เทพเจ้าสายฟ้า 翊灵昭武温元帅 (อี้หลิงเจาอู่ เวินหยวนซ่วย)

ถ้าให้ผมเลือกเรื่องเล่าเรื่องเดียวที่อธิบายว่าทำไมผู้คนจึงรักเทพสายฟ้าองค์หนึ่ง ผมจะเลือกเรื่องของขุนพลที่กลืนยาโรคระบาดพันเม็ดเข้าไปเอง เพื่อไม่ให้มันถูกแจกจ่ายไปทำร้ายคนนับพัน ขุนพลองค์นั้นคือ 翊灵昭武温元帅 (แต้จิ๋ว เอ๊กเล้ง เจียวบู้ อุงง้วนโซ่ย / จีนกลาง อี้หลิง เจาอู่ เวินหยวนซ่วย — จอมพลแซ่เวินผู้ค้ำจุนความศักดิ์สิทธิ์และกล้าแข็งอย่างโชติช่วง) ชื่อตัวว่า 温琼 (แต้จิ๋ว อุงค้วง / จีนกลาง เวินฉง) ที่ทำเนียบของชุดนี้เรียกว่าแม่ทัพเวิน พระองค์มีหลักฐานแน่นที่สุดองค์หนึ่งของชุด ทั้งคัมภีร์พิธีหลายบรรพ ชีวประวัติในสารบบคัมภีร์เต๋า และงานวิชาการภาษาอังกฤษที่ศึกษาลัทธิของท่านโดยเฉพาะครับ

ข้อมูลสำคัญของจอมพลเวิน

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	翊灵昭武温元帅 (Yìlíng Zhāowǔ Wēn Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	อี้หลิง เจาอู่ เวินหยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	เอ๊กเล้ง เจียวบู้ อุงง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว êg8 lêng5 ciou1 bhu2 ung1 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ
ชื่ออื่น	ชื่อตัว 温琼 ชื่อรอง 子玉 ชื่อเล่น 卓郎 (温太保传) · 温太保 · 地祇上将 · 东岳温都巡 · 孚祐温元帅 (搜神大全) · 威灵瘟元帅 ชื่อ 雷琼 (北游记) · 温天君
สังกัด	ฝ่ายเทพแผ่นดิน (地祇) ในราชสำนักตงเยว่ เป็นหัวหน้าสิบไท่เป่า บางคัมภีร์ระบุตำแหน่งหน้าพระที่นั่งเง็กเซียน (玉皇殿前左亢金律令)
ตำแหน่ง/หน้าที่	คุมคดีเร่งด่วนจับวิญญาณของยมโลก (急取人案) ปราบโรคระบาด ขอฝน ขอฟ้าใส จับผี และเป็นขุนพลหลักของพิธีเชิญวิญญาณเข้าร่างทรง (考召)
ของถือ/พาหนะ	กระบองเหล็ก (铁简) ตามบรรพ 255 · หัวกระบองทองและกระบี่ตามบรรพ 254 · วงแหวนหยกกับกระบองเหล็กตาม 搜神大全 · ม้าวิ่งลม ลมปราณดำ (บรรพ 254) และมีกาไฟ (火鸦) เป็นบริวาร
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	หน้าเขียว เขี้ยวงอก ผมแดง คิ้วและเคราแดง ตาสีทอง ผ้าโพกม่วงทรงเหลี่ยมปักดอกฉง เสื้อคลุมดำทับเกราะเหล็ก กางเกงขาว ผ้าคาดสีเขียว (บรรพ 255)
วันสมโภช	วันที่ 5 เดือน 5 ตามวันเกิดใน 搜神大全 และตามประเพณีเวินโจว · วันที่ 18 เดือน 5 ตามประเพณีหังโจว · ส่วน 温太保传 ระบุว่าท่านสิ้นในวันที่ 15 เดือน 3 ยามอิ๋น
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 36, 155, 253–258 · 雷霆总诰 (วรรค 温康岳孟显威灵) · 地祇上将温太保传 และ 补遗 · 东岳大生宝忏 · 搜神大全 บรรพ 5 · 北游记 · 三天秘法 บรรพ 7

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 翊灵昭武温元帅 ทีละคำ

พระนามในชุดนี้ตรงกับพระนามในคัมภีร์ขอขมา《东岳大生宝忏》ในสารบบคัมภีร์เต๋าฉบับเจิ้งถ่งเกือบทุกตัวอักษร คือ 「翊灵昭武使温元帅」 และอยู่ลำดับแรกของจอมพลสิบองค์แห่งตงเยว่ ผมขออธิบายทีละคำ

翊灵 (อี้หลิง) แปลว่า "ผู้ช่วยค้ำจุนความศักดิ์สิทธิ์" อักษร 翊 แปลว่าช่วยประคองหรือปีกที่โอบไว้ ส่วน 灵 คือฤทธิ์หรือความศักดิ์สิทธิ์ 昭武 (เจาอู่) แปลว่า "ความกล้าแข็งทางการรบที่ส่องสว่าง" ชีวประวัติ《地祇上将温太保传》บอกที่มาของสมญานี้ว่า หลังท่านปราบเจ้าแห่งศาลซึ่งก่อเหตุร้ายที่เขาชิงเฉิงเพื่อปกป้องท่านเทียนซือ ท่านเทียนซือได้ทูลขอให้แต่งตั้งเป็น 「助法翊灵昭武大使太保」 คือไท่เป่าผู้ช่วยพิธีที่ค้ำจุนความศักดิ์สิทธิ์และกล้าแข็งโชติช่วง ส่วนตำรา《三教源流搜神大全》เขียนเป็น 翼灵照武 ซึ่งออกเสียงเหมือนกันในภาษาจีนกลาง น่าจะเป็นรูปเขียนอีกแบบของคำเดียวกัน

