คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นกับคำว่า "ไท้ส่วย" จากการไหว้แก้ชงทุกต้นปี แต่น้อยคนจะรู้ว่าในคัมภีร์พิธีกรรมของลัทธิเต๋า มีจอมพลองค์หนึ่งที่ถือตำแหน่งไท้ส่วยในฐานะขุนพลผู้ปราบปราม มีคัมภีร์ของตัวเองสองบรรพ และมีพระนามอยู่ในบทสวดประจำวันของสายเจิ้งอี ทำเนียบ 36 ขุนพลเรียกท่านว่า 都雷太岁殷元帅 (แต้จิ๋ว ตูลุ่ยไท้ส่วย เฮงง้วนโซ่ย / จีนกลาง ตูเหลยไท่ซุ่ย อินหยวนซ่วย — จอมพลอิน ไท้ส่วยผู้เป็นใหญ่ในกรมสายฟ้า) ชื่อตัวว่า 殷郊 (แต้จิ๋ว เฮงเกา / จีนกลาง อินเจียว) ท่านเป็นองค์ที่มีเรื่องเล่าซ้อนกันหลายชั้นที่สุดองค์หนึ่ง ตั้งแต่คัมภีร์สมัยซ่งใต้ไปจนถึงนิยายห้องสิน และแต่ละชั้นเล่าไม่ตรงกันเลยครับ
都雷太岁殷元帅 หรือจอมพลอินเจียว คือจอมพลแห่งกรมดิน (地司 — จีนกลาง ตี้ซือ) ผู้ถือตำแหน่งไท้ส่วยในพิธีกรรมเต๋า คัมภีร์《道法会元》 (จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน — คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ) บรรพ 246 และ 247 บรรยายว่าท่านหน้าเขียว ผมแดง ถือขวานศึกสีทองกับระฆังทอง ห้อยกะโหลกที่คอ บางบรรพมีสี่กรชูดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ ใช้ปราบโรคระบาด กำราบเทพร้าย และแก้เคราะห์จากการขุดดินสร้างบ้าน บทสวด《雷霆总诰》 (จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า — บทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า) เรียกท่านว่า 地司太岁殷将军 (จีนกลาง ตี้ซือไท่ซุ่ย อินเจียงจวิน — ขุนพลอินผู้เป็นไท้ส่วยแห่งกรมดิน) ส่วนตำนานเล่าว่าท่านเป็นโอรสของพระเจ้าโจ้ว
ข้อมูลสำคัญของจอมพลอิน
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| พระนามเต็ม | 都雷太岁殷元帅 (Dūléi Tàisuì Yīn Yuánshuài) |
| อ่านแบบจีนกลาง | ตูเหลยไท่ซุ่ย อินหยวนซ่วย — 都 ในที่นี้เป็นคำนำหน้าตำแหน่งที่แปลว่าผู้เป็นใหญ่ จึงอ่านว่า dū (ตู) ไม่ใช่ dōu (โตว) |
| อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้) | ตูลุ่ยไท้ส่วย เฮงง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว dou1 lui5 tai3 suê3 heng1 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ |
| ชื่อตัวและพระนามอื่น | ชื่อตัว 殷郊 (อินเจียว) · 北极御前显灵体道助法馘精灭魔地司猛吏太岁大威力至德元帅 (เป่ยจี๋อวี้เฉียน เสี่ยนหลิงถี่เต้า จู้ฝ่ากั๋วจิงเมี่ยหมัว ตี้ซือเหมิ่งลี่ ไท่ซุ่ย ต้าเวยลี่จื้อเต๋อ หยวนซ่วย) ในบรรพ 246 · 上清北帝地司太岁大威德神王至德主帅 (ซ่างชิงเป่ยตี้ ตี้ซือไท่ซุ่ย ต้าเวยเต๋อเสินหวัง จื้อเต๋อจู่ซ่วย) ในบรรพ 247 · 上清武春猛吏太岁至德尊神 (ซ่างชิงอู่ชุน เหมิ่งลี่ไท่ซุ่ย จื้อเต๋อจุนเสิน) ในบรรพ 37 · 都天太岁武光至德尊神 (ตูเทียนไท่ซุ่ย อู่กวง จื้อเต๋อจุนเสิน) ในบรรพ 220 · 地司九天游奕使至德太岁杀伐威权殷元帅 (ตี้ซือจิ่วเทียนโหยวอี้สื่อ จื้อเต๋อไท่ซุ่ย ซาฝาเวยเฉวียน อินหยวนซ่วย) ใน 搜神大全 (โซวเสินต้าเฉวียน) · 殷高 (อินเกา) ใน 北游记 (เป่ยโหยวจี้) · 执年岁君太岁之神 (จื๋อเหนียนซุ่ยจวิน ไท่ซุ่ยจือเสิน) ใน 封神演义 (ห้องสิน — จีนกลาง เฟิงเสินเหยี่ยนอี้) |
| สังกัด | กรมดิน (地司 ตี้ซือ) ในสายวิชาเทียนซิน (天心) ขึ้นต่อ 北极紫微大帝 (เป่ยจี๋จื่อเวยต้าตี้) และร่วมรบกับขุนพลกรมสายฟ้าในพิธีขอฝนและพิธีขับโรคระบาด |
| ตำแหน่ง / หน้าที่ | กำราบเทพร้ายประจำปี ทิศ และเวลา ปราบโรคระบาดและผีร้าย แก้เคราะห์เมื่อขุดดินสร้างบ้าน ขอขมาดินเมื่อสร้างเสร็จ ช่วยขอฝน และงานทั่วไปอย่างรักษาโรค จับขโมย และเรียกทรัพย์ |
| ของถือ / พาหนะ | ขวานศึกสีทอง (黄钺 หวงเยว่) และระฆังทอง (金钟 จินจง) บรรพ 247 มีสี่กร มือบนชูดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ บรรพ 37 ขี่วัวทองเก้าหัว |
| รูปลักษณ์ตามคัมภีร์ | บรรพ 246 หน้าเขียว รูปเด็ก มุ่นผมสองข้าง เปลือยกาย กะโหลกเก้าหัวที่คอ หนึ่งหัวที่หน้าผาก บรรพ 247 หน้าเขียวกายเขียว ผมแดง มงกุฎทอง กะโหลกสิบสองหัว บรรพ 112 กลับเป็นหน้าแดงสวมชุดเหลืองแบบนักพรต |
| วันสมโภช | คัมภีร์ไม่ได้ระบุ ศาลในไต้หวันหลายแห่งถือวันที่ 19 ค่ำเดือน 7 (ตามวิกิพีเดียภาษาจีน) |
