เทพเจ้าสายฟ้า 南极乌旸吴元帅 (หนานจี๋อูหยาง อู๋หยวนซ่วย)

ในคัมภีร์《道法会元》(แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน — ประมวลวิชาเต๋า) มีอยู่บรรพหนึ่งที่ทั้งบรรพเป็นวิชารักษาไข้ด้วยไฟ ใช้ไฟขับเหงื่อ ใช้น้ำแข็งดับไข้ร้อน และมีขุนพลประธานเป็นแม่ทัพหน้าเขียว ผมแดง ถือธงดำกับกระบี่ไฟ ขี่มังกรไฟ แม่ทัพองค์นั้นคือเทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 22 ในชุดนี้ 南极乌旸吴元帅 (แต้จิ๋ว นั่งเก๊กโอวเอี๊ยง โง้วง้วนโซ่ย / จีนกลาง หนานจี๋อูหยาง อู๋หยวนซ่วย — จอมพลแซ่อู๋ผู้เป็นไฟอาทิตย์แห่งขั้วใต้) ที่ทำเนียบเรียกว่าแม่ทัพอู๋ ในบทความนี้ผมขอเรียกท่านว่าจอมพลอู๋ องค์นี้ต่างจากหลายองค์ก่อนหน้า เพราะมีคัมภีร์ประจำตัวทั้งบรรพ ผมจึงเล่าได้ละเอียดว่าคัมภีร์บรรยายรูปท่านอย่างไร ท่านมีใครเป็นลูกทัพ และพิธีรักษาโรคในตำราของท่านเป็นอย่างไรครับ

ข้อมูลสำคัญของจอมพลอู๋

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	南极乌旸吴元帅 (Nánjí Wūyáng Wú Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	หนานจี๋อูหยาง อู๋หยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	นั่งเก๊กโอวเอี๊ยง โง้วง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว nang5 gêg8 ou1 iang5 ghou5 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ แซ่ 吴 (ghou5) ต่างจากแซ่ 伍 (ngou2) ของจอมพลองค์ที่ 20 แม้ภาษาไทยจะถอดเป็น "โง้ว" ใกล้กัน
ชื่ออื่น	吴明达 · 乌旸大将 · 乌旸使者 · 火铃上将 · 吴将军 (ทั้งหมดอยู่ในบรรพ 121)
สังกัด	กองไฟแห่งวังทิศใต้ (南宫火府) ประจำถ้ำเปลวแดง (赤炎洞) คำสั่งในตำราอ้างอำนาจของ 南极火铃帝君
ตำแหน่ง/หน้าที่	ขุนพลประธานของวิชาไฟรักษาโรค ขับไข้ตามฤดู ไข้ร้อน ปวดศีรษะ และผีโรคระบาด
ของถือ/พาหนะ	ธงดำมีอักษรภาพ ☲ (离) · กระบี่ไฟ · ขี่มังกรไฟ
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	หน้าแบบเทพไฟวาบ (欻火相) กายสีเขียว ผมแดง มีเขาเนื้อ คาดผ้าเหลืองที่หน้าผาก ไฟพวยพุ่งทั่วร่าง
วันสมโภช	ยังไม่พบในแหล่งที่ตรวจสอบได้
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 121 (คัมภีร์ประจำตัว) · ในทำเนียบสมุดยันต์สามสิบหกจอมพลยุคหลัง · ไม่พบใน 雷霆总诰 และ 搜神大全

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 南极乌旸吴元帅 ทีละคำ

พระนามเต็มในรูปนี้ผมพบในทำเนียบยุคหลัง เช่นสารบัญของสมุดยันต์《道教三十六帅宝符》ที่ขายกันในจีนปัจจุบัน ซึ่งวางท่านไว้เป็นลำดับที่ 16 ของชุดนั้น และให้หน้าที่ยันต์ว่า 「祛病、避邪、祈福、封禁、行驱」 คือขจัดโรค หลบสิ่งร้าย ขอพร ปิดผนึก และขับไล่ แต่ทุกคำในพระนามย้อนกลับไปหาคัมภีร์บรรพ 121 ได้