温 (เวิน) คือแซ่ ชื่อตัวคือ 琼 แปลว่าหยกงาม ชีวประวัติให้ชื่อรองว่า 子玉 และชื่อเล่นว่า 卓郎 ตำรา 搜神大全 เล่าว่ามารดาฝันว่าเทพนำวงแหวนหยกมาให้ จึงตั้งชื่อว่า 琼

元帅 (แต้จิ๋ว ง้วนโซ่ย / จีนกลาง หยวนซ่วย — จอมพล) คือยศแม่ทัพใหญ่ แต่ในคัมภีร์รุ่นเก่า ผู้คนเรียกท่านว่า 太保 (แต้จิ๋ว ไท่ป้อ / จีนกลาง ไท่เป่า — องครักษ์ใหญ่) หรือ 上将 (แม่ทัพเอก) บ่อยกว่า เพราะตำแหน่งเดิมของท่านคือองครักษ์แห่งราชสำนักตงเยว่

หัวหน้าสิบไท่เป่าและขุนพลฝ่ายเทพแผ่นดิน

สิ่งที่ทำให้จอมพลเวินต่างจากขุนพลสายฟ้าองค์อื่นคือ ท่านเป็นขุนพลฝ่าย 地祇 (แต้จิ๋ว ตี่จี๋ / จีนกลาง ตี้ฉี — เทพแห่งแผ่นดิน) คัมภีร์《道法会元》บรรพ 253 ซึ่งหลิวอวี้ (刘玉) เรียบเรียงไว้ในปีที่ 6 รัชศกเป่าโย่ว (ค.ศ. 1258) อธิบายข้อดีของฝ่ายนี้ไว้ว่า การเรียกเทพฟ้าต้องรอให้ลงมาจากประตูสวรรค์ การเรียกเทพสายฟ้าต้องรอให้มาจากกลางฟ้า แต่ขุนพลฝ่ายแผ่นดินอยู่แค่ตรงหน้า เรียกแล้วก็ "เดินมาบนพื้นราบ ไม่มีอะไรขวาง" หลิวอวี้จึงสรุปว่า 「万法易动莫如地祇，地祇勇猛无越温将」 แปลว่า "ในบรรดาวิชาทั้งหลาย ไม่มีอะไรเรียกใช้ง่ายเท่าฝ่ายแผ่นดิน และในฝ่ายแผ่นดิน ไม่มีใครกล้าแข็งเกินแม่ทัพเวิน"

ในราชสำนักตงเยว่ ท่านเป็นหัวหน้าของสิบไท่เป่า ทั้งในคัมภีร์ 东岳大生宝忏 และในบทเรียกสิบไท่เป่าของ 道法会元 บรรพ 155 ที่ขึ้นต้นด้วย 「召十大太保温玉」 ซึ่ง 温玉 ก็คือเวินฉงในชื่อรองว่าจื่ออวี้ ไท่เป่าองค์อื่นในกลุ่มเดียวกันมีทั้งขุนพลแซ่เถี่ยที่ผมเล่าไว้ในบทความจอมพลเถี่ย องค์ที่ 9 จอมพลคัง และจอมพลเยว่

ส่วนในบทสวด《雷霆总诰》ที่สำนักเจิ้งอีใช้สวดประจำวัน พระนามของท่านอยู่ในวรรค 「温康岳孟显威灵」 คือ "เวิน คัง เยว่ เมิ่ง แสดงอานุภาพศักดิ์สิทธิ์" ซึ่งในชุดนี้คือจอมพลเวินองค์ที่ 12 จอมพลคังองค์ที่ 13 จอมพลเยว่องค์ที่ 14 และจอมพลเมิ่งองค์ที่ 23 ใครอยากเห็นว่ากลุ่มเหล่านี้อยู่ตรงไหนในโครงสร้างใหญ่ อ่านได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า

ท่านยังเป็นหนึ่งในสี่จอมพลใหญ่ที่คนจีนรู้จักกันว่า หม่า จ้าว เวิน กวน ใน 道法会元 บรรพ 36 พิธีของทั้งสี่ถูกรวบไว้ในบรรพเดียวกัน คือพิธีของจอมพลหม่า องค์ที่ 5 จอมพลจ้าว องค์ที่ 11 จอมพลเวิน และจอมพลกวน องค์ที่ 6

ประวัติและตำนานของเวินฉง

ตำนานของจอมพลเวินมีหลายสายและต่างกันมาก ทั้งยุคสมัยและวิธีที่ท่านกลายเป็นเทพ ผมเริ่มจากชีวประวัติในสารบบคัมภีร์เต๋า แล้วจึงเล่าสายอื่นตามลำดับ

