เทพเจ้าสายฟ้า 正一灵官马元帅 (เจิ้งอีหลิงกวาน หม่าหยวนซ่วย)

ถ้าถามคนในวงการงิ้วกวางตุ้งหรือชาวบ้านแถบหลิ่งหนาน เทพสามตาผู้ถืออิฐทองและเหยียบกงล้อไฟคือ "หัวกวงต้าตี้" (华光大帝) เทพไฟผู้คุ้มครองคณะงิ้ว แต่ในคัมภีร์พิธีกรรมของลัทธิเต๋า ท่านคือขุนพลแห่งกรมสายฟ้าและกรมไฟ ในพระนามว่า 正一灵官马元帅 (แต้จิ๋ว เจ่งอิกเล้งกัว เบ้ง้วนโซ่ย / จีนกลาง เจิ้งอีหลิงกวาน หม่าหยวนซ่วย — จอมพลแซ่หม่า หลิงกวานแห่งสายเจิ้งอี) เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ห้าของชุดนี้มีคัมภีร์ของตัวเองใน 道法会元 มากที่สุดองค์หนึ่ง และคัมภีร์ก็ตอบคำถามที่หลายคนสงสัย ตั้งแต่ทำไมท่านแซ่หม่า ไปจนถึงทำไมท่านถึงเป็นเทพไฟครับ

ข้อมูลสำคัญของจอมพลหม่า

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	正一灵官马元帅 (Zhèngyī Língguān Mǎ Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	เจิ้งอีหลิงกวาน หม่าหยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	เจ่งอิกเล้งกัว เบ้ง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว zêng3 ig4 lêng5 guan1 bhê2 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ
ชื่อตัวและพระนามอื่น	ชื่อตัว 马胜 (หม่าเซิ่ง) ชื่อรอง 德先 ตามบรรพ 224 และ 229 แต่บรรพ 226 เขียนว่า 辅之 · 华光大帝 (แต้จิ๋ว ฮั้วกวงไต่ตี่ / จีนกลาง หัวกวงต้าตี้ — มหาเทพแสงงาม) · 火犀大仙 (แต้จิ๋ว ฮ้วยไซไต่เซียง / จีนกลาง หั่วซีต้าเซียน — มหาเซียนแรดไฟ) · 三眼灵光 และ 灵耀 ใน 搜神大全 · 五显灵官 ใน 西游记
สังกัด	กรมสายฟ้าและกรมไฟ เป็นหนึ่งในสี่จอมพลใหญ่ หม่า จ้าว เวิน กวาน และหนึ่งในสามหลิงกวาน เฉิน หม่า จู
ตำแหน่ง / หน้าที่	หลิงกวานผู้ปราบผี ปิดภูเขาทลายถ้ำ เผาศาลผี สอบสวนผี เรียกวิญญาณกลับร่าง และรักษาโรค ในความเชื่อชาวบ้านเป็นเทพไฟผู้ป้องกันอัคคีภัยและเทพครูของคณะงิ้วกวางตุ้ง
ของถือ / พาหนะ	อิฐทอง (金砖 — แต้จิ๋ว กิงเจง / จีนกลาง จินจวน) ทวนทอง กระบี่ไฟ ตราดาว น้ำเต้าไฟ และอีกาไฟ พาหนะคือกงล้อไฟหรือรถเพลิง บทคาถาหนึ่งว่าท่าน "นั่งบนแรดแดง" และมีงูขาวติดตาม
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	หน้าเขียว ผมแดง สามตา สวมเกราะทอง บางบรรพว่าสามเศียรหกกรเก้าตา กายสีคราม ส่วนนิยายสมัยหมิงและรูปเคารพหลายแห่งทำเป็นหน้าขาว
วันสมโภช	28 ค่ำ เดือน 9 ตามธรรมเนียมงานหัวกวงในวงการงิ้วกวางตุ้งและศาลในเขตแต้จิ๋วผู่หนิง (จากแหล่งทุติยภูมิ)
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 36, 222, 223, 224, 225, 226 (คัมภีร์ของท่าน), 229–231 (สามหลิงกวาน), 154–155 และ 221 · 雷霆总诰 (灵官王马二元帅) · 搜神大全 卷五 (灵官马元帅) · 北游记 · 南游记 · 西游记 ตอนที่ 96 · ในห้องสินมีตัวละคร 马善 ที่สร้างจากท่าน

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 正一灵官马元帅 ทีละคำ

ผมขออธิบายพระนามโดยยึดคำอธิบายที่คัมภีร์ของท่านเขียนไว้เอง เพราะจอมพลหม่าเป็นหนึ่งในไม่กี่องค์ที่คัมภีร์อธิบายแม้แต่ที่มาของแซ่

正一 (เจิ้งอี) นอกจากเป็นชื่อสำนักเจิ้งอีแล้ว 《道法会元》บรรพ 36 ยังให้ความหมายเฉพาะกับท่านว่า 「此帅乃天中正一之神，在人为心」 "จอมพลนี้คือเทพแห่งเจิ้งอีในท่ามกลางฟ้า ในตัวคนคือหัวใจ" และต่อว่า 「以我心官，统天之灵」 "ใช้ขุนนางแห่งใจของเรา ปกครองความศักดิ์สิทธิ์ของฟ้า"

