ไม่มีบันทึกว่าซุนฮูหยินโดดน้ำตาย! พงศาวดารสามก๊กเล่าถึงภรรยานักรบที่เล่าปี่ยังหวาดระแวง

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

• คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
• คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉากแต่งงานอยู่ในตอนที่ ๔๕ ของฉบับไทย ฉากจูล่งชิงอาเต๊าอยู่ในตอนที่ ๕๐ และฉากซุนฮูหยินโดดน้ำอยู่ในตอนที่ ๖๕

อักษรจีน (ตัวย่อ)	พินอิน	อ่านแบบจีนกลาง	ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
孙夫人	Sūn fūrén	ซุนฟูเหริน	นางซุนฮูหยิน
孙仁	Sūn Rén	ซุนเหริน	ชื่อที่นิยายฉบับจีนตอนที่ 7 ให้ลูกสาวของซุนเกี๋ยน (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
孙尚香	Sūn Shàngxiāng	ซุนช่างเซียง	ชื่อในงิ้วปักกิ่ง (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
刘备	Liú Bèi	หลิวเป้ย	เล่าปี่
孙权	Sūn Quán	ซุนเฉวียน	ซุนกวน
孙坚	Sūn Jiān	ซุนเจียน	ซุนเกี๋ยน
吴国太	Wú guótài	อู๋กั๋วไท่	นางงอก๊กไถ้ (ตัวละครในนิยาย)
周瑜	Zhōu Yú	โจวอวี๋	จิวยี่
诸葛亮	Zhūgě Liàng	จูเก่อเลี่ยง	ขงเบ้ง
法正	Fǎ Zhèng	ฝ่าเจิ้ง	หวดเจ้ง
赵云	Zhào Yún	จ้าวอวิ๋น	จูล่ง
张飞	Zhāng Fēi	จางเฟย	เตียวหุย
刘禅	Liú Shàn	หลิวซาน	อาเต๊า (ภายหลังคือพระเจ้าเล่าเสี้ยน)
甘夫人	Gān fūrén	กันฟูเหริน	นางกำฮูหยิน
吴懿	Wú Yì	อู๋อี้	งออี้ (พี่ชายของภรรยาคนต่อมาของเล่าปี่)
甘露寺	Gānlù sì	กันลู่ซื่อ	วัดกำลอ
公安	Gōng'ān	กงอาน	เมืองกองอั๋น
夷陵	Yílíng	อี๋หลิง	อิเหลง
芜湖	Wúhú	อู๋หู	อู๋หู (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
裴松之	Péi Sōngzhī	เผยซงจือ	ผู้เขียนอรรถาธิบาย《三国志》 (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
陈寿	Chén Shòu	ตันซิ่ว	ตันซิ่ว ผู้เขียน《三国志》
罗贯中	Luó Guànzhōng	หลัวก้วนจง	ผู้แต่งนิยายสามก๊กฉบับจีน

1. ซุนฮูหยินในนิยาย: เจ้าสาวในกับดักที่รักสามีจริง

นิยายเล่าเรื่องของนางซุนฮูหยิน (孙夫人 ซุนฟูเหริน) กระจายอยู่หลายตอน เริ่มที่ตอนที่ 54 (第五十四回) หลังเล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) เสียนางกำฮูหยินไป จิวยี่ (周瑜 โจวอวี๋) คิดแผนล่อเล่าปี่ไปแต่งงานกับน้องสาวซุนกวน (孙权 ซุนเฉวียน) แล้วจับตัวไว้แลกกับเมืองเกงจิ๋ว จิวยี่บรรยายเจ้าสาวไว้อย่างนี้

「主公有一妹，极其刚勇，侍婢数百，居常带刀，房中军器摆列遍满，虽男子不及。」

"นายของเรามีน้องสาวคนหนึ่ง ใจกล้าแข็งยิ่งนัก มีสาวใช้หลายร้อย ปกติพกดาบประจำตัว ในห้องมีอาวุธวางเรียงเต็มไปหมด แม้แต่ผู้ชายก็สู้ไม่ได้"

แผนพังเพราะนางงอก๊กไถ้ (吴国太) มารดาของซุนกวน ไปดูตัวเล่าปี่ที่วัดกำลอ (甘露寺) แล้วชอบใจ ยกลูกสาวให้จริง ต้นตอนที่ 55 เป็นฉากเข้าห้องหอที่คนจำได้