ชีวประวัติในสารบบคัมภีร์เต๋า: แม่ทัพหน้าของกัวจื่ออี๋

《地祇上将温太保传》 เป็นชีวประวัติในสารบบคัมภีร์เต๋าฉบับเจิ้งถ่ง ที่หวงกงจิ่น (黄公瑾) เป็นผู้ตรวจชำระ เปิดเรื่องว่า 「太保姓温，名琼，字子玉，乳名卓郎，温州平阳县人」 มารดาแซ่จางฝันเห็นดวงอาทิตย์ทางทิศใต้ใหญ่เท่าล้อรถ ส่งเสียงดังเหมือนฟ้าร้อง แล้วจึงตั้งครรภ์ ท่านโตขึ้นสูงเก้าฉื่อสองชุ่น และในสมัยถังได้ตามกัวจื่ออี๋ออกรบในฐานะทัพหน้า

ชีวประวัติเล่าเกร็ดที่ผมชอบมาก คืนหนึ่งกัวจื่ออี๋ฝันเห็นหมอกดำที่ทัพหน้า ตื่นมาถามจึงรู้ว่าคืนนั้นมีแต่นายกองเวินฉงที่เมามาย ไอเหล้าจากกายเหมือนหมอกดำ กัวจื่ออี๋จึงตั้งท่านเป็นนายทัพหน้ากระโจม ต่อมาท่านขอทหารเดินเท้าพันคนไล่ตามโจร ฆ่าโจรได้หลายพันโดยไม่เสียทหารสักคน แต่เมื่อกัวจื่ออี๋ฝันอีกครั้งว่าท่านกลายเป็นงูดำมีเขาเดียว ก็เกิดระแวงจะฆ่า ท่านจึงหนีไปอยู่เชิงเขาไท่ซาน ฆ่าวัวขายเหล้า

จนวันหนึ่งเทพปิ่งหลิงกง (炳灵公) แปลงเป็นนักพรตมาเตือนว่าการฆ่าวัวผิดกฎฟ้า ท่านเลิกฆ่าสัตว์และไปเป็นผู้ดูแลศาลตงเยว่อยู่สามปี นักพรตชุดเหลืองบอกว่าตงเยว่ต้าตี้เขียนชื่อท่านไว้แล้ว เมื่อสิ้นอายุจะได้เป็นไท่เป่า ให้ปั้นรูปตัวเองไว้หน้าศาล ไท่เป่าองค์หนึ่งบอกท่านว่าถ้ารูปปั้นเปลี่ยนเมื่อใด ก็คือเวลาที่จะรับตำแหน่ง ต่อมาชายหนุ่มชื่อ 孟云 กับ 韦彦 เอาสีเขียวทาหน้ารูปปั้นและติดเขี้ยวสองซี่ เมื่อเวินฉงมาเห็นว่ารูปเปลี่ยนแล้ว ก็เปลี่ยนเป็นชุดเขียว ผ้าโพกเขียว รองเท้าป่าน ถือกระบองเหล็กที่เคยใช้ฆ่าวัว แล้ว 「遂立化矣」 คือยืนสิ้นใจอยู่หน้าศาล หน้าเขียวกับเขี้ยวในรูปเคารพของท่านจึงมีที่มาจากเรื่องนี้

ไท่เป่าผู้ไม่รับศาลและไม่รับยศ

หลังเป็นเทพแล้ว ชาวบ้านจะสร้างศาลให้ แต่ท่านห้ามไว้ว่า 「苟受国封，实为我德之累。汝等若立庙，我焚之」 แปลว่า "หากรับยศจากราชสำนัก ก็เป็นมลทินต่อคุณธรรมของเรา ถ้าพวกเจ้าสร้างศาล เราจะเผาเสีย" เทพปิ่งหลิงกงจึงทูลตงเยว่ต้าตี้ถึงความดีสามข้อของท่าน คือไม่รับเครื่องเซ่นของชาวบ้าน ไม่ถือยศของราชสำนักเป็นเกียรติ และไม่มีความผิดแม้แต่น้อย ตงเยว่ต้าตี้จึงให้ท่านคุม 「地府冥司急取人案」 คือคดีเร่งด่วนจับวิญญาณของยมโลก ชีวประวัติบอกว่า 「人之生死，皆由所掌」 ความเป็นความตายของคนจึงอยู่ในความดูแลของท่าน

ชีวประวัติยังเล่าว่าในปีถัดจากที่ราชวงศ์ซ่งตั้งขึ้น เมืองเวินโจวแล้งหนัก มีผู้ไปขอฝนที่ศาลตงเยว่ คืนนั้นเห็นธงในเมฆเขียนว่า 「温琼」 แล้วฝนก็ตก และในรัชศกเซวียนเหอของซ่งฮุยจง ท่านเทียนซือรุ่นที่ 30 ซวีจิ้ง (虚靖) ไปเยือนตงเยว่ ได้ฟังเรื่องนี้ จึงสร้างระบบพิธีฝ่ายแผ่นดินให้ท่าน ท่านเทียนซือกล่าวกับศิษย์ว่า 「法部至灵，无出温琼」 แปลว่า "ในหมู่ขุนพลแห่งพิธี ไม่มีใครศักดิ์สิทธิ์เกินเวินฉง" ชีวประวัติยังเล่าเรื่องการปราบศาลของลัทธิที่คัมภีร์ถือว่าเป็นภัยอีกหลายเรื่อง ซึ่งสะท้อนการแข่งขันทางศาสนาในสมัยซ่ง ผมจึงไม่ได้ยกมาทั้งหมด

