เทพเจ้าสายฟ้า 正一玄坛赵元帅 (เจิ้งอีเสวียนถาน จ้าวหยวนซ่วย)

คนไทยส่วนใหญ่รู้จักองค์นี้ในฐานะไฉ่ซิ่งเอี๊ยสายบู๊ หรือ 武财神 (แต้จิ๋ว บู้ไฉ่ซิ่ง / จีนกลาง อู่ไฉเสิน — เทพโชคลาภฝ่ายบู๊) เทพหน้าดำที่ขี่เสือ แต่ก่อนจะเป็นเทพแห่งทรัพย์ คัมภีร์เต๋าบันทึกพระองค์ไว้ในฐานะขุนพลแห่งกรมสายฟ้าและผู้รักษาแท่นพิธีของท่านเทียนซือ พระนามในชุดนี้คือ 正一玄坛赵元帅 (แต้จิ๋ว เจ่งอิก เฮี่ยงตั้ว เตี่ยง้วนโซ่ย / จีนกลาง เจิ้งอี เสวียนถาน จ้าวหยวนซ่วย — จอมพลแซ่จ้าวผู้รักษาแท่นพิธีแห่งสำนักเจิ้งอี) หรือที่รู้จักกันในชื่อ 赵公明 (แต้จิ๋ว เตี่ยกงเม้ง / จีนกลาง จ้าวกงหมิง) บทความนี้ผมตั้งใจเล่าด้านที่คนไทยรู้จักน้อยกว่า คือบทบาทของท่านในพิธีสายฟ้า แล้วจึงค่อยเล่าว่าท่านกลายมาเป็นเทพโชคลาภได้อย่างไรครับ

ข้อมูลสำคัญของจอมพลจ้าว

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	正一玄坛赵元帅 (Zhèngyī Xuántán Zhào Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	เจิ้งอี เสวียนถาน จ้าวหยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	เจ่งอิก เฮี่ยงตั้ว เตี่ยง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว zêng3 ig4 hiang5 duan5 diên6 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ
ชื่ออื่น	ชื่อตัว 赵朗 หรือ 赵昶 ชื่อรอง 公明 (道法会元 บรรพ 232) · 金轮如意赵元帅 · 玄坛真君 · 赵玄坛 · 黑虎玄坛 · ไฉ่ซิ่งเอี๊ยสายบู๊ (武财神) · ใน 封神演义 คือ 金龙如意正一龙虎玄坛真君
สังกัด	รองจอมพลแห่งเสินเซียว (神霄副帅) ผู้รักษาแท่นพิธีหลงหู่ (龙虎玄坛) ของท่านเทียนซือ ทำเนียบอยู่ที่ 太华西台
ตำแหน่ง/หน้าที่	ให้รางวัลและลงโทษในพิธีเปิดแท่นถ่ายทอดธรรม ขับฟ้าร้องฟ้าแลบ เรียกลมฝน ขจัดโรคระบาด ช่วยคลี่คลายคดีความ และอำนวยการค้าที่สุจริต
ของถือ/พาหนะ	แส้เหล็กยี่สิบสี่ข้อ (มือขวา) โซ่เหล็ก (มือซ้าย) เสือดำ และสมญากงล้อทอง (金轮)
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	หน้าสีเหล็ก ตากลม เคราดำ หมวกเหล็ก ผ้าคาดหน้าผากสีเหลือง เกราะทอง เสื้อคลุมดำ รองเท้าเขียว ตามบรรพ 232 ส่วนบรรพ 36 สายชิงเวยเป็นหน้าสีพุทราแดง ตาสามเหลี่ยม
วันสมโภช	วันที่ 15 เดือน 3 ตามจันทรคติ (ฉบับของบรรพ 232 ที่ระบุ 「三月十五日生」 และวันงานใหญ่ของศาลเจ้าอู่เต๋อกงในไต้หวัน) บางท้องถิ่นถือวันที่ 2 เดือนอ้าย
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 36 และ 232–240 · 三教源流搜神大全 บรรพ 3 และ 4 · 北游记 · 封神演义 ตอนที่ 47, 48, 99 · 三天秘法 บรรพ 7 · ไม่อยู่ใน 雷霆总诰

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 正一玄坛赵元帅 ทีละคำ

พระนามนี้สั้น แต่ทุกคำมีคำอธิบายอยู่ในคัมภีร์เอง ผมยึดถ้อยคำในบท 「赵元帅录」 ของ《道法会元》บรรพ 232 ซึ่งตรงกับบท 赵元帅 ในตำรา《三教源流搜神大全》บรรพ 3 เกือบทุกตัวอักษร

正一 (เจิ้งอี) คือชื่อสำนักของท่านเทียนซือ คัมภีร์อธิบายสองอักษรนี้ไว้สวยมากว่า 「正则万邪不干，一则纯一不二」 แปลว่า "เจิ้ง คือความถูกตรงที่สิ่งชั่วร้ายหมื่นอย่างรบกวนไม่ได้ อี คือความบริสุทธิ์เป็นหนึ่ง ไม่มีสอง" แล้วสรุปว่าตำแหน่งของท่านจึงสำคัญยิ่ง

