หลี่กุ่ยจู่ (李诡祖) ไฉ่ซิ้งเอี๊ยทิศตะวันออกเฉียงเหนือ: ไช้เป๊กแชกุน เทพเพิ่มพูนโชคฝ่ายบุ๋น ในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ

หลี่กุ่ยจู่ เขียนว่า 李诡祖 (แต้จิ๋ว ลี้กุ้ยโจ้ว / จีนกลาง หลี่กุ่ยจู่) คือไฉ่ซิงเอี๊ยองค์ที่ 6 ในชุด "ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ" ประจำ ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ คนจีนรู้จักท่านในชื่อ 增福财神 (แต้จิ๋ว เจงฮกไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เจิงฝูฉายเสิน — ไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนโชค) และ 财帛星君 (แต้จิ๋ว ไช้เป๊กแชกุน / จีนกลาง ฉายป๋อซิงจวิน — ดาวแห่งทรัพย์สินและแพรพรรณ) ภาพไฉ่ซิงเอี๊ยหน้าขาว เคราดำ สวมชุดขุนนางสีแดง ถือหยวนเป่าหรือม้วนผ้าเขียนว่า "招财进宝" (แต้จิ๋ว เจียไฉ่จิ่งโป้ / จีนกลาง เจาฉายจิ้นเป่า — เรียกทรัพย์ นำสมบัติเข้าบ้าน) ที่คนไทยเชื้อสายจีนติดบ้านช่วงตรุษจีน ส่วนใหญ่เป็นแบบของท่าน [8][15][16]

ในจีน ไฉ่ซิ้งเอี๊ยได้รับการบูชาเป็น 9 องค์ ประจำแปดทิศกับตรงกลางอีกหนึ่ง ตามคติ "四面八方一个中" (สี่ด้านแปดทิศกับหนึ่งศูนย์กลาง) คนส่วนใหญ่คุ้นกับชุดห้าองค์ 五路财神 (แต้จิ๋ว โหงวโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง อู่ลู่ฉายเสิน) ซึ่งรู้จักกันกว้างกว่า น้อยคนจะรู้ว่ามีถึง 9 องค์ และทุกวันนี้ชุด 9 องค์กำลังเป็นที่นิยมในจีน (อ่านภาพรวมไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ) บทความนี้เล่าเฉพาะองค์ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งแต่ขุนนางที่มีชื่อในหนังสือเทพสมัยหมิง ศิลาจารึกสมัยหยวน ไปจนถึงงานไฉ่ซิ้งกลางปีที่ภาคเหนือของจีนยังจัดกันทุกวันนี้ โดยบอกไว้ทุกจุดว่าเรื่องไหนมีเอกสาร เรื่องไหนเป็นตำนาน และเรื่องไหนแหล่งข้อมูลยังขัดกันอยู่

ข้อมูลด่วน: หลี่กุ่ยจู่ (李诡祖)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	李诡祖 (ตัวเต็ม 李詭祖)
แต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	li2 gui2 zou2 · ลี้กุ้ยโจ้ว
จีนกลาง	Lǐ Guǐzǔ · หลี่กุ่ยจู่
ชื่ออื่น	增福财神 เจงฮกไฉ่ซิ้ง, 增福相公 เจงฮกเสี่ยงกง, 财帛星君 ไช้เป๊กแชกุน, 都天致富财帛星君, 福善平施公
รูปสะกดไทยที่พบ	หลี่กุ่ยจู่, หลี่กุ๋ยจู่, หลี่กุ้ยจู, ไช้เป๊กแชกุน, ไฉ่ป๋อซิงจวิน, ไฉปั้วซินจวิน
ทิศในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ	ตะวันออกเฉียงเหนือ 东北 (แต้จิ๋ว ตังปัก / จีนกลาง ตงเป่ย)
บุ๋นหรือบู๊	บุ๋น 文财神 (แต้จิ๋ว บุ๋นไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เหวินฉายเสิน)
ยุคที่เกิด	ตัวบทสมัยหมิงว่ารับราชการสมัย "魏文帝" (อาจหมายถึงโจผี ค.ศ. 220–226); สื่อจีนปัจจุบันว่าเป็นนายอำเภอฉวีเหลียงสมัยเว่ยเหนือ รัชกาลเซี่ยวเหวินตี้ (ค.ศ. 471–499)
สมัญญาจากราชสำนัก	โฮ่วถัง ค.ศ. 926 神君增福相公; โฮ่วถัง ค.ศ. 927 灵德侯; หยวน ค.ศ. 1329 福善平施公; หมิงยกเข้าศาลขุนนางดี
วันเกิด	17 ค่ำ เดือน 9 (ปี 2569 ตรงกับ 26 ต.ค. 2569)
วันบรรลุธรรม / งานไฉ่ซิ้ง	22 ค่ำ เดือน 7 (ปี 2570 ตรงกับ 23 ส.ค. 2570)
รูปเคารพ	หน้าขาว เคราดำยาว สวมชุดขุนนางสีแดง หมวกขุนนางมีปีก ถือหยูอี่ หยวนเป่า หรืออ่างสมบัติ บางภาพถือม้วนผ้า "招财进宝"
ศาลต้น	增福庙 เมืองเก่าฉวีโจว มณฑลเหอเป่ย (และอีกแห่งที่จือชวน มณฑลซานตง)
เหมาะกับใคร (ตามรายการ EP3 ของ MingPaPa)	ข้าราชการท้องถิ่น ผู้นำชุมชน องค์กรเพื่อสังคม และคนที่อยากให้ทรัพย์งอกจากการทำงานอย่างทุ่มเท

หลี่กุ่ยจู่คือใคร: ขุนนางที่กลายเป็นดาว

หลี่กุ่ยจู่เป็นตัวอย่างชัดของเทพจีนแบบ "คนดีที่ชาวบ้านยกขึ้นเป็นเทพ" เรื่องของท่านซ้อนกันอยู่สามชั้น และแต่ละชั้นมีน้ำหนักหลักฐานไม่เท่ากัน

ชั้น	เนื้อหา	หลักฐาน
ชั้นที่ 1 เอกสาร	ขุนนางชื่อหลี่กุ่ยจู่ มีชื่อในหนังสือรวมเทพสมัยหมิง ได้สมัญญาจากราชสำนักโฮ่วถัง หยวน และหมิง มีศาลและสุสานที่ฉวีโจว	มีตัวบทและจารึก [1][2][3][4]
ชั้นที่ 2 เรื่องเล่าท้องถิ่น	เป็นนายอำเภอที่ปราบจิ้งจอกปีศาจ กั้นน้ำหลาก ใช้เงินเดือนช่วยคนจน ทำงานจนตายในหน้าที่	ตำนานท้องถิ่น บางส่วนบันทึกไว้ตั้งแต่จารึกสมัยหยวน [3][7]
ชั้นที่ 3 ตำนานเทพ	เป็นร่างของดาวไท่ไป๋ (ดาวศุกร์) ลงมาเกิด บนสวรรค์มีตำแหน่ง "都天致富财帛星君" ดูแลเงินทองทั้งแผ่นดิน	ความเชื่อพื้นบ้าน ไม่มีในตัวบทเก่าที่ตรวจได้ [7][8]

หน้าที่ของท่านในตัวบทเก่าไม่ได้พูดถึง "เงิน" ตรง ๆ แต่พูดถึงสิ่งที่ใกล้กว่านั้น คือ ส่วนแบ่งปัจจัยกินอยู่ ที่แต่ละคนควรได้ในแต่ละปี กับ เบี้ยหวัดและเสื้อผ้าของขุนนาง [1][2] ข้อนี้อธิบายได้ดีว่าทำไมภายหลังคนจึงไหว้ท่านขอให้มีกินมีใช้ ไม่ใช่ขอโชคก้อนโต

ข้อมูลของ MingPaPa จากรายการ EP3 สรุปหน้าที่ของท่านไว้ว่า ดูแลเสื้อผ้าและเงินเดือนของขุนนางระดับ 3 ขึ้นไปในราชสำนัก และดูแลเครื่องนุ่งห่ม อาหาร และทรัพย์สินของประชาชนทั่วแผ่นดิน ซึ่งตรงกับตัวบทหนังสือเทพสมัยหมิงทุกประการ [1][2][34]

ชื่อเรียกหลายชื่อ แต่เป็นองค์เดียวกัน

คนที่อ่านโพสต์ไทยมักสับสนว่า "หลี่กุ่ยจู่" กับ "ไช้เป๊กแชกุน" เป็นสององค์หรือองค์เดียว คำตอบคือ ชื่อแรกเป็นชื่อคน ชื่อหลังเป็นชื่อตำแหน่งบนสวรรค์ ที่ตำนานผูกเข้ากับคนคนนี้ ชื่อทั้งหมดที่พบมีดังนี้

