ฉายหรง (柴荣) ไฉ่ซิงเอี๊ยทิศใต้: จักรพรรดิผู้เคยค้าขาย "ฉายหวางเหยเข็นรถ" แห่งไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ

ฉายหรง 柴荣 (แต้จิ๋ว ช้าเอี๊ยง / จีนกลาง ฉายหรง) คือไฉ่ซิงเอี๊ยประจำ "ทิศใต้" องค์ที่ 2 ในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ชาวจีนบูชาเทพเจ้าโชคลาภเป็นเก้าองค์ ประจำแปดทิศรอบตัวและอีกหนึ่งองค์ตรงกลาง ฉายหรงคือองค์ที่ดูแลเส้นทางทรัพย์จากทางใต้ ชาวบ้านเรียกท่านว่า 柴王爷 (แต้จิ๋ว ช้าอ๊วงเอี๊ย / จีนกลาง ฉายหวางเหย — เจ้าพ่อฉายอ๋อง) และนับเป็น "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" เพียงองค์เดียวของชุด

ฉายหรงเป็นบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ ท่านคือจักรพรรดิโจวซื่อจง (周世宗) แห่งราชวงศ์โฮ่วโจว ครองราชย์ได้เพียงหกปีในยุคห้าราชวงศ์ ก่อนขึ้นครองราชย์ท่านเคยเดินทางไปค้าใบชาที่เมืองทางใต้ ชาวบ้านภาคเหนือของจีนจึงเล่าต่อกันว่าวัยหนุ่มท่าน "เข็นรถขายของ" จนตั้งตัวได้ บทความนี้เล่าเรื่องของท่านตามข้อมูลที่ผู้เขียนเตรียมไว้สำหรับรายการ EP3 แล้วตรวจกับพงศาวดารจีน แยกให้เห็นว่าเรื่องไหนมีหลักฐาน เรื่องไหนเป็นตำนาน และเรื่องไหนยังหาข้อมูลไม่พบ

ข้อมูลด่วน: ฉายหรง 柴荣

หัวข้อ	ข้อมูล
ชื่อจีน	柴荣 (ตัวเต็ม 柴榮)
แต้จิ๋ว	ช้าเอี๊ยง (ca5 iong5)
จีนกลาง	ฉายหรง (Chái Róng)
รูปสะกดไทยที่พบ	ฉายหรง, ไฉหรง, ไช่หรง, ไฉ่หรง
ชื่อเรียกในฐานะเทพ	柴王爷 ฉายหวางเหย (แต้จิ๋ว ช้าอ๊วงเอี๊ย), 天财星君 เทียนฉายซิงจวิน (ดาวทรัพย์แห่งฟ้า)
ชื่ออื่น	郭荣 (กัวหรง ชื่อตอนเป็นบุตรบุญธรรมของกัวเวย), 周世宗 โจวซื่อจง (พระนามประจำรัชกาล), 柴世宗
ทิศ	ใต้ 南 (南路财神 ไฉ่ซิ้งเส้นทางใต้)
บุ๋นหรือบู๊	ชุด 9 ทิศเรียก 君财神 "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" มีทั้งด้านบู๊ (นำทัพเอง) และด้านบุ๋น (ปฏิรูปเศรษฐกิจ) เว็บฮวงจุ้ยบางแห่งจัดเป็นบู๊
สถานะ	บุคคลจริง จักรพรรดิองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์โฮ่วโจว (后周)
ยุค	ห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร มีพระชนม์ ค.ศ. 921–959 ครองราชย์ ค.ศ. 954–959
บ้านเกิด	邢州尧山 ปัจจุบันคืออำเภอหลงเหยา (隆尧) เมืองสิงไถ มณฑลเหอเป่ย
วันสำคัญที่พบ	24 ค่ำ เดือน 9 วันประสูติ (ปี 954 ตั้งเป็นวันเฉลิม "天清节") · 22 ค่ำ เดือน 7 (เว็บปฏิทินจีนแหล่งเดียว) · 5 ค่ำ เดือนอ้าย วันรับไฉ่ซิ้งห้าทิศ
รูปลักษณ์	ภาพเทพสมัยใหม่: จักรพรรดิสวมมงกุฎ ฉลองพระองค์เหลืองลายมังกร บางแบบถือหยวนเป่า · ภาพตำนาน: ชายเข็นรถล้อเดียวบรรทุกภูเขาหรือสมบัติ
สถานที่สำคัญ	บ้านเกิดที่หลงเหยา สุสานชิ่งหลิง (庆陵) ที่ซินเจิ้ง มณฑลเหอหนาน และรูปปั้น "柴王推车" ที่สะพานเจ้าโจว
เหมาะกับ	ตามที่ผู้เขียนแนะนำ: คนเริ่มธุรกิจจากศูนย์ สตาร์ทอัพ พ่อค้าแม่ค้ารายย่อย คนทำงานขนส่ง

ทำไมฉายหรงอยู่ทิศใต้

ไฉ่ซิ้ง 5 ทิศกับไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ

คนไทยเชื้อสายจีนส่วนใหญ่รู้จักไฉ่ซิงเอี๊ยในรูปของ 五路财神 (แต้จิ๋ว โหงวโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง อู่ลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งห้าเส้นทาง) ซึ่งเป็นชุดที่แพร่หลายและยอมรับกันกว้างที่สุด แต่ในจีน ไฉ่ซิ้งยังถูกบูชาเป็น เก้าองค์ ประจำแปดทิศรอบตัวและอีกหนึ่งองค์ตรงกลาง ตามคติ "四面八方一个中" (สี่ด้านแปดทิศ กับหนึ่งศูนย์กลาง) เรียกว่า 九路财神 (แต้จิ๋ว เก้าโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง จิ่วลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งเก้าเส้นทาง) [23][25][32] คนที่รู้ว่าไฉ่ซิ้งมีเก้าองค์ยังมีไม่มาก ทั้งที่ชุดเก้าทิศกำลังได้รับความนิยมในจีนปัจจุบัน

ในชุดเก้าทิศ ฉายหรงประจำ ทิศใต้ เสมอ แหล่งจีนเรียกท่านว่า 南路财神 (แต้จิ๋ว น้ำโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง หนานลู่ฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งเส้นทางใต้) [5][23]

ผังเก้าช่อง: ฉายหรงอยู่ช่องล่างตรงกลาง

ถ้าวาดชุดนี้เป็นผังเก้าช่องโดยวางทิศเหนือไว้ด้านบนแบบแผนที่ปัจจุบัน ฉายหรงจะอยู่ช่องล่างตรงกลาง ใต้หวังไห่ผู้เป็นศูนย์กลาง

ตะวันตกเฉียงเหนือ 西北	เหนือ 北	ตะวันออกเฉียงเหนือ 东北
หลิวไห่ฉาน 刘海蟾	จ้าวกงหมิง 赵公明	หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖
ตะวันตก 西	กลาง 中	ตะวันออก 东
กวนอู 关羽	หวังไห่ 王亥	ปี่กาน 比干
ตะวันตกเฉียงใต้ 西南	ใต้ 南	ตะวันออกเฉียงใต้ 东南
ตวนมู่ซื่อ 端木赐	ฉายหรง 柴荣	ฟ่านหลี 范蠡

ผังจีนโบราณมักวางทิศใต้ไว้ด้านบน ภาพชุดเก้าทิศจากจีนบางภาพจึงวางฉายหรงไว้แถวบน ตำแหน่งในภาพอาจกลับด้าน แต่ทิศของท่านยังเป็นทิศใต้เหมือนเดิม

ชุดห้าทิศมีสองแบบ อย่าสับสน

ผู้อ่านที่เคยเห็นภาพ "ไฉ่ซิ้งห้าทิศ" อาจเจอได้สองแบบ

ชุด	องค์กลาง	สี่ทิศ	ฉายหรงอยู่ไหม
ห้าทิศฉบับนิยายห้องสิน (封神演义)	จ้าวกงหมิง	ขุนพลบริวารสี่องค์ของจ้าวกงหมิง	ไม่อยู่
ห้าทิศที่ตัดจากชุดเก้าทิศ	หวังไห่	ปี่กาน (ตะวันออก) ฉายหรง (ใต้) กวนอู (ตะวันตก) จ้าวกงหมิง (เหนือ)	อยู่ ประจำทิศใต้

ข่าวจีนเมื่อวันรับไฉ่ซิ้งปี 2026 ใช้ชุดแบบที่สอง และเรียกฉายหรงว่าเป็น "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิองค์เดียวในห้าทิศ" [5] เพจคนไทยในปักกิ่งก็เล่าชุดห้าทิศแบบเดียวกันนี้ [31] ส่วนชุดฉบับห้องสินเล่าไว้ในบทความเรื่องจ้าวกงหมิง และบทความ เทพเจ้าสายฟ้า 正一玄坛赵元帅

เหตุผลที่ได้ทิศใต้

แหล่งข้อมูลให้เหตุผลตรงกันว่า วัยหนุ่มฉายหรงเดินทางไปค้าขายทางใต้จนตั้งตัวได้ ท่านจึงดูแลแหล่งทรัพย์ของเส้นทางใต้ [32] บทความจีนปี 2026 อธิบายว่า "ทุนก้อนแรก" ของท่านมาจากการค้าทางใต้ คนจีนจึงเชื่อว่าท่านเข้าใจโชคการค้าของทางใต้และคุ้มครองคนที่เดินทางไปทำมาหากิน [20]

เหตุผลนี้มีฐานในบันทึกเก่าจริง หนังสือเกร็ดประวัติศาสตร์ต้นราชวงศ์ซ่งชื่อ《五代史补》(แต้จิ๋ว โหงวไต่ไซ่ปู้ / จีนกลาง อู่ไต้สื่อปู่ — บันทึกเสริมประวัติศาสตร์ห้าราชวงศ์) เล่าว่าก่อนเป็นใหญ่ ฉายหรงไปค้าใบชาที่เมืองเจียงหลิง (江陵 ปัจจุบันคือจิงโจว มณฑลหูเป่ย) ซึ่งอยู่ทางใต้ของบ้านเดิมหลายร้อยกิโลเมตร [4] เรื่องการค้าทางใต้จึงไม่ใช่เรื่องแต่งขึ้นลอย ๆ แต่การผูกเข้ากับ "ทิศใต้" ของชุดไฉ่ซิ้งเป็นการตีความของผู้ศรัทธา