玄坛 (เสวียนถาน) แปลว่า "แท่นพิธีอันลึกล้ำ" หมายถึงแท่นพิธีของท่านเทียนซือที่เขาหลงหู่ คัมภีร์บอกว่าหลังท่านเทียนซือเหาะขึ้นสวรรค์ จอมพลจ้าว 「永镇龙虎名山」 คือรักษาเขาหลงหู่ตลอดไป และในพิธีเปิดแท่นถ่ายทอดธรรมสามวาระ ผู้ที่กลับใจทำดีกับผู้ที่ดื้อดึงไม่ยอมเปลี่ยน ล้วนอยู่ในความดูแลของท่าน 「故有龙虎玄坛，实赏罚之一司」 คือ "จึงมีแท่นพิธีหลงหู่ ซึ่งแท้จริงคือหน่วยงานให้รางวัลและลงโทษ"

赵 (จ้าว) คือแซ่ คัมภีร์ให้ชื่อตัวว่า 朗 หรือ 昶 ชื่อรองว่า 公明 ชื่อที่คนรู้จักกันทั่วไปจึงเป็นชื่อรอง ส่วนบรรพ 234 ให้ชื่อรองอีกชื่อว่า 文才 และบรรพ 235 ให้ชื่อรองว่า 子常 แสดงว่าแต่ละสายพิธีจดชื่อไว้ไม่เหมือนกัน

元帅 (แต้จิ๋ว ง้วนโซ่ย / จีนกลาง หยวนซ่วย — จอมพล) คือยศแม่ทัพใหญ่ พระนามเต็มในบรรพ 232 ยาวมาก และมีตำแหน่งหนึ่งที่บอกความเป็นขุนพลสายฟ้าตรง ๆ คือ 「主领雷霆副元帅」 แปลว่า "รองจอมพลผู้คุมกองสายฟ้า"

ส่วนชื่อ 金轮如意 (จินหลุนหรูอี้) ที่ทำเนียบของชุดนี้ใช้เป็นชื่อเรียก คัมภีร์อธิบายคำว่ากงล้อทองไว้ว่า 「帅以金轮称，亦西方金象也」 คือ "ที่เรียกท่านว่ากงล้อทอง ก็เพราะเป็นสัญลักษณ์ธาตุทองแห่งทิศตะวันตก" และคำว่า 如意 (สมปรารถนา) ก็ปรากฏในชื่อพิธี 玄坛如意大法 ของบรรพ 237

ที่ผมชอบมากคือคัมภีร์อธิบายรูปลักษณ์ของท่านเป็นภาษาธาตุทั้งหมด 「头戴铁冠，手执铁鞭者，金遘水炁也。面色黑而胡须者，北炁也。跨虎者，金象也。故比水中金之义」 แปลว่า หมวกเหล็กกับแส้เหล็กคือทองที่พบลมปราณน้ำ หน้าดำมีเคราคือลมปราณทิศเหนือ การขี่เสือคือสัญลักษณ์ของทอง ทั้งหมดจึงเปรียบได้กับ "ทองในน้ำ" รูปลักษณ์ที่เราเห็นจึงไม่ได้ถูกวาดตามใจ แต่ถูกออกแบบให้อ่านเป็นตำราธาตุได้ครับ

ผู้รักษาแท่นพิธีแห่งเขาหลงหู่ บทบาทในกรมสายฟ้า

ตาม 道法会元 บรรพ 232 จอมพลจ้าวไม่ได้เป็นแค่ผู้เฝ้าแท่น ท่านคือรองจอมพลแห่งเสินเซียว (神霄) ซึ่งเป็นสายพิธีสายฟ้าที่เฟื่องฟูในสมัยซ่ง หน้าที่ที่คัมภีร์สรุปไว้คือ 「驱雷役电，致雨呼风，除殟剪祟，保病禳灾」 แปลว่า "ขับฟ้าร้อง ใช้ฟ้าแลบ ทำให้ฝนตก เรียกลม ขจัดโรคระบาด ตัดสิ่งร้าย ปกป้องผู้ป่วย และปัดเป่าภัย" ใครอยากเห็นภาพรวมของกรมสายฟ้าว่าตำแหน่งแบบนี้อยู่ตรงไหน อ่านต่อได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า

กองทัพของท่านในคัมภีร์ถูกจัดให้สอดคล้องกับระบบจักรวาลทั้งหมด

• แปดราชาขุนพล (八王猛将) สอดคล้องกับแปดทิศตามแปดเหลี่ยมโป๊ยก่วย และเพิ่ม 伍员 กับ 白起 เข้าไปเป็นสิบราชา
• หกเทพพิษ (六毒大神) สอดคล้องกับอันตรายแห่งฟ้า ดิน ปี เดือน วัน และยาม
• ขุนพลยี่สิบแปดนาย สอดคล้องกับดาวยี่สิบแปดฤกษ์ ที่น่าสนใจคือใช้ชื่อแม่ทัพสมัยฮั่นตะวันออก เช่น 邓禹 吴汉 และ 马武
• ขุนพลฟ้าดินผสานสองนาย แทนการเปิดปิดของประตูฟ้าและประตูดิน และ ขุนพลค่ายน้ำค่ายไฟ แทนการผลัดเปลี่ยนระหว่างการงอกงามในฤดูใบไม้ผลิกับการร่วงโรยในฤดูใบไม้ร่วง

ในยันต์สำคัญของบรรพ 232 ที่ชื่อ 万灵动变三火符 ยังมีอักษร "ไฟ" ของขุนพลอื่นในกรมสายฟ้าเขียนรวมอยู่ด้วย คือ 「邓伯温火」 และ 「辛汉臣火」 ซึ่งก็คือจอมพลเติ้ง องค์ที่ 30 และจอมพลซิน องค์ที่ 2 ในชุดนี้ แสดงว่าในสายพิธีนี้ จอมพลจ้าวทำงานร่วมกับสามจอมพลสายฟ้าอย่างใกล้ชิด

