ในบทสวด《雷霆总诰》(แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า — บทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า) มีวรรคหนึ่งที่ไม่มีแซ่ของใครเลย คือ 「天医攻气治病将」 (เทียนอีกงชี่จื้อปิ้งเจี้ยง) แปลว่า "ขุนพลแพทย์สวรรค์ผู้โจมตีปราณร้ายและรักษาโรค" ทำเนียบในชุดนี้จับวรรคนี้ไว้กับเทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 18 五雷天医张元帅 (แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยทีอุย เตียง้วนโซ่ย / จีนกลาง อู่เหลยเทียนอี จางหยวนซ่วย — จอมพลแซ่จางผู้เป็นแพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้า) ที่ทำเนียบเรียกว่าเทพโอสถสายฟ้า ผมขอเรียกท่านว่าจอมพลจางแพทย์สวรรค์ เพื่อไม่ให้สับสนกับเทพแซ่จางอีกสององค์ในชุดนี้ครับ ต้องบอกตามตรงว่าพระนามเต็มนี้ไม่ปรากฏตรงตัวในคัมภีร์ชั้นต้นใดเลย รอบนี้ผมจึงค้น《道法会元》(เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน — คัมภีร์รวมวิชาเต๋า) ครบ 268 บรรพ และคลังข้อความคัมภีร์เต๋าดิจิทัลอีกกว่า 1,600 เล่ม เพื่อตอบคำถามข้อเดียวว่าจางในพระนามนี้คือใคร คำตอบที่ได้ซับซ้อนกว่าที่คิด ตำแหน่งแพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้าในคัมภีร์เป็นของแซ่เถาและแซ่สวี่ ส่วนแซ่จางที่เกี่ยวกับงานรักษาโรคมีอยู่จริงสององค์ คือขุนพลถือลูกไฟจางหยวนอี้ (张元益) และเทพทหารสวรรค์จางจง (张忠) ผู้นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธีโปรดวิญญาณ ผมจะวางหลักฐานทั้งหมดไว้ให้ผู้อ่านเห็นครบครับ
五雷天医张元帅 หรือเทพโอสถสายฟ้า คือจอมพลแซ่จางผู้ดูแลการรักษาโรคในกรมสายฟ้าตามทำเนียบยุคหลัง ต้องบอกตามตรงว่าพระนามนี้ไม่ปรากฏตรงตัวในคัมภีร์ชั้นต้น ใน《道法会元》ตำแหน่ง 五雷天医 (อู่เหลยเทียนอี — แพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้า) เป็นของทูตแซ่เถา ส่วน 天医五雷 (เทียนอีอู่เหลย) เป็นตำแหน่งของจอมพลแซ่สวี่ แซ่จางที่ใกล้งานแพทย์สวรรค์ที่สุดมีสององค์ คือ 张元益 ผู้ปราบมารรักษาโรคในบรรพ 154–155 และ 张忠 เทพ 金火天丁 (จินหั่วเทียนติง — ทหารสวรรค์แห่งทองและไฟ) ผู้นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธีโปรดวิญญาณบรรพ 205 ส่วน《雷霆总诰》มีเพียงวรรค 天医攻气治病将 ที่ไม่ระบุแซ่
ข้อมูลสำคัญของจอมพลจางแพทย์สวรรค์
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| พระนามเต็ม | 五雷天医张元帅 (Wǔléi Tiānyī Zhāng Yuánshuài) |
| อ่านแบบจีนกลาง | อู่เหลยเทียนอี จางหยวนซ่วย |
| อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้) | โหงวลุ่ยทีอุย เตียง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว ngou2 lui5 tin1 ui1 diên1 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ |
| ชื่ออื่น | เทพโอสถสายฟ้า ในทำเนียบชุดนี้ · ยังไม่พบชื่อตัวที่ยืนยันได้ · แซ่จางที่ใกล้เคียงในคัมภีร์คือ 小翻山张帅 (เสี่ยวฟานซาน จางซ่วย) นาม 张元益 (แต้จิ๋ว เตียง้วนเอียะ / จีนกลาง จางหยวนอี้) และเทพ 金火天丁 (จินหั่วเทียนติง) นาม 张忠 (แต้จิ๋ว เตียตง / จีนกลาง จางจง) |
| สังกัด | กรมสายฟ้า · ในคัมภีร์ งานแพทย์สวรรค์อยู่ในสำนัก 天医院 (เทียนอีย่วน) ซึ่งตำรา 灵宝领教济度金书 (หลิงเป่าหลิ่งเจี้ยว จี้ตู้จินซู) บอกว่าอยู่ในวังทิศใต้ แบ่งเป็นสำนักซ้ายรักษาชายและสำนักขวารักษาหญิง |
| ตำแหน่ง/หน้าที่ | แพทย์สวรรค์ผู้รักษาโรคและขับสิ่งร้ายที่ก่อโรค ตามพระนามและแหล่งร่วมสมัย ซึ่งสรุปหน้าที่ยันต์ของท่านว่า "รักษาโรค รักษาชีวิต" |
| ของถือ/พาหนะ | ไม่พบสำหรับพระนามนี้ · 张元益 (จางหยวนอี้) ถือลูกไฟ · 张忠 (จางจง) ถือระฆังทองกับกระบี่ไฟ · ในคัมภีร์ 三天秘法 (ซานเทียนมี่ฝ่า) ผู้ถือน้ำเต้าในหมู่จอมพลแพทย์สวรรค์คือแซ่เถาและแซ่จ้าว |
| รูปลักษณ์ตามคัมภีร์ | ไม่พบสำหรับพระนามนี้ · 张元益 (จางหยวนอี้) 「身著火袍。七十二髻,手把火球」 (เซินจั๋วหั่วเผา ชีสือเอ้อร์จี้ โส่วป่าหั่วฉิว) คือสวมเสื้อคลุมไฟ มุ่นผมเจ็ดสิบสองมวย ถือลูกไฟ · ผู้ถือตำแหน่ง 天医五雷 (เทียนอีอู่เหลย) คือจอมพลแซ่สวี่ 「顶天丁冠,面红白,美貌,皂袍金甲,仗剑」 (ติ่งเทียนติงกวน เมี่ยนหงไป๋ เหม่ยเม่า เจ้าเผาจินเจี่ย จ้างเจี้ยน) คือ "สวมมงกุฎเทียนติง หน้าขาวอมแดง รูปงาม เสื้อคลุมดำ เกราะทอง ถือกระบี่" |
| วันสมโภช | ยังไม่พบในแหล่งที่ตรวจสอบได้ |
| ปรากฏในคัมภีร์ | พระนามเต็มพบเฉพาะในทำเนียบรายพระนามยุคหลัง เช่นสมุดยันต์ 道教三十六帅宝符 (เต้าเจี้ยว ซานสือลิ่วซ่วย เป่าฝู) ลำดับที่ 10 · 雷霆总诰 (เหลยถิงจ่งเก้า) มีวรรค 天医攻气治病将 (เทียนอีกงชี่จื้อปิ้งเจี้ยง) ที่ไม่ระบุแซ่ · 道法会元 (เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) บรรพ 23 และ 248 มี 天医五雷许元帅 (เทียนอีอู่เหลย สวี่หยวนซ่วย), บรรพ 75 มี 五雷天医陶使者 (อู่เหลยเทียนอี เถาสื่อเจ่อ), บรรพ 154–155 มีกองขุนพล 天医攻炁 (เทียนอีกงชี่) และ 张元益 (จางหยวนอี้), บรรพ 195–197 เป็นวิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า, บรรพ 198 และ 205 มี 金火天丁 张忠 (จินหั่วเทียนติง จางจง) · 太上三洞神咒 (ไท่ซ่างซานต้งเสินโจ้ว) บรรพ 4 (张元益 จางหยวนอี้) · 三教源流搜神大全 (ซานเจี้ยวหยวนหลิว โซวเสินต้าเฉวียน) บรรพ 5 มี 张元帅 (จางหยวนซ่วย) นาม 张健 (จางเจี้ยน) ผู้ดูแลโรคหัดและฝีดาษ |
เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์
ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ
ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้
1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง อู่เหลยฝู)
อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ
2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)
วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร
3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง อู่เหลยจ่านกุ่ยฝู และอู่เหลยเจิ้นกุ่ยฝู)
เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น
4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符 — จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุนฝู)
เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก
รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน
ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课 — จีนกลาง หลงหู่ซานเจิ้งอีรื่อซ่งเจ่าหว่านเค่อ)
ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ
ความหมายของพระนาม 五雷天医张元帅 ทีละคำ