---

ชื่อและคำอ่าน

ฉายหรงมีหลายชื่อ เพราะท่านเปลี่ยนแซ่ตามพ่อบุญธรรม แล้วยังได้ชื่อใหม่อีกเมื่อชาวบ้านยกเป็นเทพ

ชื่อ	แต้จิ๋ว	จีนกลาง	ความหมายและที่มา
柴荣	ช้าเอี๊ยง	ฉายหรง	ชื่อเดิม 柴 เป็นแซ่ ไม่ได้แปลว่าเทพฟืน
郭荣	ก๊วยเอี๊ยง	กัวหรง	ชื่อขณะเป็นบุตรบุญธรรมของกัวเวย (郭威) ใช้ตลอดพระชนม์ คนรุ่นหลังกลับไปเรียกแซ่ฉาย [3]
周世宗	จิวสี่จง	โจวซื่อจง	พระนามประจำรัชกาล (庙号) "จักรพรรดิซื่อจงแห่งโจว"
柴王爷	ช้าอ๊วงเอี๊ย	ฉายหวางเหย	"เจ้าพ่อฉายอ๋อง" ชื่อที่ชาวบ้านเรียกในฐานะเทพ
天财星君	เทียนไฉ่แชกุน	เทียนฉายซิงจวิน	"เทพดาวทรัพย์แห่งฟ้า" ตามตำนานว่าท่านเป็นร่างจุติของดาวดวงนี้ [6]
南路财神	น้ำโหล่วไฉ่ซิ้ง	หนานลู่ฉายเสิน	"ไฉ่ซิ้งเส้นทางใต้" ตำแหน่งในชุดห้าทิศและเก้าทิศ [5]
君财神	กุงไฉ่ซิ้ง	จวินฉายเสิน	"ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" ประเภทในชุดเก้าทิศ [6][23]

ข้อควรรู้เรื่องคำอ่าน: ผู้เขียนใช้ "ฉายหรง" ตามเสียงจีนกลาง และ "ช้าเอี๊ยง" ตามเสียงแต้จิ๋วสำเนียงเท่งไฮ้ (柴 ca5, 荣 iong5) โพสต์ไทยบางแห่งเขียน "ไฉหรง" ซึ่งเป็นชื่อเดียวกัน ในรายการ EP3 ผู้เขียนอ่าน 柴王爷 ว่า "ฉาย-หวัง-เหยียะ" บทความนี้ใช้รูปสั้น "ฉายหวางเหย"

---

ประวัติฉายหรง: จากเด็กในบ้านกัวเวยสู่จักรพรรดิ

หัวข้อนี้เล่าตามข้อมูลที่ผู้เขียนเตรียมไว้สำหรับรายการ EP3 [32] แล้วเสริมด้วยพงศาวดาร《旧五代史》(แต้จิ๋ว กู่โหงวไต่ไซ่ / จีนกลาง จิ้วอู่ไต้สื่อ — ประวัติศาสตร์ห้าราชวงศ์ฉบับเก่า) ซึ่งเรียบเรียงในต้นราชวงศ์ซ่ง ไม่กี่ปีหลังท่านสิ้นพระชนม์ [1]

ตระกูลฉายแห่งสิงโจว

ฉายหรงเกิดเมื่อ ค.ศ. 921 วันที่ 24 เดือน 9 ตามจันทรคติ ที่บ้านพักนอกเมืองของตระกูลในแคว้นสิงโจว (邢州) 【ยืนยัน: พงศาวดาร】 [1] บ้านเกิดอยู่ที่อำเภอเหยาซาน (尧山) ปัจจุบันคืออำเภอหลงเหยา (隆尧) เมืองสิงไถ มณฑลเหอเป่ย บันทึกท้องถิ่น《唐山县志》ระบุว่าหมู่บ้านซานหนาน (山南村) เดิมชื่อ "หมู่บ้านตระกูลฉาย" (柴家庄) คือบ้านเกิดของท่าน [17]

ตระกูลฉายเป็นตระกูลมีชื่อในสิงโจว แต่ฐานะตกต่ำลง ป้าของท่านคือพระนางเซิ่งมู่ (圣穆皇后) ภรรยาของกัวเวย (郭威 แต้จิ๋ว ก๊วยอุย / จีนกลาง กัวเวย) ขุนพลที่ต่อมาตั้งราชวงศ์โฮ่วโจว ฉายหรงไปอยู่ในบ้านของป้าตั้งแต่ยังไม่ถึงวัยผู้ใหญ่ พงศาวดารบันทึกว่าขณะนั้นครัวเรือนของกัวเวย "家道沦落" คือฐานะตกต่ำ แต่ฉายหรงเป็นคนรอบคอบและซื่อตรง กัวเวยจึงไว้ใจให้ดูแลงานในบ้าน แล้วรับเป็นบุตรบุญธรรม 【ยืนยัน: พงศาวดาร】 [1] ท่านจึงใช้แซ่กัว ชื่อกัวหรง (郭荣) ตลอดพระชนม์ [3]

ผู้เขียนบรรยายท่านว่าหน้าตาสง่างาม ขี่ม้ายิงธนูเก่ง รู้ประวัติศาสตร์และหลักปรัชญาหวงเหล่า (黄老 แนวคิดสายเต๋า) และเป็นคนสุขุม พูดน้อย [32] วิกิพีเดียจีนสรุปลักษณะนิสัยไว้ตรงกัน [3]

ไปค้าใบชาที่เจียงหลิง

ช่วงที่ครอบครัวฐานะไม่ดี ฉายหรงออกไปค้าขายช่วยหาเงินเข้าบ้าน《五代史补》เล่าว่าท่านร่วมเดินทางกับพ่อค้าใหญ่แห่งเมืองเย่ (邺) สกุล 颉跌 (จีนกลาง เซี๋ยเตี๋ย) ไปค้าใบชาที่เจียงหลิง 【บันทึกเกร็ดยุคซ่ง】 [4]

เกร็ดในหนังสือเล่มเดียวกันเล่าต่อว่า ที่เจียงหลิงมีหมอดูชื่อดังคนหนึ่ง ขณะเสี่ยงทายให้ฉายหรง ก้านเสี่ยงทายอันหนึ่งกระโดดออกมาตั้งตรงไม่ล้ม หมอดูตกใจ บอกว่าเป็นลางของผู้ที่จะได้เป็นเจ้าแผ่นดิน คืนนั้นฉายหรงดื่มสุรากับเพื่อนพ่อค้าแล้วถามเล่น ๆ ว่าถ้าตนได้เป็นฮ่องเต้จริง อยากได้ตำแหน่งอะไร พ่อค้าตอบว่าค้าขายมาสามสิบปีผ่านด่านภาษีมานับไม่ถ้วน เห็นเจ้าหน้าที่เก็บภาษีนั่งเฉย ๆ วันเดียวได้เท่าพ่อค้าทำงานหลายเดือน จึงขอเพียงเป็นผู้ดูแลด่านภาษีที่เมืองหลวง ฉายหรงหัวเราะว่าขอน้อยไป ภายหลังเมื่อท่านขึ้นครองราชย์ พ่อค้าผู้นั้นยังมีชีวิตอยู่ ท่านเรียกตัวมาและให้ตำแหน่งตามที่เคยขอไว้ 【บันทึกเกร็ดยุคซ่ง】 [4]

เรื่องนี้เป็นเกร็ด ไม่ใช่พงศาวดารทางการ แต่มีค่าสำหรับเรื่องไฉ่ซิ้ง เพราะเป็นบันทึกเก่าที่สุดที่ผู้ค้นคว้าพบว่าฉายหรงเคยเป็นพ่อค้าจริง และยังเล่าถึงคุณธรรมที่พ่อค้าชอบ คือ รักษาคำพูดต่อหุ้นส่วนแม้ตัวเองจะขึ้นเป็นใหญ่แล้ว

จากทหารสู่ราชบัลลังก์

ปี ค.ศ.	เหตุการณ์	ระดับหลักฐาน
921	เกิดที่สิงโจว วันที่ 24 เดือน 9	พงศาวดาร [1]
ราว 940–950	ติดตามกัวเวยไปประจำที่เย่ตู (邺都) ได้ตำแหน่งในทัพเทียนสยง	ข้อมูลผู้เขียน [32]
951	กัวเวยตั้งราชวงศ์โฮ่วโจว ฉายหรงไปปกครองเมืองถานโจว (澶州) เข้มงวดจนโจรไม่กล้าเข้าเขต	ข้อมูลผู้เขียน [32] วิกิพีเดีย [3]
953	เข้าเมืองหลวงไคเฟิง ได้เป็นผู้ว่าการไคเฟิงและอ๋องแห่งจิ้น (晋王)	ข้อมูลผู้เขียน [32]
954	กัวเวยสิ้นพระชนม์ ฉายหรงขึ้นครองราชย์ ขุนนางขอให้ตั้งวันประสูติ 24 เดือน 9 เป็นวันเฉลิม "天清节"	พงศาวดาร [1]
954	นำทัพเองชนะทัพผสมเป่ยฮั่นกับเหลียวที่เกาผิง (高平)	วิกิพีเดีย [3]
955	ยึดสี่แคว้นตะวันตกคืนจากโฮ่วสู่ และออกคำสั่งยุบวัดหลอมพระพุทธรูปทำเหรียญ	พงศาวดาร [2]
956–958	ทำศึกกับหนานถังสามครั้ง ได้ดินแดนเหนือแม่น้ำแยงซี 14 แคว้น	ข้อมูลผู้เขียน [32]
959	บุกเหลียว ได้สามด่านสามแคว้นอย่างรวดเร็ว แต่ประชวรหนักระหว่างเตรียมตีโยวโจว (ปักกิ่ง) ถอยทัพกลับ สิ้นพระชนม์เดือน 6 ตามจันทรคติ	ข้อมูลผู้เขียน [32] วิกิพีเดีย [3]

