แซ่เตี้ยว แซ่จ้าว (赵) มาจากไหน? ประวัติตระกูลจ้าว จากซานซีสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่เตี้ยว หรือแซ่จ้าว คืออักษร 赵 (แต้จิ๋ว เตี้ยว / จีนกลาง จ้าว) ตัวเต็มเขียนว่า 趙 บางแหล่งเขียนชื่อไทยว่า แซ่เจ้า ประมาณการปี 2026 มีคนใช้แซ่นี้ในจีนราว 28.8 ล้านคน อยู่อันดับ 8 ของประเทศตามอันดับทางการปี 2020 หลายคนเคยได้ยินว่าแซ่จ้าวขึ้นต้นหนังสือร้อยแซ่ ซึ่งก็จริงครับ แต่เหตุผลไม่ได้อยู่ที่จำนวนคน

ที่ผมสนใจในแซ่นี้คือประวัติของแซ่ผูกอยู่กับราชวงศ์ซ่ง และลูกหลานเชื้อพระวงศ์ซ่งส่วนหนึ่งได้ลงมาตั้งรกรากถึงเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) และเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ถิ่นเดียวกับบรรพบุรุษของคนแต้จิ๋วจำนวนมากในเมืองไทย

ประเด็นสำคัญ

• 赵 อ่านแต้จิ๋วว่าเตี้ยว อ่านจีนกลางว่าจ้าว เป็นคนละแซ่กับ 张 (แต้จิ๋ว เตีย / จีนกลาง จาง) ที่ชื่อไทยคล้ายกัน
• ต้นแซ่คือเมืองจ้าวเฉิง ซึ่งปัจจุบันอยู่แถบอำเภอหงต้ง มณฑลซานซี
• แซ่จ้าวขึ้นต้นหนังสือร้อยแซ่เพราะเป็นแซ่ของราชวงศ์ซ่ง ไม่ใช่เพราะมีคนมากที่สุด
• ถิ่นเดิมหลักของตระกูลคือเทียนสุ่ยในมณฑลกานซู่
• ในแต้จิ๋วมีเชื้อพระวงศ์ซ่งสามสาย ศาลบรรพชนใหญ่อยู่ที่ตัวเมืองเตี่ยเอี๊ย
• ในไทยยังไม่พบสมาคมแซ่จ้าว เบาะแสที่ดีที่สุดคืออักษรบนป้ายบรรพชนและชื่อจีนของบรรพบุรุษ

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่เตี้ยว แซ่จ้าว (赵)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวย่อ 赵 / ตัวเต็ม 趙
จีนกลาง	จ้าว (Zhào)
แต้จิ๋ว	เตี้ยว (บางบ้านเขียน เตี่ยว)
สำเนียงอื่น	ฮกเกี้ยน tiō · กวางตุ้ง ziu6 · แคะ cau4
ภาษาอังกฤษ	Zhao · Chiu · Teo / Teoh · Tio
อันดับในจีน	อันดับ 8 (อันดับทางการปี 2020) · อันดับ 1 ในหนังสือร้อยแซ่
จำนวนคน	ราว 28.8 ล้านคน (ประมาณการปี 2026)
มณฑลที่มีมากที่สุด	ยังไม่มีตัวเลขทางการยืนยัน ข้อมูลรุ่นก่อนระบุว่าเป็นซานตง
ถิ่นเดิมของตระกูล	เทียนสุ่ย 天水 (แต้จิ๋ว ทีจุ้ย / จีนกลาง เทียนสุ่ย) มณฑลกานซู่
ชื่อหอ	ทีจุ้ยตึ๊ง · ปั่วโป้วตึ๊ง · ฉินเฮ่อถัง
ในแต้จิ๋ว	ราว 5 หมื่นคน (สถิติปี 1994) มากที่สุดที่เตี่ยเอี๊ย รองลงมาคือเท่งไฮ้