| ปรากฏในคัมภีร์ | 道法会元 (เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) บรรพ 246, 247 (คัมภีร์ของท่าน) · บรรพ 37 · บรรพ 27, 43, 44 (พิธีแก้เคราะห์ ขุดดิน และขับโรคระบาด) · บรรพ 47–49, 127, 128 (พิธีขอฝน) · บรรพ 86, 112, 220, 221 · 雷霆总诰 (เหลยถิงจ่งเก้า) ในวรรค 地司太岁殷将军 (ตี้ซือไท่ซุ่ย อินเจียงจวิน) · 搜神大全 卷五 (โซวเสินต้าเฉวียน เจวี้ยนอู่ — เล่ม 5) หัวข้อ 太岁殷元帅 (ไท่ซุ่ยอินหยวนซ่วย) · 北游记 (เป่ยโหยวจี้) ในชื่อ 殷高 (อินเกา) · 封神演义 (ห้องสิน) ตอนที่ 63, 65, 99 |
เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์
ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ
ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้
1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง อู่เหลยฝู)
อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ
2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)
วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร
3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง อู่เหลยจ่านกุ่ยฝู และอู่เหลยเจิ้นกุ่ยฝู)
เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น
4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符 — จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุนฝู)
เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก
รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน
ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课 — จีนกลาง หลงหู่ซานเจิ้งอีรื่อซ่งเจ่าหว่านเค่อ)
ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ
ความหมายของพระนาม 都雷太岁殷元帅 ทีละคำ
- 都雷 (ตูเหลย — ผู้เป็นใหญ่แห่งสายฟ้า) อักษร 都 (ตู) ในชื่อตำแหน่งแปลว่าผู้คุมทั้งหมด เหมือนใน 都督 (ตูตู — แม่ทัพใหญ่) หรือ 都统 (ตูถ่ง — ผู้บัญชาการสูงสุด) ต้องบอกตามตรงว่าผมค้นทั้ง 268 บรรพของ《道法会元》แล้ว ไม่พบคำว่า 都雷 ติดกับชื่อท่าน คำที่คัมภีร์ใช้จริงคือ 都天太岁 (ตูเทียนไท่ซุ่ย — ไท้ส่วยผู้เป็นใหญ่ทั่วฟ้า) ในบรรพ 27, 44 และ 220 ส่วน 都雷 น่าจะเป็นสร้อยที่ทำเนียบรุ่นหลังตั้งขึ้นเพื่อผูกท่านเข้ากับกรมสายฟ้า
- 太岁 (แต้จิ๋ว ไท้ส่วย / จีนกลาง ไท่ซุ่ย) คือเทพแห่งปี ผู้คุมเคราะห์ดีร้ายของปีนั้น เป็นคำที่คนไทยเชื้อสายจีนคุ้นที่สุดในพระนามนี้ ในคัมภีร์ยังเรียกท่านว่า 岁君猛吏 (ซุ่ยจวินเหมิ่งลี่) ขุนนางผู้ดุดันแห่งเจ้าปี
- 殷 (อิน) เป็นทั้งแซ่และชื่อราชวงศ์ซางตอนปลาย ตรงกับตำนานที่ว่าท่านเป็นโอรสของพระเจ้าโจ้ว
- 元帅 (หยวนซ่วย — จอมพล) ในคัมภีร์ยังใช้คำว่า 主帅 (จู่ซ่วย) แม่ทัพหลัก และ 猛吏 (เหมิ่งลี่) ขุนนางฝ่ายปราบปราม
ชื่อตัว 郊 (เจียว) แปลว่าทุ่งนอกเมือง《三教源流搜神大全》 (จีนกลาง ซานเจี้ยวหยวนหลิวโซวเสินต้าเฉวียน — หนังสือรวมประวัติเทพเจ้าของสามศาสนา) อธิบายว่าได้ชื่อนี้ 「绿其弃郊之故」 (ลี่ว์ฉีชี่เจียวจือกู้) เพราะเมื่อแรกเกิดถูกนำไปทิ้งไว้นอกเมือง ส่วนคำว่า 地司 (แต้จิ๋ว ตี่ซี / จีนกลาง ตี้ซือ — กรมดิน) ที่ติดกับชื่อท่านแทบทุกบรรพ คือหัวใจของบทบาทท่าน ผมจะอธิบายในหัวข้อถัดไป
จอมพลอินในกรมสายฟ้าและกรมดิน
คำถามแรกที่หลายคนสงสัยคือ เทพแห่งปีมาอยู่ในชุดเทพสายฟ้าได้อย่างไร คำตอบอยู่ในคำนำของคัมภีร์ 天心地司大法 (เทียนซินตี้ซือต้าฝ่า — วิชาใหญ่กรมดินแห่งสายเทียนซิน) ใน《道法会元》บรรพ 246 ซึ่ง 彭元泰 (เผิงหยวนไท่ — ผู้สืบสายวิชานี้สมัยซ่งใต้) เขียนไว้ในปี 1274 ท่านอธิบายว่ากรมดินคือ "天心地司 (เทียนซินตี้ซือ)" เบื้องบนมีเก้าชั้นฟ้า เบื้องล่างมีเก้าชั้นดิน แล้วเขียนว่า
「九天雷神,乃至阳之炁,居于坤土之下,一阳来复,自乎坎位。」 (จิ่วเทียนเหลยเสิน ไหน่จื้อหยางจือชี่ จวีอวี๋คุนถู่จือเซี่ย อีหยางไหลฟู่ จื้อฮูข่านเว่ย)
