แซ่เฮ้ง แซ่หวัง (王) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหวัง จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่เฮ้งของคนแต้จิ๋วในเมืองไทย ก็คือแซ่ 王 (แต้จิ๋ว เฮ้ง / จีนกลาง หวัง — แปลว่า กษัตริย์) ตัวเดียวกับแซ่อ๋องของคนฮกเกี้ยนและแซ่หว่องของคนกวางตุ้ง เป็นแซ่อันดับ 1 ของจีน มีคนราว 102.2 ล้านคนตามประมาณการปี 2026

บรรพบุรุษของผมมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ซึ่งเป็นเขตที่มีคนแซ่เฮ้งมากที่สุดในแต้จิ๋ว จึงขอเล่าเรื่องแซ่นี้ให้ลูกหลานแซ่เฮ้งฟังเท่าที่ผมหาข้อมูลได้

ประเด็นสำคัญ

• เฮ้ง หวัง อ๋อง และหว่อง คืออักษร 王 ตัวเดียวกัน ต่างกันแค่สำเนียง
• มีคนแซ่นี้มากที่สุดที่มณฑลเหอหนาน และเป็นแซ่อันดับ 1 ใน 16 มณฑล
• ชื่อหอที่พบบ่อยที่สุดบนป้ายบรรพชนคือซานหวยถัง
• ในแต้จิ๋วเป็นแซ่อันดับ 8 ราว 4.25 แสนคน มีมากที่สุดที่เท่งไฮ้
• เรื่องสายตระกูลส่วนใหญ่มาจากตำนานและลำดับตระกูล ไม่ใช่หลักฐานที่ตรวจได้ทุกข้อ

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่เฮ้ง (王)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	王 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน
จีนกลาง / แต้จิ๋ว	หวัง (Wáng) / เฮ้ง (hêng5)
ฮกเกี้ยน / กวางตุ้ง / แคะ	อ๋อง (Ông) / หว่อง (Wong) / Vong
ภาษาอังกฤษ	Wang, Heng, Ong, Wong
อันดับในจีน	อันดับ 1 (อันดับทางการปี 2020)
จำนวนคน	ราว 102.2 ล้านคน (ประมาณการปี 2026)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เหอหนาน
ถิ่นเดิมของตระกูล	太原 (จีนกลาง ไท่หยวน) และ 琅琊 (จีนกลาง หลางหยา)
ชื่อหอ	三槐堂 (จีนกลาง ซานหวยถัง — หอสามต้นหวย), ไท่หยวนถัง, หลางหยาถัง

ในตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026 แซ่หวังกับแซ่ลี้ แซ่หลี่ (李) มีคนห่างกันไม่ถึงล้านคน

แซ่เฮ้งภาษาจีนเขียนอย่างไร แปลว่าอะไร

แซ่เฮ้งเขียนด้วยอักษร 王 แปลว่ากษัตริย์ ตำนานตระกูลอธิบายว่าบรรพชนเป็นเชื้อพระวงศ์ ลูกหลานจึงใช้คำนี้เป็นแซ่ คนแต้จิ๋วเรียกแซ่เฮ้ง คนฮกเกี้ยนเรียกแซ่อ๋อง คนกวางตุ้งเรียกแซ่หว่อง หน้าแซ่หวังในวิกิพีเดียภาษาจีนก็บันทึกการสะกด Sae-Heng, Sae-Ong และ Sae-Wong ของไทยไว้

ที่ผมสนใจคือ อักษร 王 ที่แปลว่ากษัตริย์ แต้จิ๋วอ่านว่า uang5 แต่เมื่อเป็นแซ่ พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogherให้เสียงไว้ต่างหากว่า hêng5

ข้อที่ต้องระวังคือ ภาษากวางตุ้งอ่านทั้ง 王 และ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) ว่า Wong แต่ในภาษาแต้จิ๋วเป็นคนละแซ่ ผมเองเป็นแซ่อึ้ง จึงอยากให้ลูกหลานดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนให้แน่ใจก่อนสืบประวัติบ้าน

แซ่เฮ้งมาจากไหน

คนจีนมีคำกล่าวว่า "ตระกูลหวังทั่วหล้าล้วนมาจากเชื้อพระวงศ์" ตำราลำดับตระกูลสมัยถังและซ่งแบ่งแซ่หวังเป็นสามสายใหญ่ที่สืบจากราชวงศ์ต่างกัน

สายหลักเล่าว่าองค์ชายจิ้น โอรสของพระเจ้าโจวหลิงหวัง ถวายคำทัดทานจนถูกลดเป็นสามัญชน คนสมัยนั้นเรียกครอบครัวนี้ว่าบ้านของเชื้อพระวงศ์ ลูกหลานจึงใช้ 王 เป็นแซ่ สื่อจีนประเมินว่าคนแซ่หวังเจ็ดในสิบนับตัวเองเป็นสายนี้ แต่วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่ายังไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้