南极 (หนานจี๋) แปลว่าขั้วใต้ ในบรรพ 121 คำสั่งปิดท้ายคาถาเกือบทุกบทอ้างอำนาจของ 南极火铃帝君 (แต้จิ๋ว นั่งเก๊กห้วยเลงตี่กุง / จีนกลาง หนานจี๋หั่วหลิงตี้จวิน — จักรพรรดิกระดิ่งไฟแห่งขั้วใต้) เช่น 「急急如南极火铃帝君律令」 คำว่า 南极 ในพระนามจึงน่าจะมาจากสายบังคับบัญชานี้ ส่วนนี้เป็นการอนุมานของผมจากตัวบทครับ

乌旸 (อูหยาง) อักษร 乌 แปลว่าอีกาหรือสีดำ ในตำนานจีนดวงอาทิตย์มีอีกาทองอาศัยอยู่ ส่วน 旸 แปลว่าแสงอาทิตย์ขึ้น สองคำรวมกันจึงชี้ไปที่ไฟของดวงอาทิตย์ ในบรรพ 121 คาถาขับเหงื่อก็มีวรรค 「内有三乌，飞烟赫奕」 คือภายในมีอีกาสามตัว ควันไฟลอยเจิดจ้า คัมภีร์ใช้คำนี้เป็นทั้งชื่อวิชา 乌旸雷师 และเป็นสมญาของท่าน คือ 乌旸大将 และ 乌旸使者

吴 (อู๋) คือแซ่ ชื่อตัวในคัมภีร์คือ 明达 รวมเป็น 吴明达 (แต้จิ๋ว โง้วเม้งตั๊ก / จีนกลาง อู๋หมิงต๋า) แซ่ 吴 นี้คนละอักษรกับแซ่ 伍 ของจอมพลอู่ 沧海涌潮伍元帅 องค์ที่ 20

元帅 (หยวนซ่วย) แปลว่าจอมพล บรรพ 121 เรียกท่านว่า 吴元帅 ตรง ๆ จึงไม่ใช่ยศที่ทำเนียบยุคหลังเติมให้ แต่ในบทเดียวกันก็เรียกท่านหลายแบบ ทั้ง 上将 (แม่ทัพเอก) 大将 (แม่ทัพใหญ่) 使者 (ทูต) และ 吴将军 (แม่ทัพอู๋)

คัมภีร์ประจำตัว: 道法会元 บรรพ 121

บรรพ 121 ของ《道法会元》ทั้งบรรพมีชื่อว่า 南宫火府乌旸雷师秘法 (แต้จิ๋ว นั่งเก็งห้วยหู้ โอวเอี๊ยงลุ่ยซือปี่ฮวก / จีนกลาง หนานกงหั่วฝู่ อูหยางเหลยซือมี่ฝ่า — วิชาลับของครูสายฟ้าอูหยางแห่งกองไฟวังทิศใต้) บรรทัดแรกบอกว่าผู้เป็นประธานของวิชาคือ 「祖师乌旸雷师吴真君」 คือปรมาจารย์ครูสายฟ้าอูหยาง เทพแซ่อู๋ จากนั้นจึงเป็นทำเนียบแม่ทัพ ซึ่งขึ้นต้นด้วยตำแหน่งเต็มของจอมพลอู๋ว่า

「南宫火府赤炎洞主乌旸雷师流金火铃上将吴元帅明达」

แปลได้ว่า จอมพลอู๋หมิงต๋า แม่ทัพเอกกระดิ่งไฟทองหลอม ครูสายฟ้าอูหยาง เจ้าถ้ำเปลวแดงแห่งกองไฟวังทิศใต้ ตัวบทไม่ได้บอกชัดว่า 吴真君 ผู้เป็นปรมาจารย์กับ 吴元帅 ผู้เป็นแม่ทัพเป็นองค์เดียวกันหรือไม่ แต่ทั้งสองใช้คำว่า 乌旸雷师 ร่วมกัน