"เทพสายฟ้าแห่งเก้าชั้นฟ้าคือพลังหยางที่บริสุทธิ์ที่สุด สถิตอยู่ใต้แผ่นดิน เมื่อหยางหนึ่งเส้นกลับคืนมาก็เริ่มจากตำแหน่งน้ำ" กล่าวคือคัมภีร์มองจอมพลอินเป็นเทพสายฟ้าที่ซ่อนอยู่ใต้ดิน ปลุกพลังให้สรรพสิ่งงอกงามตามฤดู และ 「钤辖煞神,降伏瘟部」 (เฉียนเสียซ่าเสิน เสียงฝูเวินปู้) คุมเทพร้ายทั้งหลายและกำราบพวกโรคระบาด ผมว่านี่เป็นคำอธิบายที่งามมาก เพราะทำให้เห็นว่าไท้ส่วยในสายนี้ไม่ใช่แค่เทพที่คนต้องกลัวว่าจะชง แต่เป็นแรงหยางที่ซ่อนอยู่ใต้ดินแล้วปะทุขึ้นมาเหมือนฟ้าผ่า
ในงานจริงของกรมสายฟ้า ท่านอยู่ร่วมกับขุนพลองค์อื่นหลายกลุ่ม
- ในบทสวด《雷霆总诰》 ท่านมีวรรคของตัวเองว่า 「地司太岁殷将军」 (ตี้ซือไท่ซุ่ย อินเจียงจวิน) คือ "ขุนพลอินผู้เป็นไท้ส่วยแห่งกรมดิน" ต่อด้วยวรรค 「火犀雷府朱元帅」 (หั่วซีเหลยฝู่ จูหยวนซ่วย) คือ "จอมพลจูแห่งกรมสายฟ้าแรดไฟ" ของจอมพลจู
- ในวิชาขับโรคระบาด บรรพ 221 เรียกท่านพร้อมจอมพลหม่า จอมพลจ้าว จอมพลเวิน จอมพลกวน และหวังหลิงกวาน และบรรพ 44 ให้ท่านทำงานคู่กับจอมพลเวินภายใต้เทพสายฟ้าหยินหยางสององค์
- ในพิธีขอฝน บรรพ 128 มีหนังสือชื่อ 「煞方牒殷帅」 (ซ่าฟางเตี๋ย อินซ่วย — หนังสือเรื่องทิศพลังร้าย ถึงจอมพลอิน) ส่งถึงจอมพลอินโดยเฉพาะ ขอให้ท่านไปยังทิศไท้ส่วยแล้ว 「先行涌起漫天之黑煞,遍施匝地之阴云」 (เซียนสิงหย่งฉี่ม่านเทียนจือเฮยซ่า เปี้ยนซือจาตี้จืออินอวิ๋น) ปลุกพลังดำเต็มฟ้า แผ่เมฆครึ้มทั่วแผ่นดินก่อนที่ผู้ประกอบพิธีจะขึ้นแท่น หนังสือฉบับเดียวกันยังเรียกท่านร่วมกับเทวทูตจาง ขุนพลซิน และจอมพลคัง
- ในวิชาสายฟ้าสายอื่น บรรพ 127 เรียกท่านว่า 「地司起煞太岁殷元帅郊」 (ตี้ซือฉี่ซ่าไท่ซุ่ย อินหยวนซ่วยเจียว) จอมพลอินเจียว ไท้ส่วยผู้ปลุกพลังร้ายแห่งกรมดิน
ภาพรวมของกรมสายฟ้าทั้งกรม ผมรวบรวมไว้ในบทความเทพเจ้าสายฟ้าในลัทธิเต๋า ครับ
ตำนานของจอมพลอินทุกฉบับ
จอมพลอินมีตำนานอย่างน้อยสี่ฉบับ และน่าสนใจตรงที่ฉบับเก่ากับฉบับที่คนรู้จักมากที่สุดจบกันคนละทาง
ฉบับคัมภีร์ 道法会元: ผู้คุ้มครองนักพรตเลี่ยวโส่วเจิน
คำนำของบรรพ 246 เล่าว่าปรมาจารย์ 廖守真 (เลี่ยวโส่วเจิน) ชาวเสฉวน ฝึกวิชาต้าต้งและสวดคัมภีร์ตู้เหรินจนเกิดนิมิตดอกไม้สวรรค์ตก 北帝 (เป่ยตี้ — จักรพรรดิแห่งทิศเหนือ) จึง 「特遣侍御殷郊,护助真人修炼大丹」 (เท่อเฉี่ยนซื่ออวี้อินเจียว ฮู่จู้เจินเหรินซิวเลี่ยนต้าตาน) ส่งขุนนางรับใช้ชื่ออินเจียวลงมาคุ้มครองการหลอมโอสถ 「所到则瘟疫消灭,神煞潜藏」 (สั่วเต้าเจ๋อเวินอี้เซียวเมี่ย เสินซ่าเฉียนฉาง) ที่ใดที่ท่านไปถึง โรคระบาดดับและเทพร้ายหลบซ่อน ใช้ได้โดยไม่ต้องเลือกวันเวลา ต่อมาปรมาจารย์สั่งให้ท่านไปปราบมาร ครู่เดียวท่านกลับมารายงานว่าเสร็จแล้ว ปรมาจารย์แปลกใจว่าท่านยังไม่ได้ออกไปไหน ท่านตอบว่ารองแม่ทัพ 蒋锐 (เจี่ยงรุ่ย) ไปทำแทนแล้ว ปรมาจารย์จึงเลื่อนตำแหน่งรองแม่ทัพเป็น 显应通灵急捉使者 (เสี่ยนอิ้งทงหลิง จี๋จัวสื่อเจ่อ — ทูตผู้จับกุมฉับไว ผู้ศักดิ์สิทธิ์และติดต่อวิญญาณได้)
บรรพนี้ให้สายสืบทอดว่าเริ่มจาก 金鼎妙化执法申真人霞 (จินติ่งเมี่ยวฮว่า จื๋อฝ่าเซินเจินเหรินเสีย — ปรมาจารย์แซ่เซิน นามเสีย) ต่อมาคือเลี่ยวโส่วเจิน แล้วสืบมาถึงผู้เขียนคำนำ จุดที่ผมว่าสำคัญคือชื่อ "เซินเจินเหริน" (申真人 — นักพรตผู้บรรลุธรรมแซ่เซิน) ไปตรงกับผู้ช่วยชีวิตทารกอินเจียวในหนังสือ《搜神大全》ฉบับถัดไปพอดี แปลว่าตำนานกับสายพิธีผูกกันมาตั้งแต่ต้น
ฉบับ 搜神大全: โอรสพระเจ้าโจ้วผู้ประหารต๋าจี่
《三教源流搜神大全》卷五 (เจวี้ยนอู่ — เล่ม 5) หัวข้อ 太岁殷元帅 เปิดว่า 「帅者纣王之子也」 (ซ่วยเจ่อโจ้วหวังจือจื่อเหย่) คือ "จอมพลผู้นี้เป็นโอรสของพระเจ้าโจ้ว" พระมเหสีเจียงเหยียบรอยเท้ายักษ์ในพระราชอุทยานแล้วทรงครรภ์ ประสูติออกมาเป็นก้อนเนื้อ 妲己 (แต้จิ๋ว ตักกี้ / จีนกลาง ต๋าจี่) ทูลว่าเป็นสิ่งอัปมงคล ก้อนเนื้อจึงถูกทิ้งในตรอกแล้วถูกนำไปทิ้งนอกเมือง วัวม้าไม่กล้าเหยียบ อีกาบินบังแดด กวางขาวมาให้นม จน 「金鼎化身申真人」 (จินติ่งฮว่าเซิน เซินเจินเหริน — เซินเจินเหริน ร่างแปลงแห่งกระถางทอง) ผ่านมาเห็นแสงมงคล ใช้กระบี่ผ่าก้อนเนื้อได้ทารก ตั้งชื่อทางธรรมว่า 唫哪吒 (จิ้นเหนอจา) และชื่อเล่นว่าอินเจียว
