ในบรรดาเทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ มีองค์หนึ่งที่ชื่อจำง่ายที่สุด เพราะแปลตรงตัวได้ว่า "หัวเหล็ก" คือ 猛烈铁头元帅 (แต้จิ๋ว เม้งเลี้ยก ถิเถ้า ง้วนโซ่ย / จีนกลาง เหมิ่งเลี่ย เถี่ยโถว หยวนซ่วย — จอมพลผู้ดุดันแซ่เหล็กนามว่าหัว) ที่ในชุดนี้เรียกสั้น ๆ ว่าจอมพลเถี่ย หรือจอมพลเหล็ก ต้องบอกตามตรงตั้งแต่ต้นว่าหลักฐานของพระองค์ต่างจากองค์อื่นหลายองค์ในชุด เรื่องราวหลักไม่ได้อยู่ในคัมภีร์พิธีสายฟ้า แต่อยู่ในตำราประวัติเทพสมัยหมิงกับนิยายเรื่องเสวียนเทียนซ่างตี้ ผมจึงจะเล่าให้ครบทุกสำนวน และบอกไว้ทุกจุดว่าตรงไหนมีตัวบทรองรับ ตรงไหนยังเป็นเพียงคำเล่าครับ
猛烈铁头元帅 หรือจอมพลเถี่ย คือขุนพลของเสวียนเทียนซ่างตี้ ตำรา《搜神大全》เล่าว่าท่านเกิดจากเทพหกติง มีแม่ไม่มีพ่อ จึงใช้ "เหล็ก" เป็นแซ่และ "หัว" เป็นชื่อ ท่านช่วยให้เสวียนตี้เหยียบเต่ากับงูไว้ได้จึงได้เป็นจอมพลผู้ดุดัน ส่วนนิยาย《北游记》เล่าว่าท่านเคยเป็นพระปีศาจก่อนกลับใจและได้กระบองเหล็กเป็นอาวุธ พระองค์ไม่มีคัมภีร์ของตัวเองใน《道法会元》และไม่มีพระนามใน《雷霆总诰》
ข้อมูลสำคัญของจอมพลเถี่ย
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| พระนามเต็ม | 猛烈铁头元帅 (Měngliè Tiětóu Yuánshuài) |
| อ่านแบบจีนกลาง | เหมิ่งเลี่ย เถี่ยโถว หยวนซ่วย |
| อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้) | เม้งเลี้ยก ถิเถ้า ง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว mêng2 liag8 tih4 tao5 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ (อักษร 铁 มีให้เฉพาะเสียงภาษาพูด) |
| ชื่ออื่น | 铁元帅 และ 猛烈元帅 (搜神大全) · 猛烈铁元帅 (北游记) · 铁头将军 ชื่อตอนยังเป็นปีศาจใน 北游记 · 协灵昭济使铁元帅 (คัมภีร์ 东岳大生宝忏) |
| สังกัด | ขุนพลของเสวียนเทียนซ่างตี้ (玄天上帝) ตาม 搜神大全 และ 北游记 และมีพระนาม 铁元帅 อยู่ในรายนามสิบจอมพลแห่งตงเยว่ |
| ตำแหน่ง/หน้าที่ | 猛烈元帅 ผู้ได้รับมอบงาน 「分任玄冥之寄」 คือดูแลฝ่ายเสวียนหมิง อันได้แก่ทิศเหนือและธาตุน้ำ หน้าที่หลักคือปราบปีศาจ |
| ของถือ/พาหนะ | กระบองเหล็ก (铁棒) ตาม 北游记 ส่วนภาพพิมพ์ประกอบ 搜神大全 เป็นรูปถือกระบี่ ไม่พบพาหนะในแหล่งใด |
| รูปลักษณ์ตามคัมภีร์ | ไม่พบคำบรรยายในคัมภีร์พิธี มีเพียง 北游记 ที่บรรยายตอนเป็นปีศาจว่าศีรษะโล้น ห่มจีวร คล้องลูกประคำ |
| วันสมโภช | วันที่ 7 เดือน 5 ตามจันทรคติ อิงวันเกิดใน 搜神大全 ส่วนศาลเจ้าเถี่ยหยวนซ่วยในมาเลเซียฉลองวันที่ 18 เดือน 3 ซึ่งยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกัน |
| ปรากฏในคัมภีร์ | 搜神大全 บรรพ 5 · 北游记 · 东岳大生宝忏 (พระนาม 铁元帅) · 道法会元 บรรพ 155, 257, 258 (铁胜 ในสิบไท่เป่า) ไม่มีคัมภีร์ของตัวเองใน 道法会元 และไม่อยู่ใน 雷霆总诰 |
เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์
ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ
ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้
1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)
อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ
2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)
วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร
3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)
เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น
4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)
เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก
รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน
ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)
ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ
ความหมายของพระนาม 猛烈铁头元帅 ทีละคำ
พระนามขององค์นี้ต่างจากองค์อื่นตรงที่ไม่มีสร้อยยศยาว ๆ นำหน้า มีแค่คำบอกนิสัยหนึ่งคำ ชื่อหนึ่งชื่อ และตำแหน่งหนึ่งตำแหน่ง ผมขออธิบายทีละคำ โดยยึดถ้อยคำในตำราที่เล่าเรื่องของท่านเป็นหลัก
猛烈 (เหมิ่งเลี่ย) แปลว่าดุดัน รุนแรง เป็นสมญาที่ได้รับตอนถูกแต่งตั้ง ตำรา《三教源流搜神大全》 (ประมวลประวัติเทพแห่งสามศาสนา) เขียนว่า 「封为猛烈元帅」 คือ "แต่งตั้งเป็นจอมพลผู้ดุดัน" ส่วนนิยาย《北游记》 เขียนว่า 「封为猛烈铁元帅」 คำนี้ไม่ใช่คำแปลก เพราะคัมภีร์สายฟ้าใช้บรรยายนิสัยของเทพในกองทัพอัสนีอยู่บ่อย ๆ อย่าง《道法会元》บรรพ 61 ก็เตือนผู้ประกอบพิธีว่า 「雷神将帅神性猛烈，一呼一吸，立便感应」 แปลว่า "เทพสายฟ้าและขุนพลมีธรรมชาติดุดัน เพียงหายใจเข้าออกครั้งเดียวก็ตอบสนองทันที"
铁头 (เถี่ยโถว) คือแซ่และชื่อ ไม่ใช่ฉายา ตำรา 搜神大全 อธิบายว่ามารดาตั้งครรภ์ทั้งที่ไม่มีสามี 「有母无父，因以铁为姓而头其名」 คือ "มีแม่แต่ไม่มีพ่อ จึงใช้เหล็กเป็นแซ่และใช้หัวเป็นชื่อ" ตำราไม่ได้อธิบายต่อว่าทำไมต้องเป็นเหล็ก บทความจีนออนไลน์บางชิ้นเล่าเพิ่มว่ามารดาไปพักพิงรูปปั้นเหล็กแล้วฝัน แต่รายละเอียดนี้ไม่มีในตัวบทที่ผมตรวจ จึงขอวางไว้เป็นคำเล่าภายหลัง เกร็ดเล็ก ๆ ที่คนไทยอาจไม่ทันนึกคือ อักษร 头 ตัวนี้แหละที่อยู่ในคำว่า 头家 ซึ่งคนไทยรับมาเป็นคำว่า "เถ้าแก่"
元帅 (แต้จิ๋ว ง้วนโซ่ย / จีนกลาง หยวนซ่วย — จอมพล) คือตำแหน่งแม่ทัพใหญ่ ในนิยาย 北游记 คำว่า 铁头 ยังเป็นชื่อเรียกตอนท่านยังเป็นปีศาจ คือ 「铁头将军」 หรือ "แม่ทัพหัวเหล็ก" ก่อนจะได้เลื่อนเป็นจอมพลเมื่อยอมสวามิภักดิ์
จอมพลเถี่ยอยู่ตรงไหนในกองทัพสวรรค์
ถ้าถามว่าจอมพลเถี่ยสังกัดใคร คำตอบจากแหล่งชั้นต้นมีสองทาง และสองทางนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมพระองค์จึงมาอยู่ในรายพระนามเทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ได้