สาย	บรรพชน	ตำนานหรือหลักฐาน
องค์ชายจิ้น (สายหลัก)	โอรสพระเจ้าโจวหลิงหวัง ราชวงศ์โจวตะวันออก	อยู่ในตำราลำดับตระกูล ยังไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้
ปี่กาน	พระปิตุลาของกษัตริย์องค์สุดท้ายราชวงศ์ซาง	ตำนาน ไม่มีแหล่งอ้างอิงชัด
เถียนแห่งรัฐฉี	เถียนอัน ปลายฉินถึงต้นฮั่น	มีบันทึกประวัติศาสตร์ค่อนข้างชัด
ชนชาติอื่น	เซียนเปยสมัยเว่ยเหนือ ชี่ตัน หนี่เจิน มองโกล	มีบันทึก จำนวนคนไม่มาก

สายเถียนแห่งรัฐฉีนับพระเจ้าซุ่นเป็นบรรพชน เช่นเดียวกับแซ่ตั้ง แซ่เฉิน (陈) ตามตำราวงศ์ตระกูล สองแซ่นี้บางสายจึงนับเป็นญาติห่าง ๆ กัน

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ไท่หยวนอยู่ในมณฑลซานซี ตระกูลหวังที่นี่เป็นตระกูลชั้นสูงในราชวงศ์ถัง ส่วนหลางหยาอยู่ในมณฑลซานตง รุ่งเรืองในราชวงศ์จิ้นตะวันออกเมื่อหวังเต่าได้เป็นอัครเสนาบดี

ชื่อหอที่แพร่หลายที่สุดคือซานหวยถัง เรื่องเล่าว่าหวังโย่วปลูกต้นหวยสามต้นไว้ที่ลานบ้าน แล้วทำนายว่าลูกหลานจะได้เป็นขุนนางชั้นสูงสุด ต่อมาหวังตั้นบุตรชายได้เป็นอัครมหาเสนาบดีสมัยซ่ง กวีซูซื่อจึงแต่งบทจารึกซานหวยถัง ซึ่งอ่านได้ในวิกิซอร์ซ ชื่อซานหวยจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของตระกูลหวังทั่วจีน

ถ้าที่บ้านมีป้ายหรือโคมเขียนว่าไท่หยวนถังหรือซานหวยถัง ก็เป็นร่องรอยที่ใช้สืบต่อได้

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

สายที่สำคัญที่สุดสำหรับคนแต้จิ๋วคือตระกูลหวังผู้บุกเบิกฮกเกี้ยน ปลายราชวงศ์ถัง สามพี่น้องตระกูลหวังจากอำเภอ 固始 (แต้จิ๋ว กู่ซี้ / จีนกลาง กู้สื่อ) มณฑลเหอหนาน ติดตามกองทัพลงใต้ ต่อมาน้องคนเล็กคือ 王审知 (จีนกลาง หวังเสิ่นจือ) ได้เป็นเจ้าแคว้นหมิ่น

ลำดับตระกูลแต้จิ๋วนับ 王坦 (แต้จิ๋ว เฮ้งทั้ง / จีนกลาง หวังทั่น) ลื่อของหวังเสิ่นจือ เป็นบรรพชนองค์แรกที่เข้าแต้จิ๋ว ท่านย้ายจากฮกเกี้ยนผ่านเหรียวเพ้ง (饶平 — จีนกลาง เหราผิง) มาตั้งหลักที่หมู่บ้าน 汤头 (แต้จิ๋ว เทงเถา / จีนกลาง ทังโถว) ตำบล 归湖 (แต้จิ๋ว กุยโอ๊ว / จีนกลาง กุยหู) เขต 潮安 (แต้จิ๋ว เตี่ยอัง / จีนกลาง เฉาอาน) บทความที่มาของตระกูลหวังแต้จิ๋วเล่าว่าลูกหลานรุ่นต่อมาสี่พี่น้องแยกไปอยู่เท่งไฮ้ เตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) กิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) และเหรียวเพ้ง

คนที่มีชื่อที่สุดในสี่พี่น้องคือ 王大宝 (แต้จิ๋ว เฮ้งไต้โป้ / จีนกลาง หวังต้าเป่า) ค.ศ. 1094–1170 ท่านสอบหลวงได้ที่ 2 ในปี 1128 ได้เป็นเสนาบดีกรมพิธีการ และเป็นหนึ่งในแปดปราชญ์แห่งแต้จิ๋ว สุสานของท่านที่กุยโอ๊วเป็นโบราณสถานระดับมณฑลกวางตุ้งตั้งแต่ปี 1989

