจีนและเรียงตามเสียงจีนกลาง คนรุ่นลูกหลานที่จำได้แค่ "แซ่ตั้ง" หรือ "แซ่ลิ้ม" อาจหาไม่เจอว่าตรงกับแซ่ไหนในตาราง ผมจึงใส่ทั้งตัวจีน เสียงจีนกลาง และเสียงแต้จิ๋วไว้คู่กันทุกแซ่ เพื่อให้หาแซ่ของบ้านตัวเองเจอง่ายที่สุดครับ

百家姓 ร้อยแซ่ในหนังสือเก่า ไม่ได้เรียงตามจำนวนคน

คนจีนเรียกแซ่ทั้งหมดรวม ๆ ว่า 百家姓 (แต้จิ๋ว แปะเกแซ่ / จีนกลาง ไป่เจียซิ่ง — ร้อยแซ่) ชื่อนี้มาจากหนังสือท่องจำสำหรับเด็กสมัยราชวงศ์ซ่ง ที่เปิดเล่มด้วย 赵钱孙李 (แต้จิ๋ว เตี๋ย จี้ ซึง ลี้ / จีนกลาง จ้าว เฉียน ซุน หลี่) หลายคนเลยเข้าใจว่าแซ่จ้าว (赵) เป็นแซ่ที่มีคนมากที่สุดของจีน ความจริงไม่ใช่ครับ

ลำดับในหนังสือเล่มนั้นเรียงตามฐานะทางการเมืองสมัยซ่งเหนือ ไม่ได้เรียงตามจำนวนคน วิกิพีเดียภาษาจีนสรุปไว้ว่า จ้าว (赵) ขึ้นก่อนเพราะเป็นแซ่ของราชวงศ์ซ่ง เฉียน (钱) เป็นแซ่ของกษัตริย์แคว้นอู๋เยว่ ซุน (孙) เป็นแซ่ของมเหสีกษัตริย์อู๋เยว่ และหลี่ (李) เป็นแซ่ของกษัตริย์แคว้นหนานถัง ส่วนแซ่หลิว (刘) ซึ่งมีคนมาก กลับถูกวางไว้ข้างหลัง เพราะเป็นแซ่ของราชวงศ์ฮั่นเหนือที่เป็นศัตรูกับซ่ง

ทุกวันนี้เวลาคนจีนพูดถึงอันดับแซ่ตามจำนวนคนจริง เขาเรียกว่า 新百家姓 (แต้จิ๋ว ซิงแปะเกแซ่ / จีนกลาง ซินไป่เจียซิ่ง — ร้อยแซ่ฉบับใหม่) ซึ่งก็คือตาราง 100 แซ่แรกที่ผมทำไว้ในบทความนี้ครับ

ตัวเลขทางการล่าสุดมาจากไหน

แหล่งที่น่าเชื่อถือที่สุดคือรายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศ ที่ศูนย์วิจัยการจัดการทะเบียนราษฎร์ของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีน (หน่วยงานที่ดูแลทะเบียนบ้านและบัตรประชาชน) ทำจากฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์ที่ครอบคลุมคนจีนเกือบ 1,400 ล้านคน ไม่นับฮ่องกง มาเก๊า และไต้หวัน รายงานชุดนี้ออกมาแค่สี่ฉบับ แต่ละฉบับให้ข้อมูลไม่เหมือนกัน ผมสรุปเป็นตารางให้ดูครับ

ข้อมูลปี (ประกาศเมื่อ)	สิ่งที่รายงานบอก	อ่านได้ที่
2018 (มกราคม 2019)	แซ่ที่ใช้อยู่ 6,150 แซ่ ร้อยแซ่แรกครอบคลุมเกือบ 85% ของคนในทะเบียน มี 23 แซ่ที่มีคนเกิน 10 ล้าน หวังกับหลี่มีคนเกิน 100 ล้านทั้งคู่ และหวังมากกว่าหลี่เพียง 610,000 คน	รายงานปี 2018 ทางเว็บข่าวเฟิ่งหวง
2019 (20 มกราคม 2020)	ร้อยแซ่แรกรวมกัน 85.9% แซ่ว่าน (万) 2.75 ล้านคนกับแซ่โอว (欧) 2.61 ล้านคนเข้าร้อยอันดับเป็นครั้งแรก และบอกแซ่ใหญ่ที่สุดของแต่ละมณฑล	ข่าวสำนักข่าวจงซิน
2020 (8 กุมภาพันธ์ 2021)	ห้าแซ่แรกรวมกัน 30.8% ของคนทั้งประเทศ เด็กเกิดใหม่ปี 2020 ใช้แซ่หลี่มากที่สุด 726,000 คน	ข่าวสำนักข่าวซินหัว
2021 (25 มกราคม 2022)	ไม่มีอันดับแซ่ บอกเพียงว่าแซ่ไหนมีคนอยู่ที่มณฑลใดมากที่สุด	รายงานฉบับเต็มทางเว็บไชน่าดอทคอม