ประวัติและตำนานของจ้าวกงหมิง

ต้องบอกตามตรงว่าจ้าวกงหมิงมีตำนานมากกว่าหนึ่งสาย และบางสายขัดกันชัดเจน ผมเรียงตามแหล่ง โดยเริ่มจากคัมภีร์พิธีก่อน

สำนวนคัมภีร์: ผู้บำเพ็ญแห่งเขาจงหนาน

บท 赵元帅录 ใน 道法会元 บรรพ 232 เปิดว่า 「元帅姓赵名朗，一名昶，字公明，终南山人」 คือท่านเป็นชาวเขาจงหนาน สมัยฉินหลบโลกไปบำเพ็ญในภูเขาจนสำเร็จ เง็กเซียนจึงเรียกให้เป็นรองจอมพลแห่งเสินเซียว ต่อมาเมื่อท่านเทียนซือปรุงยาทิพย์ ท่านเทียนซือได้ทูลขอเทพผู้ดุดันมาเฝ้า จอมพลจ้าวจึงได้รับตำแหน่ง 正一玄坛元帅 และหลังท่านเทียนซือเหาะขึ้นสวรรค์แล้ว ท่านก็ยังรักษาเขาหลงหู่สืบมา

บทนำของบรรพ 236 ซึ่งลงชื่อผู้เขียนว่า 仙源嗣法湛然子 เล่าเรื่องนี้ละเอียดขึ้น ว่าท่านเทียนซือเคยปรุงยาที่เขาโปหยาง (鄱阳山) แต่ยาถูกเทพภูเขาขโมยกิน ท่านเทียนซือโกรธ สั่งให้ตัดหัว แต่หัวงอกขึ้นใหม่ เทพองค์นั้นถูกเรียกว่า 涌头大王 ต่อมาท่านเทียนซือผ่านอำเภอกุ้ยซี (贵溪) แห่งซิ่นโจว เห็นภูเขามีหน้าผาประหลาด จึงตั้งเตาปรุงยาที่นั่น และเพื่อไม่ให้เกิดเรื่องซ้ำ ได้ทูลต่อเสินเซียวให้ 「翊卫大神赵公明」 นำขุนพลยี่สิบแปดนาย แปดราชาขุนพล และทหารสายฟ้าห้าทิศมารักษาแท่นจนยาสำเร็จ บทนำปิดว่า 「自此号曰龙虎玄坛」 คือตั้งแต่นั้นจึงเรียกว่าแท่นพิธีหลงหู่

สำนวนเทพโรคระบาด

ตำรา 搜神大全 บรรพ 4 บท 五瘟使者 ให้ภาพที่ต่างออกไป เล่าว่าในปีที่ 11 รัชศกไคหวงของจักรพรรดิสุยเหวินตี้ มีผู้มีกำลังห้าคนปรากฏกลางอากาศ โหรหลวงทูลว่าคือเทพโรคระบาดห้าองค์ ได้แก่ 「春瘟张元伯，夏瘟刘元达，秋瘟赵公明，冬瘟钟仕贵」 และมีสื่อเหวินเย่ (史文业) เป็นผู้คุมโรคระบาดส่วนกลาง จ้าวกงหมิงจึงเป็นเทพโรคระบาดฤดูใบไม้ร่วง และตำราเล่าว่าภายหลังท่านควงฟู่เจินเหริน (匡阜真人) ได้ปราบเทพทั้งห้ามาเป็นบริวาร

ที่น่าสนใจมากคือ ใน 道法会元 บรรพ 232 แม่ทัพสี่ทิศในกองของจอมพลจ้าวมีชื่อว่า 刘元达 张元伯 钟士季 และ 史文业 ซึ่งตรงกับชื่อเทพโรคระบาดอีกสี่องค์เกือบทั้งหมด และบรรพ 236 ยังเรียกกลุ่มนี้ว่า 五路先锋 พร้อมบรรยายว่ามีหัวเป็นเสือ ม้า ไก่ และหมู ผมจึงเห็นว่าคัมภีร์พิธีได้รับเอาคติเทพโรคระบาดเข้ามาไว้ในกองทัพของท่านแล้ว จากผู้ส่งโรคจึงกลายเป็นผู้คุมโรค

สำนวน 北游记: เทพร้ายหน้าดำที่ยอมสวามิภักดิ์

นิยาย《北游记》ตอน 祖师下凡收黑气 เล่าว่าจ้าวกงหมิงเป็น 「上界煞神」 คือเทพร้ายจากสวรรค์ที่หนีลงมาอยู่ในโลก เรียกตัวเองว่าราชาภูเขาหน้าดำ และ 「号作文明」 มีขุนพลเจ็ดนายตั้งรังที่ถ้ำในเขตสวีโจว คอยจับคนข้ามแม่น้ำกิน เสวียนเทียนซ่างตี้สู้กับท่านด้วยกระบี่ ท่านสู้ด้วยแส้เหล็ก ขุนพลของท่านแปลงเป็น 「虎尾播鞭」 แส้หางเสือยาวสามสิบสามจั้ง แต่ถูกงูของเสวียนตี้รัดไว้ สุดท้ายเสวียนตี้แปลงเป็นนักพรต ให้เต่าแปลงเป็นพุทราในถ้วยชา พอจ้าวกงหมิงที่หิวจัดกินเข้าไป เต่าก็ข่วนในท้องจนต้องร้องขอชีวิต ยอมกินยาไฟสองเม็ดและสวามิภักดิ์ รายนามท้ายเรื่องเรียกท่านว่า 「都掌金轮如意赵元帅」 ในกองทัพเดียวกันนี้มีขุนพลอีกหลายองค์ของชุดนี้ เช่นจอมพลเถี่ย องค์ที่ 9