「玄德见孙夫人房中两边枪刀森列，侍婢皆佩剑，不觉失色。」

"เล่าปี่เห็นในห้องของซุนฮูหยินมีทวนและดาบเรียงรายสองข้าง สาวใช้ทุกคนคาดกระบี่ ก็หน้าซีดโดยไม่รู้ตัว"

ซุนฮูหยินหัวเราะว่า 「厮杀半生，尚惧兵器乎？」 "รบราฆ่าฟันมาครึ่งชีวิต ยังกลัวอาวุธอีกหรือ" แล้วสั่งให้เก็บอาวุธออก จากนั้นนางช่วยสามีหนีกลับเกงจิ๋ว ตวาดขุนพลง่อก๊กที่ไล่ตามจนต้องถอย เรื่องจบลงด้วยเสียงทหารเล่าปี่โห่เยาะจิวยี่ว่า 「周郎妙计安天下，陪了夫人又折兵！」 "แผนวิเศษของจิวยี่ทำให้แผ่นดินสงบ เสียทั้งเจ้าสาวแล้วยังเสียทหาร"

หลายปีต่อมา ซุนกวนหลอกน้องสาวกลับบ้านด้วยข่าวว่ามารดาป่วยหนัก ให้พาอาเต๊าไปด้วย จูล่งกับเตียวหุยไล่ตามชิงอาเต๊าคืนกลางแม่น้ำในตอนที่ 61 (รายละเอียดอยู่ในบทจูล่งสกัดเรือชิงอาเต๊า) นางกลับง่อก๊กไปคนเดียว และนิยายพูดถึงนางอีกครั้งเดียวในตอนที่ 84 หลังเล่าปี่แตกทัพที่อิเหลง

「时孙夫人在吴，闻猇亭兵败，讹传先主死于军中，遂驱车至江边，望西遥哭，投江而死。后人立庙江滨，号曰枭姬祠。」

"ขณะนั้นซุนฮูหยินอยู่ในง่อก๊ก ได้ข่าวว่าทัพแตกที่เซียวถิง (猇亭) มีข่าวลือผิด ๆ ว่าเล่าปี่ตายในสนามรบ จึงนั่งรถไปถึงริมแม่น้ำ มองไปทางตะวันตกแล้วร่ำไห้ จากนั้นโดดแม่น้ำตาย คนรุ่นหลังสร้างศาลไว้ริมแม่น้ำ เรียกว่าศาลเซียวจี"

2. ฉบับไทย: ห้องที่เต็มไปด้วยอาวุธ และการโดดน้ำเพื่อไม่ให้มีผัวสองคน

สามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าฉากห้องหอไว้ในตอนที่ ๔๕ ละเอียดกว่าฉบับจีนเสียอีก

เดิรเข้าไปในห้อง เห็นหญิงคนใช้ทั้งปวงแต่งตัวเหน็บกระบี่เหมือนทหารจะเข้าสู้สงคราม เห็นเครื่องศัสตราวุธต่าง ๆ แขวนพิงไว้เปนอันมาก เล่าปี่ตกใจยืนตลึงอยู่

หญิงแก่คนหนึ่งอธิบายว่านาง "แต่น้อยมารักการสงคราม" ฝึกสาวใช้ให้รำกระบี่ เล่าปี่ขอให้เก็บอาวุธเพราะ "น้ำใจข้าพเจ้านี้คิดครั่นคร้ามนัก" ส่วนซุนฮูหยินก็หัวเราะว่า "ทำการสงครามมาถึงอายุปานนี้แล้วเห็นเครื่องอาวุธยังกลัวอยู่อีกเล่า"

ฉากตายในตอนที่ ๖๕ ของฉบับไทยใส่เหตุผลไว้ในใจของนาง ซึ่งฉบับจีนไม่ได้เขียนไว้

ก็สงสารร้องไห้รักพระเจ้าเล่าปี่ผู้ผัว แล้วคิดว่าเกิดมาเปนผู้หญิงจะให้มีชายต้องถึงสองคนก็ไม่ควรนัก บัดนี้ผัวเราก็ตายแล้ว จะอยู่ไปก็เครื่องเปนราคีอายแกคนทั้งปวง คิดแล้วก็ขึ้นรถขับไปริมฝั่งแม่น้ำโจนลงแม่น้ำตาย