หลังทำเนียบแม่ทัพ บรรพนี้เรียงเนื้อหาตามลำดับพิธีจริง ได้แก่ การอัญเชิญ คาถาสั่งแม่ทัพเผาสิ่งร้าย ยันต์สามไฟ คาถาส่งยันต์ คาถาเสกน้ำ คาถาขับเหงื่อ คาถาลดไข้ ยันต์สระน้ำแข็ง ยันต์และวิธีหยุดปวดศีรษะ การใช้พัดปัดโรค การเข้าบ้านที่มีโรคระบาด ยันต์ตัดโรคระบาด ยันต์รวมห้าอสุนีบาต ยันต์พัดเหล็ก ยันต์ลดไข้ร้อน และยันต์ขับโรคระบาด ทั้งบรรพจึงเป็นตำราไฟรักษาโรคที่มีจอมพลอู๋เป็นผู้ลงมือหลัก

รูปลักษณ์ของจอมพลอู๋ตามคัมภีร์

ต่อจากตำแหน่งเต็ม บรรพ 121 บรรยายรูปท่านไว้ว่า

「欻火相，青身，赤发肉角，黄抹额，左手皂旗，旗上有离卦，右手仗火剑，驾火龙，徧身出火，赫奕可畏」

แปลว่า หน้าแบบเทพไฟวาบ กายสีเขียว ผมแดง มีเขาเนื้อ คาดผ้าเหลืองที่หน้าผาก มือซ้ายถือธงดำ บนธงมีอักษรภาพ 离 มือขวาถือกระบี่ไฟ ขี่มังกรไฟ ไฟพวยพุ่งทั่วร่าง เจิดจ้าน่าเกรงขาม

คำว่า 欻火 (แต้จิ๋ว ฮุห้วย / จีนกลาง ซวีหั่ว — ไฟวาบฉับพลัน) เป็นสมญาเก่าของเทพสายฟ้าเติ้งป๋อเวิน บรรพ 57 ของคัมภีร์เดียวกันเรียกท่านว่า 欻火大神 ผู้อ่านที่อยากรู้จักเทพองค์นั้นอ่านต่อได้ที่เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 30 จอมพลเติ้ง คำว่า 欻火相 ในรูปของจอมพลอู๋จึงน่าจะหมายถึงหน้าตาแบบเดียวกับเทพเติ้ง คือหน้าเขียว ปากแหลมคล้ายนก ส่วนอักษรภาพ 离 (☲) คือหนึ่งในแปดอักษรภาพของคัมภีร์อี้จิง หมายถึงไฟและทิศใต้ ตรงกับฐานะเจ้าถ้ำเปลวแดงแห่งทิศใต้พอดี

ภาพปกของบทความนี้เป็นภาพประกอบเชิงศิลป์ที่วาดตามคำบรรยายนี้ คือหน้าเขียว จมูกงุ้มคล้ายจะงอยปาก มีเขา ผมแดง คาดผ้าเหลือง ถือกระบี่ไฟ และธงดำที่มีขีดสีทองเป็นรูป ☲ มีมังกรไฟอยู่เบื้องหลัง ภาพนี้ไม่ใช่รูปเคารพของศาลเจ้าแห่งใด

กองทัพร้อนและเย็นของจอมพลอู๋

สิ่งที่ทำให้บรรพนี้น่าสนใจคือทำเนียบแม่ทัพใต้บัญชาของจอมพลอู๋ มีทั้งฝ่ายไฟและฝ่ายน้ำแข็ง เพราะการรักษาไข้ต้องทั้งขับพิษด้วยความร้อนและดับไข้ด้วยความเย็น ผมขอยกเฉพาะองค์ที่คัมภีร์บรรยายไว้ชัด