เมื่ออายุเจ็ดขวบ ท่านรู้ความจริงว่ามารดาตกหอสิ้นพระชนม์เพราะต๋าจี่ จึงขอไปแก้แค้น ได้ขวานศึกสีทองกับระฆังทองจากถ้ำแปดสมบัติ ปราบผู้ร้ายสององค์มาเป็นรองแม่ทัพ แล้วไปกวาดล้าง "ผู้ร้ายสิบสองคน" ซึ่งแท้จริงคือ 「十二丧门哭鬼骷髅神」 (สือเอ้อร์ซางเหมิน คูกุ่ยคูโหลวเสิน) เทพกะโหลกร่ำไห้สิบสององค์ ท่านสังหารแล้วแขวนหัวไว้ที่คอและอก กะโหลกเหล่านี้ตีทีไรผีร้องเทพตกใจ จากนั้นท่านช่วยพระเจ้าอู่ตีราชวงศ์ซาง ไล่ตามถึงหอเก็บดาว จับต๋าจี่ซึ่งแท้จริงเป็น 「妖雉」 (เยาจื้อ) ไก่ฟ้าปีศาจ เมื่อไม่มีใครกล้าลงมือเพราะความงามของนาง ท่านเงื้อขวานประหารเอง เง็กเซียนยกย่องทั้งความกตัญญูและความกล้า แต่งตั้งเป็น 地司九天游奕使至德太岁杀伐威权殷元帅 (ตี้ซือจิ่วเทียนโหยวอี้สื่อ จื้อเต๋อไท่ซุ่ย ซาฝาเวยเฉวียน อินหยวนซ่วย — จอมพลอินแห่งกรมดิน ทูตตรวจการเก้าชั้นฟ้า ไท้ส่วยผู้มีคุณธรรมสูงสุดและมีอำนาจลงทัณฑ์)
ฉบับ 北游记: อินเกาผู้สวมกะโหลกสิบสามหัว
นิยาย《北游记》 (จีนกลาง เป่ยโหยวจี้ — นิยายท่องทิศเหนือ เล่าประวัติเทพเจินอู่) ตอนเจินอู่ผ่านเขาไท่เป่า เรียกท่านว่า 殷高 (อินเกา) เทพผู้รักษาภูเขาน้ำไฟที่ชายแดน ถูกเชิญมาช่วยเจินอู่ปราบปีศาจสิบสามไท่เป่า ระหว่างทางท่าน 「现出太岁真形,三面四手」 (เซี่ยนชูไท่ซุ่ยเจินสิง ซานเมี่ยนซื่อโส่ว) แสดงร่างจริงของไท้ส่วย สามหน้าสี่มือ จับปีศาจสองตนที่กลายเป็นธงหางเสือดาว แต่สู้สิบสามไท่เป่าไม่ได้ จึงไปเชิญอาจารย์ 撒真人 (ซาเจินเหริน) ซึ่งก็คือ 萨真人 (ซ่าเจินเหริน — นักพรตผู้บรรลุธรรมแซ่ซ่า) มาช่วย อาจารย์จับปีศาจได้ พบว่าเป็นกะโหลกสิบสามหัว แล้วสั่งว่า 「头戴一个骷髅,项挂十二个骷髅」 (โถวไต้อีเก้อคูโหลว เซี่ยงกว้าสือเอ้อร์เก้อคูโหลว) ให้สวมกะโหลกหนึ่งบนศีรษะ คล้องสิบสองไว้ที่คอ ท่านได้รับแต่งตั้งเป็น 地司统杀太岁至德尊神光武上将殷元帅 (ตี้ซือถ่งซาไท่ซุ่ย จื้อเต๋อจุนเสิน กวงอู่ซ่างเจี้ยง อินหยวนซ่วย — จอมพลอินแห่งกรมดิน ไท้ส่วยผู้คุมพลังร้าย เทพผู้มีคุณธรรมสูงสุด ขุนพลเอกกวงอู่) ผู้ 「掌管天下诸神杀」 (จ่างก่วนเทียนเซี่ยจูเสินซา) ดูแลเทพร้ายทั้งแผ่นดิน
ฉบับ 封神演义: ราชโอรสผู้ผิดคำสาบาน
นิยาย《封神演义》 (ห้องสิน — จีนกลาง เฟิงเสินเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 63 เล่าว่าอินเจียวเป็นศิษย์ของเซียน 广成子 (ก่วงเฉิงจื่อ) วันหนึ่งกินถั่ววิเศษแล้วงอกเป็นสามเศียรหกกร 「面如蓝靛,发似朱砂,上下獠牙,多生一目」 (เมี่ยนหรูหลานเตี้ยน ฟ่าซื่อจูซา ซ่างเซี่ยเหลียวหยา ตัวเซิงอีมู่) หน้าสีคราม ผมแดงชาด เขี้ยวบนล่าง มีตาที่สาม ได้รับตราพลิกฟ้า ระฆังสะกดวิญญาณ และกระบี่คู่ ท่านให้คำสาบานกับอาจารย์ว่าถ้าเปลี่ยนใจไม่ช่วยราชวงศ์โจว 「当受犁锄之厄」 (ตางโซ่วหลีฉูจือเอ้อ) ขอให้ถูกไถตาย แต่ภายหลังถูก 申公豹 (เซินกงเป้า — นักพรตในเรื่อง) ยุให้กลับไปข้างราชวงศ์ซาง ตอนที่ 65 จึงจบด้วยการถูกตรึงในเขาแล้วถูกไถ ตอนที่ 99 เจียงจื่อหยาแต่งตั้งท่านเป็น 「执年岁君太岁之神」 (จื๋อเหนียนซุ่ยจวิน ไท่ซุ่ยจือเสิน) เทพไท้ส่วยผู้ดูแลปี มีเทพเดินกลางวัน 温良 (เวินเหลียง) เป็นบริวาร
ทำไมห้องสินจึงกลับตอนจบ
ศาสตราจารย์นิไกโด โยชิฮิโระ แห่งมหาวิทยาลัยคันไซชี้ว่าในเรื่องเดิม ทั้ง《搜神大全》และ《武王伐纣平话》 (จีนกลาง อู่หวังฝาโจ้วผิงฮว่า — หนังสือเล่าเรื่องพระเจ้าอู่ยกทัพโค่นพระเจ้าโจ้ว) อินเจียวรบอยู่ข้างราชวงศ์โจวจนจบและเป็นผู้ประหารต๋าจี่ แต่《封神演义》กลับให้ท่านทรยศและตาย นิไกโดอธิบายว่าถ้ารัชทายาทของราชวงศ์ซางยังมีชีวิตอยู่ ตามความคิดของนักปราชญ์ พระเจ้าอู่ก็ควรต้องคืนบัลลังก์ให้ ผู้แต่งจึงต้องให้ท่านตายระหว่างทาง ผมว่าคำอธิบายนี้ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมจอมพลอินในศาลกับอินเจียวในละครทีวีจึงดูเหมือนคนละคน ทั้งที่ชื่อเดียวกัน
วิกิพีเดียภาษาจีนยังระบุว่าชื่อ "อินหยวนซ่วย" (殷元帅) ปรากฏในคัมภีร์《太上三洞神呪》 (จีนกลาง ไท่ซ่างซานต้งเสินโจ้ว — คัมภีร์รวมมนตร์ศักดิ์สิทธิ์ของเต๋า) ก่อนชื่อ "殷郊" ข้อนี้ผมยังไม่ได้เปิดคัมภีร์นั้นเอง แต่คำนำบรรพ 246 ปี 1274 ก็ยืนยันได้อย่างน้อยว่าชื่ออินเจียวผูกกับตำแหน่งไท้ส่วยแล้วตั้งแต่ปลายราชวงศ์ซ่งใต้ ก่อนห้องสินราวสามร้อยปี
จอมพลอินในคัมภีร์ 道法会元
ผมยกเฉพาะข้อความที่ตีพิมพ์เปิดเผยแล้ว และไม่ถอดนามลับหรือลายยันต์