灵官 (หลิงกวาน) คือขุนนางเทพผู้ศักดิ์สิทธิ์ บทนำของบรรพ 222 อธิบายลึกกว่านั้นว่า หลิงกวานที่แท้คือจิตเดิม (元神) ในตัวผู้ประกอบพิธี จึงเรียกท่านว่า 「内灵官」 หลิงกวานภายใน และสอนว่า 「当以我之神合彼之神，以我之炁合彼之炁，此道之骨髓也」 "ต้องใช้จิตของเราประสานจิตของท่าน ใช้ลมปราณของเราประสานลมปราณของท่าน นี่คือกระดูกและไขกระดูกของมรรค"

马 (หม่า) คือแซ่ และคัมภีร์ตอบตรง ๆ ว่าทำไมจึงแซ่นี้ บรรพ 222 บอกว่าท่านคือ "แก่นแห่งไฟทิศใต้" และ 「其南方属午，午属马」 "ทิศใต้ตรงกับตำแหน่งอู่ (午) และอู่คือม้า" บรรพ 224 พูดชัดยิ่งกว่าว่า 「元帅本无姓氏，南方属午，午属马，故借马字为姓」 "จอมพลเดิมไม่มีแซ่ เพราะทิศใต้ตรงกับอู่ อู่คือม้า จึงยืมอักษรหม่ามาเป็นแซ่" ส่วนชื่อตัว 胜 บรรพเดียวกันอธิบายว่ามาจาก 「午上月是胜先」 คือแม่ทัพประจำเดือนของตำแหน่งอู่ชื่อเซิ่งเซียน และเง็กเซียนฮ่องเต้ยังพระราชทานนามลับว่า 旭 ซึ่งหมายถึงหยางถึงที่สุด

元帅 (หยวนซ่วย) แปลว่าจอมพล บรรพ 36 เรียกท่านเต็มว่า 都天罡主正一灵官横天马元帅 คือจอมพลผู้ขวางฟ้า เจ้าแห่งดาวกังทั้งฟ้า

ยังมีอีกสามชื่อที่ช่วยให้เข้าใจท่าน ชื่อแรกคือ 华光 ซึ่งไม่ได้มีแต่ในนิยาย บทเรียกในบรรพ 222 ขึ้นต้นว่า 「微妙真空，华光五通」 "ความว่างแท้อันลึกซึ้ง แสงงามห้าอภิญญา" นี่คือหลักฐานในคัมภีร์เต๋าที่ผูกจอมพลหม่าเข้ากับชื่อหัวกวง ชื่อที่สองคือ 五郎 บทเรียกในบรรพ 36 กล่าวว่า 「显应横天号五郎」 ชื่อที่สามคือ 火犀 แปลว่าแรดไฟ บรรพ 222 ใช้ชื่อคัมภีร์ว่า 正一吽神灵官火犀大仙考召秘法 และบทเรียกในบรรพ 36 บอกว่าท่าน 「坐跨赤犀」 นั่งบนแรดแดง

จอมพลหม่าในกรมสายฟ้า

ในบทสวด《雷霆总诰》ที่สำนักเจิ้งอีเขาหลงหู่ใช้สวดเช้าเย็น ท่านปรากฏในวรรค 「灵官王马二元帅」 คู่กับหวังหลิงกวน องค์ที่ 3 ในชุดนี้ สองหลิงกวานนี้จึงยืนคู่กันในกองทัพสายฟ้ามาตั้งแต่ชั้นบทสวด ใครอยากเห็นภาพรวมของกรมสายฟ้าทั้งกรม อ่านได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า

จอมพลหม่ายังอยู่ในกลุ่มที่สำคัญกว่านั้นอีก คือ "สี่จอมพลใหญ่" หม่า จ้าว เวิน กวาน 《道法会元》บรรพ 36 อยู่ในหมวดคัมภีร์ของสี่จอมพลสายชิงเวยชุดนี้ งานวิจัยของ 黄永锋 กับ 陈弘毅 ยกละครสมัยหยวนเรื่อง《萨真人夜断碧桃花》ที่ซ่าโส่วเจียนเรียกแม่ทัพสวรรค์สี่องค์ คือหม่า จ้าว เวิน กวาน และภาพม้วนกรมสายฟ้าที่จักรพรรดิว่านลี่โปรดให้วาดใน ค.ศ. 1596 ก็มี Ma yuanshuai อยู่ในกลุ่มเทพรอบเทพสูงสุดแห่งสายฟ้า อีกสามองค์ของกลุ่มนี้ในชุดเทพเจ้าสายฟ้าคือจอมพลจ้าว (องค์ที่ 11) จอมพลเวิน (องค์ที่ 12) และจอมพลกวาน (องค์ที่ 6)

ในวิชาสายหุนหยวนซึ่งยกจอมพลซินเป็นแม่ทัพประธาน บรรพ 154 วางท่านไว้ลำดับที่สามว่า 「混元都部辖灵官元帅马胜」 และบรรพ 155 เรียกท่านว่า 混元主将正一都统辖魁神灵官马元帅 (ดูบทของจอมพลซิน องค์ที่ 2) ส่วนในกลุ่มสามหลิงกวาน ท่านทำงานคู่กับจอมพลเฉิน (องค์ที่ 4) และจอมพลจู บรรพ 230 ถึงกับยกท่านเป็น 都元帅 ของกลุ่ม และบรรพ 231 บอกว่าจะเรียกสามองค์พร้อมกัน หรือ 「马灵官独体」 เรียกหม่าหลิงกวานองค์เดียวก็ได้