ภาคผนวก: ผู้กลืนยาโรคระบาดพันเม็ด

ภาคผนวก 温太保传补遗 ที่หวงกงจิ่นรวบรวม เล่าเรื่องที่ทำให้ท่านเป็นที่รักที่สุด วันหนึ่งเป่ยตี้ส่งยาโรคระบาดพันเม็ดมายังตงเยว่ ให้ส่งคนไปแพร่โรคลงโทษคนอกตัญญูและคนเบียดเบียนชีวิต ตงเยว่ต้าตี้มอบงานนี้ให้เวินฉง ท่านคิดทบทวนว่ายาหนึ่งเม็ดฆ่าคนได้พันคน คนพันคนตายก็กระทบพันครอบครัว ทั้งยังลามต่อไปอีกนับไม่ถ้วน จึงตัดสินใจว่า 「不若我以一身以代千人」 คือ "ไม่สู้ใช้กายเราคนเดียวแทนคนพันคน" แล้วหันหน้าไปทางเหนือ กลืนยาทั้งหมดในคราวเดียว

ร่างของท่านร้อนจนกลายเป็นผีร้ายตัวใหญ่ ท่านไปหมอบรับผิดต่อหน้าตงเยว่ต้าตี้ เสวียนเทียนซ่างตี้เห็นในเจตนาจึงทูลขอยกโทษให้ เป่ยตี้ยอมยกโทษ และให้ท่านรับบัญชาเสวียนตี้ไปปราบมารสืบมา ผมคิดว่านี่คือคำอธิบายที่งดงามที่สุดว่าทำไมหน้าของท่านจึงเขียว

สำนวน 搜神大全: บัณฑิตสอบตกผู้กลืนไข่มุกมังกร

ตำรา 搜神大全 บรรพ 5 บท 孚祐温元帅 เล่าอีกแบบว่าท่านเป็นชาวตงโอว (เวินโจว) สมัยฮั่นตะวันออก บิดาชื่อเวินวั่งเป็นบัณฑิต มารดาฝันว่าเทพในชุดเกราะทองถือขวานใหญ่นำไข่มุกมาให้ ตั้งครรภ์สิบสองเดือนจึงคลอดในวันที่ 5 เดือน 5 ยามอู่ ท่านเรียนเก่งตั้งแต่เด็ก แต่สอบไม่ผ่านตอนอายุสิบเก้าและยี่สิบหก จึงรำพึงว่า 「男子汉生不致君泽民，死当助帝诛奸灭邪」 แปลว่า "ลูกผู้ชายเกิดมาถ้าไม่ได้รับใช้แผ่นดินให้ประชาชนได้พึ่ง ตายไปก็ควรช่วยฟ้าปราบคนชั่วและสิ่งร้าย" ต่อมาเห็นมังกรเขียวทำไข่มุกตก ท่านเก็บมาอมแล้วไหลลงท้อง ร่างจึงแปลงเป็นหน้าเขียว ผมแดง กายสีคราม เง็กเซียนแต่งตั้งเป็น 亢金大神 และพระราชทานวงแหวนหยก ดอกฉง และป้ายทองจารึก 「无拘霄汉」 ซึ่งแปลว่าเข้าออกฟ้าได้โดยไม่มีอะไรขวาง

สำนวน 北游记: คนขายเต้าหู้ผู้กลืนยาพิษแทนหมู่บ้าน

นิยาย《北游记》ตอน 玉帝差使灭村人 มีเรื่องที่คล้ายภาคผนวกมาก หมู่บ้านปันจู๋ทำชั่ว เง็กเซียนจึงให้ทูตโรคระบาดนำยาไปใส่บ่อน้ำ เทพที่ดินรู้ว่ามีคนดีคนเดียวในหมู่บ้าน คือคนขายเต้าหู้ชื่อ 雷琼 จึงเตือนให้ตักน้ำไว้ก่อน แต่เขากลับคิดว่าจะรอดคนเดียวได้อย่างไร จึงไปดักรอที่บ่อ แย่งยามากลืนเอง ร่างตายทันที 「四肢青黑」 คือแขนขาเขียวคล้ำ เง็กเซียนซาบซึ้ง 「封雷琼为威灵瘟元帅」 พระราชทานดอกไม้ทองและป้ายทอง "无拘霄汉" เช่นเดียวกัน วิกิพีเดียภาษาจีนสรุปว่าต่อมาคำว่า 瘟 (โรคระบาด) ถูกเปลี่ยนเป็น 温 ที่ออกเสียงเหมือนกัน

จอมพลเวินในคัมภีร์เต๋า

道法会元 บรรพ 253 ตำราฝ่ายแผ่นดินของหลิวอวี้

หลิวอวี้เล่าว่าตำราฝ่ายแผ่นดินมีหลายสิบขั้น เฉพาะของแม่ทัพเวินก็มีกว่าสิบฉบับ ท่านได้รับจากอาจารย์หลายคน จนมาสมบูรณ์เมื่อได้ตำราของหลวี่ซีเจิน (吕希真) ซึ่งเขียนไว้ว่า 「七十二阶附体，无出温琼」 แปลว่า "พิธีเชิญเข้าร่างเจ็ดสิบสองขั้น ไม่มีใครเกินเวินฉง" และสรุปหลักทั้งระบบว่า 「不过丙丁生鬼一符用之不同耳」 คือ "ทั้งหมดก็เพียงการใช้ยันต์ปิ่งติงเซิงกุ่ยแผ่นเดียวในวิธีต่าง ๆ กัน" บรรพนี้ยังยกคำของท่านเทียนซือซวีจิ้งว่า 「温将乃平阳县温家澳人，每见世路不平，常怀切齿」 คือ "แม่ทัพเวินเป็นชาวหมู่บ้านตระกูลเวินแห่งอำเภอผิงหยาง เห็นความไม่เป็นธรรมในโลกคราใดก็ขบฟันแค้นเคือง"