ชื่อ	อ่าน	ความหมาย	ที่มา
李诡祖	แต้จิ๋ว ลี้กุ้ยโจ้ว / จีนกลาง หลี่กุ่ยจู่	ชื่อตัว	หนังสือเทพสมัยหมิง [1][2]
增福相公	แต้จิ๋ว เจงฮกเสี่ยงกง / จีนกลาง เจิงฝูเซียงกง	ท่านเสนาบดีผู้เพิ่มวาสนา	หนังสือเทพและจารึก [1][3]
神君增福相公	แต้จิ๋ว ซิ้งกุนเจงฮกเสี่ยงกง / จีนกลาง เสินจวินเจิงฝูเซียงกง	สมัญญาที่ได้ปี ค.ศ. 926	หนังสือเทพ [1][2]
灵德侯	แต้จิ๋ว เล้งเต็กเฮ้า / จีนกลาง หลิงเต๋อโหว	ยศ "โหว" ผู้มีคุณธรรมศักดิ์สิทธิ์ ค.ศ. 927	จารึกสมัยหยวน [3]
福善平施公	แต้จิ๋ว ฮกเสียงเพ้งซีกง / จีนกลาง ฝูซ่านผิงซือกง	ยศ "กง" ผู้ให้พรคนดีและแจกจ่ายอย่างเที่ยงธรรม ค.ศ. 1329	จารึกสมัยหยวน [3]
增福财神	แต้จิ๋ว เจงฮกไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง เจิงฝูฉายเสิน	ไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนโชค	ปฏิทินและภาพพิมพ์ [9][13][26]
财帛星君	แต้จิ๋ว ไช้เป๊กแชกุน / จีนกลาง ฉายป๋อซิงจวิน	ดาวแห่งทรัพย์สินและแพรพรรณ	ตำนาน, ศิลปวัฒนธรรม [15][16]
都天致富财帛星君	แต้จิ๋ว ตูทีตี่ปู่ไช้เป๊กแชกุน / จีนกลาง ตูเทียนจื้อฟู่ฉายป๋อซิงจวิน	ดาวทรัพย์ผู้บันดาลความมั่งคั่งทั่วฟ้า	ตำนาน [7][15]

ชื่อ 福善平施公 มีที่มาน่าสนใจ จารึกสมัยหยวนอธิบายว่ายืมคำจากคัมภีร์อี้จิงสองวลี คือ "ฟ้าให้พรคนดี ลงโทษคนชั่ว" กับ "ชั่งของแล้วแจกจ่ายให้เท่ากัน" [3] ความหมายนี้ไปด้วยกันกับหน้าที่ในตัวบทเก่า คือแบ่งปัจจัยให้แต่ละคนตามส่วนที่ควรได้

ชื่อไทย "ไช้เป๊กแชกุน" มาจากเสียงแต้จิ๋วของ 财帛星君 วิภา จิรภาไพศาลและถาวร สิกขโกศลแห่งศิลปวัฒนธรรมใช้รูปนี้ [15][16] คำว่า "ไช้" กับ "ไฉ่" มาจากอักษร 财 ตัวเดียวกัน คนไทยเชื้อสายจีนออกเสียง "ไฉ่" เมื่อพูดติดกับ "ซิ้ง" ในคำว่าไฉ่ซิ้งเอี๊ย [15]

ประวัติจากเอกสาร: หนังสือเทพสมัยหมิงและศิลาจารึก

ตัวบทเก่าที่สุดที่ตรวจได้

เอกสารเก่าที่สุดที่ผู้เขียนเปิดอ่านตัวบทเองได้มีสองเล่ม และเขียนเรื่องท่านเกือบคำต่อคำเหมือนกัน

1. 《三教源流搜神大全》 (จีนกลาง ซานเจี้ยวหยวนหลิวโซวเสินต้าเฉวียน — ประมวลเทพเซียนสามศาสนา) เล่ม 3 หัวข้อ "增福相公" หนังสือรวมประวัติเทพที่เชื่อว่าเรียบเรียงช่วงหยวนต่อหมิง ฉบับที่เหลือถึงปัจจุบันพิมพ์จากแม่พิมพ์สมัยหมิง [1][32]
2. 《新刻出像增补搜神记》 (จีนกลาง ซินเค่อชูเซี่ยงเจิงปู่โซวเสินจี้ — บันทึกเทพฉบับพิมพ์ใหม่มีภาพประกอบ) เล่ม 6 ฉบับพิมพ์ราว ค.ศ. 1600 ฉบับนี้ใส่หมายเหตุใต้หัวข้อว่า "九月十七日生" คือเกิดวันที่ 17 เดือน 9 [2]

หนังสือเทพสมัยหยวน《新编连相搜神广记》 (จีนกลาง ซินเปียนเหลียนเซี่ยงโซวเสินกว่างจี้) ก็มีข้อความทำนองเดียวกันตามที่เว็บจีนยกมา [6]

ใจความที่ทั้งสองเล่มเขียนไว้ ถอดความเป็นไทยได้ว่า

ท่านหลี่ นามกุ่ยจู่ รับราชการในรัชกาลจักรพรรดิเว่ยเหวินตี้ ดูแลงานในจวนอัครเสนาบดี กลางวันตัดสินคดีที่ไม่เป็นธรรมในโลกมนุษย์ กลางคืนตัดสินความถูกผิดในยมโลก และดูแลเบี้ยหวัดเสื้อผ้าของขุนนางขั้นสามขึ้นไป กับส่วนปัจจัยกินอยู่ที่ชาวบ้านแต่ละคนควรได้ในแต่ละปี ถึงรัชกาลโฮ่วถังหมิงจง ปีเทียนเฉิงที่ 1 จึงได้สมัญญา "神君增福相公" [1][2]

ข้อที่ควรสังเกตคือ ตัวบทเก่าทั้งสองเล่ม ไม่ได้ พูดถึงอำเภอฉวีเหลียง เมืองจือชวน ดาวไท่ไป๋ หรือชื่อ "财帛星君" เลย รายละเอียดเหล่านั้นมาจากศิลาจารึกและปูมเมืองชั้นหลัง ซึ่งจะเล่าต่อไป

ศิลาจารึกสองชิ้น สมัยหยวนและสมัยหมิง

บทความจีนที่เขียนเรื่องท่าน ยกข้อความศิลาจารึกสองชิ้นมาทั้งย่อหน้า ผู้เขียนยังไม่เห็นภาพต้นฉบับ จึงขอติดป้ายว่า 【จารึกที่ถูกยกอ้าง】 [3][4]

จารึกสมัยหยวน: 《福善平施公碑记》 เขียนโดย 胡仲升 (แต้จิ๋ว โอ๊วต๋งเซ็ง / จีนกลาง หูจ้งเซิง) ผู้พิพากษาเมืองกว่างผิง ใจความว่า [3]

• ท่านเป็นคนจือชวน รับราชการสมัยเว่ยเหวินตี้ ออกไปเป็นนายอำเภอ 曲梁 (แต้จิ๋ว เข็กเลี้ยง / จีนกลาง ฉวีเหลียง)
• ตอนนั้นมีจิ้งจอกปีศาจและน้ำหลาก ท่านปราบปีศาจ ช่วยคนจมน้ำ ชาวบ้านจึงตั้งศาลบูชาหลังท่านตาย
• โฮ่วถัง ปีเทียนเฉิงที่ 2 (ค.ศ. 927) ได้ยศ 灵德侯
• สมัยซ่ง รัชศกเสียนผิง (ค.ศ. 998–1003) มีการบูรณะศาลให้ใหญ่โต
• หยวน ปีเทียนลี่ที่ 2 (ค.ศ. 1329) ได้ยศ 福善平施公
• สมัยจิน เมืองถูกไฟไหม้ บ้านเรือนหายหมด แต่ศาลท่านยังตั้งอยู่

จารึกสมัยหมิง: 《重修增福李公祠碑记》 เขียนโดย 王一鹗 (แต้จิ๋ว เฮ้งอิกงัก / จีนกลาง หวังอีเอ้อ) ชาวเมืองฉวีโจว เสนาบดีกรมกลาโหมสมัยว่านลี่ ใจความว่า [3][4]

• อ้างปูมเมืองว่า ท่านเป็นคนจือชวน รับราชการที่ฉวีเหลียงสมัยเว่ยเหวินตี้ "ปราบจิ้งจอกปีศาจ กั้นน้ำหลาก"
• "ราชวงศ์ถังพระราชทาน增福相公 ราชวงศ์หยวนพระราชทาน福善平施公"
• พอถึงราชวงศ์หมิง ทางการยกท่านเข้า 名宦祠 (แต้จิ๋ว เม้งหวงซื้อ / จีนกลาง หมิงฮ่วนฉือ — ศาลขุนนางผู้มีคุณงามความดี) โดยยังใช้สมัญญาเดิม
• ต้นรัชศกเจียจิ้ง ราชสำนักสั่งรื้อศาลเทพนอกทะเบียน แต่ตรวจคุณงามความดีของท่านแล้ว ยกเว้นไม่รื้อ
• ชาวบ้านระดมทุนบูรณะ มีห้องบูชาหลักห้าช่อง ระเบียงสองข้าง ประตูซ้อน หอดนตรี ตำหนักหลัง และเพิ่มวิหารขอบุตร
• สุสานของท่านอยู่ที่หมู่บ้านอันซ่าง (安上村)

นับยศจากราชสำนักได้ "สี่ครั้ง"

ข้อมูลของ MingPaPa บอกว่าระหว่างสมัยห้าราชวงศ์ถึงราชวงศ์หมิง ท่านได้รับแต่งตั้งอย่างเป็นทางการสี่ครั้ง [34] เมื่อเทียบกับเอกสาร นับได้สี่ครั้งพอดี

ครั้ง	ปี	ราชวงศ์	ยศหรือการยกย่อง	หลักฐาน
1	ค.ศ. 926 (天成元年)	ถังยุคหลัง (后唐)	神君增福相公	หนังสือเทพสมัยหมิง 【ยืนยัน】 [1][2]
2	ค.ศ. 927 (天成二年)	ถังยุคหลัง	灵德侯	จารึกหยวน 【จารึกที่ถูกยกอ้าง】 [3]
3	ค.ศ. 1329 (天历二年)	หยวน	福善平施公	จารึกหยวน 【จารึกที่ถูกยกอ้าง】 [3]
4	ต้นราชวงศ์หมิง	หมิง	ยกเข้าศาลขุนนางดี คงสมัญญาเดิม	จารึกหมิง 【จารึกที่ถูกยกอ้าง】 [3][4]

ข้อระวังเรื่อง "ราชวงศ์ถัง": ค.ศ. 926 ตรงกับรัชกาล 后唐明宗 (แต้จิ๋ว เหาทั้งเม้งจง / จีนกลาง โฮ่วถังหมิงจง) ของ ราชวงศ์ถังยุคหลัง ในสมัยห้าราชวงศ์ ไม่ใช่ราชวงศ์ถังของหลี่ซื่อหมินซึ่งล่มไปแล้วตั้งแต่ ค.ศ. 907 จารึกหมิงเขียนสั้น ๆ ว่า "唐封" จึงทำให้คนยุคหลังเข้าใจผิดได้ง่าย [3][4]

ปีที่เว็บจีนและเพจไทยเขียนผิด:

• "ปีอู่เต๋อที่ 2 (ค.ศ. 619) ถังเกาจงพระราชทาน财帛星君" ขัดกันเอง เพราะรัชศกอู่เต๋อเป็นของถังเกาจู่ ไม่ใช่ถังเกาจง [7][8][22] และไม่มีเอกสารเก่ารองรับว่ามีการพระราชทานชื่อนี้เลย
• "หยวนซื่อจู่ (ค.ศ. 1295–1307) พระราชทาน福善平施公" ผิดสองชั้น ช่วงปีนั้นเป็นรัชกาลหยวนเฉิงจง และจารึกหยวนเองระบุปีเทียนลี่ที่ 2 คือ ค.ศ. 1329 [3][7]

เว่ยเหวินตี้ หรือ เว่ยเหนือ?