กองทัพของท่านก็เป็นกองทัพไฟ บทเรียกในบรรพ 222 บอกว่าท่าน 「统领火兵，八万四千」 นำทหารไฟแปดหมื่นสี่พันนาย ส่วนบรรพ 226 บอกว่า 「敕遣三十七万火兵」 บัญชาส่งทหารไฟสามแสนเจ็ดหมื่นนาย ยันต์อีกาไฟในบรรพ 222 ยังให้นึกเห็นกองอีกาไฟอีกสองแสนแปดหมื่นตัว

ประวัติและตำนานของจอมพลหม่า

ตำนานของจอมพลหม่ามีหลายชั้นมาก ตั้งแต่คำอธิบายเชิงดวงดาวในคัมภีร์เต๋า ตำนานที่ผูกกับพุทธศาสนา นิยายสมัยหมิงหลายเรื่อง ไปจนถึงเรื่องเล่าในศาลปัจจุบัน ผมเล่าแยกให้เห็นว่าแต่ละชั้นมาจากไหนครับ

ในคัมภีร์เต๋า แก่นไฟทิศใต้ที่ไม่มีแซ่

บทนำของบรรพ 222 เปิดด้วยประโยคที่ผมชอบมาก 「夫灵官者姓马，名胜。今之法官但知其姓名，皆未究其化源流者多」 "หลิงกวานนั้นแซ่หม่า ชื่อเซิ่ง นักพรตทุกวันนี้รู้แต่ชื่อแซ่ น้อยคนที่สืบถึงต้นกำเนิด" แล้วอธิบายว่า หลิงกวานที่แท้คือแม่ทัพสวรรค์ "แม่ทัพสวรรค์จะมีชื่อแซ่ได้อย่างไร" ท่านคือแก่นไฟ ราชาแห่งไฟ พลังไฟที่รุ่งเรืองของทิศใต้ ในฟ้าตรงกับดาวดวงที่หกของกลุ่มดาวหนานโต่ว ในตัวคนคือหัวใจและจิตเดิม และบอกว่าวิชานี้ 「侍宸得之于石匣中」 ท่านซื่อเฉินได้มาจากหีบหิน ซึ่งในบรรพนี้ประธานธรรมคือ 金门羽客太素凝神通妙侍宸林真人 หมายถึงหลินหลิงซู่ นักพรตคนสำคัญในราชสำนักซ่งฮุยจง

บรรพ 224 ให้ภาพจักรวาลเพิ่ม ท่านคือ 「南方火帝」 พลังไฟที่ก่อรูปเป็นสามองค์ องค์หนึ่งคือเทียนกังต้าเซิ่งประจำตำแหน่งเฉินซื่อ องค์หนึ่งคือเจิ้งอีหลิงกวานประจำตำแหน่งอู่ และอีกองค์คือจูหมิงต้าเสินประจำตำแหน่งเว่ย ส่วนบรรพ 229 สรุปสั้น ๆ ว่าท่าน 「火德之余，为星曜之主」 เป็นส่วนเหลือของคุณธรรมแห่งไฟ และเป็นเจ้าแห่งดวงดาว

สามครั้งที่สำแดง ใน 搜神大全

《三教源流搜神大全》卷五 หัวข้อ 灵官马元帅 เล่าแบบผูกกับพุทธศาสนา ท่านเดิมเป็นกายแปรของพระตถาคตชื่อจื้อเมี่ยวจี๋เสียง (至妙吉祥) แต่ปราบผีไฟจนเกินความเมตตา จึงต้องลงมาเกิด 「以五团火光投胎于马氏金母，面露三眼，因讳三眼灵光」 "เข้าครรภ์ของนางจินหมู่แห่งตระกูลหม่าเป็นลูกไฟห้าดวง เกิดมามีสามตา จึงได้ชื่อว่าซานเหยี่ยนหลิงกวง" อายุสามวันก็ฆ่าราชามังกรทะเลตะวันออก ต่อมาขโมยทวนทองของจักรพรรดิจื่อเวยแล้วไปเกิดใหม่เป็นบุตรของธิดาราชาปีศาจไฟ มีอักษร 灵 กับ 耀 ที่ฝ่ามือจึงได้ชื่อหลิงเย่า เรียนวิชากับเทียนจุนองค์หนึ่งจนได้ 「金砖三角」 อิฐทองสามเหลี่ยมที่แปรได้ไม่สิ้นสุด แล้วปราบเทพลมไฟจนได้กงล้อลมกงล้อไฟ ปราบนางไป่เจียเซิ่งหมู่จนได้อีกาไฟห้าร้อยตัว

เรื่องยังยาวต่อ ท่านโกรธที่องค์ชายมังกรทองดูหมิ่นในงานเลี้ยงจึงเผาประตูสวรรค์ทิศใต้ ไปเกิดใหม่อีกครั้ง แล้วลงนรกตามหามารดา สู้กับนาจา ขโมยลูกท้อสวรรค์ สู้กับฉีเทียนต้าเซิ่ง จนพระพุทธเจ้าต้องมาไกล่เกลี่ย สุดท้ายเง็กเซียนฮ่องเต้แต่งตั้งให้เป็นจอมพลใต้บัญชาเสวียนตี้ คอยตอบคำอธิษฐานเรื่อง 「妻财子禄」 ภรรยา ทรัพย์ บุตร และยศ หนังสือเล่มเดียวกันจึงบอกเหตุผลที่ชาวบ้านมาขอพรท่านไว้ด้วย