แซ่เตี้ยว แซ่จ้าว ภาษาจีนเขียนอย่างไร ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร

ภาษาจีนเขียนว่า 赵 เป็นตัวย่อที่ใช้ในจีนแผ่นดินใหญ่ ส่วนป้ายบรรพชนรุ่นเก่าหรือเอกสารจากไต้หวันและฮ่องกงจะเป็นตัวเต็ม 趙 ทั้งสองแบบคือแซ่เดียวกัน

"จ้าว" และ "เจ้า" มาจากเสียงจีนกลาง ส่วน "เตี้ยว" มาจากเสียงแต้จิ๋ว พจนานุกรม Wiktionary บันทึกเสียงแต้จิ๋วของอักษรนี้ไว้สองแบบตามถิ่น แบบหนึ่งใกล้ "เตี้ยว" อีกแบบใกล้ "เตี้ย" บ้านที่เขียนว่า "เตี่ยว" ก็ไม่ผิด เพราะแต่ละบ้านสะกดกันเอง

ที่ต้องระวังคืออย่าสับสนกับแซ่เตีย แซ่จาง (张) ซึ่งเป็นคนละแซ่ ถ้าไม่แน่ใจ ให้ดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนเป็นหลัก

ภาษาอังกฤษใช้ Zhao ตามพินอิน ฮ่องกงสะกด Chiu สิงคโปร์และมาเลเซียสะกด Teo หรือ Teoh อินโดนีเซียสะกด Tio ในเวียดนามคือ Triệu ส่วนในเกาหลีคือ Jo หรือ Cho ถ้าถามว่าแซ่จ้าวแปลว่าอะไร คำตอบที่ตรงที่สุดคือเป็นชื่อเมืองที่บรรพชนได้รับพระราชทาน

แซ่จ้าวมาจากไหน

ตามขนบประวัติศาสตร์จีน ตระกูลจ้าวสืบจากแซ่ 嬴 (จีนกลาง อิ๋ง) แซ่เดียวกับราชวงศ์ฉิน ผู้ได้แซ่จ้าวคนแรกคือจ้าวฟู่ 造父 (จีนกลาง จ้าวฟู่) สารถีของพระเจ้าโจวมู่หวาง 周穆王 (จีนกลาง โจวมู่หวาง — กษัตริย์ราชวงศ์โจวตะวันตก) ราวศตวรรษที่ 10 ก่อน ค.ศ.

จ้าวฟู่ขับรถม้าพากษัตริย์กลับมาปราบกบฏได้ทันการ จึงได้รับเมืองจ้าวเฉิง 赵城 (จีนกลาง จ้าวเฉิง) แถบอำเภอหงต้ง มณฑลซานซีในปัจจุบัน ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ตามที่วิกิพีเดียภาษาจีนหน้าแซ่จ้าวสรุปไว้

ต่อมาตระกูลจ้าวไปรับราชการที่แคว้นจิ้นจนเป็นขุนนางใหญ่ เมื่อ 403 ปีก่อน ค.ศ. ตระกูลจ้าว เว่ย และหาน แบ่งแคว้นจิ้นเป็นสามส่วน เกิดเป็นแคว้นจ้าว หนึ่งในเจ็ดแคว้นใหญ่ยุคจ้านกั๋ว ก่อนถูกฉินพิชิตเมื่อ 222 ปีก่อน ค.ศ.