ฉบับไทยจึงทำให้ซุนฮูหยินเป็นแบบอย่างของภรรยาผู้ซื่อสัตย์ต่อสามีคนเดียว และปิดท้ายว่า "คนทั้งปวงก็สรรเสริญนางซุนฮูหยินเปนอันมาก"

3. 《三国志》บันทึกนางไว้ว่าอะไร: สาวใช้ร้อยคนถือดาบ

พงศาวดารไม่มีชีวประวัติของซุนฮูหยินเป็นของตัวเอง ไม่บันทึกแม้แต่ชื่อตัว แต่ประโยคที่บรรยายนางชัดที่สุดกลับอยู่ในที่ที่คาดไม่ถึง คือชีวประวัติหวดเจ้ง (法正 ฝ่าเจิ้ง) ที่ปรึกษาของเล่าปี่

เรื่องเริ่มจากมีคนฟ้องขงเบ้ง (诸葛亮 จูเก่อเลี่ยง) ว่าหวดเจ้งใช้อำนาจแก้แค้นคนตามใจ ขอให้ทูลเล่าปี่ปราม ขงเบ้งตอบว่า

「主公之在公安也，北畏曹公之强，东惮孙权之逼，近则惧孙夫人生变于肘腋之下；当斯之时，进退狼跋，法孝直为之辅翼，令翻然翱翔，不可复制」

"เมื่อนายท่านอยู่ที่กองอั๋น ทางเหนือกลัวความแข็งแกร่งของโจโฉ ทางตะวันออกหวั่นแรงกดดันของซุนกวน ใกล้ตัวก็กลัวว่าซุนฮูหยินจะก่อเหตุขึ้นข้างกาย ตอนนั้นจะไปก็ไม่ได้ จะถอยก็ไม่ได้ หวดเจ้งเป็นผู้ช่วยให้นายท่านโผบินได้ จนไม่มีใครควบคุมได้อีก"

ตันซิ่ว (陈寿 เฉินโซ่ว) อธิบายต่อทันทีว่าทำไมขงเบ้งจึงพูดถึงซุนฮูหยิน

「初，孙权以妹妻先主，妹才捷刚猛，有诸兄之风，侍婢百余人，皆亲执刀侍立，先主每入，衷心常凛凛」

"แต่ก่อน ซุนกวนยกน้องสาวให้เป็นภรรยาเล่าปี่ น้องสาวผู้นี้ปัญญาไว ใจกล้าแข็ง มีแบบอย่างของพี่ชายทั้งหลาย มีสาวใช้กว่าร้อยคน ทุกคนถือดาบยืนเฝ้าด้วยตัวเอง เล่าปี่เข้าไปทุกครั้ง ในใจยังหวาดหวั่นอยู่เสมอ"

ประโยคนี้คือที่มาของฉากห้องหอในนิยาย ทั้ง "สาวใช้" ทั้ง "ดาบ" และ "เล่าปี่หวาดใจ" ล้วนมาจากพงศาวดาร ต่างกันที่ในนิยาย เล่าปี่ตกใจคืนเดียวแล้วนางก็สั่งเก็บอาวุธ ส่วนในพงศาวดาร เล่าปี่ 「每入」 "เข้าไปทุกครั้ง" ก็ยังหวาดใจ และสำหรับขงเบ้ง นางเป็นหนึ่งในสามภัยของเล่าปี่ เทียบได้กับโจโฉและซุนกวน

คำว่า 「有诸兄之风」 "มีแบบอย่างของพี่ชายทั้งหลาย" ก็มีน้ำหนัก พี่ชายของนางคือซุนเซ็ก (孙策 ซุนเช่อ) กับซุนกวน ผู้สร้างแคว้นง่อก๊กด้วยการรบ ตันซิ่วไม่ได้บอกว่านางเคยออกรบ แต่บอกว่านิสัยของนางไม่ต่างจากพี่ชาย

《资治通鉴》เล่มที่ 66ของซือหม่ากวงยกประโยคเดียวกันนี้ไปวางในปีเจี้ยนอันที่ 14 (ค.ศ. 209) หลังเล่าปี่ตั้งค่ายที่กองอั๋น โดยเขียนว่า 「权以妹妻备」 "ซุนกวนยกน้องสาวให้เป็นภรรยาเล่าปี่"

4. งานแต่งงานการเมือง ไม่ใช่กับดัก

ในพงศาวดาร การแต่งงานครั้งนี้เป็นการผูกพันธมิตร ชีวประวัติเล่าปี่เขียนว่าหลังเล่าปี่ได้หัวเมืองทางใต้ของเกงจิ๋ว