ในนิยายสมัยหมิง

อวี๋เซี่ยงโต่ว (余象斗) นักเขียนสมัยหมิงแต่งนิยายเรื่องท่านโดยตรงชื่อ《南游记》หรือ《五显灵官大帝华光天王传》 เล่าเรื่องหัวกวงผู้กตัญญูที่ลงนรกช่วยมารดา ส่วนในนิยายอีกเรื่องของเขาคือ《北游记》 หัวกวงเผาด่านสวรรค์ทิศใต้ แล้วเผชิญหน้ากับเจินอู่ โดยแนะนำตัวว่า 「花酒马灵官」 หม่าหลิงกวานผู้รักดอกไม้และสุรา ใช้อิฐทองสามเหลี่ยม กงล้อลมไฟ และลูกไฟ จนเจินอู่ใช้พลังน้ำทิศเหนือปราบได้ ท้ายเรื่องในรายชื่อขุนพลของเจินอู่จึงมี 「正一灵官马元帅」 ซึ่งตรงกับพระนามในทำเนียบนี้ทุกตัวอักษร

《西游记》ตอนที่ 96 ก็กล่าวถึงท่าน พระถังซัมจั๋งบอกว่า 「华光菩萨是火焰五光佛的徒弟，因剿除毒火鬼王，降了职，化做五显灵官」 "พระโพธิสัตว์หัวกวงเป็นศิษย์ของพระพุทธเจ้าเปลวไฟห้าแสง เพราะปราบราชาผีไฟพิษ จึงถูกลดตำแหน่ง กลายเป็นอู่เสี่ยนหลิงกวาน" ส่วน《封神演义》ตอนที่ 63 มีตัวละครหน้าขาวชื่อหม่าซ่าน (马善) ลูกน้องของอินเจียว ศ.นิไกโด โยชิฮิโระ ชี้ว่าหม่าซ่านสร้างจากจอมพลหม่าหัวกวง ตัวจริงของเขาในนิยายเป็นตะเกียงแก้ว (琉璃灯) ผูกกับเต้าเหรินหรานเติง ซึ่งสอดคล้องกับภูมิหลังฝ่ายพุทธของหัวกวง

ต้นแบบในพุทธศาสนาฝ่ายมนตร์

ศ.นิไกโด ยังเสนอว่าจอมพลในลัทธิเต๋าจำนวนมากเกิดขึ้นภายใต้อิทธิพลของพุทธศาสนาฝ่ายมนตร์ และต้นแบบของจอมพลหม่าน่าจะเป็นอุจฉุษมะวิทยาราช (乌枢沙摩明王) วิทยาราชผู้เกี่ยวกับไฟ เรื่องนี้ไปเข้ากับที่วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าวัดมันปุกุจิ (万福寺) ของนิกายโอบากุที่เกียวโต บูชาหัวกวงเป็นเทพรักษาวัด แต่ต้องบอกว่าข้อเสนอเรื่องต้นแบบนี้เป็นความเห็นทางวิชาการ ไม่ใช่สิ่งที่คัมภีร์เต๋าเขียนไว้

บทความจากเขตผู่หนิงในแถบแต้จิ๋วยังเล่าตำนานท้องถิ่นว่า หัวกวงเป็นชาวฝูชิง ฝูเจี้ยน สมัยถัง แซ่หม่า ชื่อเซิ่ง เป็นดาวในกลุ่มหนานโต่วลงมาเกิด แต่ผมยังไม่พบเอกสารเก่าที่ยืนยันเรื่องภูมิลำเนานี้ จึงขอบันทึกไว้เป็นเรื่องเล่าของศาล

จอมพลหม่าในคัมภีร์ 道法会元

บรรพ 36 วิชาสายชิงเวย

ประธานธรรมของบรรพนี้คือเว่ยฮว่าฉุน (魏华存) หรือ 九天司命清真紫虚魏元君 ปรมาจารย์สตรีของสายซ่างชิง จอมพลหลักคือ 都天罡主正一灵官横天马元帅 และรองจอมพลคือ 冲天云令威光大将马元帅 ชื่อหม่าชง (马充) ขั้นตอนเรียกให้ดีดกลุ่มดาวหนานโต่วขึ้นกลางอากาศ แล้ว 「存斗口中有一轮红日，大如车轮」 นึกเห็นดวงอาทิตย์แดงขนาดกงล้อรถอยู่ในปากดาว ก่อนจอมพลจะปรากฏ บทเรียกที่ยกมาได้สั้น ๆ มีดังนี้

• 「显应横天号五郎」 — "ผู้สำแดงตอบสนอง ขวางฟ้า นามว่าอู่หลาง"
• 「三头磊落现神光，九目辉华腾煞炁」 — "สามเศียรผึ่งผายเปล่งแสงทิพย์ เก้าตาเรืองรองพลุ่งพลังปราบ"
• 「坐跨赤犀」 — "นั่งบนแรดแดง"
• 「怒发火鸦焚妖庙」 — "เมื่อโกรธปล่อยอีกาไฟเผาศาลปีศาจ"

บรรพ 222 正一吽神灵官火犀大仙考召秘法

จอมพลของบรรพนี้คือ 正一横天疾捉大将青面金睛威烈馘魔吽神灵官马元帅 ชื่อเซิ่ง สวมหมวกดอกไม้ผ้าโปร่งปักทอง เสื้อคลุมแพรแดงลายห่าน ถือทวนทองกับอิฐทอง เหยียบกงล้อไฟ บทนำบรรยายสองหน้าของท่านไว้งามมาก 「怒而金睛光赫可畏，喜而玉貌美特非常」 "ยามโกรธ ตาทองเปล่งแสงน่าครั่นคร้าม ยามยินดี หน้าดั่งหยกงามเกินธรรมดา"