พระนามเต็ม 五雷天医张元帅 พบในทำเนียบสมัยใหม่ เช่นสารบัญของสมุดยันต์《道教三十六帅宝符》(เต้าเจี้ยว ซานสือลิ่วซ่วย เป่าฝู — ยันต์วิเศษของสามสิบหกจอมพลในลัทธิเต๋า) ที่ขายกันในจีนปัจจุบัน ซึ่งจัดท่านไว้ลำดับที่ 10 และเขียนหน้าที่ยันต์ของท่านไว้สั้น ๆ ว่า 「治病、保命」 (จื้อปิ้ง เป่ามิ่ง) คือรักษาโรค รักษาชีวิต สมุดเล่มเดียวกันจัดเทวทูตจางไว้ลำดับที่ 27 และจอมพลจางแห่งเหมยเซียนไว้ลำดับที่ 20 ส่วนบทความร่วมสมัยเรื่องยันต์สามสิบหกจอมพลก็จัดท่านไว้คู่กับ 「天医陶元帅」 (เทียนอีเถาหยวนซ่วย) คือ "จอมพลเถาแพทย์สวรรค์" ว่าเป็นผู้ดูแลการรักษาโรค เมื่อแยกดูทีละคำ ทุกคำมีที่มาในคัมภีร์ แต่ยังไม่พบที่ใดใช้ทั้งเจ็ดคำนี้ด้วยกัน
五雷 (อู่เหลย) แปลว่าห้าสายฟ้า เป็นชื่อรวมของวิชาสายฟ้าสมัยซ่ง และใช้ในชื่อวิชาจำนวนมากใน《道法会元》(แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน — คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ) รวมถึงวิชารักษาโรคชื่อ 混元一炁八卦洞神天医五雷大法 (ฮุ่นหยวนอีชี่ ปากว้าต้งเสิน เทียนอีอู่เหลยต้าฝ่า) ในบรรพ 195–196 และ 九清太皇府天医八卦洞神五雷大法 (จิ่วชิงไท่หวงฝู่ เทียนอีปากว้าต้งเสิน อู่เหลยต้าฝ่า) ในบรรพ 197
天医 (แต้จิ๋ว ทีอุย / จีนกลาง เทียนอี — แพทย์สวรรค์) ในคัมภีร์เต๋าเป็นชื่อของทั้งหน่วยงานและเทพที่ดูแลการรักษาโรค เช่น 天医院 (เทียนอีย่วน — สำนักแพทย์สวรรค์) 天医主帅 (เทียนอีจู่ซ่วย — จอมพลแพทย์สวรรค์) และ 天医大圣 (เทียนอีต้าเซิ่ง — มหาเทพแพทย์สวรรค์) ข้อที่ควรรู้คือคำว่า 五雷天医 กับ 天医五雷 ที่สลับลำดับกัน ในคัมภีร์เป็นตำแหน่งของเทพสองแซ่ที่ไม่ใช่แซ่จาง ซึ่งผมเล่าไว้ในสองหัวข้อถัดไป
张 (จาง) คือแซ่ ในชุดเทพเจ้าสายฟ้านี้มีแซ่จางสามองค์ คือเทวทูตจาง 飞捷报应张使者 (เฟยเจี๋ยเป้าอิ้ง จางสื่อเจ่อ) องค์ที่ 1 จอมพลจาง 三五梅仙张元帅 (ซานอู่เหมยเซียน จางหยวนซ่วย) องค์ที่ 10 และองค์นี้ ทั้งสามเป็นคนละองค์กัน
元帅 (แต้จิ๋ว ง้วนโซ่ย / จีนกลาง หยวนซ่วย) แปลว่าจอมพล เมื่อรวมกัน พระนามจึงแปลว่า "จอมพลจาง แพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้า" ตรงกับชื่อเรียกในทำเนียบว่าเทพโอสถสายฟ้า
วรรค 天医攻气治病将 ในบทสวดประจำวัน
บท《雷霆总诰》ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ ไล่ชื่อขุนพลสายฟ้าไปทีละวรรค ส่วนใหญ่มีแซ่กำกับ เช่นจอมพลเติ้ง ซิน จาง หรือวรรค 庞刘苟毕 (ผางหลิวโก่วปี้) แต่ถัดจากวรรค 「斗中颛霸二雷神」 (โต่วจงจวนป้าเอ้อร์เหลยเสิน) คือ "สองเทพสายฟ้าจวนกับป้าในกลุ่มดาวเหนือ" กลับมีวรรค 「天医攻气治病将」 (เทียนอีกงชี่จื้อปิ้งเจี้ยง) ซึ่งไม่ระบุแซ่ใดเลย บอกเพียงหน้าที่สามอย่าง คือเป็นแพทย์สวรรค์ (天医 เทียนอี) โจมตีปราณร้าย (攻气 กงชี่) และรักษาโรค (治病 จื้อปิ้ง) ทำเนียบชุดนี้ถือว่าวรรคนี้หมายถึงจอมพลจางแพทย์สวรรค์ แต่ตัวบทสวดเองไม่ได้บอกว่าขุนพลองค์นี้แซ่อะไร ใครอยากเห็นภาพรวมของขุนพลทั้งกรม อ่านต่อได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า
เมื่อผมค้นคำว่า 天医 และ 攻炁 (กงชี่ — โจมตีปราณ) ใน《道法会元》 ซึ่งเขียนอักษรชี่ (炁) แทนชี่ (气) ก็พบว่าวรรคนี้ตรงกับกองขุนพลชุดหนึ่งในคัมภีร์แทบคำต่อคำ บรรพ 154 ซึ่งเป็นตำรา 混元六天妙道一炁如意大法 (ฮุ่นหยวนลิ่วเทียน เมี่ยวเต้าอีชี่ หรูอี้ต้าฝ่า) มีบทอัญเชิญถึง 「天医攻炁总辖马耿二元帅」 (เทียนอีกงชี่จ่งเสียหม่าเกิ่งเอ้อร์หยวนซ่วย) คือจอมพลแซ่หม่ากับเกิ่ง ผู้บัญชาการกองแพทย์สวรรค์ฝ่ายโจมตีปราณ และมีคาถาเรียก 「混元全司天医攻炁官将,速降某身中斩除病根」 (ฮุ่นหยวนเฉวียนซือเทียนอีกงชี่กวนเจี้ยง ซู่เจี้ยงโหม่วเซินจงจ่านฉูปิ้งเกิน) คือ "ขุนพลแพทย์สวรรค์ฝ่ายโจมตีปราณแห่งสำนักฮุ่นหยวน จงรีบลงสู่กายผู้ป่วย ตัดรากโรคให้ขาด" ผมจึงเข้าใจว่าวรรคในบทสวดหมายถึงกองขุนพลรักษาโรคชุดนี้ทั้งกอง ไม่ได้หมายถึงองค์ใดองค์หนึ่งโดยเจาะจง และในคัมภีร์ หัวหน้ากองคือจอมพลหม่ากับเกิ่ง ไม่ใช่จอมพลจาง
กองแพทย์สวรรค์ชุดนี้ยังทำงานร่วมกับจอมพลสายฟ้าองค์อื่นด้วย《道法会元》บรรพ 81 ซึ่งเป็นตำราของจอมพลซิน องค์ที่ 2 มียันต์รักษาโรคที่ให้จอมพลซินนำ 「混元天医功曹,符水使者,治病攻炁仙灵官将」 (ฮุ่นหยวนเทียนอีกงเฉา ฝูสุ่ยสื่อเจ่อ จื้อปิ้งกงชี่เซียนหลิงกวนเจี้ยง) คือ "เจ้าหน้าที่แพทย์สวรรค์แห่งฮุ่นหยวน ทูตน้ำยันต์ และขุนพลเซียนผู้รักษาโรคโจมตีปราณ" ลงสู่กายผู้ป่วย ตั้งแต่ศีรษะจรดอวัยวะภายใน เพื่อดึงปราณร้ายออกและเติมปราณดีเข้าไป งานแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์จึงเป็นงานของทั้งกรม ไม่ได้ขึ้นกับเทพองค์เดียว
ตำแหน่ง 五雷天医 ในคัมภีร์เป็นของทูตแซ่เถา
ผมค้นวลี 五雷天医 ใน《道法会元》ทั้งเล่ม พบที่เรียงคำตรงตัวเพียงแห่งเดียว คือบรรพ 75 ในรายชื่อเทพที่อัญเชิญเมื่อมีคนถูกฟ้าผ่าเสียชีวิต ข้อความเรียงไว้ว่า 「雷霆飞捷报应使者张天君,五雷天医陶使者」 (เหลยถิงเฟยเจี๋ยเป้าอิ้งสื่อเจ่อจางเทียนจวิน อู่เหลยเทียนอีเถาสื่อเจ่อ) คือเทวทูตจางผู้ว่องไวแห่งสายฟ้า ตามด้วยทูตแพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้าแซ่เถา ตำแหน่ง 五雷天医 จึงเป็นของแซ่เถา ส่วนแซ่จางที่อยู่ติดกันคือเทวทูตจาง องค์ที่ 1 ของชุดนี้ การที่สองรายการนี้อยู่ติดกันเป็นเรื่องที่ผมจะกลับมาพูดอีกครั้งในหัวข้อสรุปว่าจางในพระนามนี้คือใคร
ทูตแซ่เถาองค์นี้มีชื่อตัวว่า 陶公济 (แต้จิ๋ว เท้ากงจี่ / จีนกลาง เถากงจี้) และมีบทบาทชัดเจนในตำราแพทย์สวรรค์ บรรพ 195 จัดท่านเป็นหนึ่งในห้ามหาเทพสายฟ้าประจำวัน คือเถียน ชุย หลิว เถา และเกา ส่วนบรรพ 197 ซึ่งเป็นตำรา 九清太皇府天医八卦洞神五雷大法 ให้ท่านเป็นผู้คุมแท่นพิธี (主坛 จู่ถาน) และบรรยายรูปลักษณ์ว่า 「青面青身,皂袍红裙仙带,双执雷槌,作奋力挥打之势,火焰从之」 (ชิงเมี่ยนชิงเซิน เจ้าเผาหงฉวินเซียนไต้ ซวงจื๋อเหลยฉุย จั้วเฟิ่นลี่ฮุยต่าจือซื่อ หั่วเยี่ยนฉงจือ) คือหน้าเขียวกายเขียว เสื้อคลุมดำกับกระโปรงแดง สองมือถือค้อนสายฟ้าในท่าเหวี่ยงตีเต็มแรง มีเปลวไฟตามมา และมีจะงอยเหยี่ยวกับกรงเล็บมังกรเหมือนจอมพลอีกสององค์ในตำรานั้น บทสรรเสริญ 陶帅诰 (เถาซ่วยเก้า) ในชุดบทสรรเสริญ 玉枢经诰 (อวี้ซูจิงเก้า) ซึ่งตั้งชื่อตามคัมภีร์แก่นหยก และเผยแพร่อยู่ในปัจจุบัน ก็เรียกท่านว่า 「天医主令陶元帅」 (เทียนอีจู่ลิ่งเถาหยวนซ่วย) คือจอมพลเถาผู้ถือบัญชาแห่งแพทย์สวรรค์ ส่วนภาพม้วนกรมสายฟ้าโคเปนเฮเกนที่จักรพรรดิว่านลี่สั่งทำใน ค.ศ. 1596 ก็มีเทียนจวินแซ่เถา (陶天君 เถาเทียนจวิน) อยู่ในภาพด้วย
รอบนี้ผมพบรูปของท่านเพิ่มอีกสองแหล่ง แหล่งแรกคือคัมภีร์ 三天秘法 (ซานเทียนมี่ฝ่า — วิชาลับสามฟ้า) สมัยชิง ซึ่งเป็นคัมภีร์เดียวกับที่บันทึกจอมพลจางแห่งเหมยเซียน ตอน 「诸帅名像」 (จูซ่วยหมิงเซี่ยง) คือ "นามและรูปของจอมพลทั้งหลาย" บรรยายว่า 「陶讳齐,字公济,纯阳中白面,三须,左手葫芦,右仗剑,身穿皂衣,内现金光」 (เถาฮุ่ยฉี จื้อกงจี้ ฉุนหยางจงไป๋เมี่ยน ซานซวี จั่วโส่วหูหลู โย่วจ้างเจี้ยน เซินชวนเจ้าอี เน่ยเซี่ยนจินกวง) คือ "เถา ชื่อฉี ชื่อรองกงจี้ หน้าขาวในหยางบริสุทธิ์ มีหนวดสามแฉก มือซ้ายถือน้ำเต้า มือขวาถือกระบี่ สวมเสื้อสีดำ มีแสงทองเรืองภายใน" แหล่งที่สองคือภาพจิตรกรรมเทพสายฟ้าสิบสององค์บนผนังตำหนักชินอานเตี้ยน (钦安殿 — แต้จิ๋ว คิงอังเตี่ยง / จีนกลาง ชินอานเตี้ยน) ในพระราชวังต้องห้าม ตามบทความภาษาจีนที่อธิบายภาพชุดนี้ หนึ่งในสิบสององค์คือ 「雷霆天医五雷陶天君」 (เหลยถิงเทียนอีอู่เหลยเถาเทียนจวิน) คือ "เทียนจวินแซ่เถา แพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้าแห่งกรมสายฟ้า" สวมมงกุฎเทียนติง ปากหงส์ มีปีกเนื้อ เท้าเปล่า มือขวาถือกระบี่ มือซ้ายถือขวดยา บทความเดียวกันจัดจาง เถา เติ้ง และซิน เป็นสี่เทียนจวินของสายเสินเซียว ในตำหนักหลวงแห่งนี้ เทพแพทย์สวรรค์ที่ถูกวาดไว้จึงเป็นแซ่เถา ส่วนจางที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันคือเทวทูตจางเจวี๋ย (张珏) ผู้ถือธงและป้ายคำสั่ง