「权稍畏之，进妹固好。先主至京见权，绸缪恩纪。」

"ซุนกวนเริ่มเกรงเล่าปี่ จึงยกน้องสาวให้เพื่อกระชับไมตรี เล่าปี่ไปพบซุนกวนที่เมืองจิง (京) ทั้งสองผูกสัมพันธ์กันแน่นแฟ้น"

แผนกักตัวเล่าปี่ที่นิยายใส่ไว้ในปากจิวยี่ มีเค้าจริงอยู่ แต่เป็นข้อเสนอตอนเล่าปี่ไปพบซุนกวน และไม่ได้ใช้ตัวเจ้าสาวเป็นเหยื่อ ชีวประวัติจิวยี่บันทึกว่าเมื่อเล่าปี่มาพบซุนกวน จิวยี่ทำหนังสือเสนอว่า

「愚谓大计宜徙备置吴，盛为筑宫室，多其美女玩好，以娱其耳目」

"ข้าพเจ้าเห็นว่าแผนใหญ่ควรย้ายเล่าปี่มาไว้ในง่อ สร้างวังให้ใหญ่โต มีหญิงงามและของเล่นมาก ๆ ให้เพลิดเพลินหูตา"

ซุนกวนไม่ทำตาม เพราะเห็นว่ายังต้องรวมผู้กล้าไว้ต้านโจโฉ และเกรงว่าจะคุมเล่าปี่ไม่อยู่ นิยายจึงเอาข้อเสนอนี้ไปผสมกับเรื่องแต่งงาน กลายเป็น "อุบายนางงาม" ที่ล้มเหลว

ในอรรถาธิบายใต้ชีวประวัติเล่าปี่ เผยซงจือ (裴松之) ยังยก《山阳公载记》ว่าเมื่อเล่าปี่กลับจากพบซุนกวน เล่าปี่บอกคนใกล้ชิดว่า 「孙车骑长上短下，其难为下，吾不可以再见之」 "ซุนกวนท่อนบนยาวท่อนล่างสั้น เป็นคนที่ยากจะอยู่ใต้ เราจะไม่ไปพบเขาอีกแล้ว" แล้วรีบเดินทางทั้งกลางวันกลางคืน บรรยากาศของการเดินทางครั้งนี้จึงตึงเครียดจริง แม้ไม่ได้มีการไล่ล่าแบบในนิยาย

5. ภรรยาที่ต้องมีคนคุม: จูล่งผู้ดูแลกิจการในบ้าน

อรรถาธิบายใต้ชีวประวัติจูล่งอ้าง《云别传》ซึ่งเล่าภาพของซุนฮูหยินที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง

「此时先主孙夫人以权妹骄豪，多将吴吏兵，纵横不法。先主以云严重，必能整齐，特任掌内事。」

"ตอนนั้นซุนฮูหยินภรรยาเล่าปี่ อาศัยที่เป็นน้องสาวซุนกวน หยิ่งผยองและใจใหญ่ พาข้าราชการและทหารง่อก๊กมาด้วยจำนวนมาก ทำอะไรตามใจไม่เคารพกฎ เล่าปี่เห็นว่าจูล่งเข้มงวดหนักแน่น จะจัดการให้เรียบร้อยได้ จึงตั้งให้ดูแลกิจการภายในโดยเฉพาะ"

ซุนฮูหยินจึงไม่ได้มาคนเดียว นางมาพร้อมคนของง่อก๊กที่ไม่ฟังคำสั่งฝ่ายเล่าปี่ เล่าปี่ต้องให้ขุนพลที่ไว้ใจที่สุดคนหนึ่งมาคุมบ้านตัวเอง เมื่อเล่าปี่ยกทัพเข้าเสฉวน ซุนกวน 「大遣舟船迎妹」 "ส่งเรือมากมายมารับน้องสาว" และ 「夫人内欲将后主还吴」 "นางตั้งใจจะพาพระเจ้าเล่าเสี้ยนกลับง่อด้วย" จูล่งกับเตียวหุยต้องคุมทหารสกัดแม่น้ำจึงได้ตัวเด็กกลับมา ส่วน《汉晋春秋》ที่อ้างไว้ใต้ชีวประวัติภรรยาของเล่าปี่เล่าว่าขงเบ้งเป็นผู้ส่งจูล่งไป