ทางแรกคือกองทัพของ 玄天上帝 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงทีเสี่ยงตี่ / จีนกลาง เสวียนเทียนซ่างตี้ — จักรพรรดิเบื้องบนแห่งฟ้าทิศเหนือ) หรือเจินอู่ ทั้ง 搜神大全 และ 北游记 จัดให้จอมพลเถี่ยเป็นขุนพลของพระองค์ ช่วงท้ายของ 北游记 บอกว่าเสวียนเทียนซ่างตี้ 「上管三十六员天将，每年十二月二十五日，与众将同游下界，巡察善恶」 คือ "คุมขุนพลสวรรค์สามสิบหกนาย ทุกวันที่ 25 เดือน 12 พาขุนพลลงมาตรวจความดีความชั่วในโลกมนุษย์" แล้วไล่รายนามขุนพลที่ได้รับแต่งตั้ง ในรายนามนั้นมีทั้งสามจอมพลสายฟ้า เติ้ง ซิน และจาง จอมพลหม่าแห่งเจิ้งอี จอมพลจ้าวแห่งวงล้อทองคำ (金轮如意赵元帅) จอมพลเวินผู้คุมโรคระบาด (นิยายเขียนว่า 瘟元帅) จอมพลอินแห่งไท่ซุ่ย และปิดท้ายด้วย 「铁头封为猛烈铁元帅」 สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีนก็ยกรายนามชุดนี้ไว้ในหน้าความรู้เรื่องสามสิบหกขุนพลสวรรค์ โดยมีชื่อ "猛烈铁元帅铁头" อยู่ด้วย
ผมคิดว่าตรงนี้คือกุญแจ เพราะขุนพลสามสิบหกนายของเสวียนเทียนซ่างตี้ซ้อนทับกับขุนพลกรมสายฟ้าแทบทั้งชุด ใครอยากเห็นภาพรวมของกรมสายฟ้าก่อน อ่านได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า และจะเห็นว่าสามจอมพลที่นำทัพในรายนามข้างต้น คือจอมพลเติ้ง องค์ที่ 30 จอมพลซิน องค์ที่ 2 และเทวทูตจาง องค์ที่ 1 ล้วนอยู่ในชุดนี้ด้วย
ทางที่สองคือราชสำนักของเทพแห่ง 东岳 (แต้จิ๋ว ตงงัก / จีนกลาง ตงเยว่ — ยอดเขาใหญ่แห่งทิศตะวันออก คือเขาไท่ซาน) คัมภีร์ขอขมา《东岳大生宝忏》ในสารบบคัมภีร์เต๋าฉบับเจิ้งถ่ง ไล่พระนามจอมพลสิบองค์ของตงเยว่ และองค์ที่สามคือ 「协灵昭济使铁元帅」 คัมภีร์พิธีใน 道法会元 เรียกกลุ่มนี้ว่าสิบไท่เป่า (十太保 — แต้จิ๋ว จั๊กไท่ป้อ / จีนกลาง สือไท่เป่า — สิบองครักษ์) และมีขุนพลแซ่เถี่ยอยู่ในกลุ่มเสมอ รายละเอียดผมเล่าไว้ในหัวข้อคัมภีร์ด้านล่าง
ประวัติและตำนานของจอมพลเถี่ย
เรื่องของจอมพลเถี่ยมีสองสำนวนหลักที่ไปคนละทางเลย สำนวนหนึ่งเป็นวีรบุรุษตั้งแต่เกิด อีกสำนวนเป็นปีศาจที่กลับใจ ผมเล่าทั้งสองแบบตามตัวบท แล้วจึงพูดถึงสำนวนที่เล่ากันในปัจจุบัน
สำนวนแรก: บุตรแห่งหกติง ตามตำรา 搜神大全
ตำรา 搜神大全 เป็นหนังสือรวมประวัติเทพพร้อมภาพประกอบ ไม่ทราบผู้รวบรวม และน่าจะเสร็จในสมัยหมิง บท "铁元帅" ในบรรพ 5 เปิดเรื่องว่าปลายราชวงศ์อิน (ซาง) ราชามารปรากฏในโลก ปีศาจแปลงกายก่อความวุ่นวายไปทั่วแผ่นดินจีน เง็กเซียนได้ฟังคำกราบทูลของไท่อี่เจินเหริน จึง 「诏六丁入胎于石城颜氏之梦」 คือ "มีราชโองการให้เทพหกติงเข้าไปในครรภ์ของหญิงแซ่เหยียนแห่งเมืองสือเฉิงผ่านทางความฝัน" เทพหกติง (六丁 — แต้จิ๋ว ลักเต็ง / จีนกลาง ลิ่วติง) เป็นกลุ่มเทพเดียวกับที่อยู่ในพระนามขององค์ที่ 17 六甲六丁金元帅
ตำราระบุวันเกิดไว้ชัดว่า 「生于商辛丙午年五月七日寅时」 คือเกิดในปีปิ่งอู่สมัยพระเจ้าซางซิน วันที่ 7 เดือน 5 ยามอิ๋น (ราวตีสามถึงตีห้า) ปีนี้เป็นปีในตำนาน ไม่ใช่ปีประวัติศาสตร์ที่ตรวจสอบได้ แต่วันที่ 7 เดือน 5 คือที่มาของวันสมโภชที่บทความจีนสมัยนี้ใช้กัน
ตั้งแต่เด็ก ท่าน 「气排山岳，胆落天地，力倒九牛」 คือ "ลมปราณผลักภูเขาได้ ความกล้าทำให้ฟ้าดินหวั่น แรงล้มวัวได้เก้าตัว" ตำราไล่วีรกรรมไว้ต่อกันเป็นชุด ได้แก่ ปราบอีกากับกระต่าย (乌兔) ทางเหนือของแม่น้ำอิ่ง สยบม้าไฟทางเหนือของภูเขาอิน ทำลายผีมารในศาลไฟป่า (野火庙) จับจิ้งจอกปีศาจใต้หอจื่อซวี (紫虚楼) และสกัดงูวิเศษกับเต่าดำที่เกาะกลางน้ำชื่อจัวหุ่น