ตำแหน่ง 天医五雷 เป็นของจอมพลแซ่สวี่
ถ้ากลับลำดับคำเป็น 天医五雷 (แต้จิ๋ว ทีอุยโหงวลุ่ย / จีนกลาง เทียนอีอู่เหลย) จะพบเจ้าของตำแหน่งอีกองค์หนึ่งที่ผมมองข้ามไปในรอบแรก คือจอมพลแซ่สวี่ (许 — แต้จิ๋ว โค้ว / จีนกลาง สวี่) ผมต้องแก้ข้อความในรอบแรกที่เขียนว่าพบวลีนี้เพียงแห่งเดียว ที่ถูกคือพบเรียงตรงตัวเพียงแห่งเดียว แต่ถ้านับทั้งสองลำดับ เจ้าของตำแหน่งมีสองแซ่
- บรรพ 23 ตำราหนังสือพิธีโปรดวิญญาณสายชิงเวย มีหนังสือราชการถึง 「天医五雷许元帅」 (เทียนอีอู่เหลยสวี่หยวนซ่วย) คือ "จอมพลสวี่ แพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า" สั่งให้รวบรวมเจ้าหน้าที่ดูแลห้องคลอด การเกิด และการเร่งคลอด พร้อมมหาเทพแพทย์สามองค์และขุนนางรักษาโรคหกฝ่าย มาตั้งสำนักดูแลการเกิดและสำนักแพทย์สวรรค์ (监生司 天医局 — เจียนเซิงซือ เทียนอีจวี๋) ในพิธีโปรดวิญญาณหญิงที่เสียชีวิตเพราะการคลอด
- บรรพ 248 ตำราของแม่ทัพพาน (潘将军 พานเจียงจวิน) มียันต์รักษาโรคที่ให้ใส่ชื่อสวี่เซียนติ้ง (许先定) และบรรยายว่า 「天医五雷总管许元帅先定。顶天丁冠,面红白,美貌,皂袍金甲,仗剑,部领田崔刘陶高五大天将,天医符医炁医三大圣,六职治官,十二治病功曹童子」 (เทียนอีอู่เหลยจ่งก่วนสวี่หยวนซ่วยเซียนติ้ง ติ่งเทียนติงกวน เมี่ยนหงไป๋ เหม่ยเม่า เจ้าเผาจินเจี่ย จ้างเจี้ยน ปู้หลิ่งเถียนชุยหลิวเถาเกาอู่ต้าเทียนเจี้ยง เทียนอีฝูอีชี่อีซานต้าเซิ่ง ลิ่วจื๋อจื้อกวน สือเอ้อร์จื้อปิ้งกงเฉาถงจื่อ) คือ "ผู้ควบคุมใหญ่แห่งแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า จอมพลสวี่ชื่อเซียนติ้ง สวมมงกุฎเทียนติง หน้าขาวอมแดง รูปงาม เสื้อคลุมดำ เกราะทอง ถือกระบี่ บัญชาห้าขุนพลสวรรค์ เถียน ชุย หลิว เถา เกา มหาเทพแพทย์สวรรค์ แพทย์ยันต์ แพทย์ปราณ ขุนนางรักษาโรคหกฝ่าย และเจ้าหน้าที่กับเด็กรับใช้ฝ่ายรักษาโรคสิบสองตำแหน่ง" ยันต์นี้ให้เผาลงน้ำแล้วให้ผู้ป่วยกลืน และใช้กับผู้คลอดยากด้วย
- บรรพ 195 และ 154 เรียกองค์เดียวกันว่า 「天医主帅许仙定」 (เทียนอีจู่ซ่วยสวี่เซียนติ้ง) คือ "จอมพลแพทย์สวรรค์ สวี่เซียนติ้ง" และ 「八卦天医副帅许仙定」 (ปากว้าเทียนอีฟู่ซ่วยสวี่เซียนติ้ง) คือ "รองจอมพลแพทย์สวรรค์แปดทิศ สวี่เซียนติ้ง" ชื่อตัวจึงเขียนได้ทั้ง 先定 (เซียนติ้ง) และ 仙定 (เซียนติ้ง — อ่านเหมือนกันแต่ต่างอักษร)
- นอก《道法会元》 ตำราตั้งแท่นสมัยหมิง《北帝伏魔经法建坛仪》(เป่ยตี้ฝูหมัวจิงฝ่า เจี้ยนถานอี๋) ให้ 「天医院总管许仙定」 (เทียนอีย่วนจ่งก่วนสวี่เซียนติ้ง) คือ "สวี่เซียนติ้ง ผู้ควบคุมสำนักแพทย์สวรรค์" เฝ้าประตูสวรรค์ระหว่างพิธี และในบทสวดขอขมาสมัยชิงชื่อ《玉清赞化九天演政心印宝忏》(อวี้ชิงจ้านฮว่า จิ่วเทียนเหยี่ยนเจิ้ง ซินอิ้นเป่าช่าน) ที่รวมอยู่ใน《道藏辑要》 (แต้จิ๋ว เต่าฉั้งฉิกเอี่ยว / จีนกลาง เต้าจั้งจี๋เย่า) ตำแหน่ง 「五雷总管天医使者许大天君」 (อู่เหลยจ่งก่วนเทียนอีสื่อเจ่อสวี่ต้าเทียนจวิน) คือ "มหาเทียนจวินสวี่ ทูตแพทย์สวรรค์ผู้ควบคุมห้าสายฟ้า" ก็ยังเป็นของแซ่สวี่
ในชั้นหลังกว่านั้น《忏法大观》(ช่านฝ่าต้ากวน — ประมวลบทสวดขอขมา) ซึ่งอยู่ใน《道藏辑要》เช่นกัน มีบทสวด 「上清天医许陶相宰救苦济世宝忏」 (ซ่างชิงเทียนอีสวี่เถาเซี่ยงไจ่จิ้วขู่จี้ซื่อเป่าช่าน) คือ "บทขอขมาถึงสองเสนาบดีแพทย์สวรรค์สวี่และเถาแห่งซ่างชิง ผู้ช่วยทุกข์และโปรดโลก" ที่ยกเทพแซ่สวี่กับแซ่เถาเป็นประมุขสำนักแพทย์สวรรค์ แต่ระบุตัวว่าเป็นท่านสวี่ซวิ่น (许逊 — แต้จิ๋ว โค้วซุ่ง / จีนกลาง สวี่ซวิ่น) กับท่านเถาหงจิ่ง (陶弘景 — แต้จิ๋ว เท้าฮ้งเก้ง / จีนกลาง เถาหงจิ่ง) ตัวบทบรรยายฝ่ายสวี่ว่า 「金阙上相天医院主许大真君」 (จินเชวี่ยซ่างเซี่ยงเทียนอีย่วนจู่สวี่ต้าเจินจวิน) คือ "มหาเจินจวินสวี่ อัครเสนาบดีแห่งวังทอง ประมุขสำนักแพทย์สวรรค์" ผู้ 「访谌母而问道」 (ฝ่างเฉินหมู่เอ๋อร์เวิ่นเต้า) คือ "ไปพบแม่เฉินเพื่อถามธรรม" ซึ่งเป็นประวัติของท่านสวี่ซวิ่น และบรรยายฝ่ายเถาว่า 「上清医院内宰华阳广教真君」 (ซ่างชิงอีย่วนเน่ยไจ่หวาหยางก่วงเจี้ยวเจินจวิน) คือ "เจินจวินหวาหยางผู้เผยแผ่คำสอน เสนาบดีฝ่ายในของสำนักแพทย์ซ่างชิง" ซึ่งเป็นสมญาของท่านเถาหงจิ่ง ผมเห็นว่าคู่แซ่สวี่กับเถาในงานแพทย์สวรรค์อยู่ในคัมภีร์มาตั้งแต่ซ่งจนถึงชิง เพียงแต่ในชั้นหลังถูกเข้าใจว่าเป็นบุคคลมีชื่อเสียงสองท่านนี้ ซึ่งต่างจากสวี่เซียนติ้ง (许仙定) กับเถากงจี้ (陶公济) ในคัมภีร์สายฟ้า และในทุกชั้น ไม่มีแซ่จางขึ้นเป็นประมุขของงานนี้เลย
จอมพลแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์คือแซ่สวี่กับจ้าว
ถ้าถามว่าในคัมภีร์ใครคือจอมพลแพทย์สวรรค์ คำตอบสอดคล้องกันหลายบรรพ บรรพ 41 มี 「天医许、赵二元帅」 (เทียนอีสวี่ จ้าวเอ้อร์หยวนซ่วย) คือ "สองจอมพลแพทย์สวรรค์สวี่และจ้าว" บรรพ 154 มี 「八卦天医主帅赵邦英,八卦天医副帅许仙定」 (ปากว้าเทียนอีจู่ซ่วยจ้าวปางอิง ปากว้าเทียนอีฟู่ซ่วยสวี่เซียนติ้ง) คือ "จอมพลแพทย์สวรรค์แปดทิศ จ้าวปางอิง รองจอมพลแพทย์สวรรค์แปดทิศ สวี่เซียนติ้ง" บรรพ 195 มี 「天医主帅许仙定,天医主帅赵邦义」 (เทียนอีจู่ซ่วยสวี่เซียนติ้ง เทียนอีจู่ซ่วยจ้าวปางอี้) คือ "จอมพลแพทย์สวรรค์สวี่เซียนติ้ง และจอมพลแพทย์สวรรค์จ้าวปางอี้" และบรรพ 211 มี 「天医赵许二元帅」 (เทียนอีจ้าวสวี่เอ้อร์หยวนซ่วย) คือ "สองจอมพลแพทย์สวรรค์จ้าวและสวี่" ส่วนคัมภีร์《法海遗珠》(ฝ่าไห่อี๋จู — คัมภีร์รวมวิชาเหลยฝ่าอีกชุดหนึ่ง) บรรพ 44 ในวิชาของจอมพลอิน องค์ที่ 7 ก็มียันต์ชื่อ 「天医许元帅符」 (เทียนอีสวี่หยวนซ่วยฝู) คือ "ยันต์จอมพลสวี่แพทย์สวรรค์" ตำราพิธีหวงลู่สมัยซ่งใต้《无上黄箓大斋立成仪》(อู๋ซ่างหวงลู่ต้าไจ ลี่เฉิงอี๋) บรรพ 52 ก็เรียงรายนามว่า 「天医赵、许二元帅」 (เทียนอีจ้าว สวี่เอ้อร์หยวนซ่วย) คือ "สองจอมพลแพทย์สวรรค์จ้าวและสวี่" และยังมีอีกกลุ่มหนึ่งชื่อ 「天医院赵、马、黄三元帅」 (เทียนอีย่วนจ้าว หม่า หวงซานหยวนซ่วย) คือ "สามจอมพลแห่งสำนักแพทย์สวรรค์ จ้าว หม่า หวง" จอมพลแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์จึงแซ่สวี่ (许) จ้าว (赵) หม่า และหวง ไม่ใช่แซ่จาง