สำนวนห้องสิน: นักพรตขี่เสือดำแห่งง้อไบ๊

นิยาย《封神演义》 (ห้องสิน) ตอนที่ 47 แนะนำท่านว่าเป็น 「峨嵋山罗浮洞赵公明」 นักพรตแห่งถ้ำหลัวฝูบนเขาง้อไบ๊ 「乘虎提鞭」 คือขี่เสือถือแส้ ลงมาช่วยไท่ซือเหวินจ้งฝ่ายซาง มีของวิเศษอย่างเชือกมัดมังกร (缚龙索) และไข่มุกสยบทะเล (定海珠) ตอนที่ 48 ลู่หยาสอนเจียงจื่อหยาให้ใช้คาถา 「钉头七箭书」 คือทำหุ่นฟางเขียนชื่อจ้าวกงหมิง แล้วบูชาจนครบกำหนดก่อนยิงธนู ท่านจึงสิ้นชีวิต และในตอนที่ 99 ท่านได้รับแต่งตั้งเป็น 「金龙如意正一龙虎玄坛真君」 คุมเทพสี่องค์ คือ 招宝天尊 萧升 纳珍天尊 曹宝 招财使者 陈九公 และ 利市仙官 姚少司 มีหน้าที่ 「迎祥纳福，追逃捕亡」 คือรับมงคล รับโชค และตามจับผู้หลบหนี ห้าองค์นี้เองที่ต่อมาเรียกกันว่าเทพโชคลาภห้าทิศ

จากผู้รักษาแท่นพิธีสู่เทพโชคลาภ

วิกิพีเดียภาษาจีนสรุปพัฒนาการไว้ว่า ท่านเริ่มจากเทพผู้พิทักษ์ธรรมในศาสนาเต๋า หลังสมัยสุยถังถูกนับเป็นเทพโรคระบาด และตั้งแต่หยวนถึงหมิงจึงค่อย ๆ กลายเป็นเทพโชคลาภ จุดเปลี่ยนที่จับต้องได้คือหนังสือ 搜神广记 สมัยหยวนที่เขียนว่าการซื้อขายหาทรัพย์ ท่านช่วยให้ราบรื่นและสมานฉันท์ได้

ข้อความทำนองเดียวกันอยู่ในคัมภีร์ 道法会元 บรรพ 232 เอง และมีเงื่อนไขทางศีลธรรมกำกับไว้ชัด คัมภีร์บอกว่าเรื่องคดีความที่ถูกใส่ร้าย ท่านช่วยคลี่คลายได้ 「买卖求财，利宜和合」 คือการซื้อขายหาทรัพย์ให้ได้ผลดีและสมานฉันท์ แต่ต้องเป็นเรื่องที่ 「至公至正」 คือเที่ยงธรรมถูกต้องที่สุดจนกล้าบอกต่อหน้าเทพได้ แล้วปิดท้ายว่า 「若以非枉不正之事祷之，神必加谴」 แปลว่า "ถ้าขอในเรื่องที่ผิดทำนองคลองธรรม เทพจะลงโทษแน่นอน" ใครที่ไหว้ไฉ่ซิ่งเอี๊ยสายบู๊ ผมว่าประโยคนี้สำคัญกว่าเครื่องเซ่นใด ๆ ครับ

หลังจากนั้นนิยายห้องสินทำให้ภาพเทพโชคลาภชัดขึ้น วิกิพีเดียยังเล่าว่าสมัยชิงกิจการโรงเงินในหนิงปัวและหนานชางนับถือท่านเป็นปรมาจารย์ บางท้องถิ่นเซ่นไหว้ด้วยเนื้อวัวแทนเนื้อหมู เรียกว่า 斋玄坛 เพราะมีความเชื่อที่เกิดขึ้นในสมัยหมิงว่าท่านเป็นชาวหุยผู้นับถือศาสนาอิสลาม และผู้คนสมัยชิงถือวันที่ 15 เดือน 3 เป็นวันเกิดของท่าน ขณะที่หลายท้องถิ่นถือวันที่ 2 เดือนอ้าย

อีกเรื่องที่วิกิพีเดียเล่าคือคติสมัยหยวน–หมิงว่าจ้าวกงหมิงเป็นหนึ่งในดวงอาทิตย์ที่โฮ่วอี้ยิงตก แล้วมาบำเพ็ญอยู่ที่เขาชิงเฉิงจนท่านเทียนซือรับไว้เฝ้าห้องปรุงยา เรื่องนี้วิกิพีเดียอ้างจากหนังสือสมัยใหม่ ผมยังไม่ได้ตรวจต้นทางชั้นต้น จึงขอเล่าไว้เพียงเท่านี้

จอมพลจ้าวในคัมภีร์เต๋า

道法会元 เก้าบรรพของจอมพลจ้าว

จอมพลจ้าวเป็นหนึ่งในขุนพลที่มีคัมภีร์ใน 道法会元 มากที่สุด คือบรรพ 232 ถึง 240 รวมเก้าบรรพ และอีกตอนหนึ่งในบรรพ 36 แต่ละบรรพเป็นคนละสายพิธี