ไม่มีบันทึกว่านางรักหรือไม่รักเล่าปี่ พงศาวดารบันทึกแต่การกระทำ คือนางมีกองกำลังของตัวเอง ทำให้สามีหวาดใจ และเมื่อกลับบ้านก็จะพาลูกเลี้ยงซึ่งเป็นทายาทคนเดียวของเล่าปี่ไปด้วย

6. หลังกลับง่อก๊ก: พงศาวดารเงียบ ตำนานโดดน้ำเกิดทีหลัง

ชีวประวัติภรรยาของเล่าปี่บันทึกต่อเพียงว่า 「先主既定益州，而孙夫人还吴」 "เมื่อเล่าปี่ได้เสฉวนแล้ว ซุนฮูหยินก็กลับง่อไป" ขุนนางจึงเสนอให้เล่าปี่แต่งงานใหม่กับน้องสาวของงออี้ (吴懿 อู๋อี้) ซึ่งต่อมาเป็นฮองเฮา ฉบับไทยตอนที่ ๖๒ ก็เล่าตรงกันว่าขุนนางทูลว่า "นางซุนฮูหยินก็ไปอยู่กับซุนกวนผู้พี่ ข้าพเจ้าเห็นว่าจะหากลับมาไม่"

หลังจากนั้นไม่มีบันทึกเรื่องซุนฮูหยินอีกเลย ไม่มีปีตาย ไม่มีสถานที่ตาย ไม่มีบันทึกว่านางแต่งงานใหม่หรือไม่ และไม่มีบันทึกว่านางโดดน้ำ ฉากในนิยายตอนที่ 84 ยังมีปัญหาเรื่องเหตุผลด้วย นิยายบอกว่านางตายเพราะ "ข่าวลือผิด ๆ" ว่าเล่าปี่ตายในศึก ซึ่งแปลว่าตัวนิยายเองก็รู้ว่าเล่าปี่ไม่ได้ตายในตอนนั้น

วิกิพีเดียภาษาจีนหน้าซุนฮูหยินสรุปว่าชะตากรรมของนาง 「此后事迹不详」 "หลังจากนั้นไม่ทราบเรื่องราว" และรวบรวมที่มาของตำนานโดดน้ำไว้ว่า ที่เกาะหินเซียวจี (蟂矶) ในแม่น้ำแยงซีใกล้เมืองอู๋หู (芜湖) มณฑลอานฮุย มีศาลบูชานางในชื่อ "หลิงเจ๋อฟูเหริน" (灵泽夫人) ซึ่งกวีหลายคนตั้งแต่สมัยหลังซ่งใต้แต่งกลอนถึง หน้าเดียวกันอ้างงานของหลัวไคอวี้ (罗开玉) ว่าเกาะนี้เดิมไม่เกี่ยวกับซุนฮูหยิน เพิ่งเริ่มบูชานางในราวกลางราชวงศ์หมิง แล้วตำนานว่านางโดดน้ำตายที่นั่นจึงเกิดตามมา บทความนี้ยังไม่ได้ตรวจหนังสือของหลัวไคอวี้โดยตรง จึงขอถือเป็นข้อมูลที่ต้องตรวจสอบต่อ แต่สิ่งที่ยืนยันได้คือ《三国志》ไม่มีการโดดน้ำ

ชื่อของนางก็เป็นเรื่องที่เกิดทีหลังเช่นกัน นิยายตอนที่ 7 บอกว่าภรรยารองของซุนเกี๋ยน 「亦生一子一女：子名朗，字早安；女名仁」 "มีลูกชายหนึ่งลูกสาวหนึ่ง ลูกชายชื่อหลาง ลูกสาวชื่อเหริน" ส่วนชื่อ "ซุนช่างเซียง" (孙尚香) ที่คนรุ่นใหม่รู้จักจากเกม มาจากงิ้วปักกิ่ง วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าเรื่องจริงในพงศาวดาร 「其名不详」 "ไม่ทราบชื่อ"

คำถามที่พบบ่อย

ซุนฮูหยินโดดน้ำตายจริงไหม?

ไม่มีบันทึกในพงศาวดาร《三国志》บันทึกเพียงว่าเมื่อเล่าปี่ได้เสฉวน ซุนฮูหยินก็กลับง่อก๊ก หลังจากนั้นไม่มีบันทึกชะตากรรมอีกเลย ฉากโดดน้ำมาจากนิยายตอนที่ 84 ซึ่งบอกเองว่านางตายเพราะข่าวลือผิด ๆ ว่าเล่าปี่ตาย

สาวใช้ร้อยคนถือดาบมีจริงไหม?