คัมภีร์ 三天秘法 ที่บันทึกจอมพลจางแห่งเหมยเซียนก็มีตอน 「天医召合」 (เทียนอีเจ้าเหอ) คือ "เรียกชุมนุมแพทย์สวรรค์" ของตนเอง ตอนนี้ส่งเจ้าหน้าที่ยันต์ไปยัง 「上清天医院」 (ซ่างชิงเทียนอีย่วน) คือ "สำนักแพทย์สวรรค์แห่งซ่างชิง" เพื่อเชิญ 「主副赵、许二大元帅」 (จู่ฟู่จ้าว สวี่เอ้อร์ต้าหยวนซ่วย) คือ "สองมหาจอมพลจ้าวและสวี่ ผู้เป็นหัวหน้าและรอง" โดยเรียกฝ่ายจ้าวว่า 「上清天医院火索擒龙三阵都统兵赵大元帅」 (ซ่างชิงเทียนอีย่วนหั่วสั่วฉินหลงซานเจิ้นตูถ่งปิงจ้าวต้าหยวนซ่วย) คือ "มหาจอมพลจ้าว ผู้บัญชาทัพสามค่ายเชือกไฟจับมังกรแห่งสำนักแพทย์สวรรค์ซ่างชิง" และอ้างชื่อ 「敕法赵公明」 (ชื่อฝ่าจ้าวกงหมิง) คือ "จ้าวกงหมิงผู้ใช้ธรรมตามราชโองการ" ไว้ในคาถา ภาพที่ให้นึกเห็นคือ 「头戴天丁冠,身穿青袍皂履,左手执葫芦,右手持旛,旛上有风云雷雨电」 (โถวไต้เทียนติงกวน เซินชวนชิงเผาเจ้าหลี่ว์ จั่วโส่วจื๋อหูหลู โย่วโส่วฉือฟาน ฟานซ่างโหย่วเฟิงอวิ๋นเหลยอวี่เตี้ยน) คือสวมมงกุฎเทียนติง เสื้อคลุมสีคราม รองเท้าดำ มือซ้ายถือน้ำเต้า มือขวาถือธงที่มีลม เมฆ ฟ้าร้อง ฝน และฟ้าแลบ ส่วนฝ่ายสวี่ถูกเรียกว่า 「三界万炁神君许元帅」 (ซานเจี้ยว่านชี่เสินจวินสวี่หยวนซ่วย) คือ "จอมพลสวี่ เสินจวินแห่งหมื่นปราณในสามภพ" ตำราตั้งแท่นสมัยหมิงที่กล่าวไว้ข้างต้นก็เรียก 「天医火云擒龙都统赵公明」 (เทียนอีหั่วอวิ๋นฉินหลงตูถ่งจ้าวกงหมิง) คือ "จ้าวกงหมิง ผู้บัญชาการเมฆไฟจับมังกรแห่งแพทย์สวรรค์" เช่นกัน ในคัมภีร์ชั้นหลัง จอมพลแพทย์สวรรค์แซ่จ้าวจึงถูกผูกกับจอมพลจ้าว องค์ที่ 11 ทั้งที่ใน《道法会元》ท่านชื่อจ้าวปางอิง (赵邦英) หรือจ้าวปางอี้ (赵邦义) ตอนสั่งงานขุนพลท้ายบรรพ 7 ของคัมภีร์เดียวกัน ยังขยายสำนักแพทย์สวรรค์เป็น 「上清天医院赵、许、高、陶、田、崔、刘、孙八大元帅,卢医、扁鹊、华陀仙师」 (ซ่างชิงเทียนอีย่วนจ้าว สวี่ เกา เถา เถียน ชุย หลิว ซุนปาต้าหยวนซ่วย หลูอี เปี่ยนเชวี่ย หวาถัวเซียนซือ) คือจอมพลแปดองค์กับปรมาจารย์แพทย์อย่างเปี่ยนเชว่และหัวถัว (ฮัวโต๋) ในรายชื่อแปดองค์นี้ก็ไม่มีแซ่จางเช่นกัน
ใต้จอมพลทั้งสองยังมีคณะแพทย์อีกหลายชั้น บรรพ 195 มีมหาเทพสามองค์ คือ 「天医大圣郭都,炁医大圣刘先,符医大圣赵德」 (เทียนอีต้าเซิ่งกัวตู ชี่อีต้าเซิ่งหลิวเซียน ฝูอีต้าเซิ่งจ้าวเต๋อ) หมายถึงมหาเทพแพทย์สวรรค์ มหาเทพแพทย์ปราณ และมหาเทพแพทย์ยันต์ ส่วนบรรพ 154 มีเจ้าหน้าที่ 「天医符炁药针灸砭六职治病仙官」 (เทียนอีฝูชี่เย่าเจินจิ่วเปียนลิ่วจื๋อจื้อปิ้งเซียนกวน) คือเซียนรักษาโรคหกฝ่าย ได้แก่ยันต์ ปราณ ยา เข็ม การรมยา และหินฝังเข็ม ผมชอบรายชื่อนี้มาก เพราะแสดงว่าในสายตาของนักพรตสมัยนั้น การรักษาด้วยยันต์กับการรักษาด้วยยาและการฝังเข็มอยู่ในระบบเดียวกัน ไม่ได้แยกขาดจากกัน
สำนักแพทย์สวรรค์ 天医院 ในคัมภีร์
天医院 (แต้จิ๋ว ทีอุยอี่ / จีนกลาง เทียนอีย่วน — สำนักแพทย์สวรรค์) ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสมัยซ่งถึงหมิงหลายเล่ม และทำงานสองด้าน คือรักษาคนเป็น และรักษาวิญญาณผู้ตายก่อนจะรับการโปรด
ด้านรักษาคนเป็น ตำราพิธีชุดใหญ่《灵宝领教济度金书》 (济度金书 — แต้จิ๋ว จี่โต่วกิมจือ / จีนกลาง จี้ตู้จินซู ชื่อเต็มอ่านว่าหลิงเป่าหลิ่งเจี้ยว จี้ตู้จินซู) บรรพ 285 เขียนว่าเมื่อคนป่วยหนักไม่หาย ทั้งที่ไม่มีสิ่งร้ายหรือโรคระบาดเป็นเหตุ ให้เชิญแพทย์สวรรค์มารักษา และอธิบายว่า 「天医院在南宫,分左右院,左治男,右治女」 (เทียนอีย่วนไจ้หนานกง เฟินจั่วโย่วย่วน จั่วจื้อหนาน โย่วจื้อหนี่ว์) คือสำนักแพทย์สวรรค์อยู่ในวังทิศใต้ แบ่งเป็นสองสำนัก ซ้ายรักษาชาย ขวารักษาหญิง ผู้ประกอบพิธีต้องยื่นหนังสือขึ้นไปขออนุญาตก่อน แล้วจึงนึกเห็นเจ้าหน้าที่แพทย์สวรรค์ลงมาตามแสงทองเข้าสู่กายผู้ป่วย ส่วน《道法会元》บรรพ 150 มีแบบหนังสือราชการชื่อ 「牒天医院」 (เตี๋ยเทียนอีย่วน) คือ "หนังสือถึงสำนักแพทย์สวรรค์" ที่ส่งถึง 「天医朗灵院尚药仙官」 (เทียนอีหล่างหลิงย่วนซ่างเย่าเซียนกวน) คือ "เซียนกวนผู้ดูแลยาแห่งสำนักหล่างหลิงของแพทย์สวรรค์" เพื่อขอให้ส่งเจ้าหน้าที่แพทย์สวรรค์มารักษาผู้ป่วยในคืนที่ทำพิธี
ด้านรักษาวิญญาณ ตำราพิธีโปรดวิญญาณ《上清灵宝大法》(ซ่างชิงหลิงเป่าต้าฝ่า — คัมภีร์วิชาใหญ่สายซ่างชิงหลิงเป่า) ของหวังชี่เจิน ให้ตั้ง 「天医院荡秽所」 (เทียนอีย่วนต้างฮุ่ยสั่ว) คือ "ที่ชำระมลทินของสำนักแพทย์สวรรค์" เป็นหนึ่งในสิบสองอาคารของพิธีใหญ่ เพื่อรักษาวิญญาณที่ตายด้วยโรค บาดแผล หรือการคลอด ก่อนจะรับการโปรด ส่วน《灵宝玉鉴》(หลิงเป่าอวี้เจี้ยน — กระจกหยกสายหลิงเป่า) บรรพ 32 มีบท 「建天医院」 (เจี้ยนเทียนอีย่วน) คือ "ตั้งสำนักแพทย์สวรรค์" ที่อัญเชิญพระเจ้าเสินหนง มหาเทพแพทย์สวรรค์ และ 「九天高明大使神功妙济真君」 (จิ่วเทียนเกาหมิงต้าสื่อเสินกงเมี่ยวจี้เจินจวิน) คือ "เจินจวินผู้ช่วยเหลืออย่างวิเศษด้วยฤทธิ์ทิพย์ มหาทูตเกาหมิงแห่งเก้าฟ้า" ซึ่งเป็นสมญาของท่านสวี่ซวิ่น แล้วแบ่งงานตามห้าธาตุว่า 「木官散药,火官主灸,金官持针,水官主汤,土官和剂」 (มู่กวนซ่านเย่า หั่วกวนจู่จิ่ว จินกวนฉือเจิน สุ่ยกวนจู่ทาง ถู่กวนเหอจี้) คือขุนนางไม้แจกยา ขุนนางไฟรมยา ขุนนางทองถือเข็ม ขุนนางน้ำต้มยา ขุนนางดินผสมยา และยังมีเจ้าหน้าที่เฉพาะทาง เช่นเทพฝังเข็ม ทูตศัลยกรรม และเทพมารดาผู้ดูแลผู้ตายเพราะการคลอด
ผมชอบภาพนี้มาก เพราะคัมภีร์จัดระบบแพทย์สวรรค์เหมือนโรงพยาบาลจริง มีแผนก มีสายงาน และมีการส่งเรื่องตามลำดับ ไม่ได้มองว่าการรักษาเป็นปาฏิหาริย์ล้วน ๆ และในระบบนี้ หัวหน้าที่มีชื่อปรากฏคือแซ่สวี่ จ้าว เถา หม่า และหวง ไม่มีแซ่จางเลย
ขุนพลรักษาโรคแซ่จางในคัมภีร์: 小翻山张帅
ทั้งที่จอมพลแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์เป็นแซ่สวี่กับจ้าว ผมกลับพบขุนพลแซ่จางองค์หนึ่งอยู่ในกองแพทย์ชุดเดียวกัน คือ 小翻山张帅 (แต้จิ๋ว เสี้ยฮวงซัว เตียโซ่ย / จีนกลาง เสี่ยวฟานซาน จางซ่วย — จอมพลจางแห่งภูเขาเสี่ยวฟาน)
ในบรรพ 41 ซึ่งเป็นแบบหนังสือรายงานความดีความชอบของสายชิงเวย ชื่อของท่านเรียงอยู่ถัดจากกองแพทย์ทั้งหมด คือ 「天医许、赵二元帅,百药朱、李二仙官,攻炁院马、耿二元帅,小翻山张贤圣」 (เทียนอีสวี่ จ้าวเอ้อร์หยวนซ่วย ไป่เย่าจู หลี่เอ้อร์เซียนกวน กงชี่ย่วนหม่า เกิ่งเอ้อร์หยวนซ่วย เสี่ยวฟานซานจางเสียนเซิ่ง) คือ "สองจอมพลแพทย์สวรรค์สวี่และจ้าว สองเซียนกวนแห่งร้อยยาจูและหลี่ สองจอมพลแห่งสำนักโจมตีปราณหม่าและเกิ่ง และปราชญ์ศักดิ์สิทธิ์จางแห่งเสี่ยวฟาน" บรรพ 154 ให้สมญาว่า 「大威德神通最上灭魔显法小翻山张贤圣」 (ต้าเวยเต๋อเสินทงจุ้ยซ่างเมี่ยหมัวเสี่ยนฝ่าเสี่ยวฟานซานจางเสียนเซิ่ง) คือ "ปราชญ์ศักดิ์สิทธิ์จางแห่งเสี่ยวฟาน ผู้ทรงอานุภาพ ฤทธิ์สูงสุด ปราบมารและสำแดงธรรม" ส่วนบรรพ 155 ซึ่งเป็นตำรา 混元六天如意大法 (ฮุ่นหยวนลิ่วเทียน หรูอี้ต้าฝ่า) ให้ตำแหน่งที่บอกงานชัดที่สุด คือ 「腾魂倒降伐魔治病小翻山张贤圣元益」 (เถิงหุนเต้าเจี้ยงฝาหมัวจื้อปิ้งเสี่ยวฟานซานจางเสียนเซิ่งหยวนอี้) หมายถึงผู้ทำให้วิญญาณร้ายเหาะลงคว่ำ ผู้ปราบมารและรักษาโรค นามว่าจางหยวนอี้