ตัวเลขรายแซ่ที่ทางการให้ไว้ครบที่สุดคือของปี 2018 ซึ่งบอกจำนวนคนของ 23 แซ่แรกที่มีเกิน 10 ล้านคน ผมอ่านตัวเลขชุดนี้จากตารางที่วิกิพีเดียภาษาจีนรวบรวมไว้ เพราะเว็บไซต์ของกระทรวงเองเปิดจากเมืองไทยไม่ได้ แต่ตัวเลขก็ตรงกับที่รายงานเขียนไว้ คือหวัง 101.5 ล้านคน มากกว่าหลี่ 100.9 ล้านคนอยู่ 610,000 คนพอดี ส่วนอันดับครบ 100 แซ่ ผมใช้ของปี 2020 ซึ่งเป็นอันดับทางการล่าสุด

10 แซ่ที่มีคนใช้มากที่สุดในจีน

สิบแซ่แรกนี้มีคนรวมกันราว 600 ล้านคน หรือราวครึ่งหนึ่งของคนที่ใช้ร้อยแซ่แรก ตัวเลขเป็นค่าประมาณปี 2026 หน่วยเป็นล้านคน

อันดับ	แซ่	จีนกลาง	แต้จิ๋ว	ประมาณการปี 2026 (ล้านคน)	% ของคนจีน
1	王	หวัง	เฮ้ง	102.2	7.3%
2	李	หลี่	ลี้	101.6	7.2%
3	张	จาง	เตีย	96.0	6.8%
4	刘	หลิว	เล้า	72.6	5.2%
5	陈	เฉิน	ตั้ง	63.7	4.5%
6	杨	หยาง	เอี้ยง	46.5	3.3%
7	黄	หวง	อึ้ง	33.9	2.4%
8	赵	จ้าว	เตี๋ย	28.8	2.0%
9	吴	อู๋	โง้ว	28.0	2.0%
10	周	โจว	จิว	27.0	1.9%

ที่ผมสังเกตเห็นคือ หวังกับหลี่สูสีกันมาก รายงานปี 2018 ถึงกับเขียนว่าการแย่งตำแหน่งแซ่อันดับหนึ่งระหว่างสองแซ่นี้ "จะยังคงดำเนินต่อไป" ส่วนจ้าว (赵) กับอู๋ (吴) อันดับ 8 กับ 9 ก็สลับที่กันไปมา ปี 2018 จ้าวนำ ปี 2019 อู๋แซง แล้วปี 2020 จ้าวกลับขึ้นมาใหม่ แปลว่าสองแซ่นี้มีคนใกล้เคียงกันมาก ราว 28 ล้านคนเท่า ๆ กัน

ตาราง 100 แซ่แรกของจีน พร้อมเสียงจีนกลาง เสียงแต้จิ๋ว และจำนวนคนโดยประมาณ

ตารางนี้เรียงตามอันดับทางการปี 2020 คอลัมน์เสียงแต้จิ๋วผมเทียบกับพจนานุกรมแต้จิ๋วออนไลน์ Mogher ใช้เสียงสำเนียงเท่งไฮ้เป็นหลัก ถ้าแซ่ไหนมีเสียงที่ใช้เป็นชื่อแซ่โดยเฉพาะ ผมใช้เสียงนั้น ตัวสะกดภาษาไทยของแต่ละบ้านอาจต่างกันไปบ้าง โดยเฉพาะวรรณยุกต์ เพราะภาษาไทยเขียนเสียงแต้จิ๋วได้ไม่ครบทุกเสียง

คอลัมน์ "ที่มา" บอกว่าตัวเลขแต่ละแถวน่าเชื่อถือแค่ไหน

• ก คือตัวเลขทางการปี 2018 ปรับด้วยจำนวนประชากร คลาดเคลื่อนได้ราว ±3%
• ข คือตัวเลขจากการศึกษาของสถาบันฝูซีปี 2013 ปรับเทียบกับตัวเลขทางการ คลาดเคลื่อนได้ราว ±10%
• ค คือแซ่ที่ไม่มีตัวเลขที่ใช้ได้ ผมประมาณจากแซ่อันดับข้างเคียง คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%