ปี ค.ศ. 960 จ้าวควงอิ้น 赵匡胤 (จีนกลาง จ้าวควงอิ้น) ตั้งราชวงศ์ซ่ง หนังสือ 百家姓 (แต้จิ๋ว แปะเกแซ่ / จีนกลาง ไป่เจียซิ่ง — หนังสือร้อยแซ่) ที่แต่งในสมัยนี้จึงวางแซ่จ้าวไว้เป็นแซ่แรก เพราะเป็นแซ่ของฮ่องเต้ ไม่ใช่เพราะมีคนมากที่สุด เรื่องนี้ผมเล่าไว้ในตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026ด้วย

สาย	ที่มา	ความน่าเชื่อถือ
สายหลักจากแซ่ 嬴	จ้าวฟู่ได้เมืองจ้าวเฉิง	มีใน 史记 (จีนกลาง สื่อจี้ — บันทึกประวัติศาสตร์) ซึ่งเขียนห่างจากเหตุการณ์ราว 800 ปี จึงเป็นขนบประวัติศาสตร์ ส่วนที่ย้อนไกลกว่านั้นเป็นตำนาน
ได้รับพระราชทานแซ่	ชาวซยงหนูและชนเผ่าทางใต้บางกลุ่ม	มีบันทึกในประวัติศาสตร์ราชวงศ์
ชาวแมนจูเปลี่ยนแซ่	หลายตระกูลเปลี่ยนมาใช้แซ่จ้าวหลังราชวงศ์ชิงล่มในปี 1911	มีบันทึก แต่ไม่ได้สืบสายจากราชวงศ์ซ่ง

ถิ่นเดิมของตระกูลและชื่อหอบรรพชน

เมื่อแคว้นจ้าวล่ม ราชวงศ์ฉินย้ายเชื้อพระวงศ์จ้าวไปทางตะวันตก ลูกหลานกลายเป็นตระกูลใหญ่ที่เทียนสุ่ย เทียนสุ่ยจึงเป็นถิ่นเดิมหลักของแซ่จ้าว ส่วนราชวงศ์ซ่งถือว่าตนสืบจากสายจัวจวิ้น 涿郡 (จีนกลาง จัวจวิ้น) ในเหอเป่ย

ชื่อหอ	คำอ่าน	ที่มา
天水堂	แต้จิ๋ว ทีจุ้ยตึ๊ง / จีนกลาง เทียนสุ่ยถัง	ตั้งตามถิ่นเดิมเทียนสุ่ย ใช้มากที่สุดในหมู่ชาวจีนโพ้นทะเล
半部堂	แต้จิ๋ว ปั่วโป้วตึ๊ง / จีนกลาง ปั้นปู้ถัง	จากจ้าวผู่ 赵普 (แต้จิ๋ว เตี้ยวโผว / จีนกลาง จ้าวผู่) อัครมหาเสนาบดีที่เล่ากันว่าใช้คัมภีร์หลุนอวี่เพียงครึ่งเล่มช่วยปกครองแผ่นดิน
琴鹤堂	จีนกลาง ฉินเฮ่อถัง	จากจ้าวเปี้ยน 赵抃 (จีนกลาง จ้าวเปี้ยน) ขุนนางตงฉินที่ไปรับตำแหน่งโดยมีเพียงพิณหนึ่งตัวกับนกกระเรียนหนึ่งตัว

เว็บไซต์สมุดลำดับสกุล Zupuluรวบรวมชื่อหออื่น ๆ และกลอนคู่หน้าศาลไว้ ส่วนที่เทียนสุ่ยยังมีพิธีไหว้บรรพชนใหญ่ทุกวันขึ้น 10 ค่ำ เดือน 10 ข่าวพิธีครั้งที่ 15 เมื่อ 29 พฤศจิกายน 2025 บอกว่ามีญาติแซ่จ้าวมาร่วมกว่า 300 คน

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

แซ่จ้าวลงสู่แดนใต้ครั้งแรกกับแม่ทัพจ้าวถัว 赵佗 (จีนกลาง จ้าวถัว) ผู้ตั้งอาณาจักรหนานเยว่ที่กว่างโจวสมัยฉินต่อฮั่น ต่อมาสมัยถัง หานอวี้ 韩愈 (จีนกลาง หานอวี้) เชิญจ้าวเต๋อ 赵德 (แต้จิ๋ว เตี้ยวเต็ก / จีนกลาง จ้าวเต๋อ) มาดูแลการศึกษาที่เมืองแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) เมื่อปี ค.ศ. 819 แต่ไม่มีเอกสารยืนยันว่ามีลูกหลานสายใดเหลืออยู่