บรรพ 246 天心地司大法 จอมพลหลักคือ 「北极御前显灵体道助法馘精灭魔地司猛吏太岁大威力至德元帅殷郊」 (เป่ยจี๋อวี้เฉียน เสี่ยนหลิงถี่เต้า จู้ฝ่ากั๋วจิงเมี่ยหมัว ตี้ซือเหมิ่งลี่ ไท่ซุ่ย ต้าเวยลี่จื้อเต๋อ หยวนซ่วยอินเจียว) แปลว่า "จอมพลอินเจียว ผู้มีมหิทธานุภาพและคุณธรรมสูงสุด ไท้ส่วยขุนนางผู้ดุดันแห่งกรมดิน ผู้ปรากฏฤทธิ์ เข้าถึงเต๋า ช่วยงานพิธี ฆ่าภูตและทำลายมาร ประจำเบื้องหน้าพระที่นั่งแห่งขั้วเหนือ" บทเรียกขึ้นต้นว่า
「岁君猛吏,总领众神。黄旛前引,豹尾后随。七十二候,二十四炁…黄钺诛妖,金钟击祟。」 (ซุ่ยจวินเหมิ่งลี่ จ่งหลิ่งจ้งเสิน หวงฟานเฉียนอิ่น เป้าเหว่ยโฮ่วสุย ชีสือเอ้อร์โฮ่ว เอ้อร์สือซื่อชี่ … หวงเยว่จูเยา จินจงจีซุ่ย)
"ขุนนางดุแห่งเจ้าปี ผู้คุมเทพทั้งปวง ธงเหลืองนำหน้า ธงหางเสือดาวตามหลัง เจ็ดสิบสองฤดูย่อย ยี่สิบสี่ปักษ์ลมฟ้า … ขวานศึกสีทองประหารปีศาจ ระฆังทองตีผีร้าย" วรรคนี้บอกบริวารของท่านครบ ธงเหลืองกับธงหางเสือดาวเป็นสัญลักษณ์ของไท้ส่วยมาแต่เดิม ส่วนเจ็ดสิบสองฤดูย่อยกับยี่สิบสี่ปักษ์คือเวลาทั้งปีที่ท่านดูแล
ที่ผมนับถือคัมภีร์บรรพนี้มากคือความตรงไปตรงมาของผู้เขียน คำนำเตือนว่ามี "คัมภีร์สามชุด" ในแถบหูหนานที่ใส่ผีหัวม้า ผีเก้าหัว ผีหัวงูเข้าไป ใช้ไปก็เหมือน 「以火救焚」 (อี่หั่วจิ้วเฝิน) เอาไฟดับไฟ และยกคำพังเพยว่า "เดินทางพันลี้ไปพึ่งโจวจิ่ว กลับถูกโจวจิ่วหักมือ" บทส่งท้ายปี 1290 ยังเขียนว่าคัมภีร์เหล่านั้นเป็นของ 「酆都种子」 (เฟิงตูจ่งจื่อ) คือ "เชื้อสายแห่งนรกเฟิงตู" ผู้เขียนเผาไปแล้วหลายเล่ม และย้ำว่า 「此帅在天品位最高…非有德有福之人,孰敢奉行」 (ฉื่อซ่วยไจ้เทียนผิ่นเว่ยจุ้ยเกา … เฟยโหย่วเต๋อโหย่วฝูจือเหริน สูก่านเฟิ่งสิง) จอมพลองค์นี้ตำแหน่งสูงมาก ผู้ไม่มีคุณธรรมและบุญพอไม่ควรใช้วิชานี้
บรรพ 247 北帝地司殷元帅秘法 (เป่ยตี้ตี้ซือ อินหยวนซ่วยมี่ฝ่า — วิชาลับจอมพลอินแห่งกรมดินของเป่ยตี้) ประธานคือ 紫微中天北极大帝 (จื่อเวยจงเทียนเป่ยจี๋ต้าตี้ — มหาจักรพรรดิดาวเหนือจื่อเวยแห่งฟ้ากลาง) ซึ่งผมเคยเล่าไว้ในบทความดาวฝู่และดาวปี้ ดาวซ่อนข้างจื่อเวยต้าตี้ จอมพลหลักคือ 「上清北帝地司太岁大威德神王至德主帅殷元帅」 (ซ่างชิงเป่ยตี้ ตี้ซือไท่ซุ่ย ต้าเวยเต๋อเสินหวัง จื้อเต๋อจู่ซ่วย อินหยวนซ่วย) แปลว่า "จอมพลอิน แม่ทัพหลักผู้มีคุณธรรมสูงสุด ราชาเทพผู้มีมหาอานุภาพและคุณธรรม ไท้ส่วยแห่งกรมดินของเป่ยตี้แห่งซ่างชิง" ผู้ประกอบพิธีนึกเห็นท่าน 「自午方五色云中至」 (จื้ออู่ฟางอู่เซ่ออวิ๋นจงจื้อ) มาจากทิศใต้กลางเมฆห้าสี อีกสายหนึ่งให้นึกเห็นท่านมาจากประตูสวรรค์ทิศเหนือบนเมฆแสงทอง กองกำลังของท่านในสายนี้มีรองแม่ทัพเจี่ยงรุ่ย แม่ทัพประจำเจ็ดสิบสองฤดูย่อยและยี่สิบสี่ปักษ์ แม่ทัพระฆังทองขวานศึก แม่ทัพธงเหลืองหางเสือดาว เทพปราบภัยสิบสององค์ และทหาร 「一千二百位」 (อีเชียนเอ้อร์ไป่เว่ย) หนึ่งพันสองร้อยนาย
ยันต์ในบรรพนี้มีบทกลอนที่อ่านแล้วเห็นภาพชัด ว่าด้วยเทพประจำทิศที่ถูกล่วงเกิน ตอนท้ายว่า 「吾有秘密将,殷郊奉吾久…速退万里外,亦莫损猪狗」 (อู๋โหย่วมี่มี่เจี้ยง อินเจียวเฟิ่งอู๋จิ่ว … ซู่ทุ่ยว่านหลี่ไว่ อี้มั่วสุ่นจูโก่ว) "ข้ามีขุนพลลับ อินเจียวรับใช้ข้ามานาน … จงถอยไปหมื่นลี้ และอย่าได้ทำร้ายแม้หมูหรือสุนัข" ผมชอบวรรคสุดท้ายนี้มาก เพราะแสดงว่าพิธีไม่ได้ห่วงแค่คน แต่ห่วงสัตว์เลี้ยงในบ้านด้วย
บรรพ 37 上清武春烈雷大法 (ซ่างชิงอู่ชุนเลี่ยเหลยต้าฝ่า — วิชาใหญ่สายฟ้าดุดันอู่ชุนแห่งซ่างชิง) เรียกท่านว่า 「上清武春猛吏太岁至德尊神元帅殷郊」 (ซ่างชิงอู่ชุน เหมิ่งลี่ไท่ซุ่ย จื้อเต๋อจุนเสิน หยวนซ่วยอินเจียว) คือ "จอมพลอินเจียว เทพผู้มีคุณธรรมสูงสุด ไท้ส่วยขุนนางผู้ดุดันแห่งอู่ชุนในซ่างชิง" บทเรียกมีวรรคว่า 「十世修行为太子,一粒金丹成正真」 (สือซื่อซิวสิงเหวยไท่จื่อ อีลี่จินตานเฉิงเจิ้งเจิน) บำเพ็ญมาสิบชาติจึงได้เกิดเป็นรัชทายาท หลอมโอสถเม็ดเดียวจนเป็นเทพแท้ วรรคนี้แสดงว่าตำนานเจ้าชายเข้ามาอยู่ในบทสวดพิธีแล้ว และบรรพนี้บอกว่าท่าน 「乘九头金牛」 (เฉิงจิ่วโถวจินหนิว) ขี่วัวทองเก้าหัว