อันดับ	แซ่	จีนกลาง	แต้จิ๋ว	ประมาณการ (ล้านคน)	ที่มา
1	王	หวัง	เฮ้ง	102.2	ก
2	李	หลี่	ลี้	101.6	ก
3	张	จาง	เตีย	96.0	ก
4	刘	หลิว	เล้า	72.6	ก
5	陈	เฉิน	ตั้ง	63.7	ก
6	杨	หยาง	เอี้ยง	46.5	ก
7	黄	หวง	อึ้ง	33.9	ก
8	赵	จ้าว	เตี๋ย	28.8	ก
9	吴	อู๋	โง้ว	28.0	ก
10	周	โจว	จิว	27.0	ก
11	徐	สวี	ชื้อ	20.3	ก
12	孙	ซุน	ซึง	19.5	ก
13	马	หม่า	แบ้	19.2	ก
14	朱	จู	จู	18.2	ก
15	胡	หู	โอ้ว	16.6	ก
16	郭	กัว	เกว๊ะ	15.9	ก
17	何	เหอ	โฮ้	14.9	ก
18	林	หลิน	ลิ้ม	14.3	ก
19	罗	หลัว	โล้	14.2	ก*
20	高	เกา	โก	14.2	ก*
21	郑	เจิ้ง	แต้	12.9	ก
22	梁	เหลียง	เนี้ย	11.1	ก
23	谢	เซี่ย	เจี่ย	10.6	ก
24	宋	ซ่ง	ซ่ง	9.9	ข
25	唐	ถัง	ตึ้ง	9.8	ข
26	许	สวี่	โค้ว	9.4	ข
27	韩	หาน	ฮั้ง	8.7	ข*
28	邓	เติ้ง	เต๋ง	8.7	ข*
29	冯	เฝิง	ปั้ง	8.7	ข
30	曹	เฉา	เช้า	8.4	ข
31	彭	เผิง	แพ้	8.2	ข*
32	曾	เจิง	จัง	8.2	ข*
33	肖	เซียว	เซียว	7.9	ข
34	田	เถียน	ชั้ง	7.3	ข
35	董	ต่ง	ต้ง	7.3	ข*
36	潘	พาน	พัว	7.3	ข*
37	袁	หยวน	อ้วง	7.3	ข*
38	蔡	ไช่	ฉั่ว	7.3	ข*
39	蒋	เจี่ยง	เจี้ย	6.8	ข*
40	余	หยู	อื้อ	6.8	ข*
41	于	หยู	อู	6.8	ข*
42	杜	ตู้	โต๋ว	6.7	ข*
43	叶	เย่	เอี๊ยะ	6.7	ข*
44	程	เฉิง	เที้ย	6.4	ข*
45	魏	เว่ย	หงุ่ย	6.4	ข
46	苏	ซู	โซว	6.4	ข*
47	吕	ลวี่	ลื๋อ	6.4	ข
48	丁	ติง	เต็ง	6.1	ข
49	任	เริ่น	ยิ๋ง	5.8	ข
50	卢	หลู	โล้ว	5.8	ข*
51	姚	เหยา	เอี้ย	5.8	ข*
52	沈	เสิ่น	ซิ้ม	5.8	ข*
53	钟	จง	เจ็ง	5.7	ข
54	姜	เจียง	เกียง	5.6	ข
55	崔	ชุย	ฉุย	5.4	ข
56	谭	ถาน	ทั้ง	5.3	ข
57	陆	ลู่	ลัก	5.2	ข*
58	范	ฟ่าน	ฮ๋วง	5.2	ข*
59	汪	วาง	อวง	5.2	ข*
60	廖	เลี่ยว	เลี่ยว	5.2	ข*
61	石	สือ	เจี๊ยะ	4.9	ข*
62	金	จิน	กิม	4.9	ข*
63	韦	เหวย	อุ้ย	4.6	ข*
64	贾	เจี่ย	เกี้ย	4.6	ข*
65	夏	เซี่ย	แห่	4.5	ข
66	付	ฟู่	ฮู่	4.5	ค
67	方	ฟาง	ปึง	4.4	ข
68	邹	โจว	โจว	4.2	ข
69	熊	สง	ฮิ้ม	4.2	ข*
70	白	ไป๋	แปะ	4.2	ข*
71	孟	เมิ่ง	เม๋ง	4.2	ข*
72	秦	ฉิน	ชิ้ง	4.2	ข*
73	邱	ชิว	คู	4.2	ข*
74	侯	โหว	โฮ้ว	4.2	ข*
75	江	เจียง	กัง	3.9	ข
76	尹	อิ่น	อึ่ง	3.7	ข*
77	薛	เซวีย	ซิ	3.7	ข*
78	闫	เหยียน	เงี้ยง	3.7	ข*
79	段	ต้วน	ต๋วง	3.4	ข
80	雷	เหลย	ลุ้ย	3.4	ข
81	龙	หลง	เล้ง	3.0	ข*
82	黎	หลี	โล้ย	3.0	ข*
83	史	สื่อ	ซื้อ	3.0	ข
84	陶	เถา	เท้า	2.9	ข
85	贺	เหอ	โฮ่	2.9	ข
86	毛	เหมา	โม้	2.8	ข*
87	郝	เห่า	ฮัก	2.8	ข*
88	顾	กู้	โก่ว	2.8	ข*
89	龚	กง	กง	2.8	ข
90	邵	เซ่า	เซี๋ยว	2.8	ข
91	万	ว่าน	บ่วง	2.7	ข
92	覃	ฉิน	ทั้ง	2.6	ข*
93	武	อู่	บู้	2.6	ข*
94	钱	เฉียน	จี้	2.6	ข*
95	戴	ไต้	ไต่	2.6	ค*
96	严	เหยียน	เงี้ยง	2.6	ข*
97	莫	โม่	มก	2.5	ข
98	孔	ข่ง	ค้ง	2.5	ข
99	向	เซี่ยง	เฮี่ยง	2.4	ค
100	常	ฉาง	เชี้ยง	2.4	ค