มีจริง ชีวประวัติหวดเจ้งใน《三国志》บันทึกว่า 「侍婢百余人，皆亲执刀侍立，先主每入，衷心常凛凛」 คือสาวใช้กว่าร้อยคนถือดาบยืนเฝ้า เล่าปี่เข้าไปทุกครั้งยังหวาดหวั่นในใจ

ซุนฮูหยินชื่อจริงว่าอะไร?

พงศาวดารไม่บันทึกชื่อ นิยายฉบับจีนตอนที่ 7 ให้ลูกสาวของซุนเกี๋ยนชื่อว่า "ซุนเหริน" (孙仁) ส่วนชื่อ "ซุนช่างเซียง" (孙尚香) มาจากงิ้วปักกิ่ง ฉบับเจ้าพระยาพระคลังเรียกเพียงว่านางซุนฮูหยิน

ซุนกวนยกน้องสาวให้เล่าปี่เพื่อหลอกจับเล่าปี่จริงไหม?

ไม่ใช่ตามพงศาวดาร ชีวประวัติเล่าปี่เขียนว่าซุนกวน 「稍畏之，进妹固好」 คือเริ่มเกรงเล่าปี่จึงยกน้องสาวให้เพื่อกระชับไมตรี ข้อเสนอให้กักตัวเล่าปี่ไว้ด้วยวังและหญิงงามเป็นของจิวยี่ภายหลัง และซุนกวนไม่ทำตาม

ทำไมขงเบ้งจึงกลัวซุนฮูหยิน?

ขงเบ้งพูดถึงช่วงที่เล่าปี่อยู่กองอั๋นว่า เหนือกลัวโจโฉ ตะวันออกหวั่นซุนกวน ใกล้ตัวกลัว "ซุนฮูหยินจะก่อเหตุขึ้นข้างกาย" เพราะนางมีสาวใช้ถือดาบนับร้อย และ《云别传》บันทึกว่านางพาทหารง่อก๊กมาด้วยมาก ทำการตามใจไม่เคารพกฎ

สรุป

ซุนฮูหยินในพงศาวดารน่าสนใจกว่าในนิยาย นิยายทำให้นางเป็นเจ้าสาวในกับดักที่กลายเป็นภรรยาผู้ภักดี แล้วตายตามสามีที่แม่น้ำ ส่วน《三国志》บรรยายนางว่า "ปัญญาไว ใจกล้าแข็ง มีแบบอย่างของพี่ชาย" มีสาวใช้กว่าร้อยคนถือดาบ เล่าปี่เข้าห้องทุกครั้งยังหวาดใจ ขงเบ้งนับนางเป็นภัยใกล้ตัว และจูล่งต้องถูกตั้งให้คุมกิจการในบ้าน เมื่อนางกลับง่อก๊ก นางพยายามพาอาเต๊าไปด้วย หลังจากนั้นพงศาวดารเงียบไป ไม่มีบันทึกว่านางโดดน้ำตาย ตำนานนั้นเกิดจากนิยาย งิ้ว และศาลริมแม่น้ำแยงซีในยุคหลัง

แหล่งข้อมูล

• 《三国志·蜀书·庞统法正传》 ชีวประวัติหวดเจ้ง สาวใช้ร้อยคนถือดาบ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·关张马黄赵传》 ชีวประวัติจูล่ง และอรรถาธิบายที่อ้าง《云别传》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·先主传》 ชีวประวัติเล่าปี่ และ《山阳公载记》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·二主妃子传》 ซุนฮูหยินกลับง่อ และ《汉晋春秋》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·吴书·周瑜鲁肃吕蒙传》 ข้อเสนอของจิวยี่ให้กักตัวเล่าปี่ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《资治通鉴》 เล่มที่ 66 ปีเจี้ยนอันที่ 14 ซุนกวนยกน้องสาวให้เล่าปี่ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 7 ลูกสาวซุนเกี๋ยนชื่อเหริน — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 54 แผนแต่งงานของจิวยี่ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 55 ห้องหอที่เต็มไปด้วยอาวุธ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 61 จูล่งสกัดเรือชิงอาเต๊า — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 84 ซุนฮูหยินโดดแม่น้ำ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๔๕ — ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๖๕ — ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ
• 孙夫人 ซุนฮูหยิน — วิกิพีเดียภาษาจีน