ฉายหรงสิ้นพระชนม์เมื่อพระชนม์ 39 ปีตามการนับแบบจีน (ราว 37 ปีเต็ม) ครองราชย์ไม่ถึงหกปี [3][32] ปีถัดมา จ้าวควงอิ้น (赵匡胤 แต้จิ๋ว เตี๋ยควงอิ๋ง / จีนกลาง จ้าวควงอิ้น) ผู้บัญชาการทัพหลวงของท่าน ยึดอำนาจในเหตุการณ์ "กบฏสะพานเฉินเฉียว" (陈桥兵变) แล้วตั้งราชวงศ์ซ่ง [32] อ่านเรื่องตระกูลของจ้าวควงอิ้นได้ที่ แซ่เตี่ย แซ่จ้าว (赵) มาจากไหน

ปณิธานสามสิบปี

ผู้เขียนเล่าว่าฉายหรงเคยวางแผนว่าจะใช้เวลา สิบปีขยายแผ่นดิน สิบปีบำรุงราษฎร และสิบปีสร้างสันติสุข [32] บันทึกท้องถิ่นที่เว็บตระกูลฉายอ้างก็เล่าแผนสามสิบปีนี้เช่นกัน [17] ท่านอยู่ไม่ถึงสิบปีแรกด้วยซ้ำ นักประวัติศาสตร์รุ่นหลังจึงเขียนถึงท่านด้วยความเสียดาย

ผู้เขียนรวบรวมคำยกย่องจากนักประวัติศาสตร์สามคนไว้ในรายการ [32] สรุปความได้ว่า

• เซฺวียจวีเจิ้ง (薛居正) ผู้เรียบเรียง《旧五代史》ยกย่องว่าท่านเป็นวีรบุรุษผู้ปรีชาแห่งยุค และเสียดายที่ฟ้าไม่ให้เวลาท่านทำปณิธานให้สำเร็จ
• ซือหม่ากวง (司马光) ผู้เรียบเรียง《资治通鉴》ยกย่องว่าท่านมีเมตตาเพราะรักราษฎร และมีปัญญาเพราะไม่ทิ้งสิ่งที่เป็นประโยชน์
• โอวหยางซิว (欧阳修) ผู้เรียบเรียง《新五代史》ชมว่าในเวลาเพียงห้าหกปี ท่านทำศึกได้ทั้งตะวันตก ใต้ และเหนือ ถ้ามีพระชนม์ยืนกว่านี้ ผลงานอาจเทียบได้กับฮั่นเกาจู่

---

จักรพรรดิผู้ "เข้าใจเงิน": นโยบายเศรษฐกิจ

คนจีนยกฉายหรงเป็นไฉ่ซิ้งไม่ใช่เพียงเพราะท่านเคยค้าขาย แต่เพราะเมื่อเป็นจักรพรรดิแล้ว ท่านยังจัดการเรื่องเงินของแผ่นดินแบบคนที่เคยค้าขายมาก่อน ข่าวจีนปี 2026 สรุปว่า ประสบการณ์วัยหนุ่มทำให้ท่านรู้ความลำบากของชาวบ้าน และใส่ใจการค้ากับการคลังเป็นพิเศษ [5]

หลอมพระพุทธรูปเป็นเหรียญ

ปี ค.ศ. 955 แผ่นดินขาดแคลนเหรียญทองแดง การค้าติดขัด ฉายหรงออกคำสั่งยุบวัดที่ไม่ได้รับอนุญาต ห้ามบวชโดยไม่ผ่านการอนุมัติ และให้นำรูปเคารพทองแดงทั่วแผ่นดินไปหลอมทำเหรียญ 【ยืนยัน: พงศาวดาร】 [2][32]《资治通鉴》(แต้จิ๋ว จือตี่ทงก่าม / จีนกลาง จือจื้อทงเจี้ยน) บันทึกตัวเลขของปีนั้นไว้ว่า วัดที่ยังคงอยู่มี 2,694 แห่ง ถูกยุบ 30,336 แห่ง มีพระภิกษุ 42,444 รูป และภิกษุณี 18,756 รูป [2]

ขุนนางบางคนกังวลเรื่องบาป ฉายหรงตอบว่า การบูชาพระพุทธเจ้าคือการตั้งใจทำความดี รูปทองแดงไม่ใช่พระพุทธเจ้า และพระองค์เคยสละได้แม้ศีรษะและดวงตาเพื่อประโยชน์ผู้อื่น ถ้าร่างของท่านเองช่วยราษฎรได้ ท่านก็ไม่เสียดาย [2]

ทองแดงจากการหลอมรูปถูกนำไปหล่อเป็นเหรียญ 周元通宝 (แต้จิ๋ว จิวหง่วงทงป้อ / จีนกลาง โจวหยวนทงเป่า) วิกิพีเดียจีนระบุว่าเป็นเหรียญที่คุณภาพดีและผลิตได้มากที่สุดในยุคห้าราชวงศ์ [3] ฝ่ายพุทธศาสนานับเหตุการณ์นี้เป็นหนึ่งใน "ภัยต่อพุทธศาสนาสี่ครั้ง" ที่เรียกว่า 三武一宗 (แต้จิ๋ว ซาบู๋อิกจง / จีนกลาง ซานอู่อีจง — สามจักรพรรดิอู่กับหนึ่งจักรพรรดิจง) [3][32]

ภายหลังเหรียญนี้ถูกทำเป็น "เหรียญมงคล" (花钱) จำนวนมาก ด้วยความเชื่อว่าเหรียญที่หล่อจากทองแดงพระพุทธรูปมีพลังคุ้มครอง ใน Wikimedia Commons มีภาพเหรียญมงคลชื่อ 周元通宝 หลายสิบแบบ ข้อนี้น่าสนใจสำหรับคนที่ชอบของสะสม แต่ผู้ค้นคว้ายังไม่ได้ตรวจประวัติความเชื่อนี้ละเอียด

นโยบายอื่นที่เกี่ยวกับเงินและการค้า

ด้าน	สิ่งที่ทำ	ระดับหลักฐาน
ที่ดินและภาษี	ให้คนเข้าทำกินที่ดินที่เจ้าของหนีทิ้ง กำหนดเงื่อนไขคืนที่ดินเมื่อเจ้าของกลับมา ทำแผนที่ "均田图" เกลี่ยภาระภาษีให้เป็นธรรม และยกเลิกสิทธิ์ยกเว้นภาษีของตระกูลขงจื๊อที่ชวีฟู่	ตำราประวัติศาสตร์จีน (白寿彝) และวิกิพีเดีย [3][33]
การขนส่ง	ฟื้นฟูคลองส่งน้ำและเส้นทางขนส่งทางเรือ ลดต้นทุนขนส่งเหนือ–ใต้	ข้อมูลผู้เขียน [32] ข่าวจีน [5]
เมืองหลวง	ขยายเมืองไคเฟิงครั้งใหญ่ ผู้เขียนระบุว่าใหญ่ขึ้นราวสี่เท่า	ข้อมูลผู้เขียน [32] (ผู้ค้นคว้ายังไม่ได้ตรวจตัวเลข)
ข้าราชการ	ปราบขุนนางทุจริต เปิดรับคนมีความสามารถโดยไม่ถือที่มา ฟังคำทัดทาน	ข้อมูลผู้เขียน [32]
กองทัพ	คัดทหารที่แก่และอ่อนแอออก ทำให้ทัพหลวงเข้มแข็งและลดค่าเลี้ยงดูทหารที่ไม่จำเป็น	ข้อมูลผู้เขียน [32]
กฎหมาย	ชำระประมวลกฎหมาย《大周刑统》และปรับปรุงปฏิทิน	ข้อมูลผู้เขียน [32]

สื่อจีนสมัยใหม่สรุปว่า ท่าน "สนับสนุนงานหัตถกรรม เหมืองแร่ เตาเผา และการค้า ดูแลช่างและพ่อค้าอย่างดี" [5] ข้อนี้คือที่มาของความเชื่อว่าท่านคุ้มครองอาชีพเหล่านี้ (ดูหัวข้อ ทำไมฉายหรงกลายเป็นไฉ่ซิ้ง)

---

ตำนาน "柴王推车" ฉายหวางเหยเข็นรถ

ภาพที่ชาวบ้านจีนภาคเหนือจำได้ดีที่สุดของฉายหรงไม่ใช่ภาพจักรพรรดิบนบัลลังก์ แต่เป็นภาพ ชายคนหนึ่งเข็นรถล้อเดียว ภาพนี้มีชื่อเรียกว่า 柴王推车 (แต้จิ๋ว ช้าอ๊วงทุยเชีย / จีนกลาง ฉายหวางทุยเชอ — ฉายอ๋องเข็นรถ)

เพลงเลี้ยงวัวกับสะพานเจ้าโจว

มณฑลเหอเป่ยมีเพลงพื้นบ้านชื่อ《小放牛》(แต้จิ๋ว เสี้ยวหั่งงู้ / จีนกลาง เสี่ยวฟ่างหนิว — เด็กเลี้ยงวัว) เป็นเพลงร้องโต้ตอบระหว่างเด็กเลี้ยงวัวกับหญิงสาว มีท่อนหนึ่งถามว่าใครสร้างสะพานเจ้าโจว (赵州桥 แต้จิ๋ว เตี๋ยจิวเกี๊ย / จีนกลาง จ้าวโจวเฉียว) ใครขี่ลาข้ามสะพาน และใครเข็นรถจนเป็นร่อง คำตอบคือ ช่างหลู่ปานเป็นคนสร้าง เซียนจางกั่วเหลาขี่ลาข้าม และ "柴王爷推车轧了一道沟" คือฉายหวางเหยเข็นรถจนพื้นสะพานเป็นร่อง 【ตำนาน】 [5][9][10]