บรรพ 27, 43 และ 44 เป็นแบบฟอร์มเอกสารพิธีของสายชิงเวย บรรพ 27 ส่งหนังสือถึง 「都天太岁地司猛吏殷元帅」 (ตูเทียนไท่ซุ่ย ตี้ซือเหมิ่งลี่ อินหยวนซ่วย — จอมพลอิน ขุนนางผู้ดุดันแห่งกรมดิน ไท้ส่วยผู้เป็นใหญ่ทั่วฟ้า) ในพิธีแก้เคราะห์ บรรพ 43 มีหนังสือที่แนบ 「九牛起土符檄」 (จิ่วหนิวฉี่ถู่ฝูสี — ยันต์และหนังสือประกาศขุดดินเก้าวัว) ขอให้ท่านประกาศแก่เทพแห่งดินก่อนการซ่อมสร้างบ้าน และมีหนังสือขอขมาดินเมื่อสร้างเสร็จ ส่วนบรรพ 44 ให้ท่านร่วมคุ้มกันเรือส่งเทพโรคระบาดกลับไป
บรรพ 220 神霄遣瘟送船仪 (เสินเซียวเฉี่ยนเวินซ่งฉวนอี๋ — สายเสินเซียว) พิธีส่งเรือโรคระบาด เรียกท่านว่า 「都天太岁武光至德尊神地司主将殷元帅」 (ตูเทียนไท่ซุ่ย อู่กวงจื้อเต๋อจุนเสิน ตี้ซือจู่เจี้ยง อินหยวนซ่วย — จอมพลอิน แม่ทัพหลักแห่งกรมดิน เทพผู้มีคุณธรรมสูงสุดอู่กวง ไท้ส่วยผู้เป็นใหญ่ทั่วฟ้า) แต่ให้ปรมาจารย์ของกรมดินเป็น 「金鼎妙化先生皇甫真人」 (จินติ่งเมี่ยวฮว่าเซียนเซิง หวงฝู่เจินเหริน — ท่านจินติ่งเมี่ยวฮว่า นักพรตผู้บรรลุธรรม) แซ่หวงฝู่ ไม่ใช่แซ่เซินอย่างในบรรพ 246 อันนี้เป็นข้อขัดกันที่ผมยังหาคำอธิบายไม่ได้
รูปลักษณ์ของจอมพลอินตามคัมภีร์
จอมพลอินมีรูปลักษณ์ต่างกันมากที่สุดองค์หนึ่ง ไม่มีแบบใดเป็นมาตรฐานเพียงแบบเดียว
- บรรพ 246: 「丫髻,青面,孩儿相,项带九骷髅,额带一骷髅,躶体,风带红裙,跣足,右手黄钺,左手执金钟」 (ยาจี้ ชิงเมี่ยน ไหเอ๋อร์เซี่ยง เซี่ยงไต้จิ่วคูโหลว เอ๋อไต้อีคูโหลว หลั่วถี่ เฟิงไต้หงฉวิน เสี่ยนจู๋ โย่วโส่วหวงเยว่ จั่วโส่วจื๋อจินจง) มุ่นผมสองข้าง หน้าเขียว รูปเป็นเด็ก กะโหลกเก้าหัวที่คอ หนึ่งหัวที่หน้าผาก เปลือยกาย ผ้าแพรปลิวลม นุ่งกระโปรงแดง เท้าเปล่า มือขวาถือ 黄钺 (แต้จิ๋ว อึ๊งอวัก / จีนกลาง หวงเยว่ — ขวานศึกสีทอง) มือซ้ายถือ 金钟 (แต้จิ๋ว กิมเจง / จีนกลาง จินจง — ระฆังทอง)
- บรรพ 247: หน้าเขียวกายเขียว มงกุฎทอง ผมแดง เสื้อคลุมแดงขลิบดำ มีสี่กร 「上左手托日,右手托月」 (ซ่างจั่วโส่วทัวรื่อ โย่วโส่วทัวเยว่) มือบนซ้ายชูดวงอาทิตย์ ขวาชูดวงจันทร์ มือล่างถือขวานกับระฆังทอง กะโหลกสิบสองหัวห้อยคอ
- บรรพ 37: หน้าเขียว เกล้าผมมวยกลาง หนวดเคราแดง ชุดแดง กะโหลกหนึ่งบนศีรษะ เก้าหัวที่คอ ถือระฆังทองกับขวานศึก ขี่วัวทองเก้าหัว
- บรรพ 112: ต่างจากทุกบรรพ 「道士相,著黄衣,面赤」 (เต้าซื่อเซี่ยง จั๋วหวงอี เมี่ยนชื่อ) รูปลักษณ์นักพรต สวมชุดเหลือง หน้าแดง
- 《北游记》: ร่างจริงสามหน้าสี่มือ สวมกะโหลกหนึ่งบนศีรษะ สิบสองที่คอ
- 《封神演义》: สามเศียรหกกร สามตา หน้าสีคราม ผมแดง มีเขี้ยว
นิไกโดสรุปว่าภาพจอมพลอินที่มีกะโหลกห้อยคอ ถือระฆัง และมีสามเศียรหกกร ไม่ได้เปลี่ยนมากนักระหว่างก่อนและหลังห้องสิน และเสนอว่าต้นแบบลึก ๆ ของท่านอาจมาจาก 大威德明王 (ต้าเวยเต๋อหมิงหวัง) คือยมานตกะในพุทธมนตรยาน ซึ่งพอเข้ากับคำว่า 大威德神王 (ต้าเวยเต๋อเสินหวัง — ราชาเทพผู้มีมหาอานุภาพและคุณธรรม) ในพระนามบรรพ 247 อันนี้เป็นความเห็นทางวิชาการ ไม่ใช่ข้อสรุปของคัมภีร์
ภาพปกบทความนี้วาดตามบรรพ 247 แทบทุกจุด หน้าเขียวกายเขียว ผมแดง มงกุฎทอง สี่กร มือบนชูดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ มือล่างถือขวานศึกและระฆังทอง สร้อยกะโหลกเต็มอก ฉากหลังเป็นภูเขา ศาลา และสายฟ้า
บทบาทในพิธีเหลยฝ่าและการบูชา
จากคัมภีร์ที่ผมตรวจ งานของจอมพลอินแบ่งได้เป็นสี่กลุ่ม
หนึ่ง เรื่องดินและบ้าน นี่คืองานที่โดดเด่นที่สุด คนจีนโบราณเชื่อว่าการขุดดิน ตอกเสา หรือสร้างบ้านอาจไปล่วงเกินเทพประจำทิศและเวลา ทำให้คนในบ้านเจ็บป่วย ซึ่งคัมภีร์เรียกว่า 报犯 (เป้าฟ่าน — เคราะห์จากการล่วงเกิน) บรรพ 246 มี 「起土符」 (ฉี่ถู่ฝู — ยันต์ขุดดิน) สำหรับก่อนขุดดิน และ 「退犯符」 (ทุ่ยฟ่านฝู — ยันต์ถอนการล่วงเกิน) สำหรับถอนเคราะห์ บรรพ 247 กำหนดว่า 「起土出笔在坤」 (ฉี่ถู่ชูปี่ไจ้คุน) ยันต์ขุดดินเริ่มลากพู่กันที่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ส่วนยันต์ขอขมาดินเริ่มที่ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และมีหนังสือคำสั่งให้แม่ทัพ 高巩叔 (เกาก่งซู) ไปบอกเทพที่ถูกล่วงเกินให้กลับเข้าที่ของตน