ระลอกสำคัญที่สุดเกิดหลังซ่งเสียแผ่นดินทางเหนือในปี 1127 เชื้อพระวงศ์หนีลงใต้ตามราชสำนักซ่งใต้ และเมื่อซ่งใต้ล่มในปี 1279 ก็แตกกระจายไปตามชายฝั่งฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง ข่าวบนเว็บไซต์จีนนิวส์ปี 2014 เล่าว่าเชื้อพระวงศ์จ้าวรั่วเหอ 赵若和 (จีนกลาง จ้าวรั่วเหอ) ไปซ่อนตัวที่จางผู่ 漳浦 (จีนกลาง จางผู่) และทายาทรุ่นที่ 9 สร้างป้อมจ้าวเจียเป่าไว้เมื่อปี 1600

สามสายเชื้อพระวงศ์ซ่งในแต้จิ๋ว

ตามบทความเรื่องตระกูลจ้าวแต้จิ๋วบนเว็บไซต์ท้องถิ่นของเท่งไฮ้ คนแซ่จ้าวแต้จิ๋วส่วนใหญ่ถือว่าสืบจากเชื้อพระวงศ์ซ่ง บรรพบุรุษส่วนมากมาจากเฉวียนโจวและผูเถียน 莆田 (จีนกลาง ผูเถียน) ในฝูเจี้ยน แบ่งเป็นสามสาย

สาย	บรรพชนที่เข้าแต้จิ๋ว	ถิ่นสำคัญ
สายไท่จู่ 太祖派 (จีนกลาง ไท่จู่พ่าย)	จ้าวป๋อเฉวียน 赵伯全 (จีนกลาง จ้าวป๋อเฉวียน) มารับราชการพร้อมบุตร 8 คน ราวปี 1170–1189	หมู่บ้านนั้มโคย 南溪 (แต้จิ๋ว นั้มโคย / จีนกลาง หนานซี) ในถิ่นเท่งไฮ้ มีแต่คนแซ่จ้าวเกือบ 4,000 คน
สายไท่จง 太宗派 (จีนกลาง ไท่จงพ่าย)	จ้าวโหย่วอี้ 赵友益 (จีนกลาง จ้าวโหย่วอี้) สมัยซ่งใต้	เตี่ยเอี๊ย แล้วขยายไปโผวเล้ง (普宁 — จีนกลาง ผู่หนิง)
สายเว่ยหวัง 魏王派 (จีนกลาง เว่ยหวังพ่าย) คนมากที่สุด	จ้าวสือยี 赵时依 (แต้จิ๋ว เตี้ยวซี้อี / จีนกลาง จ้าวสือยี) มารับตำแหน่งที่เตี่ยเอี๊ยปี 1229 แล้วไม่กลับ	ตัวเมืองเตี่ยเอี๊ย และหมู่บ้านเซียนเฉิง 仙城 (จีนกลาง เซียนเฉิง) หมู่บ้านแซ่จ้าวที่ใหญ่ที่สุดในแต้จิ๋ว กว่า 1 หมื่นคน

ศาลบรรพชนใหญ่ของแซ่จ้าวแต้จิ๋วอยู่ที่เตี่ยเอี๊ย ซึ่งปัจจุบันเป็นเขตหนึ่งของเมืองซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) คนท้องถิ่นเรียกว่า 赵厝祠 (แต้จิ๋ว เตี้ยวฉู่ซื้อ / จีนกลาง จ้าวชั่วฉือ — ศาลของบ้านตระกูลจ้าว) ข่าวพิธีเปิดศาลหลังบูรณะปี 2017 บอกว่าศาลมีพื้นที่ราว 1,386 ตารางเมตร ยังรักษารูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยซ่ง และมีญาติจากต่างประเทศมาร่วมพิธี