• บรรพ 232 正一玄坛赵元帅秘法 มีประวัติ รูปลักษณ์ กองทัพ วิธีเรียก และยันต์ครบที่สุด
• บรรพ 233 玄坛赵元帅秘法
• บรรพ 234 正一龙虎玄坛金轮执法如意秘法 ระบุว่าท่าน 「骑黑虎」 คือขี่เสือดำ
• บรรพ 235 正一玄坛飞虎都督赵元帅秘法 บรรยายว่า 「紫黑面」 หน้าดำอมม่วง และมี 「圆光火光罩体」 คือรัศมีกลมและเปลวไฟห่อกาย
• บรรพ 236 正一龙虎玄坛大法 มีบทนำเรื่องแท่นพิธีหลงหู่ และบรรยายว่าท่านยืนในท่าเหมือนรูปเทพทวารเว่ยฉือ (尉迟)
• บรรพ 237 玄坛如意大法 มีรองแม่ทัพ 金轮副元帅 ผู้ถือกงล้อทอง และขุนพลผสานห้าทิศ 「手执如意」
• บรรพ 238 และ 239 สายชิงเวยและห้าอัสนี ใช้พระนาม 扶天广圣崇妙西灵玉元洞清冲和飞神真君
• บรรพ 240 正一玄坛元帅六阴草野舞袖雷法

นอกจากนี้ บรรพ 36 ยังมีพิธี 神捷勒马玄坛大法 ของสายชิงเวย ซึ่งบรรยายรูปลักษณ์ต่างจากสายเจิ้งอี และเล่าประวัติย่อว่า 「元帅姓赵字公明，终南山人也」 เช่นเดียวกัน

三天秘法 บทเรียกและบทอวยพร

คัมภีร์รวมบทเรียกขุนพล《三天秘法》บรรพ 7 ซึ่งฐานข้อมูล 识典古籍 จัดไว้ในสมัยชิง มีตอนเรียกท่านชื่อ 赵天君 เรียกพระนามยาวว่า 「高上神霄玉府大都督十方阐教上清正一龙虎玄坛金轮执法酆都总管白捉立应和合如意赵大天君」 บริวารในตอนนี้มีทั้งทหารสายฟ้าและเทพสายโชคลาภอย่าง 招财童子 และ 利市仙官 รวมอยู่ด้วย บทเรียกครั้งที่สองมีวรรคสัญญาระหว่างผู้ประกอบพิธีกับจอมพลที่ผมชอบมาก คือ 「我若负汝，品秩不升。汝若负我，律有常形。两无相负，同升帝臣」 แปลว่า "หากเราทรยศท่าน ขอให้ยศเราไม่เลื่อนขึ้น หากท่านทรยศเรา ย่อมมีกฎลงทัณฑ์ เมื่อต่างไม่ทรยศกัน ก็ขึ้นเป็นขุนนางของฟ้าด้วยกัน"

ในบทอวยพรปิดพิธี (诸将祝遣) คัมภีร์เดียวกันขอให้จอมพลจ้าวช่วยเรื่องที่คนทั่วไปขอจริง ๆ คือ 「殄灭官非，埋藏口舌。务保家安人泰，物阜财丰」 แปลว่า "ดับเรื่องความทางราชการ ฝังคำนินทาว่าร้าย ให้บ้านสงบคนเป็นสุข ข้าวของบริบูรณ์ ทรัพย์สินมั่งคั่ง" ข้อความนี้ช่วยตอบคำถามว่าคนสมัยก่อนขออะไรจากท่าน ได้ชัดกว่าคำเล่าลือใด ๆ

คัมภีร์ที่ไม่มีพระนามของจอมพลจ้าว

บทสวด《雷霆总诰》ที่สำนักเจิ้งอีใช้สวดประจำวันไม่ได้ออกพระนามจอมพลจ้าว ส่วนนิยายห้องสินก็ไม่ได้จัดท่านไว้ในยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้า แต่จัดไว้ในกลุ่มเทพโชคลาภ ส่วนเทียนจวินแซ่จ้าวในกรมสายฟ้าของห้องสินคือ 「赵天君　讳江」 ซึ่งเป็นอีกคนหนึ่ง

รูปลักษณ์ของจอมพลจ้าวตามคัมภีร์

รูปลักษณ์ของจอมพลจ้าวมีหลักฐานแน่นที่สุดองค์หนึ่งในชุดนี้ และต่างกันไปตามสายพิธี ผมสรุปไว้ดังนี้

องค์ประกอบ	สายเจิ้งอี บรรพ 232 และ 234	บรรพ 235	สายชิงเวย บรรพ 36
ใบหน้า	สีเหล็ก ตากลม เคราดำ	ดำอมม่วง ตากลมเห็นตาขาวมาก เคราดกยาว	สีพุทราแดง ตาสามเหลี่ยม
ศีรษะ	หมวกเหล็กทรงขุนนาง ผ้าคาดหน้าผากเหลือง	หมวกเหล็กขาไขว้ ผ้าคาดหน้าผากเหลือง	มงกุฎเทียนติง (天丁冠)
เครื่องทรง	เกราะทอง เสื้อคลุมดำ รองเท้าเขียว	เกราะทองแซมเหล็ก เสื้อคลุมดำ รองเท้าดำ	เกราะทอง เสื้อดำ รองเท้าเขียว
ของถือ	แส้เหล็กยี่สิบสี่ข้อในมือขวา โซ่เหล็กในมือซ้าย	แส้เหล็กและโซ่เหล็ก	แส้เหล็กในมือขวา โซ่เหล็กในมือซ้าย
พาหนะ	เสือดำตามหรือขี่	เสือดำตาม มีรัศมีและเปลวไฟห่อกาย	เสือดำตาม