ขั้นตอนเรียกจอมพลของบรรพนี้ก็เล่าสองหน้านั้นออกมาเป็นภาพ ผู้ประกอบพิธีดีดกลุ่มดาวหนานโต่วขึ้นกลางอากาศ เขียนอักษร 令 ด้วยแสงทองส่งเข้าไปในแสงดาว แล้วเห็น 「内有一小孩儿，美貌奇特」 ในแสงดาวมีเด็กน้อยหน้าตางดงามแปลกตา อักษรกลายเป็นไข่มุกไฟ กลืนลงสู่หัวใจ ผสานลมปราณไตกับหัวใจ แล้วส่งขึ้นตามกระดูกสันหลังออกทางกระหม่อม เมื่อกงล้อไฟปรากฏเหนือธูป 「灵宫即现怒容」 หลิงกวานก็แสดงหน้าโกรธ เด็กงามกลายเป็นจอมพลผู้ดุดันในขั้นตอนเดียว

สิ่งที่ผมนับถือคัมภีร์บรรพนี้คือความซื่อตรง คัมภีร์บอกเองว่า 「此法止有太乙飞符为祖，其余符篆多是江湖之士增添」 "วิชานี้มีแต่ยันต์ไท่อี่เฟยฝูเป็นต้นแบบ ยันต์อื่นส่วนมากเป็นของที่นักพรตเร่ร่อนเติมเข้ามา" น้อยครั้งที่คัมภีร์จะเตือนผู้อ่านเรื่องของปลอมในสายตัวเองตรงขนาดนี้

บรรพ 223 ถึง 226

บรรพ 223 คือ 上清都统马元帅驱邪秘法 เรียกท่านว่า 南宫都统大元帅炎灵赤明真君马胜 บัญชีขุนพลมีชื่อที่น่าสนใจ เช่นแม่ทัพคุมวิญญาณชื่อเฮ่อรั่วปี้ (贺若弼) ซึ่งเป็นชื่อเดียวกับแม่ทัพสมัยสุย และแม่ทัพไร้หน้าชื่อจี้ซิ่น (纪信) บรรพ 224 คือ 金臂圆光火犀大仙正一灵官马元帅秘法 ซึ่งมีส่วนที่ชื่อ 「法中将帅源流」 อธิบายที่มาของแซ่และชื่อตามที่เล่าไว้ข้างต้น และยืนยันว่ารองแม่ทัพทั้งสองคือ 「陈大年，字辅之，朱僧奇字天锡」 พร้อมบทกลอนชื่อ 火犀歌 บรรพ 225 คือ 火犀大仙马官大法 ยกเทพ 南极火犀天尊大帝 เป็นประธาน และบรรยายว่าท่านหน้าเขียว เขี้ยวยาว สามตาสีทอง มือขวาถือทวนทอง มือซ้ายถืออิฐทอง เหยียบกงล้อไฟ มีงูขาวพ่นไฟอยู่ที่เอว บรรพ 226 คือ 正一灵官马帅秘法 เรียกท่านว่า 斗中魁神灵官 เทพขุยในกลุ่มดาว และมีคาถาอิฐทองที่ผมชอบ

• 「正一灵官，三头九目。驱山塞海，烈焰飞空。」 — "หลิงกวานเจิ้งอี สามเศียรเก้าตา ต้อนภูเขาถมทะเล เปลวไฟแรงกล้าบินว่อนฟ้า"
• 「火部灵官，乌鸦先锋。」 — "หลิงกวานแห่งกรมไฟ มีอีกาเป็นกองหน้า"
• 「一片化千片，万片成金城。」 — "อิฐหนึ่งแผ่นกลายเป็นพันแผ่น หมื่นแผ่นกลายเป็นกำแพงทอง"

รูปลักษณ์ของจอมพลหม่าตามคัมภีร์

จอมพลหม่ามีคำบรรยายรูปลักษณ์ในคัมภีร์มากที่สุดองค์หนึ่ง ผมสรุปเป็นข้อให้เห็นภาพ

• บรรพ 36: 「青面朱发，白蛇冠，三目」 หน้าเขียว ผมแดง สวมมงกุฎงูขาว สามตา เกราะทอง เสื้อคลุมแดงเข้ม รองเท้าบูทเขียว สะพายน้ำเต้าไฟ ถือกระบี่ มีงูขาวตามหลัง บทเรียกยังบรรยายร่างใหญ่สามเศียรเก้าตา กายสีคราม
• บรรพ 222: หน้าเขียว ตาทอง หมวกดอกไม้ผ้าโปร่งปักทอง เสื้อแพรแดงลายห่าน ถือทวนทองกับอิฐทอง เหยียบกงล้อไฟ
• บรรพ 224 และ 229: สามเศียรหกกรเก้าตา หน้าเขียว กายคราม ผมแดง หนวดแดง มือหนึ่งถืออิฐทองแนบอก มืออื่นถือเชือก น้ำเต้าไฟ ทวนทอง กระบี่ไฟ และตรา เหยียบรถเพลิงหรือกงล้อไฟ มีงูขาวพันล้อ และมีอีกาไฟนับหมื่นตามมา
• บรรพ 231: หน้าเขียว สามตา เห็นฟัน มือซ้ายถือตราดาว มือขวาถือกระบี่ไฟ สะพายน้ำเต้าไฟ ขับกงล้อไฟ มีงูขาวพ่นไฟใต้เท้า