ในพิธีเรียก บรรพ 155 ให้ผู้ประกอบพิธีนึกเห็นกลุ่มปราณสีเขียวทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ แล้ว 「化成小翻山张帅,手执火球立前」 (ฮว่าเฉิงเสี่ยวฟานซานจางซ่วย โส่วจื๋อหั่วฉิวลี่เฉียน) คือกลุ่มปราณนั้นกลายเป็นจอมพลจางแห่งเสี่ยวฟาน ถือลูกไฟยืนอยู่ตรงหน้า คาถาที่ตามมาบรรยายท่านว่า 「元益猛将,身著火袍。七十二髻,手把火球。变化虚空,现其威光」 (หยวนอี้เหมิ่งเจี้ยง เซินจั๋วหั่วเผา ชีสือเอ้อร์จี้ โส่วป่าหั่วฉิว เปี้ยนฮว่าซวีคง เซี่ยนฉีเวยกวง) คือ "ขุนพลผู้ดุดันหยวนอี้ สวมเสื้อคลุมไฟ มุ่นผมเจ็ดสิบสองมวย มือถือลูกไฟ แปรกายในความว่าง สำแดงแสงอานุภาพ" ตำรายังมียันต์โจมตีปราณ (如意攻炁符 หรูอี้กงชี่ฝู) ที่เขียนว่า 「病在上出上,病在下出下」 (ปิ้งไจ้ซ่างชูซ่าง ปิ้งไจ้เซี่ยชูเซี่ย) คือโรคอยู่ส่วนบนให้ออกทางบน โรคอยู่ส่วนล่างให้ออกทางล่าง ให้ผู้ป่วยกลืน และระบุว่าในยันต์ให้ใส่ชื่อ 张元益 ด้วย
รอบนี้ผมพบชื่อท่านในคัมภีร์อีกเล่มหนึ่ง คือ《太上三洞神咒》 (三洞神咒 — แต้จิ๋ว ซาตั้งซิ้งจิ่ว / จีนกลาง ซานต้งเสินโจ้ว ชื่อเต็มอ่านว่าไท่ซ่างซานต้งเสินโจ้ว) หนังสือรวมคาถาในสารบบคัมภีร์เต๋า บรรพ 4 หมวดคาถาสายฟ้า มีบท 「召小翻山张贤圣咒」 (เจ้าเสี่ยวฟานซานจางเสียนเซิ่งโจ้ว) คือ "คาถาเรียกปราชญ์ศักดิ์สิทธิ์จางแห่งเสี่ยวฟาน" ว่า 「吾佩帝敕,斩敕万神。元益将帅,速现威灵。随吾符去,追摄万神。魍魉五酉,捉至坛庭」 (อู๋เพ่ยตี้ชื่อ จ่านชื่อว่านเสิน หยวนอี้เจี้ยงซ่วย ซู่เซี่ยนเวยหลิง สุยอู๋ฝูชวี่ จุยเซ่อว่านเสิน หวั่งเหลี่ยงอู่โหย่ว จัวจื้อถานถิง) คือ "เราถือราชโองการ ฟันและบัญชาเทพทั้งหมื่น ขุนพลหยวนอี้ จงสำแดงอานุภาพโดยเร็ว ตามยันต์ของเราไป ตามจับภูตผีและปีศาจสัตว์ทั้งปวงมาส่งลานพิธี" บทนี้อยู่ติดกับบทเรียกสิบขุนนางแห่งฮุ่นหยวนที่มีวรรค 「天医功曹,布药飞针」 (เทียนอีกงเฉา ปู้เย่าเฟยเจิน) คือ "เจ้าหน้าที่แพทย์สวรรค์ แจกยาและซัดเข็ม" จึงเป็นคาถาชุดเดียวกับตำราใน《道法会元》บรรพ 155 การที่ชื่อ 元益 (หยวนอี้) ปรากฏในสองคัมภีร์ แสดงว่าท่านเป็นเทพที่นักพรตเรียกใช้จริง ไม่ใช่ชื่อที่หลงมาในตำราเล่มเดียว
ผมต้องย้ำว่าไม่มีคัมภีร์ใดเรียกจางหยวนอี้ว่า 五雷天医张元帅 แต่ในบรรดาเทพแซ่จางทั้งหมดที่ผมตรวจ ท่านเป็นองค์เดียวที่มีคำว่า "รักษาโรค" อยู่ในตำแหน่งของตนเองโดยตรง และทำงานอยู่ในกองแพทย์สวรรค์ฝ่ายโจมตีปราณ ซึ่งตรงกับวรรค 天医攻气治病将 ในบทสวด
แซ่จางที่นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธี: 金火天丁 张忠
รอบนี้ผมพบแซ่จางอีกองค์หนึ่งที่ทำงานกับแพทย์สวรรค์โดยตรง คือเทพทหารสวรรค์ 金火天丁 (แต้จิ๋ว กิมฮ้วยทีเต็ง / จีนกลาง จินหั่วเทียนติง — ทหารสวรรค์แห่งทองและไฟ) ซึ่งมีอีกชื่อว่า 火铃妙帅 (แต้จิ๋ว ฮ้วยเลงเหมี่ยวโซ่ย / จีนกลาง หั่วหลิงเมี่ยวซ่วย) 《道法会元》บรรพ 198 ตำรา 神霄金火天丁大法 (เสินเซียว จินหั่วเทียนติงต้าฝ่า — วิชาใหญ่ของทหารสวรรค์ทองไฟสายเสินเซียว) อธิบายที่มาของแซ่ไว้ว่า 「人以封疆为姓,神以宫宿为姓,天丁乃张宿六星之炁化为玉神」 (เหรินอี่เฟิงเจียงเหวยซิ่ง เสินอี่กงซิ่วเหวยซิ่ง เทียนติงไหน่จางซิ่วลิ่วซิงจือชี่ฮว่าเหวยอวี้เสิน) คือ "คนใช้แผ่นดินที่ได้รับเป็นแซ่ เทพใช้กลุ่มดาวเป็นแซ่ เทียนติงเกิดจากปราณของดาวจางหกดวง" และระบุว่า 「天丁姓张名忠」 (เทียนติงซิ่งจางหมิงจง) คือเทียนติงแซ่จาง ชื่อจง ตำราบรรยายรูปว่าผมสีเขียวมรกต สวมมงกุฎเทียนติง คิ้วงาม ผิวดังหยก หน้าอิ่มดังจันทร์เต็มดวง เสื้อคลุมแพรแดงลายหงส์ เกราะทอง มีไฟไหลทั่วกาย มือซ้ายถือระฆังทอง มือขวาถือกระบี่ไฟ ขี่นกหลวนไฟ หงส์ไฟ หรือมังกรไฟ
ที่เกี่ยวกับบทความนี้คือบรรพ 205 ตำราพิธีโปรดวิญญาณด้วยไฟและน้ำของเทพองค์นี้ ผู้ประกอบพิธีอ่านว่า 「谨召金火天丁火铃妙帅」 (จิ่นเจ้าจินหั่วเทียนติงหั่วหลิงเมี่ยวซ่วย) คือ "ขออัญเชิญทหารสวรรค์ทองไฟ จอมพลวิเศษแห่งกระดิ่งไฟ" แล้วสั่งให้ท่าน 「领带破秽解冤聚形回骸起死天医生化一行官君将吏」 (หลิ่งไต้พั่วฮุ่ยเจี่ยยวนจวี้สิงหุยไหฉี่สื่อเทียนอีเซิงฮว่าอีสิงกวนจวินเจี้ยงลี่) คือนำคณะเจ้าหน้าที่ชำระมลทิน คลายความอาฆาต รวมร่าง ฟื้นกระดูก และแพทย์สวรรค์ มารักษาวิญญาณที่ตายด้วยโรค บาดแผล การคลอด หรือการตายโหง ให้ 「有伤即补,有损即医」 (โหย่วซางจี๋ปู่ โหย่วสุ่นจี๋อี) คือมีบาดแผลก็ซ่อม มีความเสียหายก็รักษา จากนั้นจึงสวดว่า 「上帝有敕,降下天医,五雷主者,六毒神君」 (ซ่างตี้โหย่วชื่อ เจี้ยงเซี่ยเทียนอี อู่เหลยจู่เจ่อ ลิ่วตู๋เสินจวิน) คือ "เบื้องบนมีราชโองการ ให้แพทย์สวรรค์ ผู้เป็นใหญ่แห่งห้าสายฟ้า และเทพแห่งหกพิษ ลงมา" คำว่าแพทย์สวรรค์กับห้าสายฟ้าจึงอยู่ในวรรคเดียวกัน ในพิธีที่มีเทพแซ่จางเป็นผู้นำ
เทพองค์นี้ยังอยู่ติดกับจอมพลแพทย์สวรรค์ในรายนามด้วย ตำราพิธีหวงลู่สมัยซ่งใต้《无上黄箓大斋立成仪》บรรพ 52 เรียงไว้ว่า 「神霄妙帅金火张天君,天医赵、许二元帅」 (เสินเซียวเมี่ยวซ่วยจินหั่วจางเทียนจวิน เทียนอีจ้าว สวี่เอ้อร์หยวนซ่วย) คือ "เทียนจวินจางแห่งทองไฟ จอมพลวิเศษแห่งเสินเซียว และสองจอมพลแพทย์สวรรค์จ้าวและสวี่" และบทสวดสมัยชิง《玉清赞化九天演政心印宝忏》ก็เรียง 「五雷总管天医使者许大天君,三炁丹天火铃妙帅张大天君」 (อู่เหลยจ่งก่วนเทียนอีสื่อเจ่อสวี่ต้าเทียนจวิน ซานชี่ตานเทียนหั่วหลิงเมี่ยวซ่วยจางต้าเทียนจวิน) คือ "มหาเทียนจวินสวี่ ทูตแพทย์สวรรค์ผู้ควบคุมห้าสายฟ้า และมหาเทียนจวินจาง จอมพลวิเศษแห่งกระดิ่งไฟแห่งฟ้าตานเทียนสามปราณ" ติดกัน แต่ต้องย้ำว่างานแพทย์สวรรค์ของจางจงในบรรพ 205 เป็นการรักษาวิญญาณในพิธีโปรดผู้ตาย และไม่มีคัมภีร์ใดเรียกท่านว่า 五雷天医张元帅 ท่านจึงเป็นร่องรอยอีกสายหนึ่ง ไม่ใช่คำตอบ
เทพแซ่จางองค์อื่นที่เกี่ยวกับโรคภัย
นอกจากจางหยวนอี้กับจางจงแล้ว ยังมีเทพและบุคคลแซ่จางอีกหลายรายที่เกี่ยวข้องกับการรักษาโรค และอาจเป็นที่มาของภาพเทพโอสถแซ่จางในความเชื่อยุคหลัง
จางเจี้ยน จอมพลผู้ดูแลโรคหัดและฝีดาษ
หนังสือรวมประวัติเทพสมัยหมิง《三教源流搜神大全》(จีนกลาง ซานเจี้ยวหยวนหลิว โซวเสินต้าเฉวียน เรียกย่อว่าโซวเสินต้าเฉวียน แต้จิ๋ว ซิวซิ้งไต่ช้วง) ฉบับวิกิซอร์ซบรรพ 5 มีหัวข้อ 「张元帅」 (จางหยวนซ่วย) คือ "จอมพลจาง" เล่าว่าท่านชื่อจางเจี้ยน (张健) ชาวอำเภอหนิงไห่ มณฑลซานตง เกิดในรัชกาลพระนางบูเช็กเทียน เป็นขุนนางซื่อตรง เมื่อพระนางให้ส่งชายหนุ่มรูปงามไปถวาย ท่านละอายจึงรายงานว่าบ้านเมืองกำลังมีโรคระบาด ไม่มีผู้ใดเหมาะสม ชาวบ้านจึงตั้งศาลบูชาท่านตั้งแต่ยังมีชีวิต ตำนานจบว่าเง็กเซียนแต่งตั้งท่านในหน้าที่ 「飞揵报应」 (เฟยเฉียนเป้าอิ้ง) คือ "ผู้ให้ผลกรรมอย่างรวดเร็ว" ยกย่องว่าภักดีอย่างยิ่ง ประทานค้อนโรคระบาด (瘟槌 เวินฉุย) กับหมวกทองแบบเอ้อร์หลาง และ 「以兼理痳痘,役专以保童为司命之官也」 (อี่เจียนหลี่หมาโต้ว อี้จวนอี่เป่าถงเหวยซือมิ่งจือกวนเหย่) คือให้ดูแลโรคหัดและฝีดาษด้วย และทำหน้าที่เทพผู้กำกับชะตาที่คุ้มครองเด็กโดยเฉพาะ ส่วนนิยาย《北游记》(เป่ยโหยวจี้ — บันทึกการเดินทางทิศเหนือ ว่าด้วยเจินอู่) ตอนที่ 14 เล่าจางเจี้ยนอีกแบบ ว่าเป็นปีศาจผู้ปล่อยโรคระบาดที่เจินอู่ปราบได้ แล้วได้รับแต่งตั้งเป็น 「尽忠张元帅」 (จิ้นจงจางหยวนซ่วย) คือ "จอมพลจางผู้ภักดีสุดใจ" มือถือค้อนโรคระบาด
ที่น่าสังเกตคือหนังสือเล่มนี้ให้จางเจี้ยนมีหน้าที่ 飞揵报应 ซึ่งตรงกับพระนามของเทวทูตจางองค์ที่ 1 และให้ดูแลโรคของเด็กไปพร้อมกัน ผมเข้าใจว่าเรื่องนี้อาจเป็นต้นเหตุหนึ่งที่แหล่งออนไลน์บางแห่งรวมเทพแซ่จางหลายองค์เข้าด้วยกัน แต่ไม่มีหลักฐานว่าจางเจี้ยนคือ 五雷天医张元帅