ฝ่ายไฟ

• 上部火轮神将宋元帅无忌 แม่ทัพกงล้อไฟชั้นบน หัวม้า กายมนุษย์ มือซ้ายถือกระบวยไฟ มือขวาถือพัดใบกล้วยที่มีไฟพุ่งออก ขี่หงส์ไฟ องค์นี้คือซ่งอู๋จี้ เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 25 ในชุดนี้
• 中部 และ 下部火轮神将 คือหลิวเหยียนเจิน และหลิวเจ๋อเซียน แม่ทัพกงล้อไฟชั้นกลางและชั้นล่าง รูปแบบขุนนางดาว มีไฟทั่วร่าง ถือกระบี่ไฟ
• 流金火铃大将杨元帅昌年 แม่ทัพกระดิ่งไฟทองหลอม หลังแบกกลองไฟที่มีกระดิ่งไฟสิบสองใบ
• 大猪头使者刘居安 ทูตหัวหมู สะพายถุงลม เป่าเปลวไฟออกมา
• 发汗判官田文用 ขุนนางผู้ทำให้เหงื่อออก หน้าเขียว ถือสมุดไฟกับพู่กันไฟ
• 凉汗使者耿直 ทูตเหงื่อเย็น หน้าแดง ถือมีดไฟ
• 治病功曹贾道隆 ขุนนางผู้รักษาโรค มือหนึ่งถือน้ำเต้า อีกมือถือกระบี่ไฟ
• 霹雳火光大将徐利贞 แม่ทัพแสงไฟฟ้าผ่า ถือค้อนทองและสว่านทอง ดวงตามีแสงไฟที่มีผีสายฟ้าห้าตน
• 掷火万里神王刘有年 ราชาผู้ขว้างไฟไกลหมื่นลี้ หน้าแดง สามตา

ฝ่ายน้ำแข็ง

• 冰池大将李存真 แม่ทัพสระน้ำแข็ง คัมภีร์บรรยายว่ารูปคล้ายเทพเสวียนตี้ ปล่อยผม เสื้อดำ เกราะทอง มือขวาถือกระบี่ไฟ มือซ้ายชูภูเขาน้ำแข็ง เข็นกงล้อน้ำแข็งมาจากทิศเหนือ องค์นี้คือหลี่ฉุนเจิน เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 34
• 冰池使者刘友华 ทูตสระน้ำแข็ง หน้าดำ สามตา มือหนึ่งถือถุงลม อีกมือถือก้อนหิมะ เหยียบกงล้อน้ำแข็ง

ท้ายทำเนียบยังมีเทพไฟอีกจำนวนมาก เช่น แม่ทัพปิ่งติง (丙丁) ซึ่งเป็นธาตุไฟ ราชาคาบไฟ ราชาพ่นไฟ และผู้คุมคุกสวรรค์คุกบาดาล ที่ผมเห็นว่าสำคัญคือ เทพเจ้าสายฟ้าสามองค์ในชุดนี้ คือองค์ที่ 22, 25 และ 34 อยู่ในตำราเดียวกัน โดยจอมพลอู๋เป็นผู้บังคับบัญชาของอีกสององค์

การอัญเชิญจอมพลอู๋ในคัมภีร์

ส่วนนี้ผมเล่าเพื่อให้เห็นว่าคัมภีร์มองท่านอย่างไร ไม่ใช่คู่มือให้ทำตาม เพราะวิชาแบบนี้ต้องเรียนกับอาจารย์ในสายโดยตรง

ตามบรรพ 121 ผู้ประกอบพิธีนึกภาพตนเป็นเทพประจำชะตา แล้วเป่าลมหายใจเข้าไปในถ้ำเปลวแดงทางทิศใต้ เห็นจอมพลอู๋อยู่กลางเปลวไฟ แล้วกล่าวเชิญว่า 「谨请南方火府赤炎洞主乌旸雷师南极火铃帝君流金火铃上将吴元帅，疾速现真形，助吾救生灵」 คือขอเชิญจอมพลอู๋ปรากฏร่างจริงโดยเร็ว มาช่วยเราช่วยชีวิตสรรพสัตว์ อีกวรรคหนึ่งเรียกชื่อตรง ๆ ว่า 「乌旸大将吴明达降现真形」

จากนั้นให้หันไปทางทิศใต้ สูดลมไฟเข้าหนึ่งครั้ง เห็นจอมพลพาไฟก้อนใหญ่มาเบื้องหน้า แล้วใช้ใจเขียนอักษร 烜 (แสงไฟเจิดจ้า) ลงที่หัวใจ ส่งออกทางตาซ้ายไปกระทบท่าน จนเห็นร่างจริงของท่านรอรับคำสั่งอยู่ที่แท่น