สอง โรคระบาดและผีร้าย คำนำบรรพ 246 บอกว่าวิชานี้ใช้ 「降瘟疫,伐坛邪,斩灭妖怪,祈祷雨旸,通幽达冥」 (เสียงเวินอี้ ฝาถานเสีย จ่านเมี่ยเยาไกว้ ฉีเต่าอวี่หยาง ทงโยวต๋าหมิง) ปราบโรคระบาด ทลายแท่นผีชั่ว ฟันปีศาจ ขอฝนขอแดด และติดต่อโลกวิญญาณ บรรพ 44 และ 220 ใช้ท่านในพิธีส่งเรือโรคระบาด
สาม ฝนและฟ้า ตามหนังสือในบรรพ 128 ที่เล่าไว้ข้างต้น ท่านเป็นผู้ไปยังทิศไท้ส่วยเพื่อปลุกเมฆดำก่อนฝนตก
สี่ เรื่องในชีวิตประจำวัน บรรพ 247 ให้เขียนเรื่องที่ขอลงในยันต์สั้น ๆ เพียงสองสามตัวอักษร โดยยกตัวอย่างว่า 「招财,捉贼,治病,驱邪」 (เจาไฉ จัวเจ๋ย จื้อปิ้ง ชวีเสีย) เรียกทรัพย์ จับขโมย รักษาโรค ขับผี แปลว่าวิชานี้ใช้กับปัญหาชาวบ้านได้กว้าง
เรื่องที่ควรรู้คือคำนำบรรพ 246 ตำหนิคนที่เรียกจอมพลอิน 「自直年太岁方召」 (จื้อจื๋อเหนียนไท่ซุ่ยฟางเจ้า) คือเรียกจากทิศของไท้ส่วยประจำปีนั้น ว่าเป็นพวกที่ไม่ได้รับถ่ายทอดจากอาจารย์ ในสายนี้ท่านจึงไม่ได้เป็นไท้ส่วยหมุนเวียนรายปี แต่เป็นขุนพลของเป่ยตี้ที่มาจากแสงไฟในเมฆดำของจื่อเวย
ส่วนการบูชาในปัจจุบัน วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าในไต้หวันมีศาลที่บูชาจอมพลอินไม่มาก แบบแรกเป็นเทพประธานของตำหนักไท้ส่วย บางแห่งบูชาคู่กับพระมารดาแห่งดวงดาว ผู้เป็นที่มาของพิธีบูชาดาวที่ผมเล่าไว้ในบทความเต้าเต็งหรือทะนานประทีป แบบที่สองเป็นเทพผู้พิทักษ์หน้าตำหนักเง็กเซียน เช่นที่ 指南宫 (จื่อหนานกง) ในไทเป และศาลส่วนใหญ่ถือวันที่ 19 ค่ำเดือน 7 เป็นวันสมโภช นิไกโดยังบันทึกว่ามี 殷天君 (อินเทียนจวิน — เทพอินผู้มีตำแหน่งเทียนจวิน) อยู่ในกลุ่มเทพสายฟ้าสิบสององค์ที่อารามเต๋า 玄妙观 (เสวียนเมี่ยวก้วน) เมืองซูโจว ส่วนในประเทศไทย ผมยังไม่พบหลักฐานที่ตรวจได้ว่ามีศาลใดบูชาจอมพลอินเป็นองค์เฉพาะ การไหว้ไท้ส่วยที่คนไทยคุ้นเคยเป็นระบบไท้ส่วยประจำปีหกสิบองค์
เรื่องที่มักสับสนเกี่ยวกับจอมพลอิน
จอมพลอินคือไท้ส่วยประจำปีหรือไม่ ไม่ใช่ในความหมายเดียวกัน ไท้ส่วยประจำปีหมุนเวียนปีละองค์ตามรอบหกสิบปี ส่วนจอมพลอินเป็นขุนพลผู้คุมเทพร้ายทั้งระบบ ใน《封神演义》ก็แยกชัด อินเจียวเป็น 执年岁君 (จื๋อเหนียนซุ่ยจวิน — เจ้าปีผู้ถือครองปี) ส่วน 杨任 (หยางเริ่น) เป็นไท้ส่วยปีเจี่ยจื่อ ความเชื่อที่ว่าท่านเป็นหัวหน้าของไท้ส่วยทั้งหกสิบองค์เป็นความเชื่อที่แพร่หลายในศาลยุคหลัง
ชูดวงอาทิตย์ดวงจันทร์เป็นของใหม่หรือไม่ มีบทความออนไลน์บางชิ้นอ้างว่าคัมภีร์ไม่เคยบรรยายจอมพลอินชูดวงอาทิตย์ดวงจันทร์ แต่《道法会元》บรรพ 247 เขียนไว้ตรง ๆ ว่า 「上左手托日,右手托月」 (ซ่างจั่วโส่วทัวรื่อ โย่วโส่วทัวเยว่) ภาพนี้จึงมีที่มาจากคัมภีร์
เซินเจินเหริน กับ เซินกงเป้า สองชื่อนี้แซ่เดียวกันแต่บทบาทตรงข้าม ใน《搜神大全》และสายสืบทอดของบรรพ 246 申真人 คือผู้ช่วยชีวิตและอาจารย์ของท่าน แต่ใน《封神演义》申公豹 คือผู้ยุให้ท่านทรยศจนตาย อย่าสับสนกัน
เขี้ยวและสามเศียรหกกร คัมภีร์บรรพ 246 และ 247 ไม่ได้บอกว่าท่านมีเขี้ยว ผู้ที่มีเขี้ยวในบรรพ 246 คือรองแม่ทัพเจี่ยงรุ่ย ส่วนเขี้ยวและสามเศียรหกกรของอินเจียวมาจาก《封神演义》และ《北游记》
บริวารที่มาจากจอมพลองค์อื่น ใน《封神演义》ผู้ร้ายสองคนที่มาเป็นลูกน้องอินเจียวคือ 温良 และ 马善 (หม่าซ่าน) นิไกโดชี้ว่าทั้งสองสร้างจากจอมพลเวินและจอมพลหม่า แต่ถูกเปลี่ยนจนแทบจำไม่ได้ น้องชายชื่อ 殷洪 (อินหง) ก็ไม่มีในเรื่องเดิม
มุมมองของผมต่อจอมพลอิน
ผมเรียนยันต์อสุนีบาต และสิ่งที่ผมได้จากคัมภีร์ของจอมพลอินคือความจริงจังเรื่องการสืบทอด ผู้เขียนบรรพ 246 ถึงกับเผาคัมภีร์ที่เขาเห็นว่าปลอมไปหลายเล่ม และเตือนว่าเรียกท่านผิดทิศเพราะตีความเอาเอง ผมคิดว่านี่คือบทเรียนสำหรับคนเรียนศาสตร์จีนทุกสาย ความรู้ที่ไม่ได้ผ่านครู หรือเติมแต่งเพราะอยากให้ดูขลัง อาจไม่ได้ช่วยใคร และอาจทำร้ายคนที่เชื่อด้วย
อีกด้านหนึ่ง ตำนานของท่านทำให้ผมคิดถึงความกตัญญู เรื่องเดิมใน《搜神大全》ให้อินเจียวเป็นลูกที่แก้แค้นแทนแม่และยืนข้างความถูกต้องจนจบ แต่ห้องสินให้เป็นลูกที่ติดอยู่ระหว่างพ่อ แม่ อาจารย์ และคำสาบานของตัวเอง ผมว่าทั้งสองเรื่องสอนคนละแบบ เรื่องแรกสอนว่าความกตัญญูต้องมาคู่กับความกล้า เรื่องหลังสอนว่าคำพูดที่ให้ไว้มีน้ำหนักเสมอครับ