เรื่องเล่าที่มากับเพลงมีอยู่ว่า หลู่ปาน 鲁班 (แต้จิ๋ว โหล่วปัง / จีนกลาง หลู่ปาน) ช่างไม้ในตำนาน สร้างสะพานหินเสร็จในคืนเดียว เซียนจางกั่วเหลา 张果老 (แต้จิ๋ว เตียก้วยเล่า / จีนกลาง จางกั่วเหลา — หนึ่งในโป๊ยเซียน) อยากลองว่าสะพานแข็งแรงจริงไหม จึงขี่ลาบรรทุกดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ขึ้นสะพาน ส่วนฉายหวางเหยเข็นรถบรรทุก "ห้าขุนเขา" ตามขึ้นไป สะพานเริ่มยวบ หลู่ปานต้องลงไปใต้สะพานใช้มือค้ำไว้ สะพานจึงมีรอยกีบลา ร่องล้อรถ และรอยมือของหลู่ปาน 【ตำนาน】 [9]

ตำนานนี้มีข้อเท็จจริงที่ขัดกันอยู่ข้อหนึ่ง สะพานเจ้าโจวสร้างในสมัยราชวงศ์สุย ราว ค.ศ. 595–605 โดยช่างชื่อหลี่ชุน (李春) [10] ก่อนฉายหรงเกิดกว่าสามร้อยปี และไม่ใช่ผลงานของหลู่ปานซึ่งเป็นช่างสมัยชุนชิว ตำนานจึงรวมคนต่างยุคมาไว้บนสะพานเดียวกัน ตามแบบเรื่องเล่าพื้นบ้าน

อีกข้อที่ควรรู้คือ รอยล้อรถและรอยกีบลาที่นักท่องเที่ยวเห็นบนสะพานวันนี้ไม่ใช่รอยโบราณ การบูรณะปี 1954 เปลี่ยนแผ่นหินพื้นสะพานใหม่ และช่างสลักร่องล้อกับรอยกีบลาขึ้นมาใหม่ให้ตรงกับตำนาน [10]

ภาพปีใหม่ "วันละถังทอง"

หลักฐานที่ดีที่สุดว่าชาวบ้านจีนเคยติดภาพฉายหวางเหยไว้ในบ้านเพื่อเรียกทรัพย์ คือ ภาพปีใหม่ (年画 แต้จิ๋ว นี้อ่วย / จีนกลาง เหนียนฮว่า) จากเมืองจูเซียนเจิ้น (朱仙镇) มณฑลเหอหนาน แหล่งภาพพิมพ์แกะไม้ที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของจีน

พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยนาโงยะ ประเทศญี่ปุ่น เก็บภาพชื่อ "柴王推車" จากจูเซียนเจิ้นไว้ในคลังภาพปีใหม่จีน คำสำคัญที่พิพิธภัณฑ์ใช้บรรยายภาพได้แก่ 柴王 周世宗 รถสมบัติ (宝车) เหรียญเงิน ก้อนเงินหยวนเป่า และคำอวยพร "日进斗金" (แต้จิ๋ว จิ๊กจิ่งเต้ากิม / จีนกลาง รื่อจิ้นโต่วจิน — วันละถังทอง) [12] ผลการค้นหายังระบุว่าหอสมุดรัฐสภาสหรัฐ (Library of Congress) มีภาพคู่ "柴王推车" ที่พิมพ์โดยร้าน 和成老店 ในจูเซียนเจิ้นสมัยชิงด้วย [13]

ในภาพแบบนี้ ฉายหวางเหยไม่ได้เข็นภูเขาแล้ว แต่เข็น รถบรรทุกสมบัติ เข้าบ้าน ความหมายเปลี่ยนจากตำนานทดสอบสะพานมาเป็นคำอวยพรตรง ๆ ว่า "ขอให้ทรัพย์ไหลเข้าบ้านเต็มคันรถทุกวัน" สื่อจีนอธิบายความหมายของ "ฉายอ๋องเข็นรถ" ในทำนองเดียวกันว่า ออกไปค้าขายแล้วกลับมาพร้อมสินค้าเต็มคัน [20]

นิยาย《飞龙全传》: พี่ใหญ่ขายร่ม

คนจีนรุ่นก่อนรู้จักฉายหรงวัยหนุ่มจากนิยายและงิ้วด้วย นิยายสมัยชิงชื่อ《飞龙全传》(แต้จิ๋ว ฮุยเล้งช้วงต๋วน / จีนกลาง เฟยหลงเฉวียนจ้วน — ตำนานมังกรเหิน) ของอู๋เสฺวียน (吴璿) เล่าชีวิตจ้าวควงอิ้นก่อนตั้งราชวงศ์ซ่ง ตอนที่ 7 มีชื่อว่า "柴荣贩伞登古道" คือ ฉายหรงค้าร่มขึ้นทางโบราณ ในนิยาย ฉายหรง จ้าวควงอิ้น และเจิ้งเอิน 郑恩 (แต้จิ๋ว แต้อึง / จีนกลาง เจิ้งเอิน) สาบานเป็นพี่น้อง โดยฉายหรงเป็นพี่ใหญ่ 【วรรณกรรม】 [11]

ในนิยาย จ้าวควงอิ้นช่วยฉายหรงที่ถูกนักเลงเรียก "ค่าผ่านทาง" ระหว่างเดินทางไปขายของ [11] เรื่องนี้เป็นนวนิยาย แต่สะท้อนภาพที่ชาวบ้านจำได้ คือฉายหรงเป็นพ่อค้าเดินทางที่ต้องเจอทั้งภาษีด่านและนักเลงข้างทาง ซึ่งไปพ้องกับเกร็ดพ่อค้าสกุลเซี๋ยเตี๋ยที่อยากเป็นนายด่านภาษีใน《五代史补》 [4]

ขายอะไรกันแน่: ใบชา ร่ม หรือเครื่องเคลือบ

แหล่งต่าง ๆ บอกสินค้าของฉายหรงวัยหนุ่มไม่ตรงกัน

สินค้า	แหล่ง	ระดับหลักฐาน
ใบชา (ที่เจียงหลิง)	《五代史补》 วิกิพีเดียจีน	บันทึกเกร็ดยุคซ่ง [3][4]
ร่ม	นิยาย《飞龙全传》ตอนที่ 7	วรรณกรรมสมัยชิง [11]
เครื่องเคลือบ ใบชา ร่ม	搜狗百科 และข่าวจีนสมัยใหม่	สื่อสมัยใหม่ [6][20]
"เข็นเกวียนลงใต้ค้าขาย"	ข้อมูลของผู้เขียนตามเอกสารจีน	เรื่องเล่า [32]

สรุปคือ การค้าใบชามีบันทึกเก่ารองรับ ร่มมาจากนิยาย ส่วนการเข็นรถเป็นภาพในตำนานและภาพปีใหม่ ทั้งหมดรวมกันกลายเป็นภาพ "พ่อค้าตัวเล็กที่ไต่ขึ้นเป็นจักรพรรดิ" ซึ่งเป็นหัวใจของการบูชาท่านในฐานะไฉ่ซิ้ง

---

ทำไมฉายหรงกลายเป็นไฉ่ซิ้ง

แหล่งจีนเล่าว่า ตั้งแต่สมัยซ่งและหยวน ชาวบ้านในที่ราบภาคกลางของจีน (中原) ยกฉายหรงเป็นเทพแห่งทรัพย์ [5][6][32] ผู้ค้นคว้ายังไม่พบเอกสารสมัยซ่งหรือหยวนที่เขียนเรื่องนี้ไว้โดยตรง จึงขอเล่าเหตุผลที่แหล่งต่าง ๆ ให้ไว้ แยกตามระดับหลักฐาน

เหตุผล	เนื้อหา	ระดับหลักฐาน
1. เคยเป็นพ่อค้า	ค้าใบชาที่เจียงหลิง เป็นตัวอย่างของคนที่ "เริ่มจากศูนย์"	บันทึกเกร็ดยุคซ่ง [4]
2. นโยบายเงินตรา	หลอมรูปทองแดงทำเหรียญแก้ปัญหาเงินฝืด ส่งเสริมการค้าและการขนส่ง	พงศาวดาร [2] และสื่อสมัยใหม่ [5]
3. ร่างจุติของดาวทรัพย์	ตำนานว่าท่านคือ "天财星君" ดาวที่ดูแลการคลังบนสวรรค์ ลงมาเกิดเพื่อช่วยราษฎร	ตำนาน แหล่งสมัยใหม่ [6][7]
4. ภาพมงคลเข็นรถสมบัติ	ภาพปีใหม่ "柴王推车 日进斗金"	หลักฐานวัตถุ (ภาพพิมพ์สมัยชิง) [12][13]
5. เทพคุ้มครองอาชีพ	คนงานเหมือง ช่างเตาเผา ช่างก่อสร้าง งานขนส่ง	สื่อสมัยใหม่ [5][6][21]

ตำนานดาว 天财星君

ตำนานที่ 搜狗百科 และร้านทำรูปเคารพในเมืองหนานหยางเล่าตรงกัน มีอยู่ว่า ฉายหวางเหยเดิมเป็นดาวเทียนไฉ่แชกุน (天财星君) ที่ดูแลการคลังบนสวรรค์ ได้บำเพ็ญเพียรกับเซียนจางกั่วเหลาและเซียน 吕洞宾 (แต้จิ๋ว ลื่อต่งปิง / จีนกลาง หลฺวี่ต้งปิน) แล้วเง็กเซียนฮ่องเต้ส่งลงมาเกิดเป็นจักรพรรดิแห่งโฮ่วโจว เพื่อช่วยราษฎรจากความทุกข์ยาก ตำนานบอกด้วยว่าท่านมีม้ามังกรแดงเป็นพาหนะ และมีกระบี่เพลิงเป็นอาวุธวิเศษ 【ตำนาน】 [6][7]

แหล่งที่มาของตำนานนี้ควรอ่านอย่างระวัง เพราะหนึ่งในสองแหล่งเป็นหน้าขายรูปปั้นของโรงงานในหนานหยาง (【พาณิชย์】) ซึ่งเล่าต่อไปว่ามี "ศาลไฉ่ซิ้งเขาเหยา" (尧山财神庙) ที่ดาวเทียนไฉ่มาเผยแผ่ธรรม [7] ผู้ค้นคว้าไม่พบศาลนี้ในแหล่งอื่น งานวัดใหญ่ของเขาเหยาที่หลงเหยาเป็นงานบูชาพระเจ้าเหยา (尧帝) [19] อีกแหล่งหนึ่งยังเรียกดาวประจำตัวท่านว่า "天富星" (ดาวมั่งคั่ง) แทน [9] แสดงว่าตำนานยังไม่นิ่ง