道法会元 บรรพ 254 东岳温太保考召秘法

บรรพนี้ให้พระนามว่า 「东岳统兵天下都巡检掌急取人案典者翊灵昭武温太保」 และบอกว่ามีอีกชื่อหนึ่งว่า 褒 บทนำเล่าสั้น ๆ ว่าท่านไม่แต่งงาน ปั้นรูปตัวเองไว้ในศาลตงเยว่ ครั้นรูปปั้นกลายเป็นหน้าเขียว ผมแดง เขี้ยว ตาทอง ท่านก็ยืนสิ้นใจ และภายหลังได้ช่วยท่านเทียนซือเย่แห่งเสฉวนปราบผีโรคระบาด บรรพนี้ยังระบุขุนพลสี่ทิศของท่านซึ่งแบ่งงานกันจับ มัด ใส่คา และเฆี่ยนผี คือ 崔真 卢卞 邓邻 และ 窦章

道法会元 บรรพ 255–256 地祇温元帅大法

สองบรรพนี้ระบุผู้คุมพิธีว่า 「祖师三十代天师虚靖张真人」 และให้พระนามว่า 「玉皇殿前左亢金律令翊灵昭武显德上将温元帅」 ข้อความที่ควรรู้ได้แก่

• 「丙丁之君，南方火神。生身东岳，统领吏兵」 — "เจ้าแห่งปิ่งติง เทพไฟทิศใต้ กำเนิดกายที่ตงเยว่ คุมทหารและเจ้าหน้าที่"
• 「青身朱发，眼火流金」 — "กายเขียว ผมแดง ตาเป็นไฟเหมือนทองหลอม"
• บทกลอนของท่านเทียนซือซวีจิ้ง 「天上三十六，地下三十六。若要温帅灵，拆破黄婆屋」 แปลว่า "บนฟ้าสามสิบหก ใต้ดินสามสิบหก ถ้าอยากให้แม่ทัพเวินศักดิ์สิทธิ์ ต้องรื้อเรือนของแม่เฒ่าเหลือง" คำว่าแม่เฒ่าเหลืองเป็นสำนวนทางการฝึกภายใน หมายถึงศูนย์กลางของกายใจ ผมเข้าใจว่าหมายถึงต้องฝึกภายในจนทะลุ ไม่ใช่ท่องคาถาอย่างเดียว
• บรรพ 256 ตอน 遣瘟秘旨 (วิธีลับส่งโรคระบาด) ให้นึกเห็นว่า 「温帅坐驾画船，逐一收摄瘟鬼尽入画船之中」 คือ "แม่ทัพเวินนั่งเรือเขียนลาย เก็บผีโรคระบาดทีละตนจนหมดลงไปในเรือ"

ภาพเรือเก็บผีโรคระบาดนี้น่าสนใจมาก เพราะตรงกับประเพณีส่งเรือขับโรคระบาดในเจ้อเจียงที่นักวิชาการศึกษาไว้ ซึ่งผมจะเล่าในหัวข้อการบูชา

คัมภีร์อื่นที่เอ่ยถึงจอมพลเวิน

ใน 道法会元 บรรพ 36 ซึ่งรวมพิธีของสี่จอมพลใหญ่ไว้ด้วยกัน มีพิธี 地祇上将阴雷大法 ที่เรียกท่านว่า 「地祇上将亢金昭武显德元帅温琼」 และระบุขุนพลเอกสี่นาย 「铁、毕、黑、方四雄上将」 ส่วนคัมภีร์รวมบทเรียกขุนพล《三天秘法》บรรพ 7 มีตอนเรียก 温天君 ที่สรุปภาพของท่านไว้ในโคลงสั้นว่า 「东岳最威灵，太保号温琼」 แปลว่า "ผู้ทรงอานุภาพที่สุดแห่งตงเยว่ คือไท่เป่านามว่าเวินฉง"

รูปลักษณ์ของจอมพลเวินตามคัมภีร์

รูปลักษณ์หลักของจอมพลเวินคงที่ในทุกสาย คือหน้าเขียว ผมแดง และเขี้ยว ส่วนของถือต่างกันไปตามคัมภีร์

องค์ประกอบ	บรรพ 255	บรรพ 254	搜神大全
ใบหน้าและกาย	หน้าเขียว เขี้ยว	หน้าเขียว มือเขียว เขี้ยว ปากแดง	หน้าเขียว กายสีคราม
ผมและเครา	ผมแดง คิ้วและเคราแดง	ผมแดง คิ้วและเคราแดง	ผมแดง
ดวงตา	ตาสีทอง	ตาสีทองดุร้าย	ไม่ระบุ
ศีรษะ	ผ้าโพกม่วงทรงเหลี่ยม ปักดอกฉง	ผ้าโพกม่วงทรงเหลี่ยม	ไม่ระบุ
เครื่องทรง	เสื้อคลุมดำ เกราะเหล็ก กางเกงขาว ผ้าคาดสีเขียว	เสื้อคลุมเขียวลายดอก เข็มขัดทอง กางเกงหนังเสือดาว	ไม่ระบุ
ของถือ	กระบองเหล็ก (铁简)	หัวกระบองทอง (金骨朵) และกระบี่	มือซ้ายวงแหวนหยก มือขวากระบองเหล็ก
บริวารและพาหนะ	กาไฟและทหารสายฟ้าป่า	ม้าวิ่งลม ลมปราณดำ ขุนพลสี่ทิศ	ไม่ระบุ