ข้อขัดแย้งใหญ่ที่สุดของประวัติหลี่กุ่ยจู่คือ "ท่านอยู่ยุคไหน"

ฝ่าย	เขียนว่า	ยุค	แหล่ง
ตัวบทหมิงและจารึก	魏文帝 (แต้จิ๋ว หงุ่ยบุ้งตี่ / จีนกลาง เว่ยเหวินตี้)	ถ้าอ่านตรงตัวคือ 曹丕 (แต้จิ๋ว เช้าพี่ / จีนกลาง เฉาพี — สามก๊กฉบับไทยเรียก โจผี) ครองราชย์ ค.ศ. 220–226	[1][2][3]
ปูมเมืองชั้นหลังและสื่อจีนปัจจุบัน	北魏孝文帝 (แต้จิ๋ว ปักหงุ่ยเห่าบุ้งตี่ / จีนกลาง เป่ยเว่ยเซี่ยวเหวินตี้)	ราชวงศ์เว่ยเหนือ ครองราชย์ ค.ศ. 471–499	[4][7][9]

สองยุคนี้ห่างกันกว่า 250 ปี ข้อมูลของ MingPaPa ใช้ฉบับเว่ยเหนือ ซึ่งเป็นฉบับที่สื่อจีนเล่ากันมากที่สุดในปัจจุบัน [34] ส่วนบทความจีนฝ่ายจือชวนตีความ "魏文帝" ว่าเป็นโจผี [3] ผู้เขียนเห็นว่ายังสรุปไม่ได้ จึงวางไว้ทั้งสองแบบ

จือชวน กับ ฉวีโจว: สองเมืองที่ต่างอ้างเป็นบ้านของท่าน

• ฉวีโจว 曲周 (แต้จิ๋ว เข็กจิว / จีนกลาง ฉวีโจว) มณฑลเหอเป่ย คือที่ตั้งอำเภอฉวีเหลียงเดิม ปูมเมือง《曲周县志》ฉบับชุ่นจื้อ (ซ่อมต่อจากฉบับเจียจิ้งและว่านลี่) ยกท่านเป็นขุนนางคนแรกในบัญชีขุนนางของอำเภอ มีศาล "增福财神庙" มีสุสาน "淄川李公墓" และมีจารึกของหวังอีเอ้อ [5]
• จือชวน 淄川 (แต้จิ๋ว จือชวง / จีนกลาง จือชวน) มณฑลซานตง อ้างว่าเป็นบ้านเกิดของท่านที่เขาอู่ซง ชื่อท่านเข้าสู่ปูมเมือง《淄川县志》ในภาคเพิ่มเติมครั้งที่สามปี ค.ศ. 1920 หลังจากชาวจือชวนคนหนึ่งไปเป็นนายอำเภอฉวีโจวสมัยกวางสู แล้วนำเรื่องท่านกลับมาเล่าที่บ้าน [3][5]

ข้อมูลของ MingPaPa อ้างปูมเมืองจือชวนฉบับ ค.ศ. 1920 เรื่องท่านจัดการน้ำท่วม กำจัดภูตผี และรักราษฎรจนตายในตำแหน่ง ซึ่งตรงกับที่บทความจีนเล่า [34][3] ทั้งสองเมืองมีศาลและมี "สุสานท่านหลี่" ของตัวเอง ฝ่ายฉวีโจวมีหลักฐานเอกสารเก่ากว่า ส่วนฝ่ายจือชวนมีเรื่องบ้านเกิด จะถือว่าท่าน "เกิดที่จือชวน ทำงานและตายที่ฉวีโจว" ก็เข้ากันได้กับเอกสารทั้งสองฝ่าย [3][5]

ตำนาน: จิ้งจอกปีศาจ ผู้พิพากษาสองโลก และดาวไท่ไป๋

นายอำเภอปราบจิ้งจอกและน้ำหลาก 【ตำนานท้องถิ่น】

เรื่องที่เก่าที่สุดคือท่านปราบ "จิ้งจอกปีศาจ" และ "กั้นน้ำหลาก" ซึ่งมีในจารึกสมัยหยวนแล้ว [3] ที่ศาล增福庙 (แต้จิ๋ว เจงฮกเบี่ย / จีนกลาง เจิงฝูเมี่ยว) ฉวีโจว ชาวบ้านเล่าว่าตัวศาลตั้งบนจุดที่ท่านจับจิ้งจอก และใต้แท่นรูปเคารพมีบ่อน้ำที่เป็นที่จับปีศาจ [4] คนในพื้นที่เรียกบ่อนี้ว่า "บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์" [31] เรื่องเล่านี้อธิบายภาพนายอำเภอที่ทั้งดูแลชีวิตชาวบ้านและปกป้องจากภัย ซึ่งเป็นแบบที่คนจีนยกขุนนางดีขึ้นเป็นเทพทั่วไป

สื่อจีนรุ่นหลังเติมรายละเอียดว่าท่านซื่อสัตย์ "ใสเหมือนแก้วผลึก" ขุดลอกคลอง ใช้เงินเดือนตัวเองช่วยคนจน และทำงานหนักจนตายในตำแหน่ง [7][9] ข้อมูลดิบในรายการ EP3 ของ MingPaPa เล่าแบบเดียวกัน [34] ส่วนนี้เป็นการเล่าต่อ ไม่มีเอกสารเก่ายืนยันรายละเอียด

ผู้พิพากษากลางวันและกลางคืน 【ตำนานในหนังสือเทพ】

หนังสือเทพสมัยหมิงให้ท่านมีงานสองกะ กลางวันตัดสินความในโลกมนุษย์ กลางคืนตัดสินความในยมโลก [1][2] ภาพพิมพ์ใน《搜神记》ฉบับ ค.ศ. 1600 จึงวาดท่านนั่งโต๊ะตัดสินความ มีสมุดบัญชีวางตรงหน้า และมีเด็กรับใช้ยืนข้าง ภาพนี้ต่างจากภาพไฉ่ซิ้งถือก้อนเงินที่เราคุ้น แต่บอกที่มาของหน้าที่ "จัดสรรส่วนกินอยู่" ได้ชัด เพราะผู้ถือบัญชีคือผู้กำหนดว่าใครได้เท่าไร

ร่างของดาวไท่ไป๋ 【ตำนานพื้นบ้าน】

ความเชื่อที่แพร่หลายที่สุดในปัจจุบันคือ หลี่กุ่ยจู่เป็นร่างของ 太白金星 (แต้จิ๋ว ไท่แป๊ะกิมแช / จีนกลาง ไท่ไป๋จินซิง — ดาวศุกร์) ที่ลงมาเกิด ดาวไท่ไป๋เป็นผู้แทนพระองค์ของ 玉皇大帝 (แต้จิ๋ว เง็กฮ้วงไต่ตี่ / จีนกลาง ยวี่หวงต้าตี้ — คนไทยเรียกเง็กเซียนฮ่องเต้) เป็นเทพธาตุทอง บนสวรรค์มีตำแหน่ง "都天致富财帛星君" ดูแลเงินทองทั้งแผ่นดิน มีใจเมตตาและชอบช่วยคน [7][8][18]

ข้อมูลของ MingPaPa อธิบายที่มาของความเชื่อนี้ไว้ดี ในนิยายไซอิ๋ว เทพไท่ไป๋เป็นผู้เฒ่าใจดีที่ช่วยพูดขอชีวิตซุนหงอคง และช่วยคณะพระถังซัมจั๋งหลายครั้ง เมื่อหลี่กุ่ยจู่ขึ้นชื่อเรื่องโอบอ้อมอารี คนจึงโยงท่านเข้ากับดาวไท่ไป๋ [34] ศิลปวัฒนธรรมก็บันทึกว่าบางตำราถือว่าไช้เป๊กแชกุนคือดาวศุกร์ [16] เรื่องนี้จึงเป็น "ความเชื่อ" ที่มีคนถือจริงทั้งในจีนและไทย แต่ไม่มีในตัวบทเก่า

เรื่องที่แต่งขึ้นใหม่ 【สื่อจีนสมัยใหม่】

เว็บจีนบางแห่งเล่าเรื่องที่ไม่พบในเอกสารเก่า ผู้อ่านควรรู้ไว้เพื่อไม่หยิบไปอ้างเป็นประวัติศาสตร์