ข้อที่ต้องรู้คือสีหน้า คัมภีร์เต๋าทุกบรรพที่ผมเปิดให้ท่านหน้าเขียว แต่นิยายสมัยหมิงให้หน้าขาว เช่น《三宝太监西洋记》บรรยายว่า "ผิวขาวดุจหิมะ สามตาส่องถึงสวรรค์" และหม่าซ่านในห้องสินก็หน้าขาว รูปเคารพหัวกวงต้าตี้ในศาลปัจจุบันจำนวนมากจึงทำเป็นหน้าขาว ผมว่าทั้งสองแบบมีที่มา เพียงแต่ควรรู้ว่าแบบไหนมาจากแหล่งใด

อีกเรื่องที่น่าสนใจจากงานของ ศ.นิไกโด คือในความเชื่อชาวบ้านสมัยหยวนถึงหมิง ผู้ที่ขี่กงล้อลมไฟและถืออิฐทองคือหัวกวงต้าตี้ แต่เมื่อความนิยมหัวกวงลดลงและห้องสินแพร่หลาย กงล้อลมไฟก็กลายเป็นของนาจา และสามตาก็กลายเป็นเอกลักษณ์ของเอ้อหลางเสินแทน ภาพเทพหนุ่มเหยียบกงล้อไฟถืออิฐทองตามศาลบางแห่งจึงอาจเป็นร่องรอยของหัวกวงที่ตกค้างอยู่

ภาพปกของบทความนี้วาดตามบรรพ 231 คือหน้าเขียว สามตา ถือกระบี่ไฟกับตราดาว สะพายน้ำเต้าไฟ มีกงล้อไฟและงูขาวอยู่ด้านหลัง ส่วนลายนกบนเสื้อคลุมไปตรงกับเสื้อแพรแดงลายห่านในบรรพ 222 ด้วย

บทบาทในพิธีเหลยฝ่าและการบูชา

หลิงกวานภายใน: หลักของวิชาจอมพลหม่าตามบรรพ 222 คือ ผู้ประกอบพิธีไม่ได้เรียกเทพจากที่ไกล แต่ปลุกหลิงกวานในใจของตัวเอง คัมภีร์จบตอนนี้ด้วยคำของปรมาจารย์ว่า 「法行先天大道，将用自己元神」 "วิชาเดินตามมรรคก่อนฟ้าดิน ขุนพลคือจิตเดิมของตนเอง" ฝึกนานเข้าขุนพลจะศักดิ์สิทธิ์เอง

งานปราบผีและเผาศาลผี: คัมภีร์ใช้ท่านปิดภูเขาทลายถ้ำ ส่งอีกาไฟไปเผาศาลปีศาจ และใช้อิฐทองครอบบ้านผู้ป่วยให้เป็นกำแพงทองล้อมไว้ คาถาในบรรพ 222 กล่าวว่า 「金砖大力神…一片化千斤，四面化火城」 อิฐทองแผ่นเดียวกลายเป็นพันชั่ง ล้อมสี่ด้านเป็นเมืองไฟ

การสอบสวนผีและเรียกวิญญาณ: ในกลุ่มสามหลิงกวาน ท่านคือผู้นำการจับผีมาสอบสวนผ่านร่างทรงเด็ก และบรรพ 226 มีแม่ทัพดึงวิญญาณชื่อเถียนหง (田宏) กับทูตเหมยฝู (梅福) สำหรับเรียกวิญญาณกลับร่าง

ส่วนเรื่องยันต์ คาถา และอักษรลับ ผมเล่าเฉพาะโครงสร้างที่ตีพิมพ์อยู่ในสารบบคัมภีร์เต๋าแล้ว ไม่ได้ถอดรหัสยันต์หรือคาถาลับใด ๆ

ในความเชื่อชาวบ้าน: วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าชาวบ้านนับถือท่านเป็นเทพไฟ ซึ่งเป็นคนละองค์กับหั่วเต๋อซิงจวิน (火德星君) เทพแห่งไฟจีน ที่ผมเคยเล่าไว้ ชาวบ้านมักทำพิธี 华光醮 ในเดือน 8 และ 9 เพื่อขอให้พ้นอัคคีภัย คณะงิ้วกวางตุ้งบูชาท่านในนาม 华光师傅 หรือครูหัวกวง งาน 华光诞 ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาของฮ่องกงใน ค.ศ. 2014 ของมณฑลกวางตุ้งใน ค.ศ. 2015 ในชื่องานไหว้ครูของคณะงิ้วปาเหอ และของมาเก๊าใน ค.ศ. 2020 วันงานที่ถือกันคือ 28 ค่ำ เดือน 9 ตามแหล่งข้อมูลจากวงการงิ้วและศาลในเขตผู่หนิง ซึ่งบทความจากผู่หนิงยังบอกว่าศาลแถวนั้นมียันต์เขียนว่า 「南天火部马元帅」 อยู่ด้วย

สำหรับประเทศไทย ผมยังไม่พบศาลที่ตั้งหัวกวงต้าตี้หรือจอมพลหม่าเป็นองค์ประธานจากแหล่งที่ตรวจสอบได้ แต่ความเชื่อนี้แพร่หลายในเขตแต้จิ๋วอย่างผู่หนิง จึงเป็นเรื่องที่ควรสำรวจต่อในศาลแต้จิ๋วบ้านเรา