ข่าวของตระกูลระบุว่าศาลเริ่มสร้างปี 1077 แต่ปีนั้นเร็วกว่าที่จ้าวสือยีมาถึงราว 150 ปี ผมจึงขอถือว่าเป็นคำเล่าของตระกูลมากกว่าหลักฐาน ตัวเลขคนแซ่จ้าวในแต้จิ๋วราว 5 หมื่นคนก็มาจากสถิติปี 1994 และรวมรายสายแล้วไม่ตรงกับยอดรวม จึงเป็นตัวเลขโดยประมาณ

แซ่จ้าวในเมืองไทย

ผมขอบอกตรง ๆ ว่าส่วนนี้มีข้อมูลน้อยที่สุด ในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ในไทยที่เว็บไซต์ thaicn.net รวบรวมไว้ ยังไม่พบสมาคมของแซ่จ้าว การค้นเอกสารภาษาจีนเพิ่มก็ยังไม่พบสมาคม ศาลบรรพชน หรือผู้นำชุมชนแซ่จ้าวในไทย ข้อนี้เป็นช่องว่างของหลักฐาน ไม่ได้แปลว่าไม่มี

คนแซ่จ้าวในไทยน่าจะเป็นกลุ่มเล็กกว่าแซ่ใหญ่อย่างแซ่ตั้งหรือแซ่ลิ้มมาก เพราะฐานในแต้จิ๋วมีเพียงราวห้าหมื่นคน บรรพบุรุษจึงน่าจะมาจากเตี่ยเอี๊ย เท่งไฮ้ หรือฝูเจี้ยนตอนใต้ ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่ยืนยันได้ว่ามาจากแซ่นี้ เบาะแสที่ดีที่สุดจึงอยู่ในบ้านเอง คืออักษรบนป้ายบรรพชน ชื่อจีนของอากงหรือปู่ทวด และชื่อหมู่บ้านเดิม

ถ้าผู้ใหญ่เคยเล่าว่ามาจากเท่งไฮ้ ลองเปิดแผนที่ตำบลและหมู่บ้านของเท่งไฮ้ประกอบการสอบถาม ส่วนเซียนเฉิงเป็นถิ่นชาวจีนโพ้นทะเลที่มีเงินบริจาคจากชาวจีนโพ้นทะเลช่วยโรงเรียน 14 แห่ง แต่ยังไม่พบว่าลูกหลานเซียนเฉิงในไทยตั้งสมาคมแซ่จ้าวของตัวเอง

ทุกวันนี้คนแซ่จ้าวอยู่ที่ไหนในจีน

แซ่จ้าวเป็นแซ่ของคนภาคเหนือเป็นหลัก ข้อมูลการกระจายของแซ่จ้าวจากเว็บไซต์ Vjiazu ระบุว่าซานตง เหอหนาน และเหอเป่ย รวมกันมีราว 36% ของทั้งประเทศ ซานตงมากที่สุดราว 12% แต่เป็นข้อมูลรุ่นก่อน บางบทความออนไลน์ว่าเหอหนานมากที่สุด ยังไม่มีรายงานทางการยืนยัน

แหล่งเดียวกันบอกว่าสมัยซ่งมีคนแซ่จ้าวราว 4.4 ล้านคน เป็นแซ่ใหญ่อันดับ 4 แต่สมัยหมิงเหลือราว 1.6 ล้านคน ตกไปอันดับ 12 ผู้ศึกษาโยงเรื่องนี้กับการที่ราชวงศ์หยวนกวาดล้างเชื้อพระวงศ์ซ่ง และคนแซ่จ้าวจำนวนมากเปลี่ยนแซ่หนีภัย