ร้อยแซ่นี้รวมกันมีคนราว 1,196 ล้านคน หรือราว 85% ของประชากรจีน ตรงกับที่รายงานทางการบอกว่าร้อยแซ่แรกครอบคลุมคนราว 85–86% ส่วนอันดับ 19 กับ 20 คือหลัว (罗) กับเกา (高) มีคนแทบเท่ากัน ผมจึงใส่ตัวเลขเท่ากันไว้ทั้งสองแซ่ครับ

แซ่อึ้ง 黄 ของบ้านผมอยู่ตรงไหน

แซ่อึ้งอยู่อันดับ 7 ของประเทศจีน มีคนราว 33.9 ล้านคน หรือราว 2.4% ของคนจีนทั้งหมด ถ้าเทียบให้เห็นภาพ ก็คือคนจีนทุก ๆ 40 คน จะมีคนแซ่อึ้งอยู่หนึ่งคน

รายงานปี 2019 บอกว่าแซ่อึ้งเป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของเขตปกครองตนเองกว่างซี ส่วนรายงานปี 2021 บอกว่ามณฑลที่มีคนแซ่อึ้งมากที่สุดคือกวางตุ้ง ซึ่งเป็นมณฑลเดียวกับเมืองซัวเถาและเท่งไฮ้ บ้านเดิมของอากงผม รายงานฉบับเดียวกันยังบอกด้วยว่าแซ่ตั้ง (陈) แซ่อึ้ง (黄) แซ่โง้ว (吴) และแซ่อื่นรวม 20 แซ่ มีคนอยู่ที่กวางตุ้งมากที่สุด อ่านแล้วก็ไม่แปลกใจครับ เพราะคนแต้จิ๋วที่มาเมืองไทยก็มาจากฝั่งตะวันออกของกวางตุ้งนี่เอง

เวลามีคนถามผมว่าคนแซ่อึ้งในไทยเป็นญาติกันหมดไหม ผมมักตอบว่าตัวเลข 34 ล้านคนนี้บอกคำตอบอยู่แล้ว คนแซ่อึ้งด้วยกันอาจสืบมาจากต้นตระกูลเดียวกันในตำนาน แต่แยกสายกันมาหลายพันปี กระจายไปอยู่หลายร้อยหมู่บ้าน ถ้าอยากรู้ว่าบ้านเราใกล้ชิดกับใคร ต้องรู้ชื่อหมู่บ้านเดิม อย่างบ้านผมที่สืบมาจากหมู่บ้านตงหูในเท่งไฮ้ ส่วนใครอยากรู้ว่าเท่งไฮ้มีตำบลอะไรบ้าง ดูได้จากแผนที่เท่งไฮ้ 11 ตำบล และพี่น้องแซ่อึ้งทุกบ้านแวะมาที่บ้านของคนแซ่อึ้งในไทยได้เลยครับ

แซ่ที่คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วคุ้นหู อยู่อันดับไหนในจีน

อันดับแซ่ระดับประเทศจีนไม่เหมือนกับแซ่ที่เราได้ยินในเมืองไทย เพราะคนจีนในไทยส่วนใหญ่มาจากแต้จิ๋วและแถบจีนตอนใต้ แซ่บางแซ่ที่บ้านเราได้ยินทุกวัน อันดับระดับประเทศกลับไม่ได้สูงนัก ผมเลือกแซ่ที่ผมได้ยินบ่อยในหมู่คนแต้จิ๋วรอบตัวมาทำเป็นตารางสั้น ๆ ให้ดูครับ ตารางนี้ไม่ใช่สถิติของคนไทยเชื้อสายจีน เพราะผมยังไม่เคยเห็นสถิติแบบนั้น

แซ่ที่เราเรียก	ตัวจีน	จีนกลาง	อันดับในจีน (ปี 2020)	ประมาณการ (ล้านคน)
แซ่ลี้	李	หลี่	2	101.6
แซ่เตีย	张	จาง	3	96.0
แซ่เล้า	刘	หลิว	4	72.6
แซ่ตั้ง	陈	เฉิน	5	63.7
แซ่เอี้ยง	杨	หยาง	6	46.5
แซ่อึ้ง	黄	หวง	7	33.9
แซ่โง้ว	吴	อู๋	9	28.0
แซ่ลิ้ม	林	หลิน	18	14.3
แซ่แต้	郑	เจิ้ง	21	12.9
แซ่เจี่ย	谢	เซี่ย	23	10.6
แซ่โค้ว	许	สวี่	26	9.4
แซ่จัง	曾	เจิง	32	8.2
แซ่ฉั่ว	蔡	ไช่	38	7.3
แซ่ปึง	方	ฟาง	67	4.4
แซ่ลั่ว	赖	ไล่	101 (ปี 2018)	ไม่มีตัวเลข
แซ่อั้ง	洪	หง	ไม่ติด 100 อันดับ	ไม่มีตัวเลข