• ถังเกาจู่ยกย่องท่านเพราะเป็นคนแซ่หลี่เหมือนกัน และราชวงศ์ถังอ้างเหล่าจื่อ (李耳) เป็นบรรพชน [18] บางเว็บเล่าเลยไปว่าท่านเป็นลูกหลานของเหล่าจื่อ [22]
• พ่อค้าชื่อหวังเอ้อร์โก่วสมัยไคหยวน หมดตัวจะผูกคอตาย แล้วไฉ่ซิ้งปรากฏให้ก้อนเงินและบอกให้ค้าเครื่องแก้ว จนรวยที่สุดในฉางอัน เรื่องนี้อยู่ใน "ประวัติ" สำนวนโบราณที่เขียนขึ้นในปี 2024 [21]
• "บรรพบุรุษถังไท่จง" เพจสายมูของไทยเขียนไว้ [27] ผู้เขียนไม่พบหลักฐานจีนรองรับ

ทำไมกลายเป็นไฉ่ซิ้งเอี๊ย

ขุนนางท้องถิ่นคนหนึ่งกลายเป็นไฉ่ซิ้งที่คนติดรูปทั่วภาคเหนือของจีนได้อย่างไร คำตอบมีอย่างน้อยสี่ทาง

1. หน้าที่เดิมใกล้ไฉ่ซิ้งอยู่แล้ว ตัวบทเก่าให้ท่านดูแล "เบี้ยหวัดขุนนาง" และ "ส่วนปัจจัยกินอยู่ของราษฎรแต่ละปี" [1][2] ใครอยากมีกินมีใช้ จึงไหว้ท่านเป็นธรรมดา
2. ชื่อ "增福" แปลว่าเพิ่มวาสนา คำนี้ฟังเป็นมงคล ใช้กับภาพพิมพ์ปีใหม่ได้ทันที และทำให้ท่านเป็นทั้งเทพ "ฮก" และเทพ "ทรัพย์" ในองค์เดียว สื่อจีนอธิบายว่าคนนิยมท่านเพราะทรัพย์กับวาสนาแทนกันไม่ได้ มีเงินไม่ได้แปลว่ามีสุข [22]
3. ภาพพิมพ์ปีใหม่ 年画 (แต้จิ๋ว นี้อ่วย / จีนกลาง เหนียนฮว่า — ภาพพิมพ์ปีใหม่) ภาพไฉ่ซิ้งหน้าขาวสวมชุดขุนนางที่ขายตามบ้านช่วงตรุษจีนสมัยหมิงชิงเป็นภาพท่าน สื่อจีนบอกว่าแม้ภาพไฉ่ซิ้งบนธนบัตรสมัยชิงและสาธารณรัฐก็คือท่าน [18] ข้อมูลของ MingPaPa เล่าตรงกัน [34] พิพิธภัณฑ์ Nelson-Atkins ในสหรัฐฯ ก็เก็บภาพพิมพ์ชื่อ "增福財神" สมัยปลายชิงถึงต้นสาธารณรัฐ มีก้อนทอง เหรียญ หยูอี่ และอ่างสมบัติอยู่ในภาพ [26]
4. เข้าชุดกับฮก ลก ซิ่ว ในภาพมงคลตรุษจีน ท่านมักยืนร่วมกับสามดาวฮก ลก ซิ่ว และเทพแห่งความยินดี จนเกิดชุด 福禄寿财喜 (แต้จิ๋ว ฮกลกซิ่วไฉ่ฮี่ / จีนกลาง ฝูลู่โซ่วฉายสี่) [7][14] คำมงคล "招财进宝" ก็เชื่อกันว่ามาจากม้วนผ้าในมือท่าน [14] ใครสนใจกลุ่มดาวฮก ลก ซิ่ว อ่านต่อได้ที่ กำเนิดฮก ลก ซิ่ว จากดาวนพเคราะห์สู่เทพประจำบ้าน

ไฉ่ซิ้งองค์แรกที่ถูกแย่งตำแหน่ง

ถาวร สิกขโกศลเล่าเกร็ดที่ทำให้เห็นภาพชัด นักเขียนเสียดสีปลายราชวงศ์ชิงคนหนึ่งเขียนว่าไฉ่ซิ้งตัวจริงมีชื่อเต็มว่า "都天致富财帛星君" แต่ชาวบ้านกลับไปไหว้เจ้ากงหมิง ไฉ่ซิ้งห้าทิศ และกุมารเรียกทรัพย์แทน จนท่านต้องถอนใจว่าเหลือแต่ยศอันว่างเปล่า [15] วิภา จิรภาไพศาลเรียกไช้เป๊กแชกุนว่า "เทพแห่งทรัพย์สินองค์แรก" [16]

งานวิจัยภาคสนามจีนชิ้นหนึ่งที่สำรวจฉวีโจวเมื่อ ค.ศ. 2018 สรุปทำนองเดียวกันว่า 增福神 เคยนิยมในภาคเหนือ ต่อมาถูกเจ้ากงหมิงและไฉ่ซิ้งองค์อื่นแซง จนนักวิจัยแทบไม่พูดถึง แต่ความเชื่อยังเหลืออยู่ในงานไฉ่ซิ้งของคาบสมุทรเจียวตงและที่ฉวีโจว 【แหล่งเดียว เข้าถึงได้เฉพาะบทคัดย่อ】 ใครอยากรู้จักเจ้ากงหมิงองค์ที่ "แย่งตำแหน่ง" ไป อ่านต่อได้ที่ เทพเจ้าสายฟ้า 正一玄坛赵元帅 และในชุดนี้ที่ จ้าวกงหมิง ทิศเหนือ

ทิศตะวันออกเฉียงเหนือในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ

5 องค์ที่คนคุ้น กับ 9 องค์ที่น้อยคนรู้

คนจีนบูชาไฉ่ซิ้งเอี๊ยเป็น 9 องค์ ประจำแปดทิศกับตรงกลาง ตามคติ "四面八方一个中" คือสี่ด้านแปดทิศกับหนึ่งศูนย์กลาง ชุดที่คนส่วนใหญ่คุ้นคือ 五路财神 ห้าองค์ห้าทิศ ซึ่งรู้จักกันกว้างกว่าและยอมรับกันมากกว่า น้อยคนรู้ว่ามีถึง 9 องค์ ทุกวันนี้ชุด 9 องค์กำลังเป็นที่นิยมในจีน [34][30][35] ในรายการ EP3 ของ MingPaPa ผู้ดำเนินรายการเปิดว่าคนทั่วไปรู้ว่าไฉ่ซิ้งมีปางบุ๋นปางบู๊ บางคนรู้ว่ามี 5 องค์ แต่น้อยคนจะทราบว่ามี 9 องค์ประจำทิศทั้งแปดรวมตรงกลาง [34]

ในชุด 九路财神 (แต้จิ๋ว เก้าโหล่วไฉ่ซิ้ง / จีนกลาง จิ่วลู่ฉายเสิน) หลี่กุ่ยจู่คือ "东北财神" ไฉ่ซิ้งทิศตะวันออกเฉียงเหนือ [34][30] ถ้าวาดเป็นผังเก้าช่อง ท่านอยู่ช่องมุมบนขวาเมื่อหันทิศเหนือขึ้นบน มีปี่กาน (ตะวันออก) กับจ้าวกงหมิง (เหนือ) อยู่สองข้าง

ตะวันตกเฉียงเหนือ	เหนือ	ตะวันออกเฉียงเหนือ
หลิวไห่ฉาน 刘海蟾	จ้าวกงหมิง 赵公明	หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖
ตะวันตก	กลาง	ตะวันออก
กวนอู 关羽	หวังไห่ 王亥	ปี่กาน 比干
ตะวันตกเฉียงใต้	ใต้	ตะวันออกเฉียงใต้
ตวนมู่ซื่อ 端木赐	ฉายหรง 柴荣	ฟ่านหลี 范蠡

ท่านเป็นตัวแทนของอะไรในเก้าองค์

แต่ละองค์ในชุดเก้าทิศเล่าเส้นทางสู่ความมั่งคั่งคนละแบบ ปี่กานคือความเที่ยงตรง กวนอูคือสัจจะ ฟ่านหลีคือกลยุทธ์ หวังไห่คือผู้บุกเบิกการค้า ส่วนหลี่กุ่ยจู่คือ ขุนนางผู้ดูแลปากท้องคน ท่านไม่ได้รวยเอง แต่ทำให้คนในอำเภอมีกินมีใช้ จึงได้ชื่อว่าผู้ "เพิ่มพูนวาสนา"

MingPaPa จับคู่บุคลิกบ้านและงานกับเทพทั้งเก้าไว้ในรายการ EP3 และให้หลี่กุ่ยจู่เป็นองค์ของ ข้าราชการท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และองค์กรเพื่อสังคม ในความหมาย "增福财神 เพิ่มพูนโชคด้วยความทุ่มเท" [34] คือเหมาะกับคนที่ทำงานเพื่อคนอื่น แล้วหวังให้ทรัพย์และวาสนาตามมาจากงานนั้น

แหล่งจีนที่เรียงชุดเก้าทิศไม่ได้อธิบายว่าทำไมจัดท่านไว้ทิศนี้เป็นรายองค์ [30][35] บทความนี้จึงเล่าตามความเชื่อที่มีอยู่ และใช้กรอบของ MingPaPa เป็นหลัก

รูปเคารพ: ดูอย่างไรว่าเป็นองค์นี้

ลักษณะหลัก

ข้อมูลของ MingPaPa บรรยายรูปท่านไว้ครบ [34] เมื่อรวมกับแหล่งจีน ได้ลักษณะดังนี้ [7][8][18][26]