飞天大圣 (เฟยเทียนต้าเซิ่ง) เทพแพทย์แซ่จางของชาวฮกเกี้ยน
วิกิพีเดียภาษาจีนอธิบายว่า 飞天大圣 (แต้จิ๋ว ฮุยทีไต่เส็ง / จีนกลาง เฟยเทียนต้าเซิ่ง) หรือจางเซิ่งเจ่อ (张圣者) เป็นเทพแพทย์ที่ชาวจีนในภาคใต้ของฝูเจี้ยน ไต้หวัน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บูชา เป็นคนแซ่จางจากอำเภออันซีสมัยซ่งเหนือ เคยเป็นนายทะเบียนอำเภอถงอัน แล้วลาออกไปติดตามอู๋เจินเหริน หรือเป่าเซิงต้าตี้ (保生大帝) ออกรักษาผู้คน ศาลต้นตำรับคือ 玉真法院 (อวี้เจินฝ่าย่วน) ในเขตไห่ชาง เมืองเซี่ยเหมิน และฉลองวันประสูติวันที่ 1 เดือน 9 ตามจันทรคติ ท่านเป็นเทพแพทย์แซ่จางที่มีศาลและผู้บูชาจริงชัดเจนที่สุด แต่ไม่มีแหล่งใดเรียกท่านว่า 五雷天医张元帅 วันประสูติของท่านจึงไม่ควรนำมาใช้กับจอมพลจางแพทย์สวรรค์
จางจี้เซียน เทียนซือผู้เขียนบทส่งท้ายของวิชาแพทย์สวรรค์
ตำราแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้าในบรรพ 195–196 บอกว่าวิชานี้ 「自西蜀张公真人授受之」 (จื้อซีสู่จางกงเจินเหรินโซ่วโซ่วจือ) คือสืบมาจากท่านจางเจินเหรินแห่งซีสู่ รายชื่อปรมาจารย์มีเทียนซือรุ่นที่ 30 จางจี้เซียน (张继先) และท้ายบรรพ 196 ลงชื่อว่า 「嗣汉三十代天师虚靖先生张继先后序」 (ซื่อฮั่นซานสือไต้เทียนซือซวีจิ้งเซียนเซิงจางจี้เซียนโฮ่วซวี่) คือบทส่งท้ายที่จางจี้เซียนเขียน ท่านเป็นมนุษย์ผู้สืบสายเจิ้งอี ไม่ใช่จอมพล แต่ก็ทำให้เห็นว่าวิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้าผูกกับตระกูลจางของเทียนซือมาตั้งแต่ต้น ซึ่งอาจเป็นอีกเหตุหนึ่งที่ความเชื่อยุคหลังนึกถึงเทพแพทย์สวรรค์ว่าแซ่จาง
แซ่จางในตำแหน่งเล็กของคณะแพทย์สวรรค์
ในคณะแพทย์สวรรค์ยังมีแซ่จางในตำแหน่งระดับล่างอีกหลายราย ผมรวบรวมไว้เพื่อให้เห็นว่าแซ่จางมีอยู่จริงในระบบนี้ แต่ไม่เคยเป็นหัวหน้า
- 张宏 (จางหง): ทหารสวรรค์ประจำทิศเฉียน หนึ่งในแปดทหารสวรรค์ของวิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า บรรพ 195 และ 197 แต่ตำรากำหนดว่างานยื่นเรื่องต่อสวรรค์ให้ส่งจางหง ส่วนงานรักษาโรคนั้น 「医治追摄等事,差艮丘至天丁」 (อีจื้อจุยเซ่อเติ่งซื่อ ไชเกิ้นชิวจื้อเทียนติง) คือให้ส่งทหารสวรรค์แห่งทิศเกิ้นชื่อชิวจื้อ
- จางต้าย่ง (张大用) จางหยวนอี้ (张元毅 — คนละอักษรกับ 张元益) และจางหมิงหย่วน (张明远): ขุนนางส่งปราณ (布炁功曹 ปู้ชี่กงเฉา) สามในสิบคนของตำราฮุ่นหยวน บรรพ 154 และ 155
- ขุนนางแซ่จางในกลุ่ม 「田何卢张四大功曹」 (เถียนเหอหลูจางซื่อต้ากงเฉา) คือ "สี่ขุนนางใหญ่ เถียน เหอ หลู จาง": อยู่ในรายนามเดียวกับจอมพลแพทย์สวรรค์จ้าวกับสวี่ ในบรรพ 211
- 三五功曹张德进 (ซานอู่กงเฉา จางเต๋อจิ้น): อยู่ในรายชื่อเจ้าหน้าที่รักษาโรคของ《灵宝领教济度金书》บรรพ 260 ถัดจาก 「天医功曹王德文」 (เทียนอีกงเฉาหวังเต๋อเหวิน) คือ "เจ้าหน้าที่แพทย์สวรรค์หวังเต๋อเหวิน"
- 天医渊通张真人 (เทียนอียวนทง จางเจินเหริน): อยู่ในบทสวดสมัยชิง《忏法大观》ระดับผู้ช่วย ตัวบทไม่ได้บอกว่าเป็นใคร ส่วนในพิธีแพทย์สวรรค์ของสำนักเจิ้งอีร่วมสมัยแห่งหนึ่งในสิงคโปร์ รายชื่อปรมาจารย์แพทย์มี 「普救仲景张真人」 (ผู่จิ้วจ้งจิ่งจางเจินเหริน) คือท่านจางจ้งจิ่ง (张仲景 — แต้จิ๋ว เตียต่งเก้ง / จีนกลาง จางจ้งจิ่ง) แพทย์สมัยฮั่นตะวันออก ในฐานะเซียนผู้บรรลุ ไม่ใช่จอมพล
แล้ว 张 ในพระนามนี้คือใคร
ผมขอสรุปให้ตรงที่สุดเท่าที่หลักฐานอนุญาต
- ไม่มีคัมภีร์ชั้นต้นใดเรียกเทพแซ่จางว่า 五雷天医 หรือ 天医五雷 ผู้ถือตำแหน่งนี้คือแซ่เถาและแซ่สวี่เสมอ ทั้งในตำราสมัยซ่ง หมิง และชิง แม้แต่ในคัมภีร์ 三天秘法 ที่บันทึกจอมพลจางแห่งเหมยเซียน สำนักแพทย์สวรรค์ก็มีจอมพลแปดองค์ที่ไม่มีแซ่จาง
- แซ่จางที่มีคำว่ารักษาโรคอยู่ในตำแหน่งของตนเองมีองค์เดียว คือ 张元益 ผู้ 「伐魔治病」 (ฝาหมัวจื้อปิ้ง) คือ "ปราบมารรักษาโรค" ใน《道法会元》บรรพ 155 และปรากฏซ้ำใน《太上三洞神咒》บรรพ 4
- แซ่จางที่นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธี คือเทพ 金火天丁 张忠 ในบรรพ 205 แต่เป็นงานรักษาวิญญาณในพิธีโปรดผู้ตาย
- ตำแหน่งแพทย์สวรรค์มักอยู่ติดกับชื่อแซ่จางในรายนาม ในบรรพ 75 คือ 「雷霆飞捷报应使者张天君,五雷天医陶使者」 (เหลยถิงเฟยเจี๋ยเป้าอิ้งสื่อเจ่อจางเทียนจวิน อู่เหลยเทียนอีเถาสื่อเจ่อ) ในตำราหวงลู่สมัยซ่งคือ 「神霄妙帅金火张天君,天医赵、许二元帅」 (เสินเซียวเมี่ยวซ่วยจินหั่วจางเทียนจวิน เทียนอีจ้าว สวี่เอ้อร์หยวนซ่วย) ในบทสวดสมัยชิงคือ 「五雷总管天医使者许大天君,三炁丹天火铃妙帅张大天君」 (อู่เหลยจ่งก่วนเทียนอีสื่อเจ่อสวี่ต้าเทียนจวิน ซานชี่ตานเทียนหั่วหลิงเมี่ยวซ่วยจางต้าเทียนจวิน) และในภาพจิตรกรรมตำหนักชินอานเตี้ยน จางกับเถาก็อยู่ในกลุ่มสี่เทียนจวินเดียวกัน ผมจึงเห็นว่าเป็นไปได้ที่ทำเนียบยุคหลังรวมชื่อแซ่จางกับตำแหน่งแพทย์สวรรค์ที่อยู่ติดกันเข้าเป็นพระนามเดียว แต่ยังไม่มีเอกสารใดยืนยันว่าเกิดขึ้นอย่างนั้นจริง
- สื่อออนไลน์บางแห่งยืมรูปของเทวทูตจางมาใช้ ผลการค้นหาจากแพลตฟอร์มวิดีโอสั้นภาษาจีนแห่งหนึ่งแสดงข้อความบรรยายรูปของ 五雷天医张元帅 ว่ามีเขาเนื้อ ผมแดง หน้าเขียว ปากเหยี่ยว มีปีกเนื้อสองข้าง มือเท้าเป็นกรงเล็บมังกร หรืออีกแบบหนึ่งคือสวมหมวกขุนนาง คาดผ้าแดง หน้าแดงตากลม มือซ้ายถือฎีกา ผมเปิดหน้าเต็มตรวจไม่ได้ จึงถือเป็นแหล่งยุคปัจจุบันที่ยังยืนยันไม่ได้ แต่ที่ตรวจได้แน่คือคำบรรยายนี้ตรงกับคำบรรยายเทวทูตจาง 张珏 ใน《道法会元》บรรพ 98 แทบคำต่อคำ ตั้งแต่ 「肉角,红发青面,双目,鹰喙,青身,双肉翅」 (โร่วเจี่ยว หงฟ่าชิงเมี่ยน ซวงมู่ อิงฮุ่ย ชิงเซิน ซวงโร่วชื่อ) ไปจนถึง 「交脚幞头,红抹额,赤面圆目,红袍绿靴,左执章奏」 (เจียวเจี่ยวฝูโถว หงมั่วเอ๋อ ชื่อเมี่ยนหยวนมู่ หงเผาลี่ว์เซวีย จั่วจื๋อจางโจ้ว) รูปชุดนี้จึงเป็นรูปของเทวทูตจาง ไม่ใช่ของจอมพลแพทย์สวรรค์
คำตอบที่ซื่อตรงที่สุดจึงเป็นว่า เรายังระบุไม่ได้ว่าจางในพระนามนี้คือองค์ใด ร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามหน้าที่คือ 张元益 ร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามบทบาทในพิธีแพทย์สวรรค์คือ 张忠 และร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามการเรียงชื่อในรายนามคือเทวทูตจาง 张元伯 (จางหยวนปั๋ว) ผมขอวางทั้งสามไว้คู่กันแทนการเลือกเพียงองค์เดียวครับ
วิชารักษาโรคของกองแพทย์สวรรค์
ไม่ว่าจอมพลจางแพทย์สวรรค์จะมาจากองค์ใด งานของท่านอยู่ในระบบรักษาโรคที่คัมภีร์บรรยายไว้ละเอียดมาก ผมขอเล่าเฉพาะโครงสร้างตามที่ตีพิมพ์