จุดสำคัญที่สุดของสำนวนนี้อยู่ตอนท้าย ขณะที่เสวียนตี้แหวกเมฆลงมาจากเก้าชั้นฟ้าด้วยเรื่องของน้ำกับไฟ (坎离二业) ก็ประจวบกับความกล้าของจอมพลที่ผลักภูเขาและทะเลได้ ตำราเขียนสั้น ๆ ว่า 「乃踏龟蛇」 คือ "จึงเหยียบเต่ากับงูไว้ได้" แล้วเสวียนตี้ก็ชวนท่านเหาะขึ้นสวรรค์ไปด้วยกัน ได้รับแต่งตั้งเป็นจอมพลผู้ดุดัน และ 「分任玄冥之寄」 คือ "รับมอบภาระฝ่ายเสวียนหมิง" อันหมายถึงทิศเหนือและธาตุน้ำ ใครเคยเห็นรูปเคารพเสวียนเทียนซ่างตี้คงจำได้ว่ามีเต่ากับงูอยู่ใต้พระบาท สำนวนนี้จึงยกให้จอมพลเถี่ยเป็นผู้ที่ทำให้ภาพนั้นเกิดขึ้น ส่วน 北游记 ก็ยืนยันอีกทางว่าเต่ากับงูเป็นของคู่กับน้ำและไฟ เพราะในรายนามท้ายเรื่องเขียนว่า 「龟蛇封为水火二将」 คือเต่ากับงูได้เป็นขุนพลน้ำและไฟ
สำนวนที่สอง: พระปีศาจ 铁头将军 ในนิยาย 北游记
《北游记》 หรือชื่อเต็มว่า 北方真武祖师玄天上帝出身全传 เป็นนิยายเทพสมัยหมิงที่ 余象斗 แต่งและพิมพ์ในปีว่านลี่ที่ 30 (ค.ศ. 1602) แบ่งเป็นสี่เล่ม 24 ตอน เรื่องของจอมพลเถี่ยอยู่ในตอน 祖师河南收王恶 ซึ่งเป็นตอนที่ 22
ในตอนนี้ เสวียนตี้ไปปราบหมอกดำที่ปกคลุมแดนตะวันตก โดยมีราชกุมารผู้เพิ่งเข้าสู่แดนตะวันตกร่วมทางไปด้วย พอถึงสนามรบก็มีพระรูปหนึ่งออกมาประจัญ เรียกตัวเองว่า 「铁头将军」 เสวียนตี้ทักว่า 「观汝光头褊衣，项挂佛珠，必是天中之人」 คือ "ดูเจ้าศีรษะโล้น ห่มจีวร คอคล้องลูกประคำ ต้องเป็นคนจากสวรรค์แน่" พระปีศาจไม่ตอบดี ๆ กลับควงบาตรเหล็กฟาดเข้าใส่ สู้ไม่ได้ก็หนีเข้าถ้ำ 铁衲洞 (ถ้ำจีวรเหล็ก) ที่อาวุธวิเศษของเหล่าขุนพลทำอะไรไม่ได้ จนราชกุมารเขย่ากะโหลกจนปีศาจมึนงงเดินออกมา และขุนพลหลี่จับตัวไว้ได้
ฉากต่อจากนั้นอ่านแล้วอดยิ้มไม่ได้ครับ จอมพลหม่าเสนอว่า 「铁乃金之类，火能克金」 คือ "เหล็กเป็นพวกโลหะ ไฟย่อมชนะโลหะ" จะเอาไฟเผาให้ตาย แต่ปีศาจกลับท้าว่าเผาเลย อยากให้เผาให้สะอาด ๆ เหล่าขุนพลจึงคิดใหม่ว่า 「铁必惧泥」 คือ "เหล็กย่อมกลัวโคลน" ให้ดาวโคลนเนรมิตกองดินเหลืองที่มีไฟอยู่ข้างใน แล้วจะโยนพระปีศาจลงไป พอได้ยินเท่านั้นปีศาจก็ร้องว่ายอมแล้วยอมแล้ว เสวียนตี้ให้กินยาไฟหนึ่งเม็ด แล้วราชโองการก็มาถึงว่า 「封为猛烈铁元帅，手执铁棒，随师行道」 คือ "แต่งตั้งเป็นจอมพลเหล็กผู้ดุดัน มือถือกระบองเหล็ก ติดตามพระอาจารย์บำเพ็ญธรรม" จอมพลหม่าในฉากนี้คือจอมพลหม่าแห่งเจิ้งอี องค์ที่ 5 ซึ่งเป็นขุนพลฝ่ายไฟของกองทัพเดียวกัน
สำนวนที่เล่ากันในปัจจุบัน
บทความจีนออนไลน์สมัยใหม่หลายชิ้นนำสองสำนวนมาเล่ารวมกัน คือใช้ประวัติจาก 搜神大全 เป็นหลัก แล้วต่อท้ายว่าท่านได้ดำรงตำแหน่งหนึ่งในสิบไท่เป่าแห่งตงเยว่ พร้อมบรรดาศักดิ์ยาวขึ้นอย่าง 协灵昭济大使 และ 灵佑侯 บางชิ้นยังเพิ่มเรื่องที่ไม่มีในตำรา เช่นช่วยทัพโจวตีเมืองเฉาเกอ ต้องบอกตามตรงว่าผมพบเพียงพระนาม 协灵昭济使铁元帅 ในคัมภีร์ 东岳大生宝忏 ส่วนบรรดาศักดิ์ 灵佑侯 และเรื่องเสริมเหล่านั้น ผมยังหาต้นทางในคัมภีร์ชั้นต้นไม่พบครับ
จอมพลเถี่ยในคัมภีร์เต๋า
东岳大生宝忏 รายนามสิบจอมพลแห่งตงเยว่
คัมภีร์《东岳大生宝忏》 เป็นคัมภีร์สวดขอขมาต่อตงเยว่ต้าตี้ อยู่ในหมวดพิธี (威仪类) ของภาคต้งเสวียน ในสารบบคัมภีร์เต๋าฉบับเจิ้งถ่ง ในช่วงที่ไล่พระนามเทพบริวาร คัมภีร์ให้สวดคารวะจอมพลสิบองค์เรียงกัน ได้แก่ 温 李 铁 刘 杨 张 康 岳 孟 และ 韦 บรรทัดของจอมพลเถี่ยคือ