มีอีกเรื่องที่คนแต้จิ๋วควรรู้ไว้ แซ่ที่เราเรียกเหมือนกันอาจเขียนเป็นตัวจีนคนละตัว เช่น "แซ่คู" อาจเป็น 邱 หรือ 丘 ก็ได้ ซึ่งในทะเบียนของจีนนับเป็นคนละแซ่ เช่นเดียวกับ 付 กับ 傅 หรือ 肖 กับ 萧 ถ้าจะเทียบแซ่ของบ้านเรากับตาราง ต้องรู้ตัวจีนที่ถูกต้องก่อน ไม่ใช่รู้แค่เสียงเรียก

แซ่หนึ่งที่ผมอยากพูดถึงเป็นพิเศษคือแซ่ปึง (方 — จีนกลาง ฟาง) แซ่ของบ้านพ่อตาผม แซ่ปึงอยู่อันดับ 67 ของจีน มีคนราว 4.4 ล้านคน หรือราว 0.31% ของคนจีนทั้งหมด ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณที่อิงการศึกษาของสถาบันฝูซี จึงคลาดเคลื่อนได้ราว ±10% ที่น่าสนใจคือรายงานทางการปี 2021 บอกว่ามณฑลที่มีคนแซ่ปึงมากที่สุดคืออานฮุย ไม่ใช่กวางตุ้ง แปลว่าแซ่ปึงสายแต้จิ๋ว อย่างสายฮุยไล้ที่บ้านพ่อตาผมสืบมา เป็นเพียงสายหนึ่งของแซ่ที่กระจายอยู่ทั่วประเทศ

ผมเขียนเรื่องตระกูลของคนแต้จิ๋วไว้บ้างแล้ว เช่นแซ่ปึง (方) จากฮุยไล้ถึงซัวเล่ง และสกุลจังที่หมู่บ้านตู้โถว ซึ่งเป็นแซ่ 曾 อันดับ 32 บทความนี้จะเป็นหน้าหลักของชุดเรื่องแซ่จีน ต่อไปผมจะทยอยเขียนเรื่องของแต่ละแซ่ แล้วลิงก์กลับมาที่ตารางนี้ครับ

ทำไมตัวเลขแซ่จีนบนอินเทอร์เน็ตถึงไม่ตรงกัน

ตอนค้นข้อมูล ผมเจอตัวเลขแซ่จีนบนเว็บไม่ตรงกันเลยสักที่ บางเว็บบอกว่าแซ่หลี่เป็นอันดับหนึ่ง บางเว็บบอกว่าแซ่หวัง บางเว็บให้แซ่หลี่ 7.94% บางเว็บให้ 7.19% พอนั่งไล่ดูจริง ๆ ก็พบว่าเว็บเหล่านั้นเอาข้อมูลหลายชุดมาปนกัน ข้อมูลที่ใช้กันบ่อยมีอยู่สี่ชุด

ชุดข้อมูล	ลักษณะ	ตัวเลขที่เห็นบ่อย
กระทรวงความมั่นคงสาธารณะ ปี 2007	นับจากระบบบัตรประชาชน	หวัง 92.88 ล้านคน (7.25%) หลี่ 92.07 ล้าน จาง 87.50 ล้าน (สรุปในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
งานวิจัยของสถาบันวิทยาศาสตร์จีน ปี 2006	สุ่มตัวอย่างประชากร และนับบางแซ่ที่เขียนต่างกันรวมเป็นแซ่เดียว	หลี่ 7.94% หวัง 7.65% ให้แซ่หลี่เป็นอันดับหนึ่ง
สถาบันฝูซี ปี 2013	จัดอันดับ 400 แซ่แรกพร้อมจำนวนคน	หวัง 95.2 ล้านคน
ทะเบียนราษฎร์ ปี 2018–2020	ข้อมูลทางการล่าสุด	หวัง 101.5 ล้านคน (ปี 2018)

ตัวอย่างที่เห็นชัดคือบทความสรุปรายงานปี 2020 ในโซหู ครึ่งแรกเล่ารายงานทางการถูกต้อง แต่ครึ่งหลังกลับยกตัวเลขชุดเก่าที่ให้แซ่หลี่เป็นอันดับหนึ่ง 7.94% มาต่อท้าย คนอ่านไม่ระวังก็จะงงว่าตกลงแซ่ไหนมากกว่ากันแน่

ปีนี้ยังมีอีกเรื่องที่ต้องระวังครับ ผมเจอบทความจีนหลายแห่ง ทั้งในโถวเถียวและไป่ตู้จือเต้า ที่เขียนว่ากระทรวงความมั่นคงสาธารณะ "ประกาศอันดับแซ่ปี 2026 เมื่อเดือนมีนาคม" แต่ผมหาประกาศนั้นจากสำนักข่าวทางการหรือเว็บของกระทรวงไม่เจอเลย และรายชื่อในบทความเหล่านั้นก็ไม่ตรงกันเอง บางแห่งให้แซ่หู (胡) ขึ้นมาอันดับ 8 บางแห่งให้แซ่ลั่ว (赖) อยู่อันดับ 98 ผมจึงไม่ใช้ตัวเลขชุดนั้น และใช้ตัวเลขของรายงานทางการปี 2018–2020 เป็นหลักแทน