เรื่องที่มักสับสนเกี่ยวกับจอมพลหม่า

จอมพลหม่าในทำเนียบนี้มีสององค์ นอกจากองค์ที่ 5 นี้ ทำเนียบยังมี冲霄灵官马元帅 องค์ที่ 36 ด้วย ในคัมภีร์ก็มีหม่าหลายองค์จริง เช่นรองจอมพลหม่าชงในบรรพ 36 ที่ชื่อ 冲天云令威光大将马元帅 เรื่องว่าองค์ที่ 36 คือใคร และทำไมบางสายพิธีใช้จอมพลเถียนแทน ผมจะเล่าในบทขององค์ที่ 36

หัวกวงกับอู่เสี่ยนและอู่ทง ชื่อ 五显 ปรากฏทั้งใน《西游记》และชื่อนิยาย《南游记》 แต่ในบางท้องถิ่น อู่เสี่ยนหรืออู่ทงหมายถึงกลุ่มเทพห้าองค์อีกระบบหนึ่ง ซึ่งผมยังไม่ได้ศึกษาลึกพอจะสรุป จึงขอบอกเพียงว่าความเชื่อสองระบบนี้ซ้อนกันอยู่ อย่าเพิ่งถือว่าเป็นเรื่องเดียวกันทั้งหมด

หม่าซ่านในห้องสินไม่ใช่หม่าเซิ่งในคัมภีร์ หม่าซ่านเป็นตัวละครนิยายที่สร้างจากจอมพลหม่า แต่ถูกเปลี่ยนจนต่างจากต้นแบบมาก นิยายให้หม่าซ่านมีสามตาหกกร ขณะที่ ศ.นิไกโด เห็นว่าจอมพลหม่ามีสามตาแต่ไม่ได้มีหกกร

หม่าหลิงกวนกับหวังหลิงกวน สององค์เป็นหลิงกวานคู่กันในบทสวด มีสามตาในรูปเคารพสมัยหลัง และเกี่ยวกับไฟเหมือนกัน จึงมักถูกปนกัน ผมเล่าเรื่องนี้ไว้ในบทของหวังหลิงกวนองค์ที่ 3 และในบทความหลักเรื่องหวังหลิงกวน เทพธรรมบาลผู้เฝ้าประตูวัดเต๋า

ชื่อรองที่ไม่ตรงกัน บรรพ 224 และ 229 ให้ชื่อรองว่า 德先 บรรพ 230 เขียนว่า 德之 แต่บรรพ 226 กลับเขียนว่า 辅之 ซึ่งบรรพอื่นใช้เป็นชื่อรองของจอมพลเฉิน ผมจึงถือว่าชื่อรองของท่านยังไม่ลงตัวในต้นฉบับ

มุมมองของผมต่อจอมพลหม่า

ในฐานะคนที่เรียนยันต์อสุนีบาต ประโยคที่ผมจำได้แม่นที่สุดจากคัมภีร์ของจอมพลหม่าคือ "ขุนพลคือจิตเดิมของตนเอง" คัมภีร์ไม่ได้บอกว่าเทพไม่มีจริง แต่บอกว่าผู้ที่จะเรียกเทพได้ ต้องทำใจของตัวเองให้ตรงกับเทพก่อน ผมว่านี่คือคำตอบว่าทำไมคนสองคนเขียนยันต์แผ่นเดียวกันแล้วได้ผลไม่เท่ากัน

อีกเรื่องที่ผมชอบคือภาพเด็กน้อยหน้างามในแสงดาวที่กลายเป็นจอมพลหน้าโกรธ ความดุของท่านไม่ได้มาจากความร้าย แต่มาจากหน้าที่ ยามยินดีหน้าดั่งหยก ยามโกรธตาทองน่ากลัว คนเราก็ควรเป็นแบบนั้น ใจดีเป็นพื้น แต่เมื่อต้องปกป้องสิ่งที่ถูกต้องก็ต้องกล้าเด็ดขาด และผมนับถือที่คัมภีร์บรรพ 222 กล้าเตือนว่ายันต์ส่วนใหญ่ในสายตัวเองเป็นของเพิ่มเติมภายหลัง ความซื่อตรงแบบนี้คือสิ่งที่ผู้ศึกษาวิชาทุกสายควรมีครับ

คำถามที่พบบ่อย

正一灵官马元帅 คือใคร

คือจอมพลหม่า ชื่อตัวว่าหม่าเซิ่ง หลิงกวานแห่งกรมสายฟ้าและกรมไฟในลัทธิเต๋า หนึ่งในสี่จอมพลใหญ่และหนึ่งในสามหลิงกวาน มีคัมภีร์ของตัวเองใน《道法会元》บรรพ 36 และบรรพ 222 ถึง 226 และมีพระนามในบทสวด《雷霆总诰》ว่า 灵官王马二元帅 คนทั่วไปรู้จักท่านในนามหัวกวงต้าตี้

จอมพลหม่าคือหัวกวงต้าตี้หรือไม่

คัมภีร์และหนังสือหลายชั้นผูกสองชื่อนี้เข้าด้วยกัน บทเรียกใน《道法会元》บรรพ 222 มีวรรค 华光五通 《三教源流搜神大全》เล่าเรื่องหลิงกวานหม่าผู้มีสามตาและอิฐทอง และนิยาย《南游记》ก็ใช้ชื่อหัวกวงกับตัวเอกเรื่องเดียวกัน แต่ชื่ออู่เสี่ยนหรืออู่ทงในบางท้องถิ่นยังหมายถึงกลุ่มเทพอีกระบบหนึ่ง จึงต้องดูบริบทของแต่ละศาล