วิธีที่โดดเด่นคือวิธีโจมตีปราณ (攻炁法 — แต้จิ๋ว กงขี่ฮวก / จีนกลาง กงชี่ฝ่า) ในบรรพ 154 ผู้ประกอบพิธีอัญเชิญ 「天医院合属仙灵官将」 (เทียนอีย่วนเหอสู่เซียนหลิงกวนเจี้ยง) คือ "ขุนพลเซียนในสังกัดสำนักแพทย์สวรรค์" ให้นำปราณดั้งเดิม ปราณสายฟ้า และปราณห้าธาตุที่กำลังรุ่งเรือง เข้าไปในกายผู้ป่วยตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า เพื่อขับปราณร้ายออก แล้วใช้การนึกภาพตามอาการ เช่น ตาอักเสบให้นึกถึงลมเย็นพัดผ่านดวงตา โรคเย็นให้นึกถึงไฟแห่งดวงอาทิตย์อุ่นม้ามและกระเพาะ และก่อนลงมือทุกครั้ง 「凡行炁,先想天医仙官在前方」 (ฝานสิงชี่ เซียนเสี่ยงเทียนอีเซียนกวนไจ้เฉียนฟาง) คือให้นึกเห็นเซียนแพทย์สวรรค์อยู่ข้างหน้าก่อน ข้อความในบรรพเดียวกันที่ผมเห็นว่าสำคัญที่สุดคือ 「布气能医者,便晓药饵治疗」 (ปู้ชี่เหนิงอีเจ่อ เปี้ยนเสี่ยวเย่าเอ่อร์จื้อเหลียว) แปลว่า "ผู้ที่รักษาด้วยการส่งปราณได้ ย่อมรู้การรักษาด้วยยาด้วย" แสดงว่าคัมภีร์ไม่ได้ให้ทิ้งยา
ส่วนวิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้าในบรรพ 195–197 ใช้จอมพลผางหลิงกับหลิวทงเป็นหัวหน้า ใช้การนับข้อนิ้วตามแปดทิศเพื่อหาสาเหตุของโรค แล้วจึงเขียนยันต์หรือส่งหนังสือถึงเทพตามที่ตรวจพบ คัมภีร์สรุปหลักไว้ว่า 「若人会得掌中明,便是天医五雷院」 (รั่วเหรินฮุ่ยเต๋อจ่างจงหมิง เปี้ยนซื่อเทียนอีอู่เหลยย่วน) คือ "ผู้ใดเข้าใจแจ่มแจ้งในฝ่ามือ ผู้นั้นก็คือสำนักแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า" รายชื่อเทพของวิชานี้ยังมีสองจอมพลโก่วและปี้ ในนาม 「南极荡凶元帅」 (หนานจี๋ต้างซฺยงหยวนซ่วย) คือ "จอมพลผู้กวาดล้างความร้ายแห่งขั้วใต้" ด้วย ซึ่งผมเล่าไว้ในบทของจอมพลโก่ว องค์ที่ 16
คัมภีร์ 三天秘法 สมัยชิงก็มีหลักคล้ายกัน บทสั่งงานสำนักแพทย์สวรรค์ให้จอมพลทั้งแปด 「契勘病根,是何来历」 (ชี่คานปิ้งเกิน ซื่อเหอไหลลี่) คือสืบให้รู้ก่อนว่ารากของโรคมาจากไหน แล้วจึง 「灌注仙丹,调和炁脉」 (ก้วนจู้เซียนตาน เถียวเหอชี่ไม่) คือเติมยาทิพย์และปรับชีพจรปราณ ถ้าเกิดจากผีร้ายก็จับส่งเฟิงตู ลำดับคือวินิจฉัยก่อนแล้วจึงรักษา
ในความเชื่อปัจจุบัน แหล่งร่วมสมัยสรุปว่ายันต์ของจอมพลจางแพทย์สวรรค์ใช้ขอให้หายป่วยและรักษาชีวิต และบทความเรื่องยันต์สามสิบหกจอมพลก็เขียนว่าให้ใช้ 「配合医药」 (เพ่ยเหออีเย่า) คือใช้ควบคู่กับการรักษาทางการแพทย์ ซึ่งตรงกับหลักในบรรพ 154 พอดี ส่วนศาลเจ้าที่ตั้งจอมพลจางแพทย์สวรรค์เป็นองค์ประธาน ผมยังไม่พบในจีน ไต้หวัน มาเลเซีย หรือไทย และในพิธีแพทย์สวรรค์ของสำนักเจิ้งอีร่วมสมัยที่ผมตรวจ รายชื่อเทพที่อัญเชิญก็ไม่มีพระนามนี้
รูปลักษณ์
ผมไม่พบคำบรรยายรูปลักษณ์ของพระนาม 五雷天医张元帅 ในแหล่งใดที่ตรวจได้ ภาพปกของบทความนี้จึงเป็นการออกแบบของผู้วาด เป็นขุนพลสวมมงกุฎและเกราะ มือหนึ่งถือน้ำเต้ายาที่มีอักษร 药 อีกมือถือชามน้ำมนต์ที่มีควันลอย เบื้องหลังเป็นวงหยินหยางแปดทิศ องค์ประกอบเหล่านี้สื่อถึงงานรักษาโรค แต่ไม่ได้มาจากคำบรรยายในคัมภีร์ฉบับใด
ถ้าจะอ้างคำบรรยายจากคัมภีร์ มีให้เลือกหลายแบบ แต่ทุกแบบเป็นของเทพที่ยังไม่มีหลักฐานว่าคือองค์เดียวกับพระนามนี้
- จางหยวนอี้ บรรพ 155: สวมเสื้อคลุมไฟ มุ่นผมเจ็ดสิบสองมวย ถือลูกไฟ
- จางจง บรรพ 198: ผมสีเขียวมรกต สวมมงกุฎเทียนติง หน้าอิ่มดังจันทร์ เกราะทอง มือซ้ายถือระฆังทอง มือขวาถือกระบี่ไฟ
- จอมพลสวี่ ผู้ถือตำแหน่ง 天医五雷 บรรพ 248: สวมมงกุฎเทียนติง หน้าขาวอมแดง รูปงาม เสื้อคลุมดำ เกราะทอง ถือกระบี่
- ทูตแซ่เถา: หน้าเขียวกายเขียว ถือค้อนสายฟ้าสองมือในบรรพ 197 หน้าขาว หนวดสามแฉก ถือน้ำเต้ากับกระบี่ใน 三天秘法 และถือกระบี่กับขวดยาในภาพจิตรกรรมตำหนักชินอานเตี้ยน
- จอมพลแพทย์สวรรค์แซ่จ้าว ใน 三天秘法: สวมมงกุฎเทียนติง เสื้อคลุมสีคราม มือซ้ายถือน้ำเต้า มือขวาถือธงลมเมฆฝนฟ้า
น้ำเต้ายาในภาพปกจึงตรงกับเครื่องหมายของแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์ แต่ในคัมภีร์ ผู้ที่ถือน้ำเต้าคือแซ่เถากับแซ่จ้าว ถ้าใช้ภาพใดประกอบการบูชา ควรบอกผู้ชมให้ชัดว่าเป็นภาพตีความ
ชื่อที่มักสับสน
- เทวทูตจาง องค์ที่ 1: แหล่งออนไลน์บางแห่งรวมจอมพลจางแพทย์สวรรค์เข้ากับเทวทูตจาง (张元伯) และยืมรูปของท่านจากบรรพ 98 มาใช้ แต่ในคัมภีร์ทั้งสองอยู่คนละรายการ บรรพ 154 มีทั้ง 「雷霆飞捷报应使者张元伯」 (เหลยถิงเฟยเจี๋ยเป้าอิ้งสื่อเจ่อจางหยวนปั๋ว) คือ "จางหยวนปั๋ว ทูตผู้ว่องไวให้ผลกรรมแห่งสายฟ้า" และ 「小翻山张贤圣」 (เสี่ยวฟานซานจางเสียนเซิ่ง) คือ "ปราชญ์ศักดิ์สิทธิ์จางแห่งเสี่ยวฟาน" แยกกันชัดเจน
- จางเทียนซือ: เทียนซือรุ่นที่ 30 จางจี้เซียนเป็นผู้เขียนบทส่งท้ายวิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า แต่ท่านเป็นมนุษย์ผู้สืบสาย ไม่ใช่จอมพลในกรมสายฟ้า
- ดาวแพทย์สวรรค์ในห้องสิน: ใน《封神演义》(ห้องสิน — จีนกลาง เฟิงเสินเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 99 เทพประจำดาว 天医星 (เทียนอีซิง — ดาวแพทย์สวรรค์) คือเฉียนเป่า (钱保) ไม่ใช่แซ่จาง ส่วนเทียนจวินแซ่จางในกรมสายฟ้าของนิยายมีสององค์ คือจางเจี๋ย (张节) กับจางเซ่า (张绍) ซึ่งไม่มีหน้าที่แพทย์
- 飞天大圣 张圣者 (เฟยเทียนต้าเซิ่ง จางเซิ่งเจ่อ): เทพแพทย์แซ่จางของชาวฮกเกี้ยนที่มีศาลจริง แต่เป็นคนละองค์ในทางหลักฐาน
- ทูตแพทย์สวรรค์แซ่เถา: เจ้าของตำแหน่ง 五雷天医 ตัวจริงในคัมภีร์ แหล่งร่วมสมัยเรียกท่านว่า 天医陶元帅 (เทียนอีเถาหยวนซ่วย) และจัดคู่กับจอมพลจางแพทย์สวรรค์ แต่เป็นคนละแซ่
- จอมพลแพทย์สวรรค์แซ่จ้าว: คัมภีร์สมัยหมิงและชิงบางเล่มผูกท่านกับจ้าวกงหมิง แต่ใน《道法会元》ท่านชื่อ 赵邦英 หรือ 赵邦义
- ท่านสวี่ซวิ่นและท่านเถาหงจิ่ง: บทสวดสมัยชิงยกให้เป็นประมุขสำนักแพทย์สวรรค์ แต่ในคัมภีร์สายฟ้า ผู้ถือตำแหน่งแซ่สวี่กับเถาคือ 许仙定 และ 陶公济
มุมมองของผมต่อจอมพลจางแพทย์สวรรค์
ผมนับถือมหาเทพสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่ง และบทนี้ทำให้เห็นชัดที่สุดว่ากรมสายฟ้าไม่ได้มีแต่งานลงโทษ ในคัมภีร์มีทั้งสำนักแพทย์สวรรค์ที่แบ่งแผนกเหมือนโรงพยาบาล มหาเทพแพทย์สามองค์ เซียนรักษาโรคหกฝ่าย ขุนพลอย่างจางหยวนอี้ที่ถือลูกไฟไปไล่โรค และเทพอย่างจางจงที่นำคณะแพทย์สวรรค์ไปรักษาแม้แต่วิญญาณผู้ตาย สายฟ้าในความหมายนี้คือพลังที่ใช้ชำระสิ่งที่ทำให้คนเจ็บป่วย
ผมอยากฝากข้อคิดเดียวจากคัมภีร์บรรพ 154 ไว้ด้วย คือผู้รักษาด้วยปราณย่อมรู้การรักษาด้วยยา คนโบราณไม่ได้ให้เลือกระหว่างศรัทธากับยา และคัมภีร์ 三天秘法 ก็ให้สืบหารากของโรคก่อนลงมือรักษา ผมเห็นว่าวันนี้ก็เช่นกัน การขอพรจากเทพโอสถเป็นกำลังใจที่ดี แต่ควรไปพร้อมกับการตรวจและการรักษาของแพทย์เสมอครับ
คำถามที่พบบ่อย
五雷天医张元帅 (อู่เหลยเทียนอี จางหยวนซ่วย) คือใคร
คือจอมพลแซ่จางผู้ดูแลการรักษาโรคในกรมสายฟ้าตามทำเนียบยุคหลัง ทำเนียบเรียกท่านว่าเทพโอสถสายฟ้า และแหล่งร่วมสมัยว่ายันต์ของท่านใช้ขอให้หายป่วยและรักษาชีวิต แต่พระนามเต็มนี้ยังไม่พบตรงตัวในคัมภีร์ชั้นต้น แม้จะค้น《道法会元》(เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) ครบ 268 บรรพและคลังคัมภีร์เต๋าดิจิทัลอีกกว่า 1,600 เล่มแล้ว
ในคัมภีร์ใครเป็นแพทย์สวรรค์แห่งห้าสายฟ้า