คาถาสั่งท่านเผาสิ่งร้ายขึ้นต้นด้วยวรรคที่มีจังหวะติดหูว่า 「乌旸汝吸铁，南方赤凤血。一吸入符中，神愁鬼脑裂」 คืออูหยางเอ๋ย เจ้าดูดเหล็ก ดูดเลือดหงส์แดงแห่งทิศใต้ สูดครั้งเดียวเข้าสู่ยันต์ เทพก็หวั่น ผีก็สมองแตก ส่วนคาถาส่งยันต์สั้นเพียงสี่วรรคว่า 「大道有神，号曰火铃。乌旸上将，执符奉行」 คือในมรรคามีเทพนามว่ากระดิ่งไฟ แม่ทัพเอกอูหยางถือยันต์ไปปฏิบัติ

พิธีรักษาไข้ด้วยไฟและน้ำแข็ง

ก่อนอ่านส่วนนี้ ผมขอย้ำว่านี่คือการเล่าตัวบทพิธีกรรมโบราณ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้ที่เจ็บป่วยควรพบแพทย์ครับ

ไฟขับพิษ ขับเหงื่อ หลังเสกน้ำให้ผู้ป่วยดื่ม ตำราให้นึกภาพแสงจากทิศใต้ครอบผู้ป่วย แล้ว 「吴将军把皂旗，仗火剑，搜还四方鬼物，赴火司」 คือแม่ทัพอู๋ถือธงดำ ถือกระบี่ไฟ ไล่ต้อนสิ่งร้ายทั่วสี่ทิศไปส่งกองไฟ จากนั้นใช้คาถาขับเหงื่อ แล้วนึกภาพจอมพลนำขุนนางผู้ทำให้เหงื่อออก ขี่ไฟเผาไปทั่วร่างผู้ป่วย ไล่พิษร้ายให้ออกมาเป็นเหงื่อตามรูขุมขน ตำราใช้ภาพของไฟภายนอกอธิบายการขับเหงื่อลดไข้ ซึ่งเป็นภาษาที่คนสมัยก่อนเข้าใจ

น้ำแข็งดับไข้ร้อน คาถาลดไข้ขึ้นต้นว่า 「北方玄天，杳杳泉源。冰池大将，速降吾前。潮热邪鬼，押赴探渊」 คือฟ้าดำทิศเหนือ ต้นน้ำลึกลับ แม่ทัพสระน้ำแข็งจงลงมาตรงหน้าเรา คุมผีไข้ร้อนไปยังห้วงลึก ยันต์ลดไข้ร้อนท้ายบรรพยังให้นึกภาพแม่ทัพอู๋นำ 「主水使者李存真」 ทูตผู้ดูแลน้ำ กับกองทัพน้ำลงมาจากทิศตะวันตกเฉียงเหนือ โปรยน้ำค้างแข็งและหิมะ แช่แข็งผีไข้ร้อน และนึกภาพให้ผู้ป่วยกลายเป็นภูเขาหิมะ นี่คือเหตุที่ผมเรียกว่ากองทัพร้อนและเย็น แม่ทัพไฟเป็นผู้สั่งทัพน้ำแข็งด้วยตัวเอง

หยุดปวดศีรษะ ตำรามียันต์สามไฟสำหรับผู้ป่วยไข้ระบาดที่ปวดศีรษะ ให้เขียนยันต์สองแผ่น ปั้นเป็นก้อนแล้ววางในหูผู้ป่วย 「作丸入病人耳中」 และมีวิธีใช้สองมือกดขมับทั้งสองข้างพร้อมบริกรรมว่า 「隔州隔县住，隔河隔海住……头痛立要住」 คือข้ามเมืองก็หยุด ข้ามแม่น้ำข้ามทะเลก็หยุด อาการปวดศีรษะต้องหยุดทันที ถ้ายังไม่หยุด ให้ใช้เงินกระดาษห้าสีวนเหนือศีรษะผู้ป่วย มอบให้ทูตผู้นำไข้และปวดศีรษะ ขอให้ปล่อยผู้ป่วยแล้วไปที่อื่น