ซุ้มนี้อยู่บนถนนซุ้มประตูแต้จิ๋ว ส่วนข้อมูลสายแต้จิ๋วข้างต้นมาจากลำดับตระกูล และยังมีบางจุดที่แต่ละหมู่บ้านเล่าไม่ตรงกัน

แซ่เฮ้งในแต้จิ๋วมีกี่คน

หนังสือ 潮汕百家姓 (จีนกลาง เฉาซ่านไป่เจียซิ่ง — ร้อยแซ่แต้จิ๋ว) ปี 2005 ที่เว็บไซต์ตระกูลหวังยกมาอ้าง ให้แซ่หวังเป็นแซ่อันดับ 8 ของแต้จิ๋ว ราว 4.25 แสนคน มากที่สุดที่เท่งไฮ้ 85,000 คนขึ้นไป หมู่บ้านแซ่หวังอยู่หนาแน่นที่ตำบลไว่ซา ป้าโถว และเหลียนเซี่ย โดยไว่ซาปัจจุบันขึ้นกับเขตหลงหูของซัวเถาแล้ว ตามที่ผมเล่าไว้ในเรื่องเขตการปกครองของเท่งไฮ้

แซ่เฮ้งในเมืองไทย

ศูนย์รวมของคนแซ่นี้คือสมาคมตระกูลหวังแห่งประเทศไทย ชื่อจีน 王氏宗親總會 (จีนกลาง หวังซื่อจงชินจ่งฮุ่ย) ส่วนปีก่อตั้งและที่ตั้งสำนักงาน ผมยังหาแหล่งที่ยืนยันได้ไม่พบ

ผู้นำคนสำคัญคือ ดร.王志民 (แต้จิ๋ว เฮ้งจี่มิ้ง / จีนกลาง หวังจื้อหมิน) บทความชีวประวัติของท่านเล่าว่าครอบครัวเป็นคนแต้จิ๋วที่หนีภัยสงครามมาไทย ตัวท่านเกิดที่เมืองไทย และต่อมาซื้ออาคารโรงแรมใหญ่หลังหนึ่งบนถนนเยาวราช ท่านเป็นประธานคณะนายกสมาคมช่วงปี 2017–2019 และนำสมาชิกจัดพิธีสวดขอพรช่วงเช็งเม้ง วันที่ 1 เมษายน 2017

หลายครอบครัวใช้แซ่เฮ้งเป็นนามสกุลตรง ๆ ส่วนบ้านที่เปลี่ยนเป็นนามสกุลไทยก็ตั้งกันเอง ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่ยืนยันได้ว่ามาจากแซ่นี้ จึงขอไม่ระบุ

ทุกวันนี้คนแซ่หวังอยู่ที่ไหนในจีน

แซ่หวังพบได้ทุกมณฑล สำมะโนปี 2010 ระบุว่าเหอหนานมีคนแซ่หวังราว 11.5% ของทั้งประเทศ แซ่นี้ยังเป็นแซ่อันดับ 1 ในปักกิ่ง เทียนจิน เหอเป่ย ซานซี และอีกหลายมณฑล ที่ซานซียังมีคฤหาสน์ตระกูลหวังที่อำเภอหลิงสือ The Paper รายงานว่าสร้างต่อเนื่องกว่า 300 ปี บนพื้นที่ราว 250,000 ตารางเมตร

บุคคลสำคัญแซ่เฮ้ง

บุคคล	คำอ่าน	ยุค	บทบาท
王翦	แต้จิ๋ว เฮ้งเจี้ยง / จีนกลาง หวังเจี่ยน	ฉิน	แม่ทัพที่ช่วยจิ๋นซีฮ่องเต้รวมแผ่นดิน
王昭君	แต้จิ๋ว เฮ้งเจียวกุง / จีนกลาง หวังเจาจวิน	ฮั่นตะวันตก	หนึ่งในสี่หญิงงามของจีน
王羲之	แต้จิ๋ว เฮ้งฮีจือ / จีนกลาง หวังซีจือ	จิ้นตะวันออก	ปราชญ์แห่งการเขียนพู่กัน
王审知	จีนกลาง หวังเสิ่นจือ	ปลายถังถึงห้าราชวงศ์	เจ้าแคว้นหมิ่น บรรพชนของสายฮกเกี้ยนและแต้จิ๋ว
王大宝	แต้จิ๋ว เฮ้งไต้โป้ / จีนกลาง หวังต้าเป่า	ซ่งใต้	ชาวเทงเถา หนึ่งในแปดปราชญ์แห่งแต้จิ๋ว
王阳明	แต้จิ๋ว เฮ้งเอี๊ยงเม้ง / จีนกลาง หวังหยางหมิง	หมิง	นักปรัชญาสำนักปรัชญาจิต
王志民	แต้จิ๋ว เฮ้งจี่มิ้ง / จีนกลาง หวังจื้อหมิน	ปัจจุบัน	อดีตประธานคณะนายกสมาคมตระกูลหวังแห่งประเทศไทย