ใน《道法会元》บรรพ 75 ตำแหน่ง 五雷天医 (อู่เหลยเทียนอี) เป็นของทูตแซ่เถา ชื่อตัวว่า 陶公济 (เถากงจี้) ส่วนตำแหน่ง 天医五雷 (เทียนอีอู่เหลย) ในบรรพ 23 และ 248 เป็นของจอมพลแซ่สวี่ ชื่อ 许先定 หรือ 许仙定 (อ่านว่าสวี่เซียนติ้งทั้งคู่) จอมพลแพทย์สวรรค์ในหลายบรรพคือแซ่สวี่กับจ้าว และกองขุนพลแพทย์สวรรค์ฝ่ายโจมตีปราณมีจอมพลหม่ากับเกิ่งเป็นหัวหน้า
มีขุนพลรักษาโรคแซ่จางในคัมภีร์หรือไม่
มี คือ 小翻山张帅 (เสี่ยวฟานซาน จางซ่วย) นาม 张元益 (จางหยวนอี้) ใน《道法会元》บรรพ 154 และ 155 และใน《太上三洞神咒》(ไท่ซ่างซานต้งเสินโจ้ว) บรรพ 4 ตำแหน่งของท่านคือผู้ปราบมารและรักษาโรค สวมเสื้อคลุมไฟ ถือลูกไฟ และทำงานในกองแพทย์สวรรค์ฝ่ายโจมตีปราณ นอกจากนี้ยังมีเทพ 金火天丁 (จินหั่วเทียนติง) นาม 张忠 (จางจง) ผู้นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธีโปรดวิญญาณบรรพ 205 แต่ไม่มีคัมภีร์ใดเรียกองค์ใดว่า 五雷天医张元帅
วรรค 天医攻气治病将 (เทียนอีกงชี่จื้อปิ้งเจี้ยง) ใน 雷霆总诰 (เหลยถิงจ่งเก้า) หมายถึงใคร
ตัวบทสวดไม่ได้ระบุแซ่ บอกเพียงว่าเป็นขุนพลแพทย์สวรรค์ผู้โจมตีปราณร้ายและรักษาโรค เมื่อเทียบกับ《道法会元》บรรพ 154 วรรคนี้ตรงกับกองขุนพล 天医攻炁 (เทียนอีกงชี่) ที่มีจอมพลหม่ากับเกิ่งเป็นหัวหน้า ทำเนียบชุดนี้ถือว่าหมายถึงจอมพลจางแพทย์สวรรค์
จอมพลจางแพทย์สวรรค์คือเทวทูตจางหรือไม่
ไม่ใช่ เทวทูตจาง 飞捷报应张使者 (เฟยเจี๋ยเป้าอิ้ง จางสื่อเจ่อ) คือองค์ที่ 1 ของชุดนี้ ผู้ถือและนำส่งยันต์แห่งอัสนี ในคัมภีร์บรรพ 154 ชื่อของเทวทูตจางกับขุนพลรักษาโรคแซ่จางอยู่คนละรายการ แม้แหล่งออนไลน์บางแห่งจะรวมเข้าด้วยกันและยืมรูปของเทวทูตจางมาใช้
天医院 (เทียนอีย่วน) คืออะไร
คือสำนักแพทย์สวรรค์ในคัมภีร์พิธีกรรมสมัยซ่งถึงหมิง ตำรา《灵宝领教济度金书》(หลิงเป่าหลิ่งเจี้ยว จี้ตู้จินซู) บรรพ 285 บอกว่าอยู่ในวังทิศใต้ แบ่งเป็นสำนักซ้ายรักษาชายและสำนักขวารักษาหญิง และเชิญมารักษาผู้ป่วยหนักที่ไม่มีสิ่งร้ายเป็นเหตุ ส่วนในพิธีโปรดวิญญาณ สำนักนี้รักษาวิญญาณที่ตายด้วยโรคหรือบาดแผลก่อนรับการโปรด หัวหน้าที่มีชื่อในคัมภีร์คือแซ่สวี่ จ้าว เถา หม่า และหวง
จางในพระนามนี้หมายถึงองค์ใด
ยังระบุไม่ได้ ร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามหน้าที่คือ 张元益 ผู้ปราบมารรักษาโรค ร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามบทบาทในพิธีแพทย์สวรรค์คือ 张忠 และร่องรอยที่ใกล้ที่สุดตามการเรียงชื่อคือเทวทูตจาง 张元伯 (จางหยวนปั๋ว) ซึ่งในรายนามหลายฉบับอยู่ติดกับตำแหน่งแพทย์สวรรค์ของแซ่เถาหรือแซ่สวี่ ทำเนียบยุคหลังอาจรวมสองรายการที่อยู่ติดกันเป็นพระนามเดียว แต่ยังไม่มีเอกสารยืนยัน
บทสรุป
五雷天医张元帅 (อู่เหลยเทียนอี จางหยวนซ่วย) เป็นพระนามที่พบในทำเนียบยุคหลัง และยังไม่พบตรงตัวในคัมภีร์ชั้นต้น ในคัมภีร์ ตำแหน่ง 五雷天医 (อู่เหลยเทียนอี) เป็นของทูตแซ่เถา ตำแหน่ง 天医五雷 (เทียนอีอู่เหลย) เป็นของจอมพลแซ่สวี่ จอมพลแพทย์สวรรค์คือแซ่สวี่ จ้าว หม่า และหวง และวรรค 天医攻气治病将 (เทียนอีกงชี่จื้อปิ้งเจี้ยง) ในบทสวดหมายถึงกองขุนพลรักษาโรคทั้งกอง แต่ในระบบเดียวกันนั้นมีแซ่จางอยู่จริงสององค์ คือจางหยวนอี้ผู้ปราบมารรักษาโรคและถือลูกไฟ กับจางจงเทพ 金火天丁 (จินหั่วเทียนติง) ผู้นำคณะแพทย์สวรรค์ในพิธีโปรดวิญญาณ ส่วนการที่ตำแหน่งแพทย์สวรรค์มักอยู่ติดกับชื่อแซ่จางในรายนามหลายฉบับ ก็เป็นอีกเบาะแสหนึ่งว่าพระนามนี้อาจเกิดจากการรวมชื่อในทำเนียบยุคหลัง สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้คือชื่อตัว รูปลักษณ์ และวันสมโภชของท่าน ผมจึงขอวางทุกสายไว้ให้ผู้อ่านเห็นครบ ดีกว่าเลือกเล่าเพียงสายเดียวแล้วบอกว่าเป็นคำตอบครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 ที่มีวรรค 天医攻气治病将 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
- 《道法会元》บรรพ 23 หนังสือถึง 天医五雷许元帅 ในพิธีโปรดวิญญาณหญิงที่ตายเพราะการคลอด (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 73–75 天书雷篆 รายชื่อเทพที่มี 五雷天医陶使者 (道人家)
- 《道法会元》บรรพ 41 แบบหนังสือสายชิงเวยที่มี 天医许赵二元帅 กับ 小翻山张贤圣 (道人家)
- 《道法会元》บรรพ 81 ตำราจอมพลซินที่นำ 混元天医功曹 ลงรักษาผู้ป่วย (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 98 คำบรรยายรูปเทวทูตจาง 张珏 ที่สื่อออนไลน์ยืมไปใช้ (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 150 แบบหนังสือ 牒天医院 ถึง 天医朗灵院 (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 154–155 ตำรา 混元六天如意大法 กองขุนพล 天医攻炁 และขุนพล 张元益 (道人家)
- 《道法会元》บรรพ 195–197 วิชาแพทย์สวรรค์ห้าสายฟ้า จอมพลแพทย์สวรรค์ และรูปลักษณ์ของ 陶公济 (道人家)
- 《道法会元》บรรพ 198 เทพ 金火天丁 แซ่จางชื่อจง ผู้เกิดจากดาวจาง (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 205 พิธีโปรดวิญญาณที่ 金火天丁 นำคณะแพทย์สวรรค์ (识典古籍)
- 《道法会元》บรรพ 248 ยันต์รักษาโรคและรูปลักษณ์ของ 天医五雷总管许元帅先定 (识典古籍)
- 《太上三洞神咒》บรรพ 4 บทเรียก 召小翻山张贤圣咒 ที่ออกชื่อ 元益将帅 (道人家)
- 《三天秘法》ตอน 天医召合 เรียกจอมพลแพทย์สวรรค์แซ่จ้าวและแซ่สวี่ (识典古籍)
- 《三天秘法》ตอน 诸将祝遣 จอมพลแปดองค์แห่ง 上清天医院 (识典古籍)
- 《三天秘法》ตอน 诸帅名像 รูปของ 陶公济 ถือน้ำเต้าและกระบี่ (识典古籍)
- 《无上黄箓大斋立成仪》บรรพ 52 รายนาม 神霄妙帅金火张天君 天医赵许二元帅 และ 天医院赵马黄三元帅 (识典古籍)
- 《灵宝领教济度金书》บรรพ 285 สำนักแพทย์สวรรค์ในวังทิศใต้ ซ้ายรักษาชาย ขวารักษาหญิง (识典古籍)
- 《灵宝领教济度金书》บรรพ 260 รายชื่อเจ้าหน้าที่รักษาโรคที่มี 三五功曹张德进 (识典古籍)
- 《上清灵宝大法》บรรพ 55 อาคาร 天医院荡秽所 ในพิธีโปรดวิญญาณ (คลังข้อความ Kanripo)
- 《灵宝玉鉴》บรรพ 32 บท 建天医院 และการแบ่งงานแพทย์ตามห้าธาตุ (คลังข้อความ Kanripo)
- 《北帝伏魔经法建坛仪》 ตำแหน่ง 天医院总管许仙定 และ 天医火云擒龙都统赵公明 (识典古籍)
- 《玉清赞化九天演政心印宝忏》ใน 道藏辑要 ตำแหน่ง 五雷总管天医使者许大天君 (คลังข้อความ Kanripo)
- 《忏法大观》ใน 道藏辑要 บทสวด 上清天医许陶相宰救苦济世宝忏 (คลังข้อความ Kanripo)
- 《法海遗珠》บรรพ 44 วิชาจอมพลอิน ที่มียันต์ 天医许元帅符 (识典古籍)
- 《三教源流搜神大全》บรรพ 5 หัวข้อ 张元帅 จางเจี้ยนผู้ดูแลโรคหัดฝีดาษและคุ้มครองเด็ก (วิกิซอร์ซ)
- 《北游记》ฉบับเต็ม ตอนที่ 14 จางเจี้ยนได้เป็น 尽忠张元帅 (วิกิซอร์ซ)
- 《封神演义》ตอนที่ 99 รายนามเทียนจวินกรมสายฟ้าและเทพประจำดาว 天医星 (วิกิซอร์ซ)
- วิกิพีเดียภาษาจีน: 飞天大圣 เทพแพทย์แซ่จางของชาวฮกเกี้ยน
- บทความภาษาจีนเรื่องภาพเทพสายฟ้าสิบสององค์ในตำหนักชินอานเตี้ยน ที่มี 雷霆天医五雷陶天君 (โซ่วหู)
- บทสรรเสริญ 陶帅诰 ใน 玉枢经诰 เรื่องจอมพลเถาผู้ถือบัญชาแพทย์สวรรค์ (เว่ยป๋อ)
- Daoist Iconography Project มหาวิทยาลัยฮาวาย: รายชื่อเทพในภาพม้วนกรมสายฟ้าโคเปนเฮเกนที่มี 陶天君
- สารบัญสมุดยันต์《道教三十六帅宝符》ที่ใช้พระนาม 五雷天医张元帅 (ร้านหนังสือเก่าออนไลน์)
- บทความร่วมสมัยเรื่องยันต์สามสิบหกจอมพล ที่ให้ใช้ยันต์แพทย์สวรรค์ควบคู่กับการรักษา (เว็บไซต์คติชน)
- สถาบันเต๋าสายเจิ้งอีในสิงคโปร์: รายชื่อปรมาจารย์แพทย์ในพิธีแพทย์สวรรค์ (แหล่งยุคปัจจุบัน)