ส่วน	ลักษณะ
ใบหน้า	ขาว อิ่มเอิบ ยิ้ม เคราดำยาว ท่าทางสุภาพ
เครื่องแต่งกาย	ชุดขุนนางสีแดง (บางภาพเป็นชุดขุนนางขั้นหนึ่ง ปักลายมังกร) คาดเข็มขัดหยกหรือผ้าไหม สวมหมวกขุนนางมีปีกสองข้าง
มือหนึ่ง	如意 (แต้จิ๋ว ยู่อี่ / จีนกลาง หรูอี้ — คทาสมปรารถนา)
อีกมือ	元宝 (แต้จิ๋ว ง้วงโป้ / จีนกลาง หยวนเป่า — ก้อนเงินรูปเรือ) หรือ 聚宝盆 (แต้จิ๋ว จู๋โป้พุ้ง / จีนกลาง จวี้เป่าเผิน — อ่างรวมสมบัติ)
ข้อความ	ม้วนผ้าหรือป้ายเขียน "招财进宝"
บริวาร	ในภาพพิมพ์ปีใหม่มักมี 招财童子 (แต้จิ๋ว เจียไฉ่ท้งจื้อ / จีนกลาง เจาฉายถงจื่อ — กุมารเรียกทรัพย์) กับเทพทำกำไรขนาบข้าง

ข้อมูลของ MingPaPa เล่าเพิ่มว่าบางภาพมีเทพผู้ช่วยสองคนถือพัดบังพระอาทิตย์และพระจันทร์อยู่ด้านหลัง และมีมังกรเขียวกับเสือขาวคายเหรียญเงินและหยวนเป่าออกมา หมายถึงทรัพย์ที่ไม่มีวันหมด [34] รายละเอียดนี้ผู้เขียนยังไม่พบภาพตัวอย่างที่ระบุแหล่งได้ จึงติดป้าย 【ข้อมูลเจ้าของ รอภาพยืนยัน】

สามแบบที่พบในศาลจริง

1. แบบหนังสือเทพสมัยหมิง: ขุนนางพลเรือนธรรมดา ไม่มีก้อนเงิน (ภาพ img160 และ img161 ด้านบน)
2. แบบภาพพิมพ์ปีใหม่และรูปติดบ้าน: หน้าขาว ชุดแดง ถือหยูอี่และหยวนเป่า แบบนี้แพร่ไปทั่วจีนและถึงไทย
3. แบบศาลเล็กในฮ่องกง: ชาวกวางตุ้งเรียกท่านว่า 财帛星君 ตั้งเป็นซุ้มข้างศาลใหญ่ รูปปั้นพื้นบ้านอาจทาหน้าทองและสวมชุดสีอื่น แต่ป้ายชื่อบอกชัดว่าเป็นองค์ไหน [24][25]

แยกจากองค์อื่นที่หน้าตาคล้ายกัน

องค์	จุดสังเกต
หลี่กุ่ยจู่ / ไช้เป๊กแชกุน	หน้าขาว ชุดแดง ถือหยูอี่กับหยวนเป่าหรืออ่างสมบัติ มีม้วน "招财进宝"
ปี่กาน	ชุดขุนนางพลเรือนเหมือนกัน แต่บางรูป มือแนบอก ตรงตำแหน่งหัวใจที่ถูกควัก
ฟ่านหลี	มักแต่งแบบคหบดี ถืออ่างสมบัติ ไม่มีม้วนอักษร
จ้าวกงหมิง	หน้าดำ สวมเกราะ ขี่เสือดำ ถือแส้ (ปางบู๊ คนละแบบชัดเจน)
天官 (แต้จิ๋ว ทีกัว / จีนกลาง เทียนกวน — ขุนนางสวรรค์)	ชุดขุนนางคล้ายกัน แต่ม้วนผ้าเขียน "天官赐福" ไม่ใช่ "招财进宝"

วันสำคัญ: 22 ค่ำ เดือน 7 และ 17 ค่ำ เดือน 9

ข้อมูลของ MingPaPa ให้วันไว้สองวัน คือวันเกิด 17 ค่ำ เดือน 9 และวันบรรลุธรรม 22 ค่ำ เดือน 7 [34] ทั้งสองวันมีหลักฐานจีนรองรับ

วัน	ความหมาย	หลักฐาน	ปี 2569	ปี 2570
22 ค่ำ เดือน 7	วันบรรลุธรรม / "วันเกิดไฉ่ซิ้ง" / 财神节 (แต้จิ๋ว ไฉ่ซิ้งโจ่ย / จีนกลาง ฉายเสินเจี๋ย — เทศกาลไฉ่ซิ้ง)	ตำราฤกษ์《玉匣记》 (จีนกลาง ยวี่เสียจี้) เขียนว่า "วันที่ 22 เดือน 7 วันประสูติไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนโชค" และปูมเมืองเหวยเซี่ยน《潍县志稿》ปีหมินกั๋วที่ 30 บันทึกว่าร้านค้าใหญ่เล็กตั้งเครื่องเซ่นทุกร้าน [9][10] ปฏิทินจีนพิมพ์ "增福财神诞" ตรงวันนี้ [13]	3 ก.ย. 2569 (ผ่านแล้ว)	23 ส.ค. 2570
17 ค่ำ เดือน 9	วันเกิด	หนังสือเทพ《搜神记》ฉบับราว ค.ศ. 1600 หมายเหตุใต้ชื่อท่านว่า "เกิดวันที่ 17 เดือน 9" 【ยืนยัน: ต้นฉบับ】 [2]	26 ต.ค. 2569	16 ต.ค. 2570

ข้อน่าสังเกตคือ ปฏิทินจีนทั่วไปลงวันที่ 22 เดือน 7 ให้ท่าน แต่วันที่ 17 เดือน 9 กลับพิมพ์เป็นวันของเทพองค์อื่น [13] งานใหญ่ของท่านในจีนปัจจุบันจึงเป็นงานกลางปีเดือน 7 ส่วนวันเกิดเดือน 9 จัดกันเฉพาะที่ศาลต้น ข้อมูลของ MingPaPa บอกว่าที่ฉวีโจวยังจัดพิธีเซ่นไหว้วันที่ 17 เดือน 9 [34]

งานไฉ่ซิ้งกลางปีของภาคเหนือจีน

วันที่ 22 เดือน 7 เป็นงานใหญ่ของภาคเหนือ โดยเฉพาะมณฑลซานตง สื่อจีนเล่าว่าบางถิ่นคึกคักไม่แพ้ตรุษจีน [9][10][29]

• ชิงเต่า: พ่อค้า นักลงทุน และชาวบ้านจุดประทัดตามฤกษ์ บริษัทบางแห่งเลี้ยงเกี๊ยวพนักงานมื้อกลางวัน
• คาบสมุทรเจียวตง: จัดงานไฉ่ซิ้งต่อเนื่อง 3 วัน
• เหวยฟาง: ร้านค้าเตรียมของล่วงหน้าหนึ่งวัน ฉลองสามวัน บ่ายวันงานปิดร้านแล้วตั้ง "ของไหว้สิบสองสี" จุดธูปบูชา
• ผิงตู้: ทุกบ้านตั้งโต๊ะอาหารและจุดประทัด
• ซีหนิง: งานไฉ่ซิ้งเมืองเก่ามีงิ้วสามวัน
• จี๋โม่: งานไฉ่ซิ้งเมืองโบราณจี๋โม่ได้ขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมระดับเขตในปี 2026 【สื่อ】 [12]

งานวิจัยจีนเรื่องงานไฉ่ซิ้งเหวยฟางอธิบายว่า วันนี้อยู่ช่วงพักระหว่างการเก็บเกี่ยวสองรอบ พ่อค้าจึงใช้เป็นวันปิดบัญชีกลางปี และเทพที่ไหว้ในงานซานตงคือหลี่กุ่ยจู่กับกวนอู ไม่ใช่จ้าวกงหมิง [29] ข้อมูลของ MingPaPa เล่าว่าในอดีตงานที่ศาลเจิงฝูยิ่งใหญ่ถึง 8 วัน มีงิ้ว ตลาดนัด และการละเล่น และในขบวนแห่จะมี 善财童子 (แต้จิ๋ว เสียงไฉ่ท้งจื้อ / จีนกลาง ซ่านฉายถงจื่อ — กุมารผู้มีทรัพย์บุญ) เดินนำ โปรยเงินจำลองให้ชาวบ้านแย่งกันเก็บ [34] สื่อจีนรายงานขบวนแห่ไฉ่ซิ้งที่เมืองการค้าโบราณโจวชุน มณฑลซานตง ซึ่งใช้ภาพหลี่กุ่ยจู่หน้าขาวเคราดำนำขบวนเช่นกัน 【สื่อ】

วันที่ 22 เดือน 7 ตกในเดือนเจ็ดจีน ซึ่งคนไทยเชื้อสายจีนคุ้นในฐานะเดือนของวันสารทจีนและการไหว้บรรพบุรุษ งานไฉ่ซิ้งกลางปีจึงมาหลังวันสารทราวหนึ่งสัปดาห์

ของไหว้และการขอพร

ธรรมเนียมภาคเหนือจีน 【สื่อจีนสมัยใหม่】

สื่อจีนสรุปธรรมเนียมวันที่ 22 เดือน 7 เป็นสูตรจำง่าย "กินสี่อย่าง ทำสองเรื่อง เลี่ยงสองข้อ" [9][11]

• กินสี่อย่าง: เกี๊ยว (รูปร่างคล้ายหยวนเป่า) ไส้ผักกาดขาว เพราะ "白菜" เสียงคล้าย "百财" (ร้อยทรัพย์) ไส้กุยช่าย เสียงคล้าย "久财" (ทรัพย์ยั่งยืน) ไส้คื่นช่าย เสียงคล้าย "勤财" (ทรัพย์จากความขยัน) ชาวเจียวตงเรียกเกี๊ยวที่แตกในหม้อว่า "ได้กำไร" บางแหล่งเพิ่มปลาทั้งตัว ผักกาดหอม และขาหมูเข้าไปในสำรับ
• ทำสองเรื่อง: ตั้งโต๊ะไหว้ด้วยเทียนแดง ผลไม้ ขนม และหยวนเป่ากระดาษ แล้วเลี้ยงแขกหรือพนักงาน
• เลี่ยงสองข้อ: ไม่เย็บปักถักร้อยในวันนี้ และไม่ให้ใครยืมเงิน (ดูหัวข้อข้อห้าม)
• งานเหวยฟางใช้ "ของไหว้สิบสองสี" [9]