คัมภีร์ 三天秘法 ก็มีตอน 「诸帅名像」 ที่บรรยายว่า 「赵朗，黑面落腮，绣带，铁幞铁钾，右铁鞭，左铁索」 คือหน้าดำ เคราเต็มแก้ม หมวกเหล็ก เกราะเหล็ก ขวาแส้เหล็ก ซ้ายโซ่เหล็ก ตรงกับสายเจิ้งอี ส่วนรูปแบบเทพโชคลาภสมัยหลัง วิกิพีเดียสรุปว่าในฐานะเทพผู้พิทักษ์ธรรม มืออีกข้างถือกงล้อทอง แต่ในฐานะเทพโชคลาภจะถือก้อนเงินทอง (元宝) แทน

ภาพปกของบทความนี้วาดตามแบบบรรพ 232 คือหน้าดำ เคราดำยาว หมวกเหล็กคาดผ้าเหลือง ถือแส้เหล็กกับโซ่เหล็ก และมีเสือดำอยู่ข้างกาย ส่วนก้อนทองและป้ายอักษร 财 ด้านหลังเป็นสัญลักษณ์ของเทพโชคลาภสมัยหลัง ไม่ได้มาจากคัมภีร์พิธี

บทบาทในพิธีสายฟ้าและการบูชา

พิธีเรียกจอมพลจ้าวในบรรพ 232

ผมขอเล่าในระดับที่คัมภีร์ตีพิมพ์ไว้ โดยไม่ถอดคาถาเสียง ผู้ประกอบพิธีเริ่มจากสวดคาถาชำระสามบทและคาถาชำระฟ้าดิน มือซ้ายทำมุทราดาวเหนือ มือขวาทำมุทรากระบี่ เรียกชื่อเจ็ดวิญญาณร้ายให้ออกจากกาย นึกเห็นดาวเหนือคลุมกาย แล้ว 「变神为祖天师」 คือแปลงตนเป็นท่านเทียนซือ ก่อนส่งเจ้าหน้าที่ (功曹) ไปเชิญจอมพลพร้อมกองทัพ จากนั้นให้นึกเห็นดาวดวงที่สามของกลุ่มดาวทิศตะวันตกเป็นกลุ่มลมปราณสีดำขนาดเท่าล้อรถ ใช้มุทรากระบี่ผ่าออก จะเห็นจอมพลอยู่ข้างในในท่าโกรธน่าเกรงขาม แล้วจึงนำเข้าสู่กายให้รวมเป็นหนึ่งกับ "แท่นพิธีภายใน" ของผู้ประกอบพิธี

ส่วนที่ผมคิดว่าน่าสนใจที่สุดคือ 「赵字作用」 การเขียนอักษร 赵 ทีละขีด โดยแต่ละขีดคู่กับวรรคหนึ่งของบทเรียก เริ่มที่ 「微妙真空」 "ความว่างอันละเอียดลึก" ต่อด้วย 「神霄赵公」 "ท่านจ้าวแห่งเสินเซียว" 「驱雷掣电，走火行风」 "ขับฟ้าร้อง ฉุดฟ้าแลบ เดินไฟ ส่งลม" ไปจนจบที่ 「速降中宫」 "เสด็จลงสู่วังกลางโดยเร็ว" ชื่อของเทพจึงกลายเป็นยันต์ในตัวเอง คัมภีร์ยังมีบทสาบานของแท่นพิธีว่า 「师若负我，日月无精。我若负师，雷霆灭形」 คือ "หากอาจารย์ทรยศเรา ตะวันเดือนสิ้นแสง หากเราทรยศอาจารย์ ขอให้สายฟ้าทำลายกาย"

นอกจากนี้คัมภีร์ยังมียันต์และวิธีใช้สำหรับงานหลายแบบ ทั้งยันต์ผสานให้คนปรองดองกัน การระงับคดีความและคำนินทา การขอฝน และการปราบสิ่งร้าย พร้อมคำเตือนหลายครั้งว่าไม่ให้ใช้พร่ำเพรื่อ

การบูชาในปัจจุบัน

ศาลเจ้าที่มีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งคือศาลเจ้าอู่เต๋อกง (北港武德宫) ที่อำเภอเป่ยก่าง จังหวัดหยุนหลิน ไต้หวัน วิกิพีเดียระบุว่าเป็นศาลเจ้าเทพโชคลาภห้าทิศแห่งแรกของไต้หวัน สร้างเสร็จและอัญเชิญองค์เข้าประดิษฐานในปี 1980 มีงานใหญ่ประจำปีในวันที่ 15 เดือน 3 และมีเตาเผากระดาษเงินกระดาษทองสูงกว่า 12 เมตรที่สร้างในปี 1984 ซึ่งได้รับการบันทึกในกินเนสส์เมื่อปี 2015 ว่าเป็นเตาใหญ่ที่สุดในโลก ตัวเตาสลักรูปขุนนางสวรรค์ 35 องค์ เมื่อรวมกับจ้าวกงหมิงจึงเป็นสามสิบหกองค์