คำถามที่พบบ่อย
都雷太岁殷元帅 (ตูเหลยไท่ซุ่ย อินหยวนซ่วย) คือใคร
คือจอมพลอินเจียว จอมพลแห่งกรมดิน (地司 ตี้ซือ) ผู้ถือตำแหน่งไท้ส่วยในพิธีกรรมเต๋า มีคัมภีร์ของตัวเองใน《道法会元》 (เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) บรรพ 246 และ 247 ขึ้นต่อจื่อเวยต้าตี้ ใช้ปราบโรคระบาด กำราบเทพร้าย และแก้เคราะห์จากการขุดดินสร้างบ้าน และมีพระนามในบทสวด《雷霆总诰》 (เหลยถิงจ่งเก้า) ว่า 地司太岁殷将军 (ตี้ซือไท่ซุ่ย อินเจียงจวิน)
จอมพลอินกับไท้ส่วยประจำปีต่างกันอย่างไร
ไท้ส่วยประจำปีหมุนเวียนปีละองค์ตามรอบหกสิบปี ส่วนจอมพลอินเป็นขุนพลผู้คุมเทพร้ายทั้งระบบ คัมภีร์《道法会元》บรรพ 246 ถึงกับตำหนิคนที่เรียกท่านจากทิศของไท้ส่วยประจำปี ส่วนใน《封神演义》 (ห้องสิน) อินเจียวเป็น 执年岁君 (จื๋อเหนียนซุ่ยจวิน) และมีไท้ส่วยปีเจี่ยจื่อเป็นอีกองค์หนึ่ง
ทำไมจอมพลอินห้อยกะโหลกที่คอ
《搜神大全》 (โซวเสินต้าเฉวียน) เล่าว่าท่านสังหารเทพกะโหลกร่ำไห้สิบสององค์แล้วแขวนหัวไว้ที่คอและอก ส่วน《北游记》 (เป่ยโหยวจี้) เล่าว่าอาจารย์สั่งให้สวมกะโหลกหนึ่งบนศีรษะและคล้องสิบสองไว้ที่คอหลังปราบปีศาจสิบสามไท่เป่า คัมภีร์บรรพ 246 ให้กะโหลกเก้าหัวที่คอกับหนึ่งหัวที่หน้าผาก ส่วนบรรพ 247 ให้สิบสองหัว
อินเจียวในห้องสินกับในคัมภีร์ต่างกันอย่างไร
ในเรื่องเดิมอย่าง《搜神大全》อินเจียวรบข้างราชวงศ์โจวจนจบและเป็นผู้ประหารต๋าจี่ แต่《封神演义》ให้ท่านผิดคำสาบานแล้วถูกไถตาย ก่อนได้รับแต่งตั้งเป็นเทพไท้ส่วย ส่วนคัมภีร์พิธีกรรมอย่าง《道法会元》แทบไม่สนใจชีวประวัติ เน้นที่ตำแหน่งขุนพลของเป่ยตี้และวิธีเรียกใช้
วันสมโภชจอมพลอินคือวันไหน
คัมภีร์《道法会元》ไม่ได้ระบุ วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าศาลหลายแห่งในไต้หวันถือวันที่ 19 ค่ำเดือน 7 เป็นวันสมโภช แต่เป็นธรรมเนียมของศาลยุคหลัง ไม่ได้มาจากคัมภีร์ชั้นต้น
บทสรุป
都雷太岁殷元帅 (ตูเหลยไท่ซุ่ย อินหยวนซ่วย) คือจอมพลอินเจียว ขุนพลแห่งกรมดินผู้ถือตำแหน่งไท้ส่วย หลักฐานของท่านหนาแน่น ทั้งคัมภีร์ของตัวเองใน《道法会元》 (เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) บรรพ 246 ที่มีศักราชชัดเจนตั้งแต่ปี 1274 บรรพ 247 บทสวด《雷霆总诰》 (เหลยถิงจ่งเก้า) และชื่อในเอกสารพิธีขอฝน ขับโรคระบาด และขุดดินอีกหลายบรรพ ตำนานของท่านมีอย่างน้อยสี่ฉบับที่เล่าต่างกัน ตั้งแต่ขุนนางรับใช้ของเป่ยตี้ไปจนถึงราชโอรสผู้ผิดคำสาบาน เรื่องที่ยังไม่ชัดคือที่มาของคำว่า 都雷 (ตูเหลย) ในทำเนียบ วันสมโภชที่เป็นธรรมเนียมยุคหลัง และว่าปรมาจารย์ของกรมดินแซ่เซินหรือแซ่หวงฝู่ ครั้งหน้าที่ไปไหว้ไท้ส่วยแล้วเห็นเทพหน้าเขียวห้อยกะโหลกถือระฆังทอง ลองนึกถึงจอมพลองค์นี้ดูนะครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- 《道法会元》บรรพ 246 天心地司大法 คำนำปี 1274 รูปลักษณ์ บทเรียก และคำเตือนเรื่องคัมภีร์ปลอม
- 《道法会元》บรรพ 247 北帝地司殷元帅秘法 รูปสี่กร ยันต์ และกองกำลัง
- 《道法会元》บรรพ 37 上清武春烈雷大法 ที่ท่านขี่วัวทองเก้าหัว
- 《道法会元》บรรพ 27 หนังสือพิธีแก้เคราะห์ถึงไท้ส่วยผู้เป็นใหญ่ทั่วฟ้า
- 《道法会元》บรรพ 43 หนังสือพิธีขุดดินและขอขมาดิน
- 《道法会元》บรรพ 44 พิธีขับโรคระบาดและส่งเรือโรคระบาด
- 《道法会元》บรรพ 112 ที่บรรยายจอมพลอินเป็นนักพรตหน้าแดง
- 《道法会元》บรรพ 128 หนังสือขอฝนที่ส่งถึงจอมพลอินโดยเฉพาะ
- 《道法会元》บรรพ 220 神霄遣瘟送船仪 พิธีส่งเรือโรคระบาด
- 《道法会元》บรรพ 221 วิชาขับโรคระบาดที่เรียกหกจอมพลพร้อมกัน
- บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
- 《三教源流搜神大全》卷五 หัวข้อ 太岁殷元帅 (วิกิซอร์ซ)
- 《北游记》ตอนเจินอู่ผ่านเขาไท่เป่าและอินเกา (วิกิซอร์ซ)
- 《封神演义》ตอนที่ 63 เซินกงเป้ายุอินเจียว (วิกิซอร์ซ)
- 《封神演义》ตอนที่ 65 อินเจียวถูกไถที่เขาฉี (วิกิซอร์ซ)
- 《封神演义》ตอนที่ 99 การแต่งตั้งเทพไท้ส่วย (วิกิซอร์ซ)
- 二阶堂善弘 บทความวิชาการเรื่องจอมพลในนิยายห้องสิน มหาวิทยาลัยคันไซ 2023 (PDF)
- วิกิพีเดียภาษาจีน: 殷郊 ที่มาของชื่อ และศาลที่บูชาในไต้หวันและฮ่องกง