คัมภีร์ 三天秘法 ตอน 「诸帅名像」 ก็บรรยายว่า 「温琼，青面僚牙，红须发，紫巾，插琼花一朵，左玉环右棒」 คือหน้าเขียว เขี้ยว เคราและผมแดง ผ้าโพกม่วงปักดอกฉงหนึ่งดอก ซ้ายวงแหวนหยก ขวากระบอง ซึ่งเป็นการรวมแบบบรรพ 255 เข้ากับแบบ 搜神大全 ภาพปกของบทความนี้ก็วาดในแนวเดียวกัน คือหน้าเขียว ผมแดง เขี้ยว โพกผ้าม่วง ผ้าคาดเขียว ถือกระบองเหล็กกับวงแหวนหยก และมีกาไฟบินล้อม

บทบาทในพิธีสายฟ้าและการบูชา

ยันต์ปิ่งติงเซิงกุ่ยกับพิธีเชิญเข้าร่าง

หัวใจของพิธีฝ่ายแผ่นดินคือยันต์ที่ท่านเทียนซือซวีจิ้งสร้างจากเวลาที่ท่านสิ้น ชีวประวัติบอกว่าท่านเทียนซือกล่าวกับเวินฉงว่า 「汝化于三月十五日寅时，此为木老火初之节」 คือ "ท่านสิ้นในวันที่ 15 เดือน 3 ยามอิ๋น ซึ่งเป็นช่วงที่ไม้แก่และไฟเริ่ม" ไม้ให้กำเนิดไฟ และไฟรุ่งเรืองในธาตุปิ่งติง ท่านเทียนซือจึงสร้างยันต์ 「丙丁生鬼」 สี่อักษรเป็นร่างแท้ของเวินฉง และชีวประวัติบอกว่าพิธีฝ่ายแผ่นดิน 「盖始于此」 คือเริ่มต้นจากตรงนี้

บทบาทที่โดดเด่นที่สุดคือพิธี 考召 (การเรียกมาสอบสวน) ซึ่งเชิญวิญญาณหรือสิ่งที่ก่อเหตุให้เข้าร่างทรงเพื่อสอบถาม บรรพ 255 มีวรรคในบทเรียกว่า 「治病除祸，回死作生。倒降童体，大阐威灵」 คือรักษาโรค ขจัดเคราะห์ พลิกความตายเป็นความเป็น และลงประทับร่างเด็กทรงเพื่อแสดงอานุภาพ บทเรียกนี้ยังมีวรรคสัญญาว่า 「吾若负汝，风刀考身。汝若负吾，风火灭形」 คือ "หากเราทรยศท่าน ขอให้ใบมีดแห่งลมสอบทัณฑ์กายเรา หากท่านทรยศเรา ขอให้ลมไฟทำลายกายท่าน" และคัมภีร์เตือนไว้ท้ายวิธีเขียนยันต์ว่า 「不可轻用，恐招谴责，累及祖先受罪也」 คือห้ามใช้พร่ำเพรื่อ เพราะจะถูกลงโทษและพาบรรพบุรุษรับโทษไปด้วย ผมเล่าได้แค่ระดับนี้ตามที่ตัวบทตีพิมพ์ไว้ครับ

การบูชาในเจ้อเจียง ไต้หวัน และฝูเจี้ยน

วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าชายฝั่งเจ้อเจียงมีศาลของท่านจำนวนมาก ใช้ชื่อเช่น 广灵庙 หรือ 温元帅庙 ชาวเวินโจวถือวันเกิดของท่านในวันที่ 5 เดือน 5 ส่วนชาวหังโจวถือวันที่ 18 เดือน 5 และจัดงานศาลเจ้าที่เรียกว่า 元帅会 (งานชุมนุมจอมพล)

งานวิชาการภาษาอังกฤษที่สำคัญที่สุดเรื่องนี้คือหนังสือ Demon Hordes and Burning Boats: The Cult of Marshal Wen in Late Imperial Chekiang ของ Paul R. Katz (SUNY Press, 1995) คำอธิบายหนังสือระบุว่าลัทธิของจอมพลเวินเริ่มก่อตัวในยุคปั่นป่วนของซ่งใต้ แล้วแผ่ขยายในราชวงศ์ต่อมา Katz วิเคราะห์งานเทศกาลขับไล่โรคระบาดที่มีจอมพลเวินเป็นศูนย์กลางว่าเป็นพิธีที่ช่วยชำระชุมชนและคลี่คลายวิกฤตทางสังคม และใช้ข้อมูลภาคสนามจากทั้งเจ้อเจียงและไต้หวัน เมื่อนึกถึงภาพเรือเก็บผีโรคระบาดในบรรพ 256 ผมก็เห็นว่าพิธีของนักพรตกับประเพณีของชาวบ้านเชื่อมกันอยู่จริง