- 「志心敬礼，协灵昭济使铁元帅」 — "ขอน้อมคารวะด้วยใจตั้งมั่น จอมพลเถี่ย ผู้รับบัญชาช่วยเสริมความศักดิ์สิทธิ์และอำนวยความช่วยเหลืออย่างแจ่มชัด"
ที่น่าสังเกตคือคัมภีร์บทนี้ไม่ได้ให้ชื่อตัวของจอมพลเถี่ย และในรายนามเดียวกันยังมีอีกหลายองค์ที่อยู่ในชุดนี้ เช่น 「翊灵昭武使温元帅」 ซึ่งตรงกับพระนามของจอมพลเวิน องค์ที่ 12 แทบทุกตัวอักษร รวมถึงจอมพลคัง (广灵昭惠使康元帅) และจอมพลเยว่ (安灵昭应使岳元帅)
道法会元 สิบไท่เป่ากับขุนพลชื่อ 铁胜
ผมตรวจ《道法会元》แล้วไม่พบคัมภีร์ที่ตั้งชื่อตามจอมพลเถี่ยโดยตรงเลย แต่พบขุนพลแซ่เถี่ยในฐานะหนึ่งในสิบไท่เป่าแห่งตงเยว่อย่างน้อยสามบรรพ และทั้งสามที่ให้ชื่อตัวไว้ ชื่อนั้นคือ 铁胜 ไม่ใช่ 铁头
- บรรพ 155 คัมภีร์ 混元六天如意大法 มีบทเรียกว่า 「召十大太保温玉、李真、铁胜、刘琦、姚正、张蕴、康应、岳胜、孟云、韦彦」 คือเรียกสิบไท่เป่าเรียงตามชื่อตัว
- บรรพ 257 คัมภีร์ 东平张元帅秘法 มีหัวข้อ 「拷祟附身用十太保」 และในคาถามีวรรค 「铁胜急捉为祸鬼」 แปลว่า "เถี่ยเซิ่งรีบจับผีที่ก่อเหตุร้าย"
- บรรพ 258 คัมภีร์ 东平张元帅专司考召法 ระบุ 「随司十太保」 คือสิบไท่เป่าที่ประจำการร่วมกับกองนี้ และมีชื่อ 铁胜 อยู่ในรายนามเช่นกัน
นอกจากนี้ยังมีขุนพลแซ่เถี่ยอีกนายหนึ่งในบรรพ 36 คัมภีร์ 地祇上将阴雷大法 ของจอมพลเวิน ซึ่งมี 「铁、毕、黑、方四雄上将」 คือขุนพลเอกผู้กล้าทั้งสี่ และบทเรียกเอ่ยชื่อเต็มว่า 「铁定毕光，黑显方雄」 ชื่อตัวของขุนพลแซ่เถี่ยตรงนี้คือ 铁定 ซึ่งก็ไม่ใช่ 铁头 อีกเช่นกัน
สรุปตรงนี้ให้ชัดครับ ในคัมภีร์ที่ผมตรวจมีขุนพลแซ่เถี่ยอย่างน้อยสามชื่อ คือ 铁头 ในตำราประวัติเทพกับนิยาย 铁胜 ในสิบไท่เป่าแห่งตงเยว่ และ 铁定 ในขุนพลของจอมพลเวิน ยังไม่มีตัวบทชั้นต้นใดบอกว่าทั้งสามเป็นองค์เดียวกัน การที่คนรุ่นหลังรวมเป็นองค์เดียวเป็นการตีความภายหลัง
คัมภีร์ที่ไม่มีพระนามของจอมพลเถี่ย
บทสวด《雷霆总诰》ที่สำนักเจิ้งอีใช้สวดประจำวันไม่มีพระนามของจอมพลเถี่ย กลุ่มจอมพลตงเยว่ในบทสวดนี้มีเพียงวรรค 「温康岳孟显威灵」 คือเวิน คัง เยว่ และเมิ่ง ซึ่งในชุดนี้ได้แก่จอมพลเวินองค์ที่ 12 จอมพลคังองค์ที่ 13 จอมพลเยว่องค์ที่ 14 และจอมพลเมิ่งองค์ที่ 23 ส่วนนิยาย《封神演义》 (ห้องสิน) ก็ไม่มีชื่อเถี่ยในรายนามยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้า
รูปลักษณ์ของจอมพลเถี่ย
ข้อนี้ผมต้องบอกตามตรงว่าหลักฐานบางที่สุด คัมภีร์พิธีที่ตรวจไม่มีคำบรรยายสีหน้า จำนวนตา เครื่องทรง หรือพาหนะของจอมพลเถี่ยเลย สิ่งที่มีคือภาพจากวรรณกรรมสองแบบที่ไม่เหมือนกัน
- แบบใน 北游记: ตอนเป็นปีศาจคือพระศีรษะโล้น ห่มจีวร คล้องลูกประคำ ถือบาตรเหล็ก หลังได้รับแต่งตั้งถือกระบองเหล็ก (铁棒)
- แบบในภาพพิมพ์ของ 搜神大全: ภาพแกะไม้ประกอบบท 铁元帅 ที่วิกิซอร์ซนำมาลงไว้ เป็นชายมุ่นมวยผม สวมเสื้อคลุม ชูกระบี่ตรงขึ้นในมือ ยืนอยู่ริมน้ำ ไม่ได้โกนศีรษะ และไม่ได้สวมเกราะ
- แบบในงานศิลป์สมัยใหม่: มักรวมสองแบบเข้าด้วยกัน คือแม่ทัพสวมเกราะ คล้องลูกประคำ ถือกระบองเหล็ก บางภาพมีเต่ากับงูอยู่ข้างกายเพื่อโยงกับสำนวน 搜神大全 ภาพปกของบทความนี้ก็วาดในแนวนั้น จึงเป็นภาพประกอบ ไม่ใช่แบบตามคัมภีร์