เว็บจีนสายมูแนะนำว่าของไหว้ชุดเล็กใช้ผลไม้และดอกไม้ สามหรือห้าที่ [11] ไม่มีสำรับเฉพาะองค์ที่บังคับ

ถ้าไหว้แบบไทยเชื้อสายจีน

คนไทยเชื้อสายจีนไม่มีธรรมเนียมเฉพาะของไช้เป๊กแชกุน ส่วนใหญ่ไหว้รวมในวันไหว้ไฉ่ซิ้งเอี๊ยคืนตรุษจีน ใช้ของไหว้ชุดเดียวกับไฉ่ซิ้งองค์อื่น (ดูวิธีไหว้และของไหว้คืนตรุษจีนในบทความหลัก) ถ้าจะไหว้ท่านเป็นการเฉพาะในวันที่ 22 ค่ำ เดือน 7 การยืมธรรมเนียมภาคเหนือจีนมาใช้ เช่นห่อเกี๊ยวกินกันในบ้าน ก็เข้ากับความหมายของวันนี้ดี

บทสวดและคำขอพร

ผู้เขียนค้นหา 宝诰 (บทสรรเสริญแบบเต๋า) เฉพาะของท่านแล้ว ไม่พบฉบับที่ตรวจที่มาได้ เว็บจีนส่วนใหญ่แนะนำเพียงจุดธูป ตั้งของไหว้ แล้วขอพรด้วยใจ [11][19] ข้อคิดที่ MingPaPa ปิดรายการ EP3 ใช้กับองค์นี้ได้ตรงที่สุด คือวลี "君子爱财，取之有道" สุภาพบุรุษรักทรัพย์ แต่ได้มาอย่างชอบธรรม เทพไม่คุ้มครองการโกง และ "เทพคือครู ไม่ใช่ทางลัด" [34] สำหรับเทพที่เป็นขุนนางซื่อตรง การขอพรจึงควรเป็นเรื่องการงานที่สุจริตและการดูแลคนรอบตัว

ศาลเจ้าสำคัญ: จีน ฮ่องกง ไต้หวัน และไทย

ที่ตั้ง	ศาล	สถานะของข้อมูล
ฉวีโจว มณฑลเหอเป่ย	增福庙 หรือ 增福祠 หรือ 财神庙 หมู่บ้านตงเจีย เมืองเก่าฉวีโจว ศาลต้นที่จารึกหมิงบรรยายไว้ มีบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ใต้แท่นเทพ คนท้องถิ่นเชื่อว่าศาลมีมาตั้งแต่ท่านเสียชีวิต อายุกว่า 1,500 ปี	จารึก + สื่อท้องถิ่น [3][4][5][31]
ฉวีโจว	สุสานท่านหลี่ หมู่บ้านอันซ่าง	จารึกหมิง [3][4]
จือชวน มณฑลซานตง	ศาลและสุสานอีกแห่ง อ้างเป็นบ้านเกิดที่เขาอู่ซง	สื่อจีน [7]
ซานตง (ชิงเต่า เหวยฟาง จี๋โม่ โจวชุน)	ไม่ได้มีศาลใหญ่เฉพาะองค์ แต่มีงานไฉ่ซิ้ง 22 ค่ำ เดือน 7 ที่ใหญ่ที่สุด	สื่อ + งานวิจัย [9][12][29]
เหมาซาน มณฑลเจียงซู	อารามเต๋าหยวนหยางกวาน ชวนผู้ศรัทธาไปจุดธูปวันที่ 22 เดือน 7	【โปรโมตวัด】 [20]
ฮ่องกง	ซุ้ม财帛星君 ในศาลเจ้าเทียนโฮ่ว ไท่ปอเก๋า และศาลเจ้ากวนอิม ตงเทาชุน หยวนหลง	ภาพ Wikimedia [24][25]
ไต้หวัน	武圣庙 (แต้จิ๋ว บู๋เส่งเบี่ย / จีนกลาง อู่เซิ่งเมี่ยว — ศาลเจ้ากวนอู) หมู่บ้านเฉิงกงซินชุน เจียวซี อี๋หลาน แท่นฝั่งเสือตั้ง "财帛圣君" คู่กับหมอเทวดาหัวโต๋และเทพดาวดิน กรมวัฒนธรรมอี๋หลานบันทึกว่าเป็นความเชื่อที่พบน้อยในไต้หวัน มากับชาวเกาะต้าเฉินที่อพยพจากเจ้อเจียง	หน่วยงานรัฐ [23]
สิงคโปร์ มาเลเซีย	สื่อจีนอ้างว่ามีศาล财帛星君 หลายแห่ง แต่ผู้เขียนยังไม่พบชื่อศาลที่ตั้งท่านเป็นองค์ประธาน	【รอตรวจ】 [18]
ไทย	ยังไม่พบศาลที่ตั้งไช้เป๊กแชกุนเป็นองค์ประธาน รูปไฉ่ซิ้งปางบุ๋นที่พบตามวัดจีนและศาลเจ้ามักมีป้ายเพียง "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยปางบุ๋น" ช่วงตรุษจีน 2569 ห้างเซ็นทรัล เวสต์เกตตั้งองค์ "ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 ทิศ" ให้คนไหว้ครบชุด	【รอตรวจภาคสนาม】 [28]

ตั้งบูชาตามฮวงจุ้ยแบบ MingPaPa

หัวข้อนี้สรุปจากรายการ EP3 ตอน "9 เทพ 9 ทิศ & ตั้งหิ้งให้ถูกบ้าน" ของ MingPaPa [34] ซึ่งใช้กับไฉ่ซิ้งทุกองค์ แล้วเสริมข้อที่เกี่ยวกับองค์บุ๋นอย่างหลี่กุ่ยจู่โดยเฉพาะ

1. เลือกจุดให้ถูกก่อน

• หา 明财位 (แต้จิ๋ว เม้งไฉ่อุ่ย / จีนกลาง หมิงฉายเว่ย — มุมทรัพย์ที่มองเห็นได้) ในห้องรับแขก คือ มุมทแยงตรงข้ามประตู ประตูเปิดทางขวาใช้มุมทแยงซ้าย ประตูเปิดทางซ้ายใช้มุมทแยงขวา ประตูอยู่กลางใช้ได้ทั้งสองมุม
• จุดนั้นต้อง สว่าง สะอาด โล่ง มีผนังทึบหนุนหลัง ไม่ใช่กระจก ไม่มีตู้หนักกดทับ ไม่วางลำโพงหรือเครื่องที่สั่นแรงไว้ชิด
• ถ้ามีพื้นฐานฮวงจุ้ยทิศบ้าน ให้ดู 暗财位 (แต้จิ๋ว อั่งไฉ่อุ่ย / จีนกลาง อั้นฉายเว่ย — มุมทรัพย์ซ่อน) ตามทิศนั่งทิศหันของบ้านและหลักดาวเหิน 飞星 (แต้จิ๋ว ฮุยแช / จีนกลาง เฟยซิง) ถ้าประตูใหญ่ตรงมุมทรัพย์ซ่อนพอดี เชื่อว่ารับโชคได้แรงขึ้น

2. เลือกองค์ให้เข้าบ้านเข้างาน

MingPaPa แนะนำว่า บ้านอยู่อาศัยเน้นองค์บุ๋น ร้านค้าหรือทีมขายเน้นองค์บู๊ จะตั้งผสมกันก็ได้ถ้าจัดให้เป็นระเบียบ [34] หลี่กุ่ยจู่เป็นองค์บุ๋นที่ดูแล "ปากท้องและเครื่องนุ่งห่ม" จึงเหมาะกับบ้านพักอาศัย สำนักงาน หน่วยงานท้องถิ่น มูลนิธิ และกิจการเพื่อสังคม ให้เลือกองค์หลักที่ตรงตัวที่สุดก่อน 1–2 องค์ แล้วค่อยเพิ่มองค์อื่นอย่างเป็นระเบียบ [34]

3. องค์บุ๋นหันเข้าบ้าน

สื่อจีนด้านฮวงจุ้ยแนะนำตรงกันว่า ไฉ่ซิ้งบุ๋น เช่นไช้เป๊กแชกุนและฮก ลก ซิ่ว ควรหันหน้าเข้าในบ้าน เพื่อส่งทรัพย์เข้ามา ถ้าหันออกนอกบ้านเท่ากับส่งทรัพย์ออก ต่างจากไฉ่ซิ้งบู๊ที่ควรหันออกนอกบ้านหรือหันหาประตูเพื่อกันสิ่งไม่ดี [19][11] 【คำแนะนำฮวงจุ้ยร่วมสมัย】 ข้อนี้เข้ากับที่ MingPaPa เล่าเรื่องกวนอูในรายการ EP3 ว่าองค์บู๊ต้องหันออกนอกบ้านหรือหันหาประตูใหญ่ [34]

4. เสริมชีวิตให้มุมทรัพย์ และสิ่งที่ควรเลี่ยง

• วางต้นไม้ใบหนาเขียวที่ปลูกในดิน (ไม่ใช่ปักน้ำ) และโคมไฟแสงนุ่มที่เปิดได้ประจำ
• เลี่ยงภาพน้ำตกหรือคลื่นทะเลที่มุมทรัพย์ ภาพน้ำไหลออกนอกบ้าน ต้นไม้มีหนาม ใบแหลม หรือไม้เลื้อย
• บ้านที่เปิดประตูหน้าแล้วเห็นประตูหลังตรงกัน ให้กั้นด้วยฉากหรือไม้ประดับ [34]