ในฝูเจี้ยนและไต้หวัน วิกิพีเดียระบุว่าท่านเป็นหนึ่งในขุนพลห้าค่าย (五营) คุมค่ายตะวันออกของค่ายใน และที่ฝูโจว ท่านกับจอมพลคังเป็นเทพประธานของความเชื่อ 九案泰山 ซึ่งผู้ศรัทธาเรียกท่านว่า 温泰山 หรือ 九千岁

ในประเทศไทย ผมยังไม่พบแหล่งที่ตรวจสอบได้ซึ่งระบุศาลเจ้าที่บูชาเวินฉงเป็นองค์ประธาน และขอเตือนว่าถ้าเจอศาลที่บูชา 温府千岁 หรือ 温王爷 (แต้จิ๋ว อุงอ๋องเอี๊ย / จีนกลาง เวินหวังเหยีย — ท่านอ๋องแซ่เวิน) ควรตรวจก่อนว่าหมายถึงองค์ใด เพราะอาจเป็นอีกองค์หนึ่งดังที่เล่าในหัวข้อถัดไปครับ

ชื่อที่มักสับสนกับจอมพลเวิน

• 温府千岁 (温鸿): เทพที่ศาลเจ้าตงหลงกง อำเภอตงก่าง ไต้หวัน วิกิพีเดียระบุตามประวัติของศาลนั้นว่าชื่อตัวคือ 鸿 ชื่อรอง 德修 เป็นขุนนางสมัยถังที่สิ้นชีวิตในทะเลพร้อมบัณฑิตสามสิบหกคน และได้รับการบูชาในฐานะผู้ตรวจราชการแทนฟ้าที่ประทับเรือหลวง (王船) หน้าวิกิพีเดียนั้นยังเขียนกำกับไว้เองว่าไม่ใช่เรื่องของ 温太保
• 温良 ในห้องสิน: ตัวละครในนิยาย《封神演义》ตอนที่ 63 หน้าสีคราม ผมสีชาด มีสามตา ถือกระบองเขี้ยวหมาป่าสองอัน เป็นโจรภูเขาที่ยอมเป็นลูกน้องอินเจียว และในตอนที่ 99 ได้รับตำแหน่งเทพเดินกลางวันในกรมไท่ซุ่ย วิกิพีเดียเห็นว่าอาจดัดแปลงมาจากจอมพลเวิน แต่เป็นตัวละครนิยาย ไม่ใช่เวินฉงในคัมภีร์ ส่วนกระบองเขี้ยวหมาป่าที่บางภาพสมัยใหม่ให้จอมพลเวินถือ ก็เป็นอาวุธของตัวละครนี้
• 雷琼 ใน 北游记: คือจอมพลเวินในฉบับนิยาย แซ่ต่างกันแต่เรื่องเดียวกัน
• 铁定 และ 铁胜: ขุนพลแซ่เถี่ยในกองของจอมพลเวินและในสิบไท่เป่า ซึ่งผมเล่าไว้ในบทความจอมพลเถี่ย องค์ที่ 9

มุมมองของผมต่อจอมพลเวิน

ผมคิดว่าจอมพลเวินเป็นองค์ที่คนธรรมดาเข้าถึงได้ง่ายที่สุดในชุดนี้ เพราะทุกสำนวนของท่านเป็นเรื่องของคนธรรมดาที่เลือกทำสิ่งที่ถูก ทหารที่ถูกนายระแวงจนต้องหนี คนฆ่าวัวที่เลิกฆ่าเมื่อรู้ว่าผิด บัณฑิตที่สอบตกแต่ยังตั้งใจช่วยโลก และคนขายเต้าหู้ที่ยอมตายแทนหมู่บ้าน ความหน้าเขียวที่คนเห็นแล้วกลัว แท้จริงคือร่องรอยของพิษที่ท่านรับไว้แทนผู้อื่น

ในฐานะคนเรียนยันต์อสุนีบาต ผมสะดุดใจกับกลอนของท่านเทียนซือที่ว่า ถ้าอยากให้แม่ทัพเวินศักดิ์สิทธิ์ ต้องรื้อเรือนของแม่เฒ่าเหลือง ผมเข้าใจว่าคัมภีร์กำลังบอกว่า พลังของยันต์ไม่ได้มาจากกระดาษหรือคาถาเพียงอย่างเดียว แต่มาจากการฝึกภายในของผู้ประกอบพิธีเอง และอีกเรื่องคือท่านไม่รับทั้งศาลและยศ ผมว่านี่คือคำสอนที่ดีมากสำหรับทุกคนที่ทำความดี ว่าทำเพราะควรทำ ไม่ใช่เพื่อให้ใครยกย่องครับ

คำถามที่พบบ่อย

翊灵昭武温元帅 คือใคร

คือเวินฉง หัวหน้าสิบไท่เป่าแห่งตงเยว่และขุนพลฝ่ายเทพแผ่นดินที่ท่านเทียนซือรุ่นที่ 30 ซวีจิ้งตั้งระบบพิธีให้ ชีวประวัติ《地祇上将温太保传》เล่าว่าท่านเป็นชาวผิงหยาง เมืองเวินโจว เคยเป็นแม่ทัพหน้าของกัวจื่ออี๋ และได้เป็นไท่เป่าผู้คุมคดีจับวิญญาณของยมโลก พระนามอยู่ในบทสวด《雷霆总诰》