ส่วนเถี่ยหยวนซ่วยที่ได้รับการบูชาในมาเลเซีย ซึ่งผมจะเล่าในหัวข้อถัดไป ถูกเล่าถึงว่าเป็นแม่ทัพหน้าดำถือขวาน ภาพนี้ไม่ตรงกับตำราทั้งสองเล่ม จึงไม่ควรนำมาปนกัน
บทบาทในพิธีและการบูชา
ในคัมภีร์ที่ผมตรวจ ไม่พบพิธี ยันต์ หรือคาถาที่ตั้งขึ้นสำหรับ 猛烈铁头元帅 โดยเฉพาะ บทบาทในพิธีที่มีตัวบทรองรับจึงเป็นของขุนพลแซ่เถี่ยในกลุ่มสิบไท่เป่า ซึ่งถูกเรียกมาเป็นกลุ่ม ไม่ได้เรียกเดี่ยว
ตัวอย่างที่ชัดที่สุดอยู่ในบรรพ 257 คือพิธี 拷祟附身 ซึ่งเป็นการเชิญให้สิ่งที่ทำให้คนป่วยมาเข้าร่างทรงแล้วสอบสวน คาถาแบ่งงานให้สิบไท่เป่าแต่ละนาย เถี่ยเซิ่งมีหน้าที่รีบจับผีที่ก่อเหตุ ส่วนนายอื่นทำหน้าที่จับมัด สอบปากคำ และตรึงไว้ คาถาปิดท้ายด้วยวลี急急如律令 (เร่งรีบดุจคำบัญชา) เหมือนคาถาเรียกเทพทั่วไป ผมเล่าได้แค่ระดับนี้ตามที่ตัวบทตีพิมพ์ไว้ครับ
ในนิยาย 北游记 ยังมีภาพการบูชาที่น่าสนใจ หลังเสวียนตี้ปราบปีศาจริมแม่น้ำแยงซีแล้ว ผู้คนสร้างศาลไว้ที่เชิงเขาอู่ตัง และนิยายเล่าว่า 「又塑三十六员天将」 คือปั้นรูปขุนพลสวรรค์ทั้งสามสิบหกไว้ด้วย นี่เป็นเรื่องในนิยาย แต่ก็สะท้อนว่าคนสมัยหมิงคุ้นกับการตั้งรูปขุนพลสามสิบหกไว้รอบเสวียนตี้
ในโลกออนไลน์ภาษาจีนยังมีบทสรรเสริญ (宝诰) ของจอมพลเถี่ยที่เผยแพร่ในวาระวันเกิดวันที่ 7 เดือน 5 ขึ้นต้นว่า 「六丁之精，金阙猛吏」 คือ "แก่นแห่งเทพหกติง ขุนนางผู้ดุดันแห่งวังทองบนสวรรค์" และสรุปวีรกรรมตาม 搜神大全 ไว้ครบ บทนี้ไม่ได้บอกว่าแต่งขึ้นเมื่อใดหรือโดยสำนักใด ผมจึงเล่าไว้เป็นหลักฐานว่ายังมีผู้สวดบูชาพระองค์อยู่ ไม่ได้ถือเป็นคัมภีร์โบราณ
สำหรับการบูชาในปัจจุบัน ผมพบศาลเจ้าที่ตรวจสอบได้แห่งหนึ่ง คือศาลเจ้าซุ่นเทียนกง (顺天宫) ที่หมู่บ้านใหม่ตันจุงเซอปัต รัฐสลังงอร์ ประเทศมาเลเซีย ซึ่งตั้ง 铁元帅 เป็นองค์ประธาน ชาวบ้านเรียกว่า 元帅爷公 (แต้จิ๋ว ง้วนโซ่ยเอี๊ยกง / จีนกลาง หยวนซ่วยเหยียกง — ท่านจอมพลผู้เป็นที่เคารพ) และนับถือเป็นเทพประจำถิ่นผู้คุ้มครองหมู่บ้าน ตามรายงานของหนังสือพิมพ์ซินจิวและวิกิพีเดียภาษาจีน
- งานใหญ่ประจำปีคือวันเกิดเถี่ยหยวนซ่วยวันที่ 18 เดือน 3 ตามจันทรคติ จัดยาว 22 วัน มีงิ้วแต้จิ๋วและงิ้วฮกเกี้ยน
- ชาวบ้านเล่าว่าระหว่างเหตุจลาจลปี 1969 ตำรวจชาวมลายูนายหนึ่งที่ลาดตระเวนกลางคืนเห็นแม่ทัพร่างใหญ่หน้าดำถือขวานยืนอยู่ปากหมู่บ้าน และเชื่อว่าการที่หมู่บ้านรอดพ้นจากไวรัสนิปาห์ในปี 1999 เป็นเพราะท่านคุ้มครอง
- ร่างทรงของศาลเจ้าบอกว่าเถี่ยหยวนซ่วยองค์นี้มาจากชายฝั่งอำเภอเจ้าอาน (诏安) และจางผู่ (漳浦) ในฮกเกี้ยน และบนชายฝั่งของไทยก็มีผู้บูชา คำสอนที่ท่านให้ชาวบ้านคือ "ยึดความดีเป็นหลัก ทำความดีให้มาก"
ต้องบอกตามตรงว่าแหล่งข้อมูลทั้งสองไม่ได้ระบุว่าเถี่ยหยวนซ่วยของศาลเจ้านี้คือ 猛烈铁头元帅 ในตำรา วันฉลองก็ต่างกัน (18 เดือน 3 กับ 7 เดือน 5) และอาวุธก็ต่างกัน (ขวานกับกระบองเหล็ก) ผมจึงเล่าไว้เป็นข้อมูลการบูชาเทพแซ่เถี่ย ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นองค์เดียวกัน และผมยังไม่พบศาลเจ้าในประเทศไทยที่ระบุชื่อและตรวจสอบได้ครับ