เทพคุ้มครองอาชีพ

搜狗百科 ระบุว่าฉายหวางเหยเป็นเทพคุ้มครองคนงานเหมือง ช่างเตาเผา และช่างก่อสร้าง [6] ข่าวจีนปี 2026 เพิ่มงานขนส่งและการค้า [5] เหตุผลที่แหล่งเหล่านี้ให้คือ ท่านส่งเสริมเหมืองทองแดง เตาเผา และการขุดคลอง ผู้ค้นคว้าไม่พบเอกสารเก่าที่บอกว่าช่างหรือคนเข็นรถกลุ่มใดยกท่านเป็น "祖师" (ปรมาจารย์ประจำอาชีพ) อย่างเป็นทางการ ข้อนี้จึงควรอ่านเป็นความเชื่อร่วมสมัย

---

บุ๋นหรือบู๊: ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ

ไฉ่ซิ้งส่วนใหญ่จัดได้ง่ายว่าเป็นฝ่ายบุ๋น (文 ขุนนาง ปราชญ์ พ่อค้า) หรือฝ่ายบู๊ (武 นักรบ) แต่ฉายหรงจัดยาก

• เหตุผลฝ่ายบู๊: ท่านนำทัพเองในศึกเกาผิง ศึกหนานถัง และศึกเหลียว เว็บฮวงจุ้ยจีนบางแห่งจึงจัดเป็น 武财神 [24]
• เหตุผลฝ่ายบุ๋น: ผลงานที่ทำให้ท่านเป็นไฉ่ซิ้งคือการค้า การคลัง และการปฏิรูป ไม่ใช่การรบ
• ชุดเก้าทิศ: เรียกท่านว่า 君财神 (ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ) หรือ 皇帝财神 ซึ่งเป็นหมวดเฉพาะของท่านองค์เดียว [6][23]

บทความนี้ใช้คำว่า "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" ตามชุดเก้าทิศ ผู้เขียนอธิบายไว้ในรายการ EP3 ว่าไฉ่ซิ้งบุ๋นเน้นปัญญาและการบริหารทรัพย์ ไฉ่ซิ้งบู๊เน้นความกล้าหาญและการคุ้มครองกิจการ ทั้งสองแนวต้องอยู่ด้วยกันเพื่อให้ "มั่งคั่งอย่างมีคุณธรรม" [32] ฉายหรงคือองค์ที่รวมสองแนวไว้ในตัว

---

รูปลักษณ์และวิธีจำ

ฉายหรงไม่มีรูปเคารพแบบดั้งเดิมที่ตายตัวเหมือนจ้าวกงหมิงที่ขี่เสือดำ หรือกวนอูที่หน้าแดง ภาพที่พบแบ่งได้สี่แบบ

แบบ	ลักษณะ	ตัวอย่าง
ภาพเหมือนจักรพรรดิ	หน้าอวบ หนวดเคราดำ ผ้าโพกหัวแบบขุนนาง (幞头) เสื้อคลุมคอกลม	ภาพสมัยชิง (img101)
ภาพในนิยายและงิ้ว	มงกุฎ เสื้อคลุมยาว มือประสาน เคราสามแฉก	ภาพพิมพ์《飞龙全传》1768 (img104)
ภาพตำนานเข็นรถ	ชายเคราดำหรือเครายาว เข็นรถล้อเดียวบรรทุกภูเขาหรือสมบัติ	รูปปั้นสะพานเจ้าโจว (img102) ภาพปีใหม่จูเซียนเจิ้น [12]
รูปเคารพไฉ่ซิ้งสมัยใหม่	จักรพรรดิสวมมงกุฎทอง ฉลองพระองค์เหลืองลายมังกร บางแบบถือหยวนเป่าหรือหรูอี้	รูปปั้นที่โรงงานในจีนผลิตขาย [7] และภาพชุดเก้าทิศ

วิธีจำง่าย ๆ: ถ้าภาพชุดไฉ่ซิ้งเก้าองค์มีองค์หนึ่งแต่ง ชุดจักรพรรดิสีเหลืองลายมังกร ไม่ถือแส้ ไม่ขี่สัตว์ องค์นั้นมักเป็นฉายหรง เพราะเป็นจักรพรรดิองค์เดียวในชุด (หวังไห่ก็เป็นผู้นำแต่มักแต่งแบบผู้นำโบราณ ส่วนปี่กานกับหลี่กุ่ยจู่แต่งแบบขุนนาง)

ภาพเทพของฉายหรงแบบที่เห็นในชุดเก้าทิศเป็นการตีความรุ่นใหม่ ผู้ค้นคว้าไม่พบรูปเคารพเก่าในศาลจีนที่ทำท่านในชุดไฉ่ซิ้งแบบนี้ ภาพเก่าที่มีจริงคือภาพปีใหม่ "柴王推车" ซึ่งแสดงท่านเป็นคนเข็นรถสมบัติ

---

วันสำคัญ

ผู้ค้นคว้าไม่พบ "วันเกิดเทพ" ของฉายหวางเหยที่ศาลเจ้าใดใช้จัดงานเป็นประจำ แต่พบวันที่เกี่ยวข้องสามวัน เรียงตามน้ำหนักหลักฐาน

วัน (จันทรคติ)	ความหมาย	ระดับหลักฐาน
24 ค่ำ เดือน 9	วันประสูติของฉายหรงตาม《旧五代史》 ปีที่ขึ้นครองราชย์ ขุนนางขอให้ตั้งวันนี้เป็นวันเฉลิมพระชนม์ชื่อ 天清节 (แต้จิ๋ว เทียนเชงโจ่ย / จีนกลาง เทียนชิงเจี๋ย — เทศกาลฟ้าใส) และได้รับอนุญาต [1] ศิลาจารึกบ้านเกิดที่หลงเหยาก็ตั้งในวันนี้เมื่อปี 2006 (img107)	ยืนยันจากพงศาวดาร
22 ค่ำ เดือน 7	เว็บปฏิทินจีนแห่งหนึ่งเขียนว่าเป็นวันที่ "天财星君 柴荣" กับ "财帛星君 李诡祖" สำเร็จธรรม และวันนี้ถูกเรียกว่า "วันไฉ่ซิ้ง" (财神节) [8] แต่สื่อจีนส่วนใหญ่ถือว่าวันนี้เป็นของหลี่กุ่ยจู่ (增福财神) [26]	แหล่งเดียว เว็บพาณิชย์
5 ค่ำ เดือนอ้าย	วันรับไฉ่ซิ้งห้าทิศ (接五路) ของจีน ข่าวจีนปี 2026 เขียนถึงฉายหรงในฐานะไฉ่ซิ้งทิศใต้ในวันนี้ [5]	ธรรมเนียมรวมของไฉ่ซิ้งห้าทิศ ไม่ใช่วันเฉพาะองค์

คำแนะนำของบทความ: ถ้าต้องการวันไหว้เฉพาะของฉายหรง วันที่มีหลักฐานดีที่สุดคือ 24 ค่ำ เดือน 9 ส่วนในช่วงตรุษจีน ฉายหรงรับไหว้ร่วมกับไฉ่ซิ้งองค์อื่นตามธรรมเนียมเดิมของแต่ละบ้าน คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วไหว้ไฉ่ซิ้งคืนส่งท้ายปีเก่าหรือเช้าวันชิวอิก ตามที่เล่าไว้ในบทความหลัก

ผลค้นหาคำว่า "柴王爷 生日 正月" (วันเกิดฉายหวางเหยในเดือนอ้าย) ไม่พบวันงานของฉายหรง แต่พบงานวันเกิดของ 车公 (เจ้าพ่อเชอกง หรือ Che Kung ของฮ่องกง) วันที่ 2 ค่ำ เดือนอ้าย ซึ่งเป็นแม่ทัพสมัยซ่งคนละองค์กับฉายหรง [28] ชื่อภาษาอังกฤษสองชื่อนี้คล้ายกัน ผู้อ่านที่ค้นข้อมูลภาษาอังกฤษควรระวัง

---

ของไหว้และคำอธิษฐาน

ของไหว้

ผู้ค้นคว้าไม่พบของไหว้ที่ใช้เฉพาะกับฉายหรง และไม่พบบทสวดสรรเสริญ (宝诰) ขององค์นี้ในแหล่งที่ค้น ถ้าจะไหว้ ให้ใช้ชุดของไหว้ไฉ่ซิ้งทั่วไปแบบไทยเชื้อสายจีน ซึ่งรวบรวมไว้ละเอียดในบทความหลัก แกนกลางได้แก่

• ธูป 3 หรือ 5 ดอก เทียนแดงหนึ่งคู่ และดอกไม้หนึ่งคู่
• น้ำชา 5 ถ้วย
• ผลไม้มงคล 5 อย่าง หรือส้ม 5 ลูก
• ขนมอี๊หรือขนมหวาน และเจไฉ่ (ในพิธีคืนตรุษจีนไม่ใช้ของคาว)
• กระดาษเงินกระดาษทอง

ของที่สื่อถึงเรื่องราวของท่าน (ข้อเสนอของบทความ ไม่ใช่ธรรมเนียมเก่า)

ของ	ความหมายที่โยงกับฉายหรง
ใบชาหรือน้ำชาอย่างดี	ท่านเคยค้าใบชาที่เจียงหลิง [4]
เหรียญจีนโบราณหรือเหรียญจำลอง	ท่านแก้ปัญหาเงินฝืดด้วยการหล่อเหรียญ 周元通宝 [2][3]
รถเข็นหรือรถจำลองบรรทุกหยวนเป่า	ภาพปีใหม่ "柴王推车 日进斗金" [12]

คำอธิษฐาน

ไม่มีบทสวดดั้งเดิมของฉายหรงให้คัดลอก ผู้ไหว้กล่าวเป็นภาษาไทยด้วยใจจริงได้ ตัวอย่างข้างล่างเป็นคำที่บทความเรียบเรียงจากเรื่องราวของท่าน ไม่ใช่บทสวดตามคัมภีร์