บุคคลสำคัญแซ่จ้าว

คนแซ่จ้าวที่คนไทยคุ้นชื่อที่สุดคือจูล่ง 赵云 (จีนกลาง จ้าวอวิ๋น) ขุนพลของเล่าปี่แห่งจ๊กก๊ก แม้หลายคนอาจไม่รู้ว่าจูล่งแซ่จ้าว

ชื่อ	จีนกลาง	ยุค	บทบาท
造父	จ้าวฟู่	โจวตะวันตก	ผู้ได้แซ่จ้าวคนแรก
赵武灵王	จ้าวอู่หลิงหวาง	325–299 ปีก่อน ค.ศ.	กษัตริย์แคว้นจ้าว ให้ทหารแต่งกายแบบชนเผ่าและยิงธนูบนหลังม้า
赵佗	จ้าวถัว	ราว 240–137 ปีก่อน ค.ศ.	ผู้ตั้งอาณาจักรหนานเยว่ ชาวเวียดนามเรียก Triệu Đà
赵云	จ้าวอวิ๋น (จูล่ง)	?–ค.ศ. 229	ขุนพลจ๊กก๊กในสามก๊ก
赵匡胤	จ้าวควงอิ้น	ค.ศ. 927–976	จักรพรรดิซ่งไท่จู่ ผู้ตั้งราชวงศ์ซ่ง
赵佶	จ้าวจี๋	ค.ศ. 1082–1135	จักรพรรดิซ่งฮุยจง ศิลปินและนักอักษรศิลป์
赵孟頫	จ้าวเมิ่งฝู่	ค.ศ. 1254–1322	จิตรกรและนักอักษรศิลป์สมัยหยวน เชื้อสายราชวงศ์ซ่ง
赵元任	จ้าวหยวนเริ่น	ค.ศ. 1892–1982	ผู้บุกเบิกภาษาศาสตร์จีนสมัยใหม่

คำสอน ธรรมเนียม และอาหารของตระกูล

คำสอนที่ตระกูลจ้าวยกขึ้นมาบ่อยอยู่ในชื่อหอเอง คือความสุจริตแบบจ้าวเปี้ยนกับพิณและนกกระเรียน และการใฝ่ศึกษาแบบจ้าวผู่กับหลุนอวี่ครึ่งเล่ม

เชื้อพระวงศ์ซ่งกำหนดอักษรประจำรุ่นไว้สายละ 14 ตัว เช่น จ้าวเมิ่งฝู่ใช้อักษร 孟 (จีนกลาง เมิ่ง) ของสายไท่จู่ และจ้าวสือยีใช้อักษร 时 (จีนกลาง สือ) ของสายเว่ยหวัง เว็บไซต์ Zupulu ลงลำดับครบทั้งสามสาย บ้านที่ยังมีชื่อจีนของอากงหรือปู่ทวด ลองเทียบอักษรตัวกลางของชื่อกับลำดับนี้ แต่ควรเทียบกับสมุดลำดับสกุลจริงอีกครั้ง เพราะข้อความบนเว็บมีตัวพิมพ์ผิดบ้าง

ที่ศาลบรรพชนเตี่ยเอี๊ยใช้พิธีถวายสามครั้ง คือ ธูปและชา จอกสุรา และเครื่องเซ่น นำโดยผู้อาวุโสของตระกูล ส่วนอาหาร ผมยังไม่พบอาหารที่ตั้งชื่อตามแซ่จ้าว มีเพียงตำนานพื้นบ้านของซีอานที่โยงขนมปังแช่น้ำแกงเนื้อแกะกับจ้าวควงอิ้น ซึ่งไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

คำถามที่พบบ่อย

แซ่จ้าว มาจากไหน?

แซ่จ้าวสืบจากจ้าวฟู่ สารถีของพระเจ้าโจวมู่หวาง ซึ่งได้รับเมืองจ้าวเฉิงแถบอำเภอหงต้ง มณฑลซานซี ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ต่อมาตั้งแคว้นจ้าว และเป็นแซ่ของราชวงศ์ซ่ง

แซ่เตี้ยว ภาษาจีนเขียนอย่างไร แปลว่าอะไร?

เขียนว่า 赵 ตัวเต็ม 趙 จีนกลางอ่านว่าจ้าว แต้จิ๋วอ่านว่าเตี้ยว ในฐานะแซ่ อักษรนี้มาจากชื่อเมืองจ้าวเฉิงที่บรรพชนได้รับพระราชทาน

แซ่จ้าว ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

พินอินสะกดว่า Zhao ฮ่องกงใช้ Chiu สิงคโปร์และมาเลเซียใช้ Teo หรือ Teoh อินโดนีเซียใช้ Tio

แซ่เตี้ยวกับแซ่เตียเป็นแซ่เดียวกันไหม?

ไม่ใช่ครับ แซ่เตี้ยวคือ 赵 จีนกลางอ่านว่าจ้าว ส่วนแซ่เตียคือ 张 จีนกลางอ่านว่าจาง ชื่อไทยคล้ายกัน จึงควรดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนเป็นหลัก

ทำไมแซ่จ้าวอยู่อันดับแรกในหนังสือร้อยแซ่?

เพราะหนังสือร้อยแซ่แต่งในสมัยราชวงศ์ซ่ง ซึ่งเป็นราชวงศ์ของตระกูลจ้าว ไม่ใช่เพราะมีคนมากที่สุด ปัจจุบันแซ่จ้าวอยู่อันดับ 8 ของจีน มีราว 28.8 ล้านคน

บทสรุป

แซ่จ้าวเริ่มจากสารถีคนหนึ่งที่ได้เมืองเล็ก ๆ ในซานซี กลายเป็นแคว้นในยุคจ้านกั๋ว แล้วขึ้นเป็นแซ่ของราชวงศ์ซ่ง เมื่อราชวงศ์ล่ม ลูกหลานเชื้อพระวงศ์ก็ลงมาถึงแต้จิ๋ว จนมีหมู่บ้านแซ่จ้าวที่เตี่ยเอี๊ยและเท่งไฮ้

เรื่องของแซ่นี้ในไทยยังมีช่องว่างอีกมาก ลูกหลานแซ่เตี้ยวที่มีเรื่องเล่าของอากง ชื่อหมู่บ้านเดิม อักษรประจำรุ่นของบ้าน หรือข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียนไว้ แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะเพิ่มเติมไว้ให้รุ่นต่อไปได้อ่าน

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• หน้าแซ่จ้าว ที่มาของแซ่ ถิ่นเดิม และการกระจาย (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• เสียงอ่านอักษร 趙 ในภาษาจีนถิ่นต่าง ๆ รวมแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน (Wiktionary)
• ที่มาของแซ่จ้าว ชื่อหอ กลอนคู่ และอักษรประจำรุ่น (Zupulu เว็บไซต์สมุดลำดับสกุล)
• การกระจายของแซ่จ้าวตั้งแต่สมัยซ่งถึงปัจจุบัน (Vjiazu)
• ตระกูลจ้าวแต้จิ๋ว ลูกหลานราชวงศ์ซ่ง (เว็บไซต์ท้องถิ่นเท่งไฮ้ chenghai.ccoo.cn)
• พิธีเปิดศาลบรรพชนตระกูลจ้าวที่เตี่ยเอี๊ยหลังบูรณะ (ข่าวจีนนิวส์ เผยแพร่ซ้ำที่ rujiazg.com 2017)
• ป้อมจ้าวเจียเป่าสองแห่ง บรรพชนเป็นเชื้อพระวงศ์ซ่งใต้ (จีนนิวส์ 2014)
• พิธีไหว้บรรพชนหอเทียนสุ่ยครั้งที่ 15 (Sina 2025)