ผมประมาณตัวเลขปี 2026 อย่างไร

ในเมื่อทางการยังไม่มีตัวเลขใหม่ ผมก็ต้องประมาณเอง ผมเขียนวิธีไว้ตรงนี้ เผื่อใครอยากตรวจสอบหรือทำต่อครับ

1. อันดับใช้ของทางการปี 2020 ครบทั้ง 100 แซ่
2. อันดับ 1–23 ใช้จำนวนคนของทางการปี 2018 แล้วปรับตามจำนวนประชากรจีนที่เปลี่ยนไป จาก 1,395.38 ล้านคนเมื่อสิ้นปี 2018 เป็น 1,404.89 ล้านคนเมื่อสิ้นปี 2025 ตามสำนักงานสถิติแห่งชาติจีน คือคูณด้วยราว 1.007
3. อันดับ 24–100 ใช้สัดส่วนของสถาบันฝูซีปี 2013 แล้วปรับเทียบกับตัวเลขทางการ โดยดูจาก 23 แซ่ที่มีตัวเลขทั้งสองชุด
4. แซ่ที่ไม่มีตัวเลข หรือตัวเลขผิดปกติ ประมาณจากแซ่อันดับก่อนและหลัง
5. ถ้าตัวเลขที่ได้ขัดกับลำดับทางการ ผมเฉลี่ยกลุ่มนั้นให้เท่ากัน จึงเห็นหลายแซ่ในตารางมีตัวเลขเท่ากัน

ตัวเลขที่ได้ใกล้เคียงกับตัวเลขทางการที่มีอยู่ ผมเทียบให้ดูสามจุดครับ

สิ่งที่เทียบ	ค่าประมาณของผม	ตัวเลขทางการ
แซ่ว่าน (万) อันดับ 91	2.71 ล้านคน	2.75 ล้านคน (ปี 2019)
ร้อยแซ่แรกรวมกัน	85.2%	85.9% (ปี 2019)
ห้าแซ่แรกรวมกัน	31.0%	30.8% (ปี 2020)

ตัวเลขทะเบียนราษฎร์กับตัวเลขประชากรของสำนักงานสถิติไม่ได้นับแบบเดียวกันทุกอย่าง ทั้งสองชุดไม่รวมฮ่องกง มาเก๊า และไต้หวัน ความต่างนี้ทำให้ตัวเลขคลาดเคลื่อนได้อีกราว 1% ผมจึงขอให้อ่านตัวเลขในตารางเป็น "ประมาณ" เสมอครับ

แซ่สองพยางค์ที่เหลือคนใช้น้อยมาก

แซ่จีนส่วนใหญ่มีพยางค์เดียว แต่ก็มีแซ่สองพยางค์ ภาษาจีนเรียกว่า 复姓 (แต้จิ๋ว ฮกแซ่ / จีนกลาง ฟู่ซิ่ง — แซ่สองพยางค์) หลายแซ่คนไทยคุ้นจากนิยายกำลังภายในหรือสามก๊ก อย่างจูกัด (诸葛) หรือสุมา (司马) รายงานปี 2020 ให้ตัวเลขไว้ดังนี้

แซ่	จีนกลาง	แต้จิ๋ว	จำนวนคน (ปี 2020)
欧阳	โอวหยาง	เอาเอี้ยง	1,112,000
上官	ซ่างกวน	เซี๋ยงกวน	88,000
皇甫	หวงฝู่	อ้วงโพ้ว	64,000
令狐	หลิงหู	เล๋งโฮ้ว	55,000
诸葛	จูเก๋อ (จูกัด)	จูกั๊วะ	48,000
司徒	ซือถู	ซีทู้	47,000
司马	ซือหม่า (สุมา)	ซีม้า	23,000
申屠	เซินถู	ซิงโต้ว	19,000
夏侯	เซี่ยโหว (แฮหัว)	แห่โฮ้ว	11,000
贺兰	เฮ่อหลาน	โฮ่ลั้ง	10,000
完颜	หวันเหยียน	อ้วงงั้ง	6,000
慕容	มู่หรง	โม๋อี้ยง	5,000
尉迟	ยวี่ฉือ	อุ๊กชี้	4,000
长孙	จ่างซุน	เตี้ยซึง	3,000

แซ่โอวหยาง (欧阳) เป็นแซ่สองพยางค์ที่ใหญ่ที่สุด มีคนมากกว่าล้านคน ส่วนแซ่ที่คุ้นหูจากประวัติศาสตร์หลายแซ่เหลือคนใช้ไม่กี่หมื่นหรือไม่กี่พันคน รายงานปี 2021 ยังบอกว่าคนแซ่ซือถู (司徒) อยู่ที่กวางตุ้งถึง 88.19% และคนแซ่มู่หรง (慕容) อยู่ที่กวางตุ้ง 70.94% ใครเจอเพื่อนแซ่สองพยางค์ ลองถามดูได้ว่าบ้านเดิมอยู่ไหน