ขุนพลแซ่เถี่ยหลายองค์ที่ไม่ควรสับสนกัน
เพราะชื่อเรียบง่ายแบบนี้ จอมพลเถี่ยจึงถูกปนกับองค์อื่นได้ง่าย ผมรวบรวมจุดที่ควรแยกให้ออกไว้ดังนี้
- 铁胜 และ 铁定: ขุนพลแซ่เถี่ยใน 道法会元 ชื่อตัวต่างจาก 铁头 ทั้งคู่ ดังที่เล่าไว้ข้างต้น
- รองแม่ทัพ 猛烈 ของจอมพลจ้าว: ในบรรพ 36 คัมภีร์ของจ้าวกงหมิง มี 「猛烈忠卫二副帅」 คือรองแม่ทัพสองนายชื่อเหมิ่งเลี่ยกับจงเว่ย คัมภีร์บรรยายรองแม่ทัพเหมิ่งเลี่ยว่า 「金兜鍪，凤眼三牙须，金甲，穿靴，执刀」 คือสวมหมวกเกราะทอง ตาหงส์ หนวดสามแฉก เกราะทอง สวมรองเท้าบู๊ต ถือดาบ นายนี้ใช้คำว่า 猛烈 เหมือนกัน แต่ไม่มีแซ่เถี่ย และเป็นบริวารของจอมพลจ้าว องค์ที่ 11 จึงไม่มีหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกัน
- คำว่า 铁面 (หน้าเหล็ก): บทเรียกในบรรพ 155 มีวรรค 「急召太保，铁面将军」 ซึ่งหมายถึงจอมพลเวินผู้เป็นหัวหน้าไท่เป่า ส่วนใน 雷霆总诰 มี 苍牙铁面刘天君 หน้าเหล็กไม่ใช่หัวเหล็ก และทั้งสองไม่ใช่จอมพลเถี่ย
- 王铁 ใน 北游记: เป็นปีศาจที่แปลงกายเป็นเสือได้ ภายหลังได้เป็นจอมพลหวังแห่งหู่ชิว ชื่อมีอักษร 铁 แต่แซ่หวัง
- เถี่ยหยวนซ่วยในมาเลเซีย: ดังที่เล่าในหัวข้อก่อน ยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกับในตำรา
มุมมองของผมต่อจอมพลเถี่ย
ผมชอบที่เรื่องของจอมพลเถี่ยมีสองหน้า หน้าหนึ่งคือเด็กที่เกิดมาไม่มีพ่อ ต้องใช้แซ่ที่ได้จากสิ่งของ แต่กลับเป็นผู้ที่ทำให้เสวียนตี้เหยียบเต่ากับงูไว้ได้ อีกหน้าคือพระที่หลงทางจนกลายเป็นปีศาจ แล้วกลับใจมารับใช้ธรรม ผมมองว่าทั้งสองสำนวนพูดเรื่องเดียวกัน คือความแข็งแบบเหล็กจะมีค่าก็ต่อเมื่อถูกนำไปใช้ในทางที่ถูก ฉากที่ปีศาจไม่กลัวไฟแต่กลัวโคลนก็สอนอะไรบางอย่าง บางทีสิ่งที่ทำให้คนแข็งกระด้างยอมอ่อนลงไม่ใช่ความรุนแรงที่มากกว่า แต่เป็นสิ่งที่ตรงกับจุดอ่อนของเขาจริง ๆ
ในฐานะคนเรียนยันต์อสุนีบาต ผมสังเกตว่าคำว่า 猛烈 ในคัมภีร์ไม่ได้แปลว่าโหดร้าย แต่หมายถึงพลังที่ตอบสนองทันที คัมภีร์บรรพ 61 จึงเตือนให้ใจกับปากของผู้ประกอบพิธีตรงกันก่อนเรียกเทพสายฟ้า ผมคิดว่านี่คือบทเรียนที่ใช้ได้กับทุกองค์ในชุด และอีกเรื่องที่ผมอยากบอกผู้อ่านคือ เทพที่หลักฐานบางไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ แต่แปลว่าเราควรเล่าเท่าที่รู้ ไม่เติมสิ่งที่ไม่รู้ลงไปครับ
คำถามที่พบบ่อย
猛烈铁头元帅 คือใคร
คือขุนพลของเสวียนเทียนซ่างตี้ ตำรา《三教源流搜神大全》เล่าว่าท่านเกิดจากเทพหกติงในครรภ์หญิงแซ่เหยียน ปราบปีศาจหลายตน และช่วยให้เสวียนตี้เหยียบเต่ากับงูไว้ได้ จึงได้เป็นจอมพลผู้ดุดัน ส่วนนิยาย《北游记》เล่าว่าท่านเคยเป็นพระปีศาจชื่อแม่ทัพหัวเหล็กก่อนยอมสวามิภักดิ์
ทำไมจอมพลเถี่ยจึงใช้แซ่เหล็ก
ตำรา 搜神大全 บอกว่ามารดาตั้งครรภ์ทั้งที่ไม่มีสามี จึง 「因以铁为姓而头其名」 คือใช้เหล็กเป็นแซ่และใช้หัวเป็นชื่อ ตำราไม่ได้อธิบายต่อว่าทำไมต้องเป็นเหล็ก เรื่องรูปปั้นเหล็กที่บางบทความเล่าเพิ่มยังไม่พบในตัวบท