5. ถ้าตั้งครบชุด 9 ทิศ

ถ้าต้องการตั้งครบเก้าองค์ตามผังด้านบน หลี่กุ่ยจู่อยู่ช่องตะวันออกเฉียงเหนือ ใครที่ตั้งหิ้งเทพอยู่แล้วและอยากรู้หลักการตั้งหิ้งเจ้าที่ในบ้านแบบแต้จิ๋ว อ่านต่อได้ที่ ตี่จู้เอี๊ยะ วิธีตั้งและวิธีไหว้

MingPaPa ปิดหัวข้อนี้ในรายการว่า "ศรัทธาคือไฟ ตำแหน่งคือเตา วางถูกที่ ไฟถึงลุกทน" [34]

ข้อห้ามและข้อควรระวัง

ข้อห้าม	ที่มา	ป้าย
วันที่ 22 เดือน 7 ห้ามเย็บปักถักร้อย เพราะคำว่าเข็มพ้องเสียงกับคำว่ายากจน	สื่อจีน [9]	【สื่อจีนสมัยใหม่】
วันที่ 22 เดือน 7 ห้ามให้ใครยืมเงิน และห้ามพูดคำอัปมงคลหรือทะเลาะกัน	สื่อจีน [9][10]	【สื่อจีนสมัยใหม่】
วันนั้นเลี่ยงหยิบจับของมีคม	เว็บปฏิทินจีน [11]	【สายมู】 ไม่มีที่มาในเอกสารเก่า
องค์บุ๋นห้ามหันออกนอกบ้าน	สื่อฮวงจุ้ยจีน [11][19]	【คำแนะนำร่วมสมัย】
มุมทรัพย์ห้ามมืด รก หรือมีของหนักกดทับ	MingPaPa EP3 [34]	หลักฮวงจุ้ยของผู้เขียน

ข้อควรระวังที่สำคัญกว่าข้อห้ามคือ อย่าหลงเชื่อการขายเครื่องรางหรือพิธีราคาแพงในนามไฉ่ซิ้ง ไฉ่ซิ้งองค์นี้ขึ้นชื่อเรื่องความซื่อตรง จึงไม่เข้ากับการหาเงินที่ไม่ชอบธรรมไม่ว่าทางใด ใครอยากรู้ว่าการไปดูดวงขอโชคได้อะไรจริง อ่านต่อที่ อยากรวยต้องมูจริงไหม ไปดูดวงกับซินแสแล้วได้อะไร

บริบทแต้จิ๋วและไทย

• ชื่อที่คนไทยรู้จัก: คนไทยเชื้อสายจีนแทบไม่เรียกท่านว่า "หลี่กุ่ยจู่" แต่รู้จักในชื่อ ไช้เป๊กแชกุน ตามเสียงแต้จิ๋ว หรือรวม ๆ ว่า "ไฉ่ซิ้งเอี๊ยปางบุ๋น" ศิลปวัฒนธรรมใช้รูป "ไช้เป๊กแชกุน" [15][16]
• รูปติดบ้าน: ภาพไฉ่ซิ้งหน้าขาวชุดขุนนางที่ขายตามเยาวราชช่วงตรุษจีน ส่วนใหญ่เป็นแบบไช้เป๊กแชกุนหรือปี่กาน ไม่ใช่จ้าวกงหมิง [15][16]
• เสียงแต้จิ๋วเท่งไฮ้: 李诡祖 อ่าน li2 gui2 zou2 ตามพจนานุกรมสำเนียงเท่งไฮ้ [33] คนไทยเขียนแซ่ 李 ว่า "ลี้" จึงได้รูป ลี้กุ้ยโจ้ว สำเนียงเท่งไฮ้ไม่มีตัวสะกด -m ดังนั้น 金 ใน 太白金星 จะออกเป็น ging1 แต่คนไทยคุ้นรูป "กิม" ของสำเนียงเมืองแต้จิ๋วมากกว่า [33]
• ภาคใต้จีนกับภาคเหนือจีน: งานใหญ่ของท่านอยู่ภาคเหนือ (ซานตง เหอเป่ย) ฝั่งกวางตุ้งและฮ่องกงใช้ชื่อ财帛星君 เป็นซุ้มเล็ก ส่วนในถิ่นแต้จิ๋วเอง ผู้เขียนยังไม่พบข้อมูลศาลหรือธรรมเนียมเฉพาะของท่าน 【รอตรวจ】
• ในไทยปัจจุบัน: ไทยรัฐและสื่อโหราศาสตร์ไทยเริ่มประกาศ "วันเทวสมภพไฉ่ซิงเอี๊ยปางบุ๋น" ตรงกับ 22 ค่ำ เดือน 7 ตั้งแต่ปี 2567 [17] แสดงว่าวันไฉ่ซิ้งกลางปีของภาคเหนือจีนเดินทางมาถึงไทยแล้ว แต่ยังมาไม่ครบชื่อองค์ (ดูหัวข้อถัดไป)

ข้อผิดที่พบบ่อยในโพสต์ไทย

1. ผูกวัน 22 ค่ำ เดือน 7 กับปี่กาน ไทยรัฐประกาศวันที่ 25 ส.ค. 2567 (ตรงกับ 22 ค่ำ เดือน 7) เป็น "วันเทวสมภพไฉ่ซิงเอี๊ยปางบุ๋น" แล้วอธิบายว่าปางบุ๋นชื่อ "ปี่กาน" [17] แต่ปฏิทินจีนและตำราฤกษ์ผูกวันนี้กับไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนโชค หลี่กุ่ยจู่ [9][10][13] ส่วนปี่กานมีวันของตัวเองคือ 4 ค่ำ เดือน 4 (ดูบทความปี่กาน)
2. "ได้ยศจากราชวงศ์ถัง ค.ศ. 926" ปีนี้เป็นราชวงศ์ถังยุคหลังในสมัยห้าราชวงศ์ ไม่ใช่ราชวงศ์ถังของหลี่ซื่อหมิน [1][2]
3. "ถังเกาจงพระราชทานชื่อ财帛星君ปีอู่เต๋อ" ขัดกันเองและไม่มีเอกสารเก่ารองรับ [7][8]
4. "หลี่กุ่ยจู่เป็นบรรพบุรุษถังไท่จง" ไม่พบหลักฐาน [27]
5. นับไช้เป๊กแชกุนกับหลี่กุ่ยจู่เป็นสององค์ จริง ๆ เป็นองค์เดียวกัน ชื่อแรกเป็นตำแหน่งบนสวรรค์ ชื่อหลังเป็นชื่อคน [7][16]
6. เล่าว่าดาวไท่ไป๋ "คือ" หลี่กุ่ยจู่แบบข้อเท็จจริง เรื่องนี้เป็นความเชื่อพื้นบ้าน ไม่มีในตัวบทเก่า [1][2][7]
7. ใช้ "เว่ยเหวินตี้" กับ "เว่ยเหนือ" ปนกัน สองยุคห่างกันกว่า 250 ปี ควรบอกผู้อ่านว่าเอกสารเขียนไว้สองแบบ [1][4]

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

หลี่กุ่ยจู่คือใคร? หลี่กุ่ยจู่ (李诡祖) คือไฉ่ซิ้งเอี๊ยปางบุ๋นประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือในชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ตามเอกสารเป็นขุนนางที่รับราชการสมัยเว่ย ได้สมัญญา "增福相公" จากราชวงศ์ถังยุคหลังปี ค.ศ. 926 ตำนานเล่าว่าเป็นร่างของดาวไท่ไป๋ และมีตำแหน่งบนสวรรค์ว่า 财帛星君 ดูแลทรัพย์สินเงินทอง

ไช้เป๊กแชกุนกับหลี่กุ่ยจู่เป็นองค์เดียวกันไหม? เป็นองค์เดียวกัน ไช้เป๊กแชกุนคือเสียงแต้จิ๋วของ 财帛星君 ชื่อตำแหน่งบนสวรรค์ ส่วนหลี่กุ่ยจู่คือชื่อคนที่ตำนานผูกกับตำแหน่งนั้น จีนเรียกรวมว่า 增福财神 ไฉ่ซิ้งผู้เพิ่มพูนโชค

ทำไมหลี่กุ่ยจู่อยู่ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ? เป็นตำแหน่งตามชุดไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ (九路财神) ที่คนจีนบูชาอยู่ในปัจจุบัน ท่านคือ "东北财神" อยู่ระหว่างปี่กาน (ตะวันออก) กับจ้าวกงหมิง (เหนือ) MingPaPa จัดท่านเป็นองค์ของข้าราชการท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และองค์กรเพื่อสังคม

วันเกิดไฉ่ซิงเอี๊ยปางบุ๋นตรงกับวันไหน? ถ้าหมายถึงหลี่กุ่ยจู่ วันเกิดคือ 17 ค่ำ เดือน 9 (26 ต.ค. 2569) และวันบรรลุธรรมหรือ "เทศกาลไฉ่ซิ้ง" คือ 22 ค่ำ เดือน 7 (23 ส.ค. 2570) วันที่สื่อไทยเรียก "วันเทวสมภพไฉ่ซิงเอี๊ยปางบุ๋น" คือวันที่ 22 ค่ำ เดือน 7 นี้

ไหว้หลี่กุ่ยจู่ด้วยอะไร หันหน้าทางไหน? ของไหว้พื้นฐานคือผลไม้ ดอกไม้ ธูปเทียน และน้ำชา วันที่ 22 ค่ำ เดือน 7 คนภาคเหนือจีนนิยมกินเกี๊ยวรูปหยวนเป่า ตั้งรูปไว้ที่มุมทรัพย์ทแยงตรงข้ามประตู สว่างและโล่ง และให้องค์บุ๋นหันหน้าเข้าในบ้าน