เกร็ดเล็ก ๆ จากรายงานแซ่ของจีน

• รายงานปี 2020 ตามที่โซหูสรุปไว้ อ้างพจนานุกรมแซ่จีนว่า ตั้งแต่โบราณถึงปัจจุบัน คนจีนทุกชนชาติเคยใช้แซ่ที่เขียนด้วยอักษรจีนมากถึงราว 24,000 แซ่ แต่ทุกวันนี้ยังใช้อยู่แค่ราว 6,000 แซ่
• ปี 2018 มีคนใช้ทั้งแซ่พ่อและแซ่แม่ในชื่อเดียวกัน 1.1 ล้านคน เพิ่มจาก 118,000 คนเมื่อปี 1990
• เด็กเกิดใหม่ปี 2020 ใช้แซ่ตามแม่หนึ่งคน ต่อแซ่ตามพ่อ 12 คน
• เด็กเกิดใหม่ปี 2020 ใช้แซ่หลี่มากที่สุด 726,000 คน และในร้อยแซ่แรกใช้แซ่กู้ (顾) น้อยที่สุด 17,000 คน
• แซ่ลั่ว (赖) อยู่อันดับ 101 ในปี 2018 ห่างจากอันดับ 100 เพียง 43,000 คน รายงานถึงกับเขียนว่ามีหวังเข้าร้อยแซ่ในอนาคต
• แต่ละมณฑลมีแซ่ใหญ่ไม่เหมือนกัน แซ่หวังเป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของ 16 มณฑล แซ่ตั้ง (陈) เป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของกวางตุ้ง ฝูเจี้ยน และเจ้อเจียง และแซ่แบ้ (马) เป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของชิงไห่กับหนิงเซี่ย

คนไทยเชื้อสายจีนจะหาแซ่ของบ้านตัวเองได้อย่างไร

หลายบ้านเหลือแต่นามสกุลไทย ไม่มีใครจำแซ่จีนได้แล้ว ผมลองรวบรวมวิธีที่ผมใช้เองและได้ยินจากพี่น้องคนอื่นมา เผื่อเป็นประโยชน์ครับ

1. ถามผู้ใหญ่ที่ยังอยู่ ถามทั้งแซ่ ชื่อหมู่บ้าน และอำเภอเดิม แม้จำได้แค่เสียงเรียกก็ยังดีกว่าไม่มีอะไรเลย
2. ดูป้ายบรรพบุรุษที่โต๊ะไหว้ในบ้าน หรือป้ายหน้าฮวงซุ้ย ส่วนใหญ่มีแซ่และชื่อหมู่บ้านเดิมเขียนเป็นตัวจีนไว้
3. ดูเอกสารเก่า เช่น ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ใบสำคัญการแปลงสัญชาติ หรือจดหมายที่ส่งเงินกลับบ้านเมืองจีน
4. ถ้ารู้แต่เสียงแต้จิ๋ว ลองเทียบกับคอลัมน์แต้จิ๋วในตารางข้างบน แล้วถามผู้รู้ให้ช่วยยืนยันตัวจีนอีกครั้ง เพราะเสียงเดียวกันอาจเป็นแซ่ได้หลายตัว
5. ถามที่สมาคมแซ่หรือมูลนิธิของแซ่นั้นในเมืองไทย ซึ่งหลายแซ่มีสมาคมเป็นของตัวเอง

ถ้าทำแล้วยังไม่แน่ใจ หรือบ้านไหนมีเรื่องเล่าเรื่องแซ่อยากแบ่งปัน ติดต่อครอบครัวผมมาได้เลยครับ บางบ้านจำได้แค่ชื่อหมู่บ้าน บางบ้านจำได้แค่อาหารที่อาม่าทำ ก็เป็นเบาะแสได้ทั้งนั้น

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ไหนมีคนใช้มากที่สุดในจีน

แซ่หวัง (王 — แต้จิ๋ว เฮ้ง) เป็นอันดับหนึ่งตามข้อมูลทะเบียนราษฎร์ล่าสุดของทางการจีน มีคนราว 102 ล้านคน ตามมาติด ๆ ด้วยแซ่หลี่ (李 — แต้จิ๋ว ลี้) ราว 102 ล้านคนเช่นกัน ปี 2018 แซ่หวังมีคนมากกว่าแซ่หลี่เพียง 610,000 คน

จีนมีแซ่ทั้งหมดกี่แซ่

รายงานทางการปี 2018 บอกว่าจีนมีแซ่ที่ยังใช้อยู่ 6,150 แซ่ ถ้านับย้อนไปตั้งแต่โบราณ พจนานุกรมแซ่จีนรวบรวมไว้ราว 24,000 แซ่ แต่ 100 แซ่แรกครอบคลุมคนจีนถึงราว 85%