ข้าพเจ้า (ชื่อ นามสกุล) อยู่บ้านเลขที่ ... ขอกราบไหว้ฉายหวางเหย ไฉ่ซิ้งทิศใต้ ผู้เคยเริ่มต้นจากการค้าขายเล็ก ๆ จนเป็นใหญ่ ขอให้การค้าขายของข้าพเจ้าเดินทางได้ราบรื่น มีลูกค้าและคู่ค้าที่ซื่อตรง รายได้เข้ามาเต็มคันรถทุกวัน ข้าพเจ้าจะทำมาหากินด้วยความสุจริต รักษาคำพูดต่อคู่ค้า และแบ่งปันผลกำไรแก่ผู้ที่ลำบาก

บทความหลักมีคำกลอนเรียกไฉ่ซิ้งห้าทิศเข้าบ้าน "天门开，地门开，五方财神进门来" และคำอธิษฐานภาษาไทยสำหรับไฉ่ซิ้งที่ไม่มีบทสวดเฉพาะ ใช้ร่วมกันได้

---

ศาลและสถานที่สำคัญ

ในจีน

ผู้ค้นคว้า ไม่พบศาลที่บูชาฉายหรงเป็นไฉ่ซิ้งประธานซึ่งมีข้อมูลยืนยัน สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับท่านซึ่งมีอยู่จริงคือสถานที่ทางประวัติศาสตร์และจุดตามตำนาน

สถานที่	มณฑล	มีอะไร	ระดับหลักฐาน
บ้านเกิด "周世宗柴荣故里" หมู่บ้านตงซานหนาน ตำบลซานโข่ว อำเภอหลงเหยา	เหอเป่ย	ศิลาจารึกบ้านเกิด สวน "柴王故园" และรูปปั้นหิน ตามบันทึกท้องถิ่น เคยมีบ่อน้ำที่เรียกว่า "บ่อฉายอ๋อง" (柴王井) แต่ถูกถมไปแล้ว	ภาพถ่ายและแผนที่ [17][18]
สุสานชิ่งหลิง (庆陵) หมู่บ้านหลิงซ่าง ตำบลกัวเตี้ยน เมืองซินเจิ้ง	เหอหนาน	สุสานของท่าน เนินสูงราว 10 เมตร อยู่ในกลุ่ม "后周皇陵" ร่วมกับสุสานกัวเวย พระมเหสี และพระโอรส เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติตั้งแต่ปี 2001	สื่อจีน [16]
สะพานเจ้าโจว อำเภอเจ้า	เหอเป่ย	สะพานสมัยสุยในตำนาน "柴王推车" มีรูปปั้นฉายหวางเหยเข็นรถในสวน	วิกิพีเดีย [10] ภาพถ่าย (img102)
หมู่บ้าน 柴王店 ตำบลหลิวเป้ยจ้าย เมืองจุนฮว่า	เหอเป่ย	ชื่อหมู่บ้านมีตำนานว่าฉายหวางเหยเคยแวะพัก เว็บข้อมูลหมู่บ้านเองบอกว่าไม่มีหลักฐาน	ตำนาน [22]
"ศาลไฉ่ซิ้งเขาเหยา" (尧山财神庙)	เหอเป่ย (อ้าง)	อ้างโดยหน้าขายรูปปั้นเท่านั้น	พาณิชย์ แหล่งเดียว [7]

ไต้หวัน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และไทย

• ไต้หวัน: ไม่พบศาลที่บูชาฉายหรง ศาลไฉ่ซิ้งห้าทิศที่มีชื่อ เช่น 武震宫 ที่ซาลู่ ไถจง บูชาจ้าวกงหมิงกับบริวารสี่องค์ตามแบบห้องสิน [27]
• มาเลเซีย สิงคโปร์ และประเทศอื่น: ไม่พบในแหล่งที่ค้น
• ไทย: ไม่พบศาลที่มีฉายหรงเป็นเทพประธาน ชื่อของท่านพบในรายชื่อไฉ่ซิ้งเก้าองค์ที่แชร์ทางโซเชียล [29][30] และชุดห้าทิศที่เพจคนไทยในปักกิ่งเล่า [31] ถ้าผู้อ่านพบศาลหรือวัดในไทยที่ตั้งรูปไฉ่ซิ้งเก้าทิศครบชุด แจ้งผู้เขียนได้ เพื่อบันทึกเพิ่ม

---

ตั้งบูชาตามฮวงจุ้ยแบบผู้เขียน

หัวข้อนี้สรุปจากที่ผู้เขียนอธิบายไว้ในรายการ EP3 "9 เทพ 9 ทิศ & ตั้งหิ้งให้ถูกบ้าน" [32] เป็นหลักฮวงจุ้ยแบบง่ายที่ใช้กับไฉ่ซิ้งทุกองค์ แล้วต่อด้วยส่วนที่เกี่ยวกับฉายหรงโดยตรง

เลือกจุดให้ถูก

• หาตำแหน่งทรัพย์ที่มองเห็น 明财位 (แต้จิ๋ว เม้งไฉ่อุ่ย / จีนกลาง หมิงฉายเว่ย) ในห้องนั่งเล่น คือมุมทแยงตรงข้ามประตู ประตูเปิดทางขวาให้ใช้มุมทแยงซ้าย ประตูเปิดทางซ้ายให้ใช้มุมทแยงขวา ประตูอยู่กลางผนังใช้ได้ทั้งสองมุม
• รักษาสามคำ: สว่าง สะอาด โล่ง ด้านหลังหิ้งควรเป็นผนังทึบ ไม่ใช่กระจก ไม่มีตู้หนักกดทับ และไม่วางเครื่องที่สั่นแรง เช่น ทีวีหรือลำโพงซับวูฟเฟอร์ไว้ชิด
• เสริมชีวิตให้ตำแหน่งทรัพย์ ด้วยต้นไม้ใบหนาเขียวที่ปลูกในดิน (ไม่ใช่ปักน้ำ) และโคมไฟแสงนุ่มที่เปิดได้ประจำ
• สิ่งที่ควรเลี่ยง ภาพน้ำตกหรือคลื่นทะเลที่ตำแหน่งทรัพย์ ภาพน้ำไหลออกนอกบ้าน ต้นไม้มีหนาม ใบแหลม หรือไม้เลื้อย และบ้านที่เปิดประตูหน้าแล้วเห็นประตูหลังตรง ๆ (穿堂煞 แต้จิ๋ว ชวงทั้งสัวะ / จีนกลาง ชวนถางซ่า) ให้แก้ด้วยฉากกั้นหรือไม้ประดับ
• ผู้ที่มีพื้นฐานฮวงจุ้ยอาจดู ตำแหน่งทรัพย์แฝง 暗财位 (จีนกลาง อั้นฉายเว่ย) ตามทิศนั่งทิศหันของบ้านและดาวเหิน (飞星) เพิ่มเติม แล้วค่อยปรับตามคำแนะนำของครูบาอาจารย์ของแต่ละบ้าน

ฉายหรงเหมาะกับใคร

ผู้เขียนจับคู่ไฉ่ซิ้งทั้งเก้าองค์กับบุคลิกของบ้านและงาน สำหรับฉายหรง ผู้เขียนให้ไว้ว่า

สตาร์ทอัพและนักสู้ชีวิตที่เริ่มจากศูนย์ → ฉายหรง จากเข็นเกวียนสู่กษัตริย์ เป็นสัญลักษณ์ของ "เริ่มเล็ก โตจริง" [32]

เมื่อขยายความตามเรื่องราวของท่าน ฉายหรงเหมาะกับ

กลุ่ม	เหตุผล
คนเริ่มธุรกิจครั้งแรก ร้านเล็ก รถเข็น แผงตลาด ร้านออนไลน์	ท่านเริ่มจากพ่อค้าเดินทาง
ธุรกิจขนส่ง โลจิสติกส์ ค้าส่งข้ามจังหวัด	ตำนานเข็นรถ และนโยบายฟื้นเส้นทางขนส่ง
คนทำการค้ากับ "ทางใต้" หรือตลาดที่อยู่ไกลบ้าน	ท่านไปค้าใบชาที่เมืองทางใต้
ผู้บริหารที่ต้องปฏิรูปองค์กร	ท่านปฏิรูปภาษี กองทัพ และการคลัง

ผู้เขียนแนะนำว่า ให้เลือก "องค์หลัก" ที่ตรงกับตัวเองที่สุดก่อน 1–2 องค์ แล้วค่อยเสริมองค์อื่นอย่างเป็นระเบียบ บ้านอยู่อาศัยเน้นไฉ่ซิ้งบุ๋น ร้านค้าเน้นไฉ่ซิ้งบู๊ แต่ตั้งผสมกันได้ถ้าจัดให้เป็นระเบียบ [32] ฉายหรงซึ่งมีทั้งสองด้านจึงเข้ากับทั้งบ้านที่ทำธุรกิจเล็ก ๆ อยู่ในบ้านและหน้าร้าน

ถ้าจะตั้งครบเก้าทิศ

ผู้ที่อยากตั้งไฉ่ซิ้งครบชุด ให้ยึดผังเก้าช่องในหัวข้อ ทำไมฉายหรงอยู่ทิศใต้ โดยให้หวังไห่อยู่กลาง และฉายหรงอยู่ฝั่งทิศใต้ ข้อนี้เป็นข้อเสนอของบทความตามความหมายของชุดเก้าทิศ ผู้ค้นคว้าไม่พบตำราที่กำหนดผังการตั้งรูปเก้าองค์บนหิ้งไว้ตายตัว

---

ข้อห้ามและข้อควรรู้

ผู้ค้นคว้าไม่พบข้อห้ามเฉพาะของฉายหรงในแหล่งจีน ข้อห้ามทั่วไปของการไหว้ไฉ่ซิ้ง เช่น ไม่ตั้งหิ้งใกล้ห้องน้ำหรือหัวเตียง ไม่ปล่อยรูปเคารพให้แตกหรือสกปรก และไม่ขอทรัพย์ที่ได้มาโดยไม่ชอบธรรม รวบรวมไว้ในบทความหลัก สำหรับฉายหรงมีข้อควรรู้เพิ่มสามข้อ