ในไต้หวันยังมีประเพณีที่เรียกว่า 炸寒单 ในช่วงเทศกาลโคมไฟเดือนอ้าย คนไต้หวันเชื่อว่าท่าน "กลัวหนาว" จึงให้ชายร่างกำยำถอดเสื้อถือกิ่งไม้สวมบทเป็นท่าน แล้วผู้ศรัทธาโยนประทัดใส่เพื่อให้ท่านอุ่นขึ้น พร้อมขอพรไปด้วย ส่วนในจีน วิกิพีเดียระบุว่าศาลเจ้าจ้าวกงที่เขาจ้าวกง เมืองตูเจียงเยี่ยน ถือเป็นวัดต้นสายเพราะเชื่อว่าเป็นที่ที่ท่านสำเร็จธรรม

ในประเทศไทย คำว่าไฉ่ซิ่งเอี๊ยใช้เรียกเทพโชคลาภได้หลายองค์ ผมยังไม่พบแหล่งที่ตรวจสอบได้ซึ่งระบุชื่อศาลเจ้าในไทยที่ตั้งจ้าวกงหมิงในฐานะจอมพลเสวียนถานเป็นองค์ประธาน จึงขอไม่ระบุชื่อศาลเจ้าใดครับ

ชื่อที่มักสับสนกับจอมพลจ้าว

• 赵江 ในห้องสิน: เทียนจวินแซ่จ้าวในยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้า เป็นคนละคนกับจ้าวกงหมิง
• 赵玄朗 สมัยซ่ง: วิกิพีเดียเล่าว่าจักรพรรดิซ่งเจินจงเคยถวายพระนามบรรพบุรุษเทพของราชวงศ์ว่า 赵玄朗 และต่อมาสมัยหยวน–หมิงชื่อนี้ค่อย ๆ ถูกรวมเข้ากับจ้าวกงหมิง ชื่อตัว 朗 ในคัมภีร์จึงอาจมีที่มาซับซ้อนกว่าที่เห็น
• ผู้ถือกงล้อทองตัวจริง: แม้ท่านจะได้สมญากงล้อทอง แต่ในบรรพ 237 ผู้ที่ 「左手指顶金轮」 คือรองแม่ทัพ 金轮副元帅 ส่วนบรรพ 235 รองแม่ทัพของท่านชื่อ 黄元益 ก็คือ 涌头大神 ในตำนานเรื่องยาทิพย์
• ชื่อ 张元伯: ชื่อนี้เป็นชื่อเดียวกับที่คัมภีร์บางเล่มใช้เรียกเทวทูตจาง องค์ที่ 1 แต่ในกองของจอมพลจ้าว 张元伯 คือแม่ทัพทิศใต้และเทพโรคระบาดฤดูใบไม้ผลิ ยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกัน
• รองแม่ทัพ 猛烈: ในพิธีสายชิงเวยบรรพ 36 จอมพลจ้าวมีรองแม่ทัพชื่อเหมิ่งเลี่ย ซึ่งไม่ใช่จอมพลเถี่ย 猛烈铁头元帅

มุมมองของผมต่อจอมพลจ้าว

ผมคิดว่าเรื่องของจอมพลจ้าวเป็นตัวอย่างที่ดีมากว่าเทพองค์หนึ่งเปลี่ยนบทบาทตามความต้องการของผู้คนได้อย่างไร จากผู้ส่งโรคในตำราสมัยหนึ่ง กลายเป็นผู้คุมโรคในกองทัพของท่านเทียนซือ แล้วกลายเป็นเทพโชคลาภที่คนค้าขายไหว้กันทั่วเอเชีย แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนเลยในคัมภีร์คือเงื่อนไขเรื่องความสุจริต คัมภีร์บอกชัดว่าขอได้เฉพาะเรื่องที่บอกต่อหน้าเทพได้อย่างไม่ละอาย

ในฐานะคนที่เรียนยันต์อสุนีบาต ผมชอบวรรคสัญญาว่า "เมื่อต่างไม่ทรยศกัน ก็ขึ้นเป็นขุนนางของฟ้าด้วยกัน" เพราะมันบอกว่าความสัมพันธ์ระหว่างผู้ประกอบพิธีกับเทพในเต๋าไม่ใช่การขอฝ่ายเดียว แต่เป็นสัญญาที่ทั้งสองฝ่ายต้องรักษา ผมว่าคนที่ไหว้ไฉ่ซิ่งเอี๊ยด้วยใจแบบนี้ จะได้มากกว่าโชคลาภครับ

คำถามที่พบบ่อย

正一玄坛赵元帅 คือใคร

คือจ้าวกงหมิง จอมพลแห่งกรมสายฟ้าผู้รักษาแท่นพิธีของท่านเทียนซือที่เขาหลงหู่ ตาม《道法会元》บรรพ 232 ท่านเป็นผู้บำเพ็ญแห่งเขาจงหนานสมัยฉิน ได้เป็นรองจอมพลแห่งเสินเซียว มีหน้าที่ขับสายฟ้า เรียกฝน ขจัดโรคระบาด ช่วยคดีความ และช่วยการค้าที่สุจริต