จอมพลเถี่ยมีคัมภีร์ใน 道法会元 หรือมีพระนามใน 雷霆总诰 หรือไม่
ไม่มีคัมภีร์ของตัวเองใน《道法会元》 และไม่มีพระนามใน《雷霆总诰》 ที่พบคือขุนพลแซ่เถี่ยชื่อ 铁胜 ในกลุ่มสิบไท่เป่าแห่งตงเยว่ บรรพ 155, 257 และ 258 กับพระนาม 协灵昭济使铁元帅 ในคัมภีร์ 东岳大生宝忏 แต่ไม่มีตัวบทใดบอกว่าเป็นองค์เดียวกับ 铁头
จอมพลเถี่ยถืออาวุธอะไร
ตามนิยาย 北游记 ท่านถือกระบองเหล็กหลังได้รับแต่งตั้ง และถือบาตรเหล็กตอนยังเป็นปีศาจ ส่วนภาพพิมพ์ประกอบตำรา 搜神大全 วาดให้ถือกระบี่ คัมภีร์พิธีที่ตรวจไม่ได้กำหนดอาวุธไว้
เถี่ยหยวนซ่วยที่ศาลเจ้าในมาเลเซียคือองค์เดียวกันหรือไม่
ยังยืนยันไม่ได้ ศาลเจ้าซุ่นเทียนกงในรัฐสลังงอร์บูชาเถี่ยหยวนซ่วยเป็นเทพคุ้มครองหมู่บ้าน ฉลองวันที่ 18 เดือน 3 และเล่าว่าท่านถือขวาน ซึ่งต่างจากตำราทั้งวันเกิดและอาวุธ แหล่งข้อมูลของศาลเจ้าก็ไม่ได้อ้างถึง 搜神大全 หรือ 北游记
บทสรุป
猛烈铁头元帅 เป็นองค์ที่ชื่อเรียบง่ายแต่เรื่องไม่เรียบง่ายเลย ตำรา 搜神大全 เล่าว่าท่านเป็นบุตรแห่งหกติงผู้ช่วยเสวียนตี้เหยียบเต่ากับงู นิยาย 北游记 เล่าว่าท่านเป็นพระปีศาจที่กลับใจและได้กระบองเหล็ก ส่วนคัมภีร์เต๋ามีเพียงพระนาม 铁元帅 ในรายนามสิบจอมพลแห่งตงเยว่ กับขุนพลชื่อ 铁胜 ในสิบไท่เป่า สิ่งที่ยังสรุปไม่ได้คือความเกี่ยวโยงระหว่างชื่อเหล่านี้ รูปลักษณ์ที่เป็นมาตรฐาน และศาลเจ้าในไทย ผมเลือกเล่าทุกอย่างพร้อมบอกที่มา เพราะเชื่อว่าการรู้ว่าอะไรยังไม่รู้ ก็เป็นความรู้ที่มีค่าเหมือนกันครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- 《三教源流搜神大全》บรรพ 5 บท 铁元帅 ตำนานบุตรแห่งหกติงและภาพพิมพ์ประกอบ (วิกิซอร์ซ)
- 《北游记》ฉบับเต็ม ตอน 祖师河南收王恶 เรื่องแม่ทัพหัวเหล็ก และรายนามขุนพลของเสวียนตี้ (วิกิซอร์ซ)
- 《东岳大生宝忏》 รายนามสิบจอมพลแห่งตงเยว่ที่มี 协灵昭济使铁元帅 (วิกิซอร์ซ)
- 《道法会元》บรรพ 155 混元六天如意大法 บทเรียกสิบไท่เป่าที่มีชื่อ 铁胜 (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 257 คาถา 拷祟附身用十太保 ที่ให้เถี่ยเซิ่งจับผีก่อเหตุ (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 258 东平张元帅专司考召法 รายนาม 随司十太保 พร้อมชื่อตัว (中华典藏)
- 《道法会元》บรรพ 36 ขุนพลสี่นาย 铁、毕、黑、方 ของจอมพลเวิน และรองแม่ทัพ 猛烈 ของจ้าวกงหมิง (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 61 高上神霄玉枢斩勘五雷大法 ที่บอกว่าเทพสายฟ้ามีธรรมชาติดุดัน (识典古籍)
- สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน: สามสิบหกขุนพลสวรรค์ และรายนามตาม 北游记 ที่มี 猛烈铁元帅铁头
- บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
- วิกิพีเดียภาษาจีน: ศาลเจ้าซุ่นเทียนกง ตันจุงเซอปัต ที่บูชา 铁元帅
- หนังสือพิมพ์ซินจิว: เถี่ยหยวนซ่วยในฐานะเทพคุ้มครองหมู่บ้านตันจุงเซอปัต (2025)
- วิกิพีเดียภาษาจีน: 北游记 ผู้แต่งและปีที่พิมพ์
- ตัวอย่างบทความจีนสมัยใหม่ที่เล่ารวมสองสำนวน พร้อมบทสรรเสริญ 猛烈铁元帅宝诰 (文始法脉网)