1. เรื่องพุทธศาสนา ฝ่ายพุทธนับรัชกาลของฉายหรงเป็นหนึ่งในสี่ช่วงที่พุทธศาสนาในจีนถูกจำกัดหนักที่สุด (三武一宗) [3] คนไทยส่วนใหญ่นับถือพุทธ ผู้ที่ตั้งหิ้งพระไว้ในบ้านอาจอยากรู้เรื่องนี้ก่อน ฉายหรงไม่ได้ห้ามนับถือพุทธ ท่านลดจำนวนวัดและนำรูปทองแดงไปทำเหรียญเพื่อแก้ปัญหาเศรษฐกิจ และอธิบายเหตุผลด้วยคำสอนของพุทธเอง [2] จะตั้งบูชาท่านหรือไม่จึงเป็นการตัดสินใจของแต่ละบ้าน บทความนี้ไม่ได้บอกว่าเป็นข้อห้าม
2. อย่าสับสนวัน 22 ค่ำ เดือน 7 เป็นวันของหลี่กุ่ยจู่ (ไช้เป๊กแชกุน) ในความเชื่อส่วนใหญ่ ถ้าตั้งใจไหว้ฉายหรงโดยเฉพาะ ใช้วัน 24 ค่ำ เดือน 9 ได้ตามหลักฐาน
3. ขอทรัพย์ด้วยความสุจริต เรื่องเล่าของฉายหรงเน้นการค้าที่สุจริตและการรักษาคำพูดต่อคู่ค้า ผู้เขียนย้ำในรายการว่า "รักทรัพย์แต่ได้มาถูกทาง เทพไม่คุ้มครองการโกง" [32]

---

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

ความเข้าใจ	ข้อเท็จจริง
"ฉายหรงเกิดในครอบครัวยากจน"	ตระกูลฉายเป็นตระกูลมีชื่อในสิงโจว แต่ฐานะตกต่ำลง ส่วนคำว่า "ฐานะตกต่ำ" ในพงศาวดารใช้กับครัวเรือนของกัวเวยในช่วงที่ท่านไปอยู่ด้วย [1][5]
"柴王爷 คือเทพฟืน"	柴 แปลว่าฟืนก็จริง แต่ในชื่อนี้เป็นแซ่ของท่าน 柴王爷 จึงหมายถึง "เจ้าพ่อฉายอ๋อง"
"天财星君 กับ 财帛星君 คือองค์เดียวกัน"	คนละองค์ 天财星君 คือฉายหรงตามตำนาน ส่วน 财帛星君 คือหลี่กุ่ยจู่ (ไช้เป๊กแชกุน) ไฉ่ซิ้งทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งสองถูกเว็บปฏิทินจีนเอาไปใส่วันเดียวกันคือ 22 ค่ำ เดือน 7 [8]
"ร่องล้อบนสะพานเจ้าโจวคือรอยรถฉายหวางเหย"	เป็นตำนาน รอยที่เห็นวันนี้ช่างสลักใหม่ตอนบูรณะปี 1954 [10]
"ฉายหรงเป็นไฉ่ซิ้งบู๊"	เว็บฮวงจุ้ยบางแห่งจัดเช่นนั้น [24] แต่ชุดเก้าทิศเรียกท่านว่า "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" [6][23]
"ไฉ่ซิ้งห้าทิศมีแบบเดียว"	มีทั้งชุดห้องสิน (จ้าวกงหมิงกับบริวาร) และชุดที่มีหวังไห่อยู่กลาง ฉายหรงอยู่เฉพาะชุดหลัง [5]
"ฉายหรงสิ้นพระชนม์อายุ 39 ปี"	ถูกตามการนับอายุแบบจีน ถ้านับแบบสากลราว 37 ปี [3]
"柴王爷 คือ Che Kung ของฮ่องกง"	คนละองค์ 车公 เป็นแม่ทัพสมัยซ่ง งานวันเกิด 2 ค่ำ เดือนอ้าย [28]

---

ฉายหรงกับคนแต้จิ๋วและคนไทย

ในบ้านแต้จิ๋วดั้งเดิม ผู้ค้นคว้าไม่พบธรรมเนียมบูชาฉายหวางเหย ความเชื่อนี้เป็นของคนจีนภาคเหนือและภาคกลาง โดยเฉพาะเหอเป่ยกับเหอหนาน ซึ่งเป็นถิ่นของเพลง《小放牛》และภาพปีใหม่จูเซียนเจิ้น ชื่อ 柴荣 ในสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ช้าเอี๊ยง" แต่คนแต้จิ๋วรุ่นเก่าในไทยแทบไม่ได้ยินชื่อนี้ในฐานะเทพ

ในไทย ชื่อฉายหรงเข้ามาพร้อมกับกระแสไฉ่ซิ้งเก้าทิศทางโซเชียล รายชื่อเก้าองค์ที่บัญชีแฟนวัฒนธรรมจีนแชร์ทาง X ในปี 2566 ก็มี 柴荣 อยู่ทิศใต้ [29] เพจสายมูอย่างหมื่นเทพเทวะเล่าชุดเก้าทิศพร้อมจับคู่กับอาชีพสมัยใหม่ [30] และเพจคนไทยในปักกิ่งเล่าชุดห้าทิศที่มีฉายหรงอยู่ใต้ [31] ผู้ค้นคว้าไม่พบบทความภาษาไทยที่เล่าประวัติและตำนานขององค์นี้ละเอียด

สายสัมพันธ์ที่คนไทยรู้จักโดยไม่รู้ตัว มีอยู่สองเรื่อง

• จ้าวควงอิ้น ผู้ตั้งราชวงศ์ซ่ง เคยเป็นแม่ทัพใต้บังคับบัญชาของฉายหรง และยึดบัลลังก์จากพระโอรสที่ยังเยาว์ของท่านในปี 960 ผู้อ่านที่มีแซ่เตี่ยอ่านต่อได้ที่ แซ่เตี่ย แซ่จ้าว (赵) มาจากไหน
• ไฉจิ้นในซ้องกั๋ง นิยาย《水浒传》(ซ้องกั๋ง) มีตัวละคร 柴进 (จีนกลาง ฉายจิ้น) ฉายา "ลมหมุนน้อย" (小旋风) เศรษฐีใจกว้างที่ให้ที่พักแก่ผู้ตกยาก นิยายเขียนว่าเขาเป็นลูกหลานของฉายหรง [3] ภาพเศรษฐีใจบุญของตระกูลฉายในนิยายจึงเข้ากับภาพไฉ่ซิ้งของบรรพบุรุษพอดี

---

เกร็ด: เตาฉาย 柴窑 เครื่องเคลือบในตำนาน

นักสะสมเครื่องเคลือบจีนรู้จักชื่อ 柴窑 (แต้จิ๋ว ช้าเอี๊ย / จีนกลาง ฉายเหยา — เตาฉาย) ว่าเป็นเตาหลวงในรัชกาลฉายหรง และเป็น "ราชาเครื่องเคลือบ" ที่ไม่มีใครได้เห็นของจริง

• บันทึกเก่าที่สุดที่พูดถึงเตาฉายคือหนังสือ《格古要论》ของเฉาเจา (曹昭) สมัยหมิง ปี 1388 ระบุว่าเครื่องเคลือบเตาฉายมาจากแถบเจิ้งโจว มณฑลเหอหนาน เล่ากันว่าเผาในสมัยจักรพรรดิแซ่ฉาย มีสีฟ้าใส (天青色) [14]
• วลีที่อ้างกันว่าเป็นพระดำรัส "ให้ทำสีเหมือนฟ้าหลังฝนตรงที่เมฆแตก" (雨过天青云破处) มาจากหนังสือ《五杂俎》ของเซี่ยจ้าวเจ๋อ (谢肇淛) ปลายราชวงศ์หมิง ห่างจากรัชกาลของท่านกว่าหกร้อยปี [14]
• ถึงวันนี้ยังไม่พบแหล่งเตาหรือชิ้นงานที่ยืนยันได้ นักวิชาการจีนจึงไม่นับเตาฉายรวมกับห้าเตาดังของสมัยซ่ง [14][15]

搜狗百科 ยกเตาฉายเป็นหนึ่งในผลงานที่ทำให้ฉายหรงเป็นเทพคุ้มครองช่างเตาเผา [6] แต่เตาฉายเองยังเป็นปริศนาทางโบราณคดี ผู้อ่านจึงควรอ่านเรื่องนี้เป็นเกร็ดตำนาน

---

คำถามที่พบบ่อย

ฉายหรงคือใคร

ฉายหรง (柴荣) คือจักรพรรดิโจวซื่อจงแห่งราชวงศ์โฮ่วโจว ครองราชย์ ค.ศ. 954–959 ในยุคห้าราชวงศ์ ชาวบ้านจีนภาคเหนือยกท่านเป็นเทพเจ้าโชคลาภชื่อ "ฉายหวางเหย" (柴王爷) และในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ท่านคือไฉ่ซิงเอี๊ยประจำทิศใต้ [1][5]

ทำไมฉายหรงเป็นเทพเจ้าโชคลาภ

เพราะท่านเคยเป็นพ่อค้าใบชาก่อนขึ้นครองราชย์ เมื่อเป็นจักรพรรดิก็แก้ปัญหาเงินฝืดและส่งเสริมการค้า ประกอบกับตำนานว่าท่านเป็นร่างจุติของดาวทรัพย์ 天财星君 และภาพปีใหม่ "ฉายหวางเหยเข็นรถสมบัติ วันละถังทอง" [2][4][6][12]

ทำไมฉายหรงอยู่ทิศใต้

แหล่งจีนและผู้เขียนอธิบายว่าวัยหนุ่มท่านเดินทางไปค้าขายทางใต้จนตั้งตัวได้ บันทึกเกร็ดยุคซ่งก็ระบุว่าท่านไปค้าใบชาที่เจียงหลิงซึ่งอยู่ทางใต้ [4][20][32]

ฉายหวางเหยเข็นรถขายของจริงไหม

ท่านค้าขายจริงตามบันทึกเกร็ดยุคซ่ง แต่สินค้าที่บันทึกไว้คือใบชา ส่วนภาพ "เข็นรถ" มาจากเพลงพื้นบ้าน《小放牛》ตำนานสะพานเจ้าโจว และภาพปีใหม่ เรื่องขายร่มมาจากนิยาย《飞龙全传》[4][9][11][12]