ทำไมจอมพลหม่าแซ่หม่า

คัมภีร์《道法会元》บรรพ 224 อธิบายว่าจอมพลเดิมไม่มีแซ่ ท่านคือแก่นไฟของทิศใต้ ทิศใต้ตรงกับตำแหน่งอู่ (午) และอู่คือม้า จึงยืมอักษรหม่ามาเป็นแซ่ ส่วนชื่อเซิ่งมาจากเซิ่งเซียน แม่ทัพประจำเดือนของตำแหน่งอู่

จอมพลหม่าหน้าเขียวหรือหน้าขาว

คัมภีร์《道法会元》ทุกบรรพที่ตรวจบรรยายว่าท่านหน้าเขียว สามตา ผมแดง ส่วนนิยายสมัยหมิง เช่น《三宝太监西洋记》และหม่าซ่านในห้องสิน ให้หน้าขาวดุจหิมะ รูปเคารพในศาลปัจจุบันจำนวนมากจึงเป็นหน้าขาว ทั้งสองแบบมีที่มา แต่มาจากคนละแหล่ง

วันสมโภชจอมพลหม่าคือวันไหน

แหล่งข้อมูลจากวงการงิ้วกวางตุ้งและศาลในเขตแต้จิ๋วผู่หนิงถือวันที่ 28 ค่ำ เดือน 9 เป็นวันหัวกวง ส่วนคัมภีร์《道法会元》ไม่ได้ระบุวันสมโภช และบางท้องถิ่นทำพิธีหัวกวงในช่วงเดือน 8 ถึงเดือน 9 เพื่อขอให้พ้นอัคคีภัย

บทสรุป

正一灵官马元帅 คือหลิงกวานแห่งกรมสายฟ้าและกรมไฟ องค์เดียวกับที่คนรู้จักว่าหัวกวงต้าตี้ หลักฐานของท่านหนาแน่นที่สุดองค์หนึ่งในชุดนี้ ทั้งคัมภีร์ของตัวเองหลายบรรพใน《道法会元》 บทสวด《雷霆总诰》 หนังสือ《搜神大全》 และนิยายสมัยหมิงอีกหลายเรื่อง คัมภีร์บอกแม้กระทั่งว่าทำไมท่านแซ่หม่า และสอนว่าหลิงกวานที่แท้คือจิตเดิมในใจผู้ประกอบพิธี ส่วนเรื่องที่ยังสรุปไม่ได้คือความสัมพันธ์กับกลุ่มอู่เสี่ยนอู่ทง ชื่อรองที่ต่างกันในแต่ละบรรพ และตำนานภูมิลำเนาในศาลยุคหลัง ใครเห็นเทพหนุ่มสามตาเหยียบกงล้อไฟถืออิฐทองในศาลครั้งหน้า ลองนึกถึงจอมพลหม่าดูก่อนครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《道法会元》บรรพ 36 วิชาจอมพลหม่าสายชิงเวย และคำอธิบายคำว่า 正一
• 《道法会元》บรรพ 222 正一吽神灵官火犀大仙考召秘法 ที่มาของแซ่หม่าและหลิงกวานภายใน
• 《道法会元》บรรพ 223 上清都统马元帅驱邪秘法
• 《道法会元》บรรพ 224 ต้นกำเนิดของจอมพลและนามลับ
• 《道法会元》บรรพ 225 火犀大仙马官大法
• 《道法会元》บรรพ 226 正一灵官马帅秘法 คาถาอิฐทองและทหารไฟ
• 《道法会元》บรรพ 230 ที่ยกจอมพลหม่าเป็นจอมพลใหญ่ของสามหลิงกวาน
• 《道法会元》บรรพ 231 上清正一三景灵官秘法 (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 154 วิชาสายหุนหยวนที่มี 混元都部辖灵官元帅马胜
• บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
• 《三教源流搜神大全》卷五 หัวข้อ 灵官马元帅 (วิกิซอร์ซ)
• 《北游记》ตอนเจินอู่ปราบหัวกวงและรายชื่อขุนพล (วิกิซอร์ซ)
• 《南游记》หรือ《五显灵官大帝华光天王传》ของอวี๋เซี่ยงโต่ว (วิกิซอร์ซ)
• 《西游记》ตอนที่ 96 ที่กล่าวถึงพระโพธิสัตว์หัวกวง (วิกิซอร์ซ)
• 《封神演义》ตอนที่ 63 หม่าซ่านกับเวินเหลียง (วิกิซอร์ซ)
• 黄永锋 และ 陈弘毅 งานวิจัยที่ยกละครหยวนเรื่องแม่ทัพสวรรค์สี่องค์ (中国宗教学术网)
• 二阶堂善弘 บทความวิชาการเรื่องจอมพลในนิยายห้องสิน มหาวิทยาลัยคันไซ 2023 (PDF)
• Daoist Iconography Project: รายชื่อเทพในภาพม้วนกรมสายฟ้า ค.ศ. 1596 ที่มี Ma yuanshuai
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 五显华光大帝 มรดกภูมิปัญญา คณะงิ้ว และศาลที่บูชา
• บทความจากเขตผู่หนิงเรื่องวันหัวกวง 28 ค่ำเดือน 9 (แหล่งทุติยภูมิ)