พัดปัดโรค อีกพิธีหนึ่งให้หันไปทางทิศตะวันออก สูดลมไฟเก้าแฉกของดวงอาทิตย์เป่าใส่พัด แล้วพัดพร้อมคาถา 「太上扇子清，扇散百邪精。吾今才一扇，病患立安宁」 คือพัดของไท่ซั่งใสสะอาด พัดไล่สิ่งร้ายร้อยอย่าง พัดเพียงครั้งเดียว ผู้ป่วยก็สงบ ท้ายบรรพยังมียันต์พัดเหล็ก (铁扇符) ที่บรรยายว่าพัดภูเขาภูเขาก็ถล่ม พัดคนคนก็อายุยืน พัดผีผีก็ดับ

เข้าบ้านที่มีโรคระบาด ตำราให้นึกภาพตนเป็นทูตอูหยาง นำทัพลงไปที่บ้านผู้ป่วย เปลี่ยนบ้านนั้นให้เป็นตำหนักทองหยก แล้วจึงเข้าห้องผู้ป่วย มีข้อความหนึ่งที่ผมชอบมาก คือให้ผลักประตูหน้าและหลังให้เปิด 「放一走路与瘟鬼，不可关杀」 คือเปิดทางหนีให้ผีโรคระบาด ห้ามปิดขังฆ่า ตำราไฟที่ดูดุดันที่สุดบรรพหนึ่ง กลับสอนให้ไล่ออกไป ไม่ใช่ตามล้างผลาญ จากนั้นจึงต้มกิ่งท้อ เผายันต์อูหยางลงในน้ำให้ผู้ป่วยดื่ม แล้วเชิญ 「火铃上将吴明达」 นำแม่ทัพกงล้อไฟทั้งสามชั้น เข้าไปค้นพิษร้ายในอวัยวะทั้งห้าและหกของผู้ป่วย

ในยันต์ตัดโรคระบาดตอนท้ายบรรพ ยังมีวรรค 「六甲六丁追捉妖精」 ซึ่งผู้อ่านที่สนใจหกเจี่ยหกติงอ่านต่อได้ที่เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 17 และวรรค 「天蓬三十六将威力镇断乾坤」 ที่อ้างถึงสามสิบหกขุนพลของเทียนเผิง ซึ่งผมเล่าเรื่องเทียนเผิงไว้ในบทความจอมพลอิ่นองค์ที่ 21 นอกจากนั้นคาถาเผาสิ่งร้ายยังเชิญ 「南方火德荧惑星君」 คือเทพดาวอังคารผู้เป็นเจ้าแห่งไฟทิศใต้ ผู้อ่านที่อยากรู้จักเทพองค์นี้อ่านได้ที่บทความเทพเจ้าไฟฮั่วเต๋อซิงจวิน

ร่องรอยในบรรพอื่น: อูหยางจวินและจอมพลเฮ่า

นอกจากบรรพ 121 ผมพบร่องรอยที่น่าจะเกี่ยวข้องในบรรพ 81 ซึ่งเป็นวิชาของจอมพลซิน เทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 2 ชื่อ 负风猛吏辛天君大法 ในบรรพนั้นมีคาถาน้ำยันต์ชื่อ 乌阳符水 ที่ใช้อักษร 阳 แทน 旸 เนื้อความว่า 「帝𠡠南方赤凤将，丹天世界乌阳君。手持火轮出天门，万病随符急急住」 คือพระบัญชาถึงแม่ทัพหงส์แดงแห่งทิศใต้ อูหยางจวินแห่งโลกฟ้าแดง ถือกงล้อไฟออกประตูฟ้า โรคนับหมื่นจงหยุดตามยันต์ และยังมีวรรค 「乌阳乌阳汝吸铁」 ซึ่งแทบจะเป็นคาถาเดียวกับในบรรพ 121