ไหว้ฉายหรงวันไหน

วันที่มีหลักฐานดีที่สุดคือ 24 ค่ำ เดือน 9 ซึ่งเป็นวันประสูติและวันเฉลิม "天清节" ตามพงศาวดาร [1] ช่วงตรุษจีนไหว้ร่วมกับไฉ่ซิ้งองค์อื่นได้ ส่วน 22 ค่ำ เดือน 7 มีเว็บปฏิทินแหล่งเดียวที่ผูกกับท่าน [8]

ไหว้ฉายหรงใช้อะไร

ไม่พบของไหว้เฉพาะองค์ ใช้ชุดไหว้ไฉ่ซิ้งทั่วไป คือ ธูป เทียนแดง ดอกไม้ ชา 5 ถ้วย ผลไม้ 5 อย่าง ขนมหวาน และกระดาษเงินกระดาษทอง จะเพิ่มใบชาหรือเหรียญจีนเพื่อระลึกถึงเรื่องราวของท่านก็ได้

ฉายหรงเป็นไฉ่ซิ้งบุ๋นหรือบู๊

ชุดเก้าทิศเรียกท่านว่า "ไฉ่ซิ้งจักรพรรดิ" (君财神) เพราะท่านทั้งนำทัพรบเองและปฏิรูปเศรษฐกิจ เว็บฮวงจุ้ยบางแห่งจัดเป็นไฉ่ซิ้งบู๊ [6][23][24]

ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 ทิศมีใครบ้าง

ตะวันออก ปี่กาน · ใต้ ฉายหรง · ตะวันตก กวนอู · เหนือ จ้าวกงหมิง · ตะวันตกเฉียงใต้ ตวนมู่ซื่อ · ตะวันออกเฉียงเหนือ หลี่กุ่ยจู่ · ตะวันออกเฉียงใต้ ฟ่านหลี · ตะวันตกเฉียงเหนือ หลิวไห่ฉาน · กลาง หวังไห่ ดูรายชื่อพร้อมลิงก์ในกล่องท้ายบทความ

---

ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ครบชุด

ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ: เทพเจ้าโชคลาภแปดทิศกับหนึ่งศูนย์กลาง อ่านภาพรวมได้ที่ ไฉ่ซิงเอี๊ย (财神爷) ฉบับสมบูรณ์

1. ทิศตะวันออก 东 · ปี่กาน 比干
2. ทิศใต้ 南 · ฉายหรง 柴荣 (ฉายหวางเหย 柴王爷) ← บทความนี้
3. ทิศตะวันตก 西 · กวนอู 关羽 (กวนกง 关公)
4. ทิศเหนือ 北 · จ้าวกงหมิง 赵公明 (จ้าวเทียนจวิน 赵天君)
5. ทิศตะวันตกเฉียงใต้ 西南 · ตวนมู่ซื่อ 端木赐 (จื่อก้ง 子贡)
6. ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ 东北 · หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖
7. ทิศตะวันออกเฉียงใต้ 东南 · ฟ่านหลี 范蠡 (เถาจูกง 陶朱公)
8. ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ 西北 · หลิวไห่ฉาน 刘海蟾
9. ทิศกลาง 中 · หวังไห่ 王亥

← องค์ก่อนหน้า: ปี่กาน 比干 ไฉ่ซิ้งทิศตะวันออก | องค์ถัดไป: กวนอู 关羽 ไฉ่ซิ้งทิศตะวันตก →

อ่านเรื่องกวนอูและจ้าวกงหมิงในฐานะเทพเจ้าสายฟ้าได้ที่ 九天降魔关元帅 และ 正一玄坛赵元帅 และอ่านมุมมองเรื่องการ "มู" เพื่อความรวยได้ที่ อยากรวยต้องมูจริงไหม

---

ประเด็นที่ยังรอตรวจ

1. ศาลที่บูชาฉายหวางเหยเป็นไฉ่ซิ้ง ในเหอเป่ย เหอหนาน หรือซานตง มีจริงหรือไม่ แหล่งที่พบมีแต่หน้าขายรูปปั้นที่อ้างถึง "ศาลไฉ่ซิ้งเขาเหยา" [7]
2. ภาพปีใหม่ "柴王推车" ของหอสมุดรัฐสภาสหรัฐ ผู้ค้นคว้าเปิดหน้าไม่ได้ จึงยังไม่ได้ตรวจปี คำบรรยาย และสถานะลิขสิทธิ์ [13]
3. ช่วงเวลาที่ชาวบ้านเริ่มนับฉายหรงเป็นไฉ่ซิ้ง แหล่งจีนว่า "ตั้งแต่ซ่ง–หยวน" แต่ยังไม่พบเอกสารยุคนั้น [5][6]
4. วัดเทียนชิง (天清寺) ที่ไคเฟิง สร้างในสมัยโฮ่วโจวและชื่อพ้องกับวันเฉลิม "天清节" ยังไม่พบหลักฐานว่าตั้งชื่อตามวันเฉลิมของท่าน
5. ตัวเลขการขยายเมืองไคเฟิง "สี่เท่า" มาจากข้อมูลของผู้เขียน ผู้ค้นคว้ายังไม่ได้ตรวจกับเอกสาร [32]
6. พิธีบูชาเตาฉาย (柴窑祭) ที่จิ่งเต๋อเจิ้น ที่ข้อมูลดิบของผู้เขียนกล่าวถึง ยังไม่ได้ตรวจ
7. ความเชื่อเรื่องเหรียญมงคล 周元通宝 ว่ามีพลังคุ้มครองเพราะหล่อจากทองแดงพระพุทธรูป ยังไม่ได้ค้นแหล่งยืนยัน
8. คำอ่านแต้จิ๋ว หลายคำในบทความเป็นการถอดเสียงของผู้ค้นคว้า ดูรายการในไฟล์ รายการคำอ่านแต้จิ๋วที่ต้องตรวจ.md

---

แหล่งอ้างอิง

1. 《旧五代史》卷一一四 周书五 世宗纪一 — 维基文库
2. 《资治通鉴》卷二九二 后周纪三 (显德二年) — 维基文库
3. "柴荣" — 维基百科
4. "何新读史杂记：柴荣背后的胡商" (อ้าง《五代史补》) — 网易订阅, 27 ต.ค. 2024
5. "“南路财神”竟是《太平年》里的他 帝王财神柴荣" (红星新闻) — 中华网, 21 ก.พ. 2026 (ฉบับ 网易:) · https://m.163.com/dy/article/KMA4QOTR051492T3.html
6. "柴王爷（中国民间传说中中原地区的财神）" — 搜狗百科
7. "天财星君神像 柴王爷神像 柴荣财神爷神像" — 南阳企业网 (หน้าขายรูปปั้น) · https://nanyang.11467.com/info/15924719.htm
8. "财神节的由来" — 日历网 (เว็บปฏิทิน)
9. "柴王爷推车轧了一道沟里的柴王爷是谁" — 爱问知识人
10. "赵州桥" — 维基百科
11. 《飞龙全传》第七回 "柴荣贩伞登古道 匡胤割税闹金桥" — 汉程国学 ; บทนำนิยาย — 知秀网 · https://www.izhixiu.com/a/1887890.html · แหล่งสำรอง
12. "柴王推車" (年画 朱仙鎮, Lb-02-516) — 名古屋大学博物館
13. New Year prints "柴王推车" (朱仙镇 和成老店) — Library of Congress
14. "柴窑" — 维基百科 ; ตัวบท《格古要论》 — 豆丁网 · https://www.docin.com/p-719214901.html
15. "传说中的“瓷皇”柴窑真的存在吗" — 凤凰历史, 7 ก.พ. 2016
16. "文史之旅｜踏访新郑陵上村，走近后周世宗柴荣" — 顶端新闻, 18 ส.ค. 2023 ; "后周世宗柴荣陵" — 360doc · http://www.360doc.cn/article/34188066_918778442.html
17. "河北省隆尧县山南村柴荣皇帝故居" (อ้าง《唐山县志》) — 族谱网 柴氏
18. "周世宗柴荣故里" — 360地图
19. "邢台非遗 尧山文化" — 搜狐, 9 ต.ค. 2023
20. "从推车小贩到一代帝王，他凭什么稳居五路财神之一？" — 今日头条, 24 ก.พ. 2026
21. "南财神柴荣，矿工、窑工、建筑工的保护神" — 今日头条, 22 ส.ค. 2023
22. "柴王店村" — 亿个村
23. "九路财神（道教九大财神）" — 搜狗百科
24. "文财神和武财神的区别" — 壹风水
25. "九路财神的传说" — 中华网, 27 พ.ย. 2025
26. "明日七月廿二财神节，增福财神成道日" — 网易
27. "台中知名沙鹿武震宮五路武財神廟動土" — 聯合新聞網
28. "Che Kung" — Wikipedia
29. Domjeen ด้อมจีน (@dom_jeen) "เทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ยะทั้ง9องค์มีใครบ้าง" — X, 26 ม.ค. 2566
30. หมื่นเทพเทวะ "ไฉซิงเอี้ยะ 9 ทิศ 9 ทาง 9 ยุค" — Facebook, 12 ก.พ. 2569
31. Nessieฮูหยินปักกิ่ง "ไฉ่ซิ่งเอี้ยไม่ได้มีองค์เดียว แต่มีถึง 5 องค์" — Facebook, 21 ก.พ. 2569
32. ข้อมูลของผู้เขียน (MingPaPa) สำหรับรายการ EP3 "9 เทพ 9 ทิศ & ตั้งหิ้งให้ถูกบ้าน" และเอกสารประกอบ "9 เทพเจ้า" (ไม่ได้เผยแพร่ออนไลน์)
33. 白寿彝《中国通史》(摘编) — 21世纪教育网 题库

เครดิตภาพ: ภาพประกอบทั้งหมดจาก Wikimedia Commons ตามสัญญาอนุญาตที่ระบุใต้ภาพ รายละเอียดอยู่ในไฟล์ _credits.txt