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

คำสอนของสายซานหวยถังที่เชื่อว่าเริ่มจากหวังโย่ว มีความหมายว่า สืบทอดตระกูลด้วยความซื่อตรง สั่งสมความดีและอบรมคน ยกย่องการศึกษาและจารีต รับใช้บ้านเมืองด้วยความสุจริต

ศาลที่ถือเป็นศาลบรรพชนกลางของตระกูลหวังทั้งประเทศคือ 子乔祠 (แต้จิ๋ว จื้อเคี้ยวซื้อ / จีนกลาง จื่อเฉียวฉือ) ที่ไท่หยวน สร้างในปี 1526 เพื่อบูชาองค์ชายจิ้น ลำดับชื่อรุ่นแต่ละสายไม่เหมือนกัน ใครอยากรู้ต้องดูจากสมุดลำดับสกุลของหมู่บ้านตัวเอง

อาหารที่ผูกกับคนแซ่หวังโดยตรงคือเต้าหู้ยี้หวังจื้อเหอของปักกิ่ง ทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของจีนเล่าว่าในปี 1669 หวังจื้อเหอ บัณฑิตชาวอานฮุย เข้าปักกิ่งไปสอบขุนนางแต่ไม่ผ่าน จึงขายเต้าหู้และหมักจนได้สูตรนี้ ส่วนสายแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบอาหารประจำแซ่ที่มีเอกสารรองรับ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เฮ้งมาจากไหน?

ตำนานสายหลักเล่าว่าสืบจากองค์ชายจิ้นแห่งราชวงศ์โจว ส่วนสายแต้จิ๋ว ลำดับตระกูลบันทึกว่าสืบจากหวังทั่น ลูกหลานเจ้าแคว้นหมิ่นที่ลงใต้จากเหอหนานผ่านฮกเกี้ยนมาแต้จิ๋วในสมัยซ่ง

แซ่เฮ้งภาษาจีนเขียนอย่างไร จีนกลางอ่านว่าอะไร?

เขียนว่า 王 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน ภาษาจีนกลางอ่านว่าหวัง ส่วนเฮ้งคือเสียงแต้จิ๋ว

แซ่เฮ้ง แซ่อ๋อง แซ่หวัง และแซ่หว่อง ต่างกันไหม?

ไม่ต่างกัน ทั้งหมดคืออักษร 王 ตัวเดียวกัน อ่านตามสำเนียงแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน จีนกลาง และกวางตุ้ง แต่ Wong ในภาษากวางตุ้งอาจหมายถึงแซ่ 黃 ก็ได้

แซ่เฮ้งภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดได้หลายแบบตามสำเนียง เช่น Heng ที่คนไทยใช้ในชื่อ Sae-Heng, Wang, Ong และ Wong

แซ่เฮ้งแปลว่าอะไร?

อักษร 王 แปลว่ากษัตริย์ ตำนานตระกูลอธิบายว่าบรรพชนเป็นเชื้อพระวงศ์ ลูกหลานจึงใช้คำนี้เป็นแซ่

บทสรุป

แซ่เฮ้งเป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของจีน แต่สิ่งที่ลูกหลานในเมืองไทยใช้สืบได้จริงคือร่องรอยเล็ก ๆ อย่างชื่อหอบนป้ายบรรพชน ชื่อหมู่บ้านเทงเถา หรือชื่ออำเภออย่างเท่งไฮ้และเตี่ยเอี๊ย

ถ้าลูกหลานแซ่เฮ้งบ้านไหนมีเรื่องเล่า รู้ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือมีข้อมูลที่ต่างออกไป แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• รายงานชื่อและแซ่ของประชากรจีนปี 2020 (จงซินวั่ง 2021)
• แซ่หวัง ที่มาและการอ่านตามภาษาถิ่น (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ตระกูลหวังผู้บุกเบิกฮกเกี้ยน (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• บทจารึกซานหวยถังของซูซื่อ (วิกิซอร์ซภาษาจีน)
• ที่มาของตระกูลหวังในแต้จิ๋ว บทความของคนในตระกูล (zupu.cn)
• จำนวนคนแซ่หวังรายเขตในแต้จิ๋ว อ้างหนังสือร้อยแซ่แต้จิ๋วปี 2005 (zupu.cn)
• กรรมวิธีทำเต้าหู้ยี้หวังจื้อเหอ (ทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของจีน)