มารบูรพา อึ้งเอี๊ยะซือ จอมยุทธ์ที่ไม่สนคำครหาของโลก

ผมยังจำได้ดีถึงคืนที่นั่งดูมังกรหยกกับพ่อครั้งแรก แล้วเห็นชื่อตัวละครเอ่ยขึ้นมาว่า "อึ้งเอี๊ยะซือ" ผมสะดุดทันทีเพราะแซ่ "อึ้ง" นี้คือแซ่เดียวกับครอบครัวผมเอง ยิ่งพอรู้ว่าคนแต่งเรื่องคือ กิมย้ง (金庸) มีชื่อพ้องกับพ่อผม ความผูกพันกับตัวละครนี้ก็ยิ่งลึกซึ้งขึ้นไปอีกชั้น มันไม่ใช่แค่นิยายกำลังภายในธรรมดา แต่เป็นตัวละครที่ผมรู้สึกว่าเชื่อมโยงกับรากเหง้าตัวเองอย่างประหลาด

ประเด็นสำคัญ

• อึ้งเอี๊ยะซือเป็นหนึ่งใน "ห้ายอดฝีมือแห่งยุค" ที่ได้ฉายามารบูรพา แต่ "เสีย" ในที่นี้หมายถึงการต่อต้านจารีต ไม่ใช่ความชั่วร้าย
• ชื่อ 藥師 (เอี๊ยะซือ) เป็นคำเดียวกับพระนามพระไภษัชคุรุพุทธเจ้า 藥師佛 (เอี๊ยะซือฮุด) หนึ่งในซำเป้าฮุดโจ้ว
• วิชาฝีมือเด่นคือ 落英神劍掌 (ลั่วอิงเสินเจี้ยนจ่าง — ฝ่ามือกระบี่เทพกลีบดอกร่วง), 彈指神通 (ถานจื่อเสินทง — ยอดวิชานิ้วดีด) และ 玉簫劍法 (อวี้เซียวเจี้ยนฝ่า — เพลงกระบี่ขลุ่ยหยก)
• ความรักต่อภรรยาผู้ล่วงลับ เฝิงเหิง และความรักแบบพ่อที่มีต่อลูกสาว อึ้งย้ง คือแกนของตัวละครทั้งหมด
• ในภาคต่อ มังกรหยก ภาค 2 (神鵰俠侶) เขาพลิกจากมารบูรพาสู่ผู้ร่วมปกป้องเมืองเซียงหยาง (襄陽) จากทัพมองโกล

ตระกูลอึ้ง ที่มาของชื่อที่ผมมองว่าแยบยล

ผมเป็นคนตระกูลอึ้ง แซ่เดียวกับ 黃藥師 พอผมมาอ่านลึก ๆ ถึงเข้าใจว่ากิมย้งตั้งชื่อตัวละครนี้ไม่ธรรมดาเลย คำว่า "เอี๊ยะ" หรือ "เย่า" (藥) แปลว่ายา ส่วน "ซือ" (師) แปลว่าอาจารย์ รวมกันแล้วคือ "อาจารย์หมอยา" ซึ่งเป็นคำเดียวกับพระนามของพระไภษัชคุรุพุทธเจ้า (藥師佛) หรือที่คนไทยเชื้อสายจีนเรียกกันว่า "เอี๊ยะซือฮุด" หนึ่งในสามพระพุทธเจ้าของซำเป้าฮุดโจ้ว (三寶佛祖 — พระพุทธเจ้าสามพระองค์) ที่มีองค์กลางคือพระศรีศากยมุนีหรือพระพุทธเจ้าสมณโคดม และอีกสององค์คือพระอมิตาภพุทธเจ้ากับพระไภษัชคุรุพุทธเจ้านี้เอง

ในทางพุทธมหายาน พระไภษัชคุรุเป็นพระที่เยียวยาจิตใจ นำพาผู้คนสู่ความหลุดพ้น แต่อึ้งเอี๊ยะซือในนิยายกลับมีบุคลิกตรงข้ามอย่างน่าสนใจ เขาไม่ใช่ผู้เยียวยาใคร แต่กลับเป็นคนที่ไม่สนใจว่าโลกจะมองเขาอย่างไร นี่คือความคิดเห็นส่วนตัวของผมนะครับ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ แต่ผมเชื่อว่ากิมย้งจงใจเล่นกับความย้อนแย้งนี้ ให้ชื่อที่ฟังดูศักดิ์สิทธิ์กลับกลายเป็นเจ้าของฉายา "มาร" ที่คนทั้งยุทธจักรหวาดกลัว

ยังมีอีกทฤษฎีหนึ่งในหมู่แฟนนิยาย เชื่อว่าชื่อ 藥師 อาจมาจากแม่ทัพใหญ่แห่งราชวงศ์ถัง หลี่จิ้ง (李靖) ซึ่งพงศาวดารราชวงศ์ถังฉบับเก่า《舊唐書》บันทึกว่านามเดิมของท่านคือ 藥師 (เย่าซือ) เช่นกัน หลี่จิ้งเป็นทั้งแม่ทัพและนักยุทธศาสตร์ที่เก่งรอบด้าน สอดคล้องกับภาพลักษณ์ของอึ้งเอี๊ยะซือที่เก่งทุกศาสตร์ อย่างไรก็ตาม กิมย้งไม่เคยระบุที่มาชื่อนี้อย่างชัดเจนในต้นฉบับ ทฤษฎีทั้งสองจึงเป็นการตีความของนักอ่านเท่านั้น ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้

ทำไมอึ้งเอี๊ยะซือถึงถูกเรียกว่ามาร แต่ไม่ใช่คนเลว

ในบรรดา "ห้ายอดฝีมือแห่งยุค" อันประกอบด้วย เทพมัชฌิม เฮ้งเตงเอี้ยง (中神通 王重陽 หวังฉงหยาง) ผู้ก่อตั้งสำนักช้วนจินก่า และได้รับการยอมรับว่ามีฝีมือสูงที่สุดในห้าคน, ยาจกอุดร อั้งฉิกกง (北丐 洪七公 หงชีกง), ราชันย์ทักษิณ ต้วนตี่เฮง (南帝 段智興 ต้วนจื้อซิง) ที่ภายหลังบวชเป็นอิดเต็งไต้ซือ และพิษประจิม อาวเอี๊ยงฮง (西毒 歐陽鋒 โอวหยางเฟิง) อึ้งเอี๊ยะซือคือคนที่แปลกแยกที่สุด ฉายา "เสีย" ของเขาไม่ได้แปลว่าทำชั่ว แต่หมายถึงการดูหมิ่นจารีตประเพณีและกฎเกณฑ์สังคมจอมยุทธ์อย่างสิ้นเชิง เขากล้าพูดในสิ่งที่คนอื่นไม่กล้าพูด กล้าทำในสิ่งที่คนอื่นไม่กล้าทำ โดยไม่สนใจว่าใครจะตราหน้าเขาว่าเป็น "มารเฒ่า" (黃老邪 — หวงเหล่าเสีย)

ผมมองว่านี่คือจุดที่ทำให้อึ้งเอี๊ยะซือน่ายกย่องที่สุดในบรรดาจอมยุทธ์ทั้งหมดที่กิมย้งสร้างขึ้น เขาไม่ใช่คนที่ต้องพิสูจน์ตัวเองว่าเป็นวีรบุรุษ ไม่ต้องแบกป้าย "ความกล้าหาญที่แท้จริง" แบบที่ก๊วยเจ๋ง (郭靖 กัวจิ้ง) ทำ แต่เขาใช้ชีวิตตามใจตัวเอง มีเส้นแบ่งถูกผิดในแบบของตัวเอง ในสายตาคนอ่านที่ชื่นชอบเขา นี่คือภาพแทนของอิสรภาพทางจิตวิญญาณ ไม่ต้องเอาใจใคร ไม่ต้องอธิบายให้ใครฟัง ใช้ชีวิตตามหัวใจตัวเองไปจนวันตาย แต่ก็มีนักอ่านอีกกลุ่มที่วิจารณ์ว่าเขารักศักดิ์ศรีตัวเองมากกว่าความยุติธรรม อย่างตอนที่หลี่ม่อโฉว (李莫愁) ก่อกรรมทำเข็ญในยุทธจักรในภาคต่อ เขากลับเลือกที่จะนิ่งเฉยไม่เข้าไปยุ่ง ซึ่งผมเห็นด้วยว่านี่คือจุดอ่อนที่แท้จริงของตัวละครนี้ ไม่ใช่ทุกอย่างที่เขาทำจะสมบูรณ์แบบ

วิชาฝีมือของอึ้งเอี๊ยะซือ ยอดฝีมือที่คิดค้นวิชาขึ้นเอง

จุดที่ทำให้ผมทึ่งที่สุดคือ วิชาของอึ้งเอี๊ยะซือแทบทั้งหมดเป็นวิชาที่เขาคิดค้นขึ้นเอง ไม่ได้รับสืบทอดจากสำนักไหน นี่คือความแตกต่างสำคัญจากยอดฝีมือคนอื่นในห้ายอดฝีมือ วิชาเด่นของเขาได้แก่ 落英神劍掌 (ลั่วอิงเสินเจี้ยนจ่าง — ฝ่ามือกระบี่เทพกลีบดอกร่วง) ที่ท่วงท่าสวยงามราวกับกลีบดอกไม้ร่วงหล่น แต่แฝงพลังทำลายล้างมหาศาล, 彈指神通 (ถานจื่อเสินทง — ยอดวิชานิ้วดีด) วิชาที่ปล่อยพลังภายในผ่านปลายนิ้วได้อย่างแม่นยำและร้ายกาจ และ 玉簫劍法 (อวี้เซียวเจี้ยนฝ่า — เพลงกระบี่ขลุ่ยหยก) ที่ใช้ขลุ่ยหยกเป็นอาวุธ ผสมความอ่อนหวานแบบบัณฑิตเข้ากับการประหัตประหาร คู่กลอนที่ถือเป็นภาพสะท้อนวิชาทั้งชีวิตของเขาคือ 「桃花影落飛神劍，碧海潮生按玉簫」 (เงาดอกท้อร่วงหล่น กระบี่เทพโบยบิน ทะเลครามคลื่นซัด บรรเลงขลุ่ยหยก) ซึ่งตรงกับสองวิชาเด่นข้างต้นพอดี

ที่สำคัญคือ อึ้งเอี๊ยะซือไม่ใช่นักสู้ที่แข็งแกร่งที่สุดในห้ายอดฝีมือ ถ้าเทียบพลังบู๊แบบดิบ ๆ เขายังเป็นรองเฮ้งเตงเอี้ยง แต่ผมกลับมองว่านี่แหละคือความจริงที่ทำให้ตัวละครนี้น่าเชื่อถือ เขาไม่ได้ฝึกวิชาเพื่อเป็นที่หนึ่งของแผ่นดิน แต่เพราะวิชาฝีมือเป็นแค่ส่วนหนึ่งในบรรดาความสนใจของเขา เทียบเท่ากับการดีดพิณ เล่นหมากล้อม จัดสวนดอกท้อ เขาเรียนรู้ 奇門遁甲 (ฉีเหมินตุ้นเจี่ย — วิชาผังภูมิและค่ายกลจีนโบราณ) เรียนแพทย์ คณิตศาสตร์ สถาปัตยกรรม ดนตรี จนแทบไม่มีศาสตร์ใดที่เขาไม่แตะ ผมเชื่อว่ามีแต่นักปราชญ์ที่ทุ่มเทสุดโต่งแบบ Hard Core จริง ๆ เท่านั้นที่จะไปถึงจุดนั้นได้ และนี่คือสิ่งที่ทำให้เขาไม่ใช่แค่ "จอมยุทธ์" แต่เป็น "ปราชญ์แห่งยุทธจักร" อย่างแท้จริง

ภรรยาและลูกสาว ครอบครัวที่อึ้งเอี๊ยะซือไม่เคยเปิดใจให้ใครเห็นง่าย ๆ

ถ้าจะพูดถึงอึ้งเอี๊ยะซือโดยไม่พูดถึงครอบครัวของเขา ก็เหมือนเล่าเรื่องไม่ครบ คนที่สำคัญที่สุดในชีวิตเขามีเพียงสองคน คือภรรยาผู้ล่วงลับ เฝิงเหิง (馮衡) ในฐานะสามี และลูกสาว อึ้งย้ง (黃蓉 หวงหรง) ในฐานะพ่อ หลังจากเฝิงเหิงเสียชีวิต เขาไม่แต่งงานใหม่อีกเลย และเลี้ยงดูอึ้งย้งตามลำพังบนเกาะดอกท้อ พร้อมความทรงจำถึงภรรยาที่ไม่เคยจางหาย

เหตุผลที่เฝิงเหิงเสียชีวิตนั้นน่าสะเทือนใจมาก เธอช่วยสามีวางแผนหลอกจิวแป๊ะทง (周伯通 โจวป๋อทง) ให้เปิดคัมภีร์เก้าอิม (九陰真經 จิ่วอินเจินจิง) เล่มปลายให้ดู ด้วยความจำอันเป็นเลิศที่อ่านครั้งเดียวแล้วจดจำได้หมด เธอจึงนำเนื้อความมาเขียนไว้ให้สามี ต่อมาเมื่อศิษย์สองคน เฉินเสวียนเฟิง (陳玄風) กับเหมยเชาเฟิง (梅超風) ขโมยคัมภีร์ฉบับนั้นหนีไป เธอพยายามเขียนคัมภีร์ขึ้นใหม่จากความจำทั้งที่กำลังตั้งครรภ์ จนร่างกายทรุดโทรม และเสียชีวิตจากการคลอดยากหลังให้กำเนิดอึ้งย้ง เรื่องนี้กลายเป็นบาดแผลที่ฝังลึกในใจอึ้งเอี๊ยะซือไปตลอดชีวิต เขาโกรธจนลงโทษศิษย์อีกสี่คนที่ไม่เกี่ยวข้องด้วยการตัดเอ็นขาและขับไล่ออกจากสำนัก คนภายนอกมองว่าเขาโหดร้ายไร้เมตตา แต่ผมมองว่าความโกรธที่ดูเกินเหตุนี้คือภาพสะท้อนของความรู้สึกผิดที่เขาไม่เคยให้อภัยตัวเองได้ เขาแค่ไม่มีทางระบายความเจ็บปวดออกมาได้ดีไปกว่านี้แล้ว

ส่วนความรักของพ่อที่มีต่ออึ้งย้ง เป็นแบบตามใจสุดขั้ว เพราะเธอคือลูกคนเดียวที่ภรรยาทิ้งไว้ให้ เขาปล่อยให้ลูกสาวเติบโตอย่างอิสระเสรีบนเกาะดอกท้อ ไม่ตีกรอบ ไม่บังคับ ปล่อยให้เธอซุกซนตามประสาเด็กฉลาดแกมโกง จนกลายเป็นอึ้งย้งที่เจ้าเล่ห์และมีเสน่ห์แบบที่ผู้อ่านทั่วโลกชื่นชอบ ตอนที่อึ้งย้งไปหลงรักก๊วยเจ๋ง ชายหนุ่มซื่อบื้อที่ดูไม่มีอะไรโดดเด่นในสายตาคนทั่วไป อึ้งเอี๊ยะซือถึงกับไม่ยอมรับก๊วยเจ๋งเป็นลูกเขยในตอนแรก เพราะห่วงว่าลูกสาวคนเดียวจะไปฝากชีวิตไว้กับคนที่ไม่คู่ควร แต่สุดท้ายเมื่อเห็นว่าลูกสาวตั้งใจแน่วแน่ เขาก็ยอมโอนอ่อนตาม นี่คือความรักแบบพ่อจีนโบราณที่ผมคุ้นเคยดี ปากแข็งข้างนอกแต่ใจอ่อนข้างใน ประนีประนอมด้วยความรักที่ไม่เคยพูดออกมาตรง ๆ

ผมมองว่าความรักของสามีที่มีต่อภรรยา และความรักของพ่อที่มีต่อลูกสาว คือแกนกลางที่ทำให้ตัวละครนี้มีมิติเกินกว่าคำว่า "จอมยุทธ์" ธรรมดา เขาอาจดูเย็นชากับคนแปลกหน้า อาจดูโหดร้ายกับศิษย์ที่ทำผิด แต่ลึก ๆ แล้วเขาคือชายที่รักครอบครัวเหนือสิ่งอื่นใด และยอมแบกรับความเจ็บปวดไว้คนเดียวเพื่อไม่ให้ครอบครัวต้องเป็นทุกข์

ทำไมอึ้งเอี๊ยะซือถึงไม่สนคำครหาของโลก

คำถามนี้ผมคิดว่าเป็นหัวใจของตัวละครทั้งหมด อึ้งเอี๊ยะซือใช้ชีวิตอยู่บนเกาะดอกท้อ ห่างไกลจากยุทธจักร ไม่ไปแก่งแย่งตำแหน่งเจ้ายุทธจักรกับใคร ไม่สนใจว่าคนจะยกย่องหรือประณามเขาอย่างไร เพราะในใจเขามีมาตรวัดถูกผิดของตัวเองที่ไม่ต้องพึ่งพาการรับรองจากสังคม นี่คือสิ่งที่ผมชื่นชมที่สุด เพราะในโลกจริงที่เราอยู่ทุกวันนี้ คนส่วนใหญ่ยังต้องพึ่งพาคำชมหรือความเห็นชอบจากคนรอบข้างเพื่อรู้สึกมีคุณค่า แต่อึ้งเอี๊ยะซือกลับสร้างโลกของตัวเองขึ้นมา เกาะดอกท้อ ดอกไม้ ดนตรี ปรัชญา ครอบครัว และปล่อยให้โลกภายนอกพูดไปตามที่เขาอยากพูด

ในภาคต่อ มังกรหยก ภาค 2 (神鵰俠侶) เมื่อทัพมองโกลบุกเมืองเซียงหยาง อึ้งเอี๊ยะซือผู้ที่ไม่เคยสนใจเรื่องรัฐกิจบ้านเมือง กลับยอมออกจากเกาะดอกท้อ มาวางค่ายกล 二十八宿大陣 (เอ้อร์สือปาซิ่วต้าเจิ้น — ค่ายกลยี่สิบแปดดาวฤกษ์) ที่เขาคิดขึ้นเอง นำกำลังฝ่ายซ่งต่อต้านข้าศึก จากมารบูรพาที่คนกลัว กลายเป็นวีรบุรุษที่คนสรรเสริญ ผมมองว่าจุดนี้แหละคือคำตอบที่ชัดเจนที่สุดว่าทำไมเขาไม่สนคำครหาของโลก เพราะสิ่งที่เขายึดถือไม่ใช่ชื่อเสียงหรือคำนินทา แต่คือแผ่นดินและครอบครัวที่เขารัก เมื่อถึงเวลาที่สิ่งเหล่านั้นตกอยู่ในอันตราย เขาก็พร้อมยืนหยัดโดยไม่ต้องมีใครมาขอร้อง

คำถามที่พบบ่อย

อึ้งเอี๊ยะซือคือใคร

อึ้งเอี๊ยะซือ หรือ 黃藥師 (หวงเย่าซือ) คือหนึ่งในห้ายอดฝีมือแห่งยุคในนิยายมังกรหยกของกิมย้ง เจ้าของฉายามารบูรพา เป็นเจ้าเกาะดอกท้อ ผู้เชี่ยวชาญทั้งแพทย์ ดนตรี ค่ายกล และวิชาฝีมือที่คิดค้นขึ้นเอง

ทำไมอึ้งเอี๊ยะซือถึงถูกเรียกว่ามาร

เพราะเขาดูหมิ่นจารีตและกฎเกณฑ์ของสังคมจอมยุทธ์ กล้าพูดกล้าทำในสิ่งที่คนอื่นไม่กล้า คำว่า "เสีย" หรือ "มาร" ในที่นี้ไม่ได้แปลว่าชั่วร้าย แต่หมายถึงความแตกต่างจากบรรทัดฐานสังคม

ใครสำคัญที่สุดในชีวิตอึ้งเอี๊ยะซือ

ภรรยาผู้ล่วงลับ เฝิงเหิง และลูกสาว อึ้งย้ง ความรักของสามีที่มีต่อภรรยา และความรักของพ่อที่มีต่อลูกสาว คือแกนของตัวละครทั้งหมด แม้ภายนอกจะดูเย็นชา แต่เขาห่วงใยครอบครัวอยู่เสมอ

อึ้งเอี๊ยะซือเก่งวิชาอะไรบ้าง

วิชาเด่นของเขาคือ 落英神劍掌 (ลั่วอิงเสินเจี้ยนจ่าง), 彈指神通 (ถานจื่อเสินทง) และ 玉簫劍法 (อวี้เซียวเจี้ยนฝ่า) นอกจากนี้ยังเชี่ยวชาญแพทย์ ดนตรี คณิตศาสตร์ สถาปัตยกรรม และ 奇門遁甲 (ฉีเหมินตุ้นเจี่ย)

ชื่อ "เอี๊ยะซือ" มาจากไหน

กิมย้งไม่เคยระบุที่มาของชื่อนี้ในต้นฉบับ นักอ่านมีสองทฤษฎี ทฤษฎีแรกมองว่า 藥師 เป็นคำเดียวกับพระนามพระไภษัชคุรุพุทธเจ้า (เอี๊ยะซือฮุด) อีกทฤษฎีมองว่ามาจากแม่ทัพหลี่จิ้งแห่งราชวงศ์ถัง ซึ่งมีนามเดิมว่า 藥師 ทั้งสองจึงเป็นการตีความ ไม่ใช่ข้อสรุปที่ยืนยันได้

บทสรุป

สำหรับผมแล้ว อึ้งเอี๊ยะซือไม่ใช่แค่ตัวละครในนิยายกำลังภายในที่อ่านสนุกเฉย ๆ แต่เป็นภาพแทนของคนที่กล้าใช้ชีวิตตามหัวใจตัวเองอย่างแท้จริง เขาไม่สมบูรณ์แบบ มีจุดอ่อน มีความโกรธที่เกินเหตุ มีความเงียบเฉยในบางเรื่องที่ควรเข้าไปช่วย แต่ก็มีความรักที่ลึกซึ้งต่อครอบครัว มีสติปัญญาที่หาตัวจับยาก และมีความกล้าที่จะยืนอยู่นอกกรอบสังคมโดยไม่ต้องขอโทษใคร ในฐานะคนตระกูลอึ้งที่มาสะดุดกับตัวละครนี้ตั้งแต่เด็ก ผมยังคงมองว่าอึ้งเอี๊ยะซือคือหนึ่งในจอมยุทธ์ในอุดมคติที่กิมย้งสร้างขึ้นมาได้อย่างลึกซึ้งที่สุด ไม่ใช่เพราะเขาเก่งที่สุดในยุทธจักร แต่เพราะเขาซื่อสัตย์กับตัวเองที่สุด และนั่นคือสิ่งที่หายากยิ่งกว่าวิชาฝีมือใด ๆ ในโลกกำลังภายในทั้งหมด

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• รายชื่อตัวละครในมังกรหยก (Wikipedia ภาษาอังกฤษ)
• คัมภีร์จิ่วอินเจินจิง (Wikipedia ภาษาจีน)
• รายชื่อตัวละครในมังกรหยก (Wikipedia ภาษาจีน)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 黃藥師 เรื่องภรรยา คัมภีร์เก้าอิม และคู่กลอนเกาะดอกท้อ
• วิกิพีเดียภาษาไทย: มังกรหยก ชื่อตัวละครและฉายาห้ายอดฝีมือตามฉบับแปลไทย
• วิกิซอร์ซ: 《舊唐書》 เล่ม 67 ชีวประวัติหลี่จิ้ง นามเดิม 藥師