ทำไมจอมพลเวินจึงหน้าเขียว

ชีวประวัติเล่าว่ามีคนเอาสีเขียวทาหน้ารูปปั้นของท่านและติดเขี้ยว เมื่อท่านเห็นรูปเปลี่ยนจึงยืนสิ้นใจรับตำแหน่ง ส่วนภาคผนวกเล่าว่าท่านกลืนยาโรคระบาดพันเม็ดจนร่างเปลี่ยน และนิยาย 北游记 เล่าว่าคนขายเต้าหู้ชื่อเหลยฉงกลืนยาพิษจนแขนขาเขียวคล้ำ

จอมพลเวินเกี่ยวข้องกับโรคระบาดอย่างไร

ทุกสำนวนผูกท่านไว้กับโรคระบาด ทั้งเรื่องกลืนยาโรคระบาดแทนชาวบ้าน บทเรียกในคัมภีร์ที่ให้ท่านเก็บพิษและปราบโรค และวิธีส่งโรคระบาดในบรรพ 256 ที่ให้ท่านนั่งเรือเก็บผีโรคระบาด ลัทธิของท่านในเจ้อเจียงจึงผูกกับเทศกาลขับไล่โรคระบาด

วันสมโภชจอมพลเวินคือวันไหน

มีหลายวันตามท้องถิ่น ตำรา 搜神大全 ระบุวันเกิดวันที่ 5 เดือน 5 ซึ่งเป็นวันที่ชาวเวินโจวฉลอง ชาวหังโจวฉลองวันที่ 18 เดือน 5 ส่วนชีวประวัติในคัมภีร์ระบุว่าท่านสิ้นในวันที่ 15 เดือน 3 ยามอิ๋น ซึ่งเป็นที่มาของยันต์ปิ่งติงเซิงกุ่ย

จอมพลเวินกับอุงอ๋องเอี๊ยหรือ 温府千岁 เป็นองค์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ 温府千岁 ของศาลเจ้าตงหลงกงในไต้หวันมีชื่อตัวว่า 鸿 เป็นขุนนางสมัยถังที่สิ้นชีวิตในทะเล ส่วนจอมพลเวินคือเวินฉงแห่งเวินโจว ผู้เป็นไท่เป่าแห่งตงเยว่ จึงควรตรวจชื่อตัวทุกครั้งที่เจอศาลแซ่เวิน

บทสรุป

翊灵昭武温元帅 หรือเวินฉง คือขุนพลที่หลักฐานแน่นที่สุดองค์หนึ่งในชุดนี้ มีชีวประวัติในสารบบคัมภีร์เต๋า มีคัมภีร์พิธีของตัวเองใน《道法会元》อย่างน้อยสี่บรรพ มีพระนามในบทสวด《雷霆总诰》และในคัมภีร์ของตงเยว่ และมีงานวิชาการที่ศึกษาลัทธิของท่านโดยตรง สิ่งที่ยังแยกเป็นหลายสายคือยุคสมัยของท่าน ซึ่งมีทั้งสมัยถังและฮั่นตะวันออก วิธีที่ท่านกลายเป็นเทพ อาวุธ และวันสมโภช แต่ทุกสายตรงกันในเรื่องเดียว คือท่านเป็นผู้ยืนอยู่ข้างคนธรรมดาเมื่อโรคระบาดมาถึง ผมจึงเชื่อว่านี่คือเหตุที่ผู้คนยังเคารพท่านมาจนทุกวันนี้ครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《地祇上将温太保传》 ชีวประวัติฉบับเต็มในสารบบคัมภีร์เต๋า (วิกิซอร์ซ)
• 《温太保传补遗》 เรื่องกลืนยาโรคระบาดพันเม็ด (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 253 地祇法 ของหลิวอวี้ ค.ศ. 1258 (中华典藏)
• 《道法会元》บรรพ 254 东岳温太保考召秘法 (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 255 地祇温元帅大法 ผู้คุมพิธีซวีจิ้งและบทเรียกปิ่งติง (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 256 地祇温元帅大法 ตอนวิธีลับส่งโรคระบาด (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 36 地祇上将阴雷大法 ในบรรพเดียวกับสี่จอมพลใหญ่ (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 155 บทเรียกสิบไท่เป่าที่ขึ้นต้นด้วย 温玉 (识典古籍)
• 《东岳大生宝忏》 รายนามสิบจอมพลแห่งตงเยว่ที่มี 翊灵昭武使温元帅 (วิกิซอร์ซ)
• บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
• 《三教源流搜神大全》บรรพ 5 บท 孚祐温元帅 (วิกิซอร์ซ)
• 《北游记》ตอน 玉帝差使灭村人 เรื่องคนขายเต้าหู้ชื่อเหลยฉง (วิกิซอร์ซ)
• 《三天秘法》บรรพ 7 ตอนเรียก 温天君 (识典古籍)
• 《三天秘法》ตอน 诸帅名像 รูปลักษณ์ของเวินฉง (识典古籍)
• 《封神演义》ตอนที่ 63 ตัวละคร 温良 (วิกิซอร์ซ)
• Paul R. Katz, Demon Hordes and Burning Boats: The Cult of Marshal Wen in Late Imperial Chekiang (SUNY Press)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 温太保 ตำนานและประเพณีในเจ้อเจียง ฝูเจี้ยน และไต้หวัน
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 温府千岁 เทพอีกองค์ที่ไม่ควรสับสน