ต่างจากปี่กานอย่างไร? ทั้งสององค์เป็นไฉ่ซิ้งบุ๋นสวมชุดขุนนาง ปี่กานเป็นอาของพระเจ้าโจ้วสมัยราชวงศ์ซาง ถูกควักหัวใจ รูปเคารพบางแบบจึงมือแนบอก และประจำทิศตะวันออก หลี่กุ่ยจู่เป็นขุนนางท้องถิ่นสมัยเว่ย รูปมักถือหยวนเป่าหรืออ่างสมบัติกับม้วน "招财进宝" และประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ

รูปไฉ่ซิ้งหน้าขาวชุดแดงที่ติดบ้านคือองค์ไหน? ส่วนใหญ่เป็นแบบไช้เป๊กแชกุนหรือหลี่กุ่ยจู่ ดูจากม้วนผ้า "招财进宝" อ่างสมบัติ หรือหยวนเป่าในมือ ถ้าเป็นหน้าดำ สวมเกราะ ขี่เสือ คือจ้าวกงหมิงปางบู๊

ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ครบชุด

ไฉ่ซิ้ง 9 ทิศ ครบชุด (เรียงตามรายการของ MingPaPa)

1. ปี่กาน 比干 — ทิศตะวันออก (บุ๋น)
2. ฉายหรง 柴荣 (ฉายหวางเหย) — ทิศใต้
3. กวนอู 关羽 (กวนกง) — ทิศตะวันตก (บู๊)
4. จ้าวกงหมิง 赵公明 (จ้าวเทียนจวิน) — ทิศเหนือ (บู๊)
5. ตวนมู่ซื่อ 端木赐 (จื่อก้ง) — ทิศตะวันตกเฉียงใต้ (บุ๋น)
6. หลี่กุ่ยจู่ 李诡祖 — ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ (บุ๋น) — บทความนี้
7. ฟ่านหลี 范蠡 (เถาจูกง) — ทิศตะวันออกเฉียงใต้ (บุ๋น)
8. หลิวไห่ฉาน 刘海蟾 — ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
9. หวังไห่ 王亥 — ตรงกลาง

← องค์ก่อนหน้า: ตวนมู่ซื่อ 端木赐 ไฉ่ซิ้งทิศตะวันตกเฉียงใต้ | องค์ถัดไป: ฟ่านหลี 范蠡 ไฉ่ซิ้งทิศตะวันออกเฉียงใต้ →

อ่านภาพรวมไฉ่ซิ้งเอี๊ยทั้ง 9 พระองค์และอู่ลู่ฉายเสิน 5 ทิศ

ประเด็นที่ยังรอตรวจ

1. ยุคของท่าน: "魏文帝" ในตัวบทเก่าหมายถึงโจผี หรือเป็นการเขียนย่อของเว่ยเหนือ ยังต้องตรวจ《曲周县志》ฉบับชุ่นจื้อโดยตรง
2. ต้นฉบับจารึก: ข้อความจารึกสมัยหยวนของหูจ้งเซิงและจารึกสมัยหมิงของหวังอีเอ้อ ผู้เขียนเห็นเพียงการคัดลอกในบทความจีน ยังไม่เห็นภาพหน้าปูมเมือง《广平府志》หรือ《曲周县志》 ปีบูรณะในจารึกหมิงมีสองแบบ (乙未 และ 己未 ค.ศ. 1559)
3. ต้นฉบับ《玉匣记》และ《潍县志稿》 ที่ยืนยันวันที่ 22 เดือน 7 ยังไม่เห็นหน้าจริง
4. บทสรรเสริญเฉพาะองค์ ยังหาฉบับที่ตรวจที่มาได้ไม่พบ
5. รายละเอียดจากข้อมูลเจ้าของ ที่ยังหาแหล่งยืนยันไม่ได้: งานศาลเจิงฝู 8 วัน, พัดบังพระอาทิตย์พระจันทร์ และมังกรเขียวเสือขาวคายเงินในภาพเคารพ
6. ศาลในไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย ที่ตั้งไช้เป๊กแชกุนเป็นองค์ประธาน ต้องสำรวจภาคสนาม
7. ธรรมเนียมในถิ่นแต้จิ๋ว เกี่ยวกับ财帛星君 ยังไม่พบข้อมูล
8. คำอ่านแต้จิ๋ว ของชื่อเฉพาะหลายคำเป็นการถอดเสียงจากพจนานุกรม ยังต้องให้ผู้รู้ตรวจ (ดูรายการคำอ่านที่ส่งมาพร้อมบทความ)

แหล่งอ้างอิง

ป้ายในวงเล็บเหลี่ยมในเนื้อหา: 【ยืนยัน】 = เห็นตัวบทเอง, 【จารึกที่ถูกยกอ้าง】 = เห็นข้อความที่คัดลอกในบทความจีน, 【สื่อจีนสมัยใหม่】 = สื่อเล่าต่อโดยไม่บอกที่มา, 【สายมู】 = เว็บดูดวงหรือเว็บขายของ, 【โปรโมตวัด】 = เนื้อหาของวัดเอง, 【ตำนาน】 = เรื่องเล่าที่พิสูจน์ไม่ได้

1. 《三教源流搜神大全》 卷三 "增福相公" — 维基文库
2. 《新刻出像增补搜神记》 卷之六 "增福相公（九月十七日生）" — 维基文库
3. 李祖炬 "李诡祖的三个封号" (คัดจารึก《福善平施公碑记》ของ胡仲升 สมัยหยวน และ《重修增福李公祠碑记》ของ王一鹗 สมัยหมิง) — 搜狐, 10 เม.ย. 2019
4. "李诡祖增福庙" (ที่มา 中华李氏网) — 族谱网
5. "增福财神李诡祖现象刍谈" (ปูมเมืองฉวีโจว ยงเหนียน จือชวน) — 易奇八字, 21 ก.พ. 2023
6. "九月十七增福财神圣诞" (คัด《搜神广记》และจารึกปีเต้ากวงที่ 26) — 易奇八字
7. "财帛星君 / 李诡祖" — 搜狗百科
8. "民间诸神之文财神" — 今日头条, 31 ส.ค. 2021
9. "明日七月廿二财神节，增福财神成道日" — 网易, 2 ก.ย. 2026
10. "今日七月二十二财神诞" (อ้าง《潍县志稿》และ《玉匣记》) — 腾讯新闻, 4 ก.ย. 2026
11. "农历七月二十二：增福财神李诡祖成道日" 【สายมู】 — 搜狐, 3 ก.ย. 2026
12. "财神节起源揭秘" — 中关村在线
13. 佛历 (ปฏิทินวันเทพ) 2026年09月, 2026年10月, 2027年08月, 2027年10月 — 万年历
14. "财神" — 维基百科 (มีป้ายเตือนเรื่องแหล่งอ้างอิง)
15. ถาวร สิกขโกศล "กำเนิด 'ไฉ่ซิงเอี๊ย' เทพเจ้าแห่งทรัพย์สินของจีน เทวดาที่มาทีหลัง แต่ไฉนดังกว่าองค์อื่น" — ศิลปวัฒนธรรม
16. วิภา จิรภาไพศาล "'ไฉ่สิ่งเอี๊ย' เทพแห่งทรัพย์เป็นใคร? แล้วตรุษจีนไหว้กันตอนไหน?" — ศิลปวัฒนธรรม, 27 ม.ค. 2568
17. "ไหว้เทพเจ้าไฉ่ซิงเอี๊ย ปางบุ๋น 25 ส.ค. 67" — ไทยรัฐออนไลน์, 25 ส.ค. 2567
18. "增福财神财帛星君李诡祖的传说" — 今日头条, 25 ม.ค. 2020
19. "农历七月二十二，恭迎增福财神成道日" 【สายมู】 — 今日头条, 28 ส.ค. 2021
20. "拜财神指南，请收好了！" 【โปรโมตวัด】 — 今日头条, 25 ส.ค. 2024
21. "文财神增福本行记" (งานเขียนร่วมสมัย) — 搜狐, 29 ก.พ. 2024
22. "农历7月22，恭迎增福财神" — 网易, 17 ส.ค. 2022
23. "礁溪成功新村武聖廟虎邊神龕" (คำบรรยายของกรมวัฒนธรรมเทศมณฑลอี๋หลาน) — Wikimedia Commons
24. "Tin Hau Temple, Tai Po Kau Hui — Money God 財帛星君" — Wikimedia Commons
25. "Kwun Yum Temple, Tung Tau Tsuen 02" — Wikimedia Commons
26. "God of Wealth Increasing Blessings (增福財神)" ภาพพิมพ์แกะไม้ปลายชิง–ต้นสาธารณรัฐ — The Nelson-Atkins Museum of Art
27. หมื่นเทพเทวะ (อ.ต้า) "ไฉซิงเอี้ยะ 9 ทิศ 9 ทาง 9 ยุค" 【สายมู】 — Facebook, 12 ก.พ. 2569
28. Central Westgate "สักการะองค์ไฉ่ซิงเอี๊ย 9 ทิศ" — TikTok, ก.พ. 2569
29. "浅析民俗艺术在区域文化中的传承与演变——以潍坊财神节为例" — 原创力文档
30. "九路财神是指：王亥（中）比干（东）…" — 今日头条, 22 ม.ค. 2023
31. "圣水泉" (曲周增福财神庙) — 科易网
32. "三教源流捜神大全 7卷 明刊本" — 红叶山古籍文库
33. 潮州母语 พจนานุกรมเสียงแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้) — mogher.com
34. MingPaPa และ Ken รายการ EP3 "9 เทพ 9 ทิศ & ตั้งหิ้งให้ถูกบ้าน" — ต้นฉบับบทและข้อมูลประกอบรายการของผู้เขียน (ไม่ได้เผยแพร่ออนไลน์)
35. "拜财神到底应该拜谁 九路财神分别是哪九个" — 网易, 17 ก.พ. 2020