จ้าวกงหมิงเป็นเทพโชคลาภมาตั้งแต่แรกหรือไม่

ไม่ใช่ วิกิพีเดียภาษาจีนสรุปว่าท่านเริ่มจากเทพผู้พิทักษ์ธรรม หลังสมัยสุยถังถูกนับเป็นเทพโรคระบาด และค่อย ๆ กลายเป็นเทพโชคลาภตั้งแต่สมัยหยวนถึงหมิง โดยนิยาย《封神演义》ช่วยทำให้ภาพเทพโชคลาภห้าทิศแพร่หลาย

ทำไมจอมพลจ้าวจึงหน้าดำและขี่เสือ

คัมภีร์ 道法会元 บรรพ 232 อธิบายเป็นภาษาธาตุว่า หมวกเหล็กกับแส้เหล็กคือทองที่พบลมปราณน้ำ หน้าดำมีเคราคือลมปราณทิศเหนือ และการขี่เสือคือสัญลักษณ์ของทอง ทั้งหมดรวมกันคือความหมายของทองในน้ำ

ขออะไรจากจอมพลจ้าวได้บ้าง

ตามคัมภีร์ ขอได้ทั้งเรื่องคุ้มครองจากโรคและสิ่งร้าย การคลี่คลายคดีความ ความปรองดอง และการค้าขายที่สุจริต แต่คัมภีร์เตือนว่าถ้าขอในเรื่องที่ไม่เที่ยงธรรม เทพจะลงโทษ

จ้าวกงหมิงกับจ้าวเจียงในห้องสินเป็นองค์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ ในนิยายห้องสิน จ้าวกงหมิงได้รับแต่งตั้งเป็น 金龙如意正一龙虎玄坛真君 ในกลุ่มเทพโชคลาภ ส่วนจ้าวเจียง (赵江) เป็นหนึ่งในยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้า เป็นคนละคน

บทสรุป

正一玄坛赵元帅 หรือจ้าวกงหมิง คือหนึ่งในจอมพลที่มีหลักฐานแน่นที่สุดของชุดนี้ มีคัมภีร์ของตัวเองเก้าบรรพใน《道法会元》 มีรูปลักษณ์ที่คัมภีร์อธิบายเป็นภาษาธาตุ และมีบทบาทชัดเจนในฐานะผู้รักษาแท่นพิธีและผู้ให้รางวัลกับลงโทษในพิธีถ่ายทอดธรรมของสำนักเจิ้งอี ส่วนตำนานยังแยกเป็นหลายสาย ทั้งผู้บำเพ็ญแห่งเขาจงหนาน เทพโรคระบาด เทพร้ายในนิยาย 北游记 และนักพรตขี่เสือในห้องสิน สิ่งที่ผมอยากให้ผู้อ่านจำไว้คือ ก่อนจะเป็นไฉ่ซิ่งเอี๊ยสายบู๊ ท่านคือขุนพลสายฟ้าผู้ถือแส้เหล็ก และโชคลาภที่ท่านให้มีเงื่อนไขเสมอว่าต้องสุจริตครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《道法会元》บรรพ 232 正一玄坛赵元帅秘法 ประวัติ รูปลักษณ์ กองทัพ และ 赵字作用 (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 232 ฉบับข้อความเต็มที่มีวันเกิด 三月十五日生 และชื่อแม่ทัพสี่ทิศ
• 《道法会元》บรรพ 234 正一龙虎玄坛金轮执法如意秘法 ที่ระบุว่าขี่เสือดำ (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 235 รูปลักษณ์หน้าดำอมม่วงและรัศมีเปลวไฟ (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 236 บทนำเรื่องยาทิพย์ 涌头大王 และแท่นพิธีหลงหู่ (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 237 玄坛如意大法 และรองแม่ทัพผู้ถือกงล้อทอง (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 36 神捷勒马玄坛大法 สายชิงเวย (识典古籍)
• 《三教源流搜神大全》บรรพ 3 บท 赵元帅 (วิกิซอร์ซ)
• 《三教源流搜神大全》บรรพ 4 บท 五瘟使者 ที่นับจ้าวกงหมิงเป็นเทพโรคระบาดฤดูใบไม้ร่วง (วิกิซอร์ซ)
• 《北游记》ตอน 祖师下凡收黑气 จ้าวกงหมิงในฐานะเทพร้ายหน้าดำ (วิกิซอร์ซ)
• 《封神演义》ตอนที่ 47 จ้าวกงหมิงแห่งถ้ำหลัวฝู (วิกิซอร์ซ)
• 《封神演义》ตอนที่ 48 คาถา 钉头七箭书 (วิกิซอร์ซ)
• 《封神演义》ตอนที่ 99 การแต่งตั้งเป็น 金龙如意正一龙虎玄坛真君 (วิกิซอร์ซ)
• 《三天秘法》บรรพ 7 ตอนเรียก 赵天君 (识典古籍)
• 《三天秘法》บทเรียกครั้งที่สอง วรรคสัญญา 两无相负 (识典古籍)
• 《三天秘法》บทอวยพร 诸将祝遣 ที่ขอให้ดับความทางราชการและให้ทรัพย์มั่งคั่ง (识典古籍)
• 《三天秘法》ตอน 诸帅名像 รูปลักษณ์ของ 赵朗 (识典古籍)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 玄坛真君 พัฒนาการจากเทพพิทักษ์ธรรมสู่เทพโชคลาภ และประเพณี 炸寒单
• วิกิพีเดียภาษาจีน: ศาลเจ้าอู่เต๋อกง เป่ยก่าง ไต้หวัน
• สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน: สามสิบหกขุนพลสวรรค์ที่มีจ้าวกงหมิง