แซ่อึ้ง (黄) อยู่อันดับเท่าไรของจีน

แซ่อึ้ง (จีนกลาง หวง) อยู่อันดับ 7 มีคนราว 34 ล้านคน หรือราว 2.4% ของคนจีน เป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของกว่างซี และมณฑลกวางตุ้งมีคนแซ่อึ้งมากที่สุด

ทางการจีนประกาศอันดับแซ่ปี 2026 แล้วหรือยัง

เท่าที่ผมค้นได้ยังไม่ประกาศ รายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีนมีถึงข้อมูลปี 2021 และอันดับแซ่ล่าสุดเป็นของข้อมูลปี 2020 บทความจีนที่อ้างว่ามีประกาศเดือนมีนาคม 2026 ผมหาต้นฉบับจากหน่วยงานทางการไม่เจอ และรายชื่อในบทความเหล่านั้นก็ไม่ตรงกันเอง

ทำไมตัวเลขแซ่จีนบนอินเทอร์เน็ตไม่ตรงกัน

เพราะมีข้อมูลหลายชุดจากหลายปี ทั้งข้อมูลบัตรประชาชนปี 2007 งานวิจัยแบบสุ่มตัวอย่างปี 2006 การจัดอันดับของสถาบันฝูซีปี 2013 และข้อมูลทะเบียนราษฎร์ปี 2018–2020 หลายเว็บนำตัวเลขต่างชุดมาปนกัน ทำให้บางเว็บบอกว่าแซ่หลี่เป็นอันดับหนึ่ง ทั้งที่ข้อมูลทางการล่าสุดให้แซ่หวังเป็นอันดับหนึ่ง

คนไทยเชื้อสายจีนจะรู้ได้อย่างไรว่าบ้านตัวเองแซ่อะไร

เริ่มจากถามผู้ใหญ่ในบ้าน ดูป้ายบรรพบุรุษหรือป้ายหน้าฮวงซุ้ย ดูเอกสารเก่าอย่างใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว แล้วเทียบเสียงแต้จิ๋วที่จำได้กับตัวจีนในตาราง ควรยืนยันตัวจีนกับผู้รู้อีกครั้ง เพราะเสียงเดียวกันอาจเป็นแซ่ได้หลายตัว

บทสรุป

ผมเริ่มจากความอยากรู้ง่าย ๆ ว่าแซ่อึ้งของบ้านผมมีคนใช้สักกี่คน ค้นไปค้นมาก็ได้ตาราง 100 แซ่ที่ครอบคลุมคนจีนเกือบ 1,200 ล้านคน ได้รู้ว่าแซ่หวังกับแซ่หลี่สูสีกันแค่หลักแสนคน ได้รู้ว่าแซ่แต้ แซ่โค้ว แซ่ฉั่ว ที่บ้านเราได้ยินบ่อย ในเมืองจีนอยู่อันดับยี่สิบสามสิบ และได้รู้ว่าตัวเลขบนเน็ตหลายแห่งเชื่อไม่ได้ ต้องย้อนกลับไปดูต้นฉบับของทางการ

แต่สิ่งที่ผมได้มากกว่าตัวเลข คือความรู้สึกว่าแซ่ไม่ได้เป็นแค่คำหน้าชื่อ ทุกแซ่มีคนเป็นล้านเป็นสิบล้าน แต่ละคนมีหมู่บ้านเดิม มีบรรพบุรุษ มีเรื่องเล่าของตัวเอง แซ่บอกเราว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวที่ใหญ่มาก ส่วนชื่อหมู่บ้านบอกเราว่าเราเป็นลูกหลานของใคร ผมจึงอยากให้ลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนจำทั้งสองอย่างไว้ ก่อนที่ผู้ใหญ่ในบ้านจะไม่อยู่ให้ถามอีกแล้วครับ

ถ้าตัวเลขไหนในบทความนี้คลาดเคลื่อน หรือทางการจีนออกรายงานฉบับใหม่ ผมจะกลับมาแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• รายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศ ข้อมูลปี 2018 (เว็บข่าวเฟิ่งหวง)
• กระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีนประกาศอันดับร้อยแซ่ปี 2019 (สำนักข่าวจงซิน 20 มกราคม 2020)
• รายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศ ข้อมูลปี 2020 (สำนักข่าวซินหัว 8 กุมภาพันธ์ 2021)
• อันดับร้อยแซ่ปี 2020 (เดอะเปเปอร์)
• สรุปรายงานปี 2020 และแซ่สองพยางค์ (โซหู)
• รายงานชื่อแซ่ทั่วประเทศ ข้อมูลปี 2021 ฉบับเต็ม (ไชน่าดอทคอม 25 มกราคม 2022)
• จำนวนประชากรจีนสิ้นปี 2025 (สำนักงานสถิติแห่งชาติจีน)
• อันดับแซ่จีนในแต่ละยุค และจำนวนคน 23 แซ่แรกปี 2018 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• แซ่จีนที่พบบ่อย ข้อมูลปี 2007 และสถาบันฝูซีปี 2013 (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
• พจนานุกรมแต้จิ๋วออนไลน์ Mogher สำหรับเทียบเสียงแต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้