บรรพ 81 ยังเชิญแม่ทัพชุดหนึ่งว่า 「离宫赤烟主将昊元帅，火铃宋将军」 คือจอมพลเฮ่า แม่ทัพประธานควันแดงแห่งวังไฟ และแม่ทัพซ่งแห่งกระดิ่งไฟ ตำแหน่ง 赤烟主将 ใกล้กับ 赤炎洞主 ของจอมพลอู๋มาก และมีแม่ทัพซ่งอยู่ถัดไปเหมือนกัน แต่แซ่เขียนเป็น 昊 ไม่ใช่ 吴 ผมจึงสันนิษฐานได้เพียงว่าอาจเป็นองค์เดียวกันที่อักษรคลาดเคลื่อน ยังยืนยันไม่ได้ครับ

ส่วนบทสวด《雷霆总诰》(แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า — บทสวดรวมเทพกรมสายฟ้า) และหนังสือ《三教源流搜神大全》ผมตรวจแล้วไม่พบชื่อจอมพลอู๋

ชื่อที่มักสับสน

• จอมพลอู่ องค์ที่ 20: แซ่ 伍 คืออู่จื่อซวี เทพคลื่น คนละองค์กับจอมพลอู๋ แม้ภาษาแต้จิ๋วไทยอาจถอดเป็นเสียง "โง้ว" ใกล้กัน จึงควรดูอักษรจีนหรือพินอินแต้จิ๋วประกอบ (吴 ghou5 กับ 伍 ngou2)
• 吴宛 ขุนพลของจอมพลจ้าว: 吴宛 (แต้จิ๋ว โง้วอ้วง / จีนกลาง อู๋หว่าน) เป็นหนึ่งในแปดขุนพลราชาในตำราของจอมพลจ้าวกงหมิง องค์ที่ 11 บรรพ 232 ให้ถือหอกเหล็ก บรรพ 234 ถึงกับมีหัวข้อ 「吴元帅符」 ที่ระบุว่าชื่อตัวคือ 宛 และถือโซ่เหล็กจับคนร้าย จึงเป็นจอมพลแซ่อู๋อีกองค์หนึ่งที่ไม่ใช่องค์นี้
• 吴明远 ในทำเนียบสามสิบหกเทียนเจี้ยง: รายชื่อสามสิบหกขุนพลสวรรค์ที่สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีนเผยแพร่ และทำเนียบในไต้หวัน มีชื่อ 吴明远 (แต้จิ๋ว โง้วเม้งเอี้ยง / จีนกลาง อู๋หมิงหย่วน) ต่างจาก 吴明达 เพียงอักษรเดียว ผมยังไม่พบหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกันหรือไม่
• จอมพลเฮ่า ในบรรพ 81: แซ่ 昊 อาจเป็นองค์เดียวกันที่เขียนคลาด แต่ยังยืนยันไม่ได้ ดังที่เล่าไว้ข้างบน
• 吴真君 ปรมาจารย์ของวิชา: ในบรรพ 121 เป็นประธานของวิชา ส่วนจอมพลอู๋เป็นแม่ทัพ ตัวบทไม่ได้บอกว่าเป็นองค์เดียวกัน

มุมมองของผมต่อจอมพลอู๋

สำหรับผม จอมพลอู๋เป็นภาพที่ชัดที่สุดภาพหนึ่งว่า เทพสายฟ้าในคัมภีร์ไม่ได้มีไว้ลงโทษอย่างเดียว ทั้งบรรพ 121 ใช้ไฟ ใช้น้ำแข็ง ใช้พัด ใช้น้ำยันต์ เพื่อให้คนป่วยหายจากไข้ คำเชิญท่านก็จบด้วย 「助吾救生灵」 คือช่วยเราช่วยชีวิต และในห้องผู้ป่วย ตำรายังสั่งให้เปิดประตูให้ผีโรคระบาดมีทางออก ไม่ต้องปิดขังฆ่า ผมคิดว่านี่คือความเมตตาที่ซ่อนอยู่ในวิชาที่ดูดุดัน

มีอีกวรรคหนึ่งในบทเสกร่างผู้ป่วยหลังขับโรค ที่บอกว่าผู้ป่วย 「汝为太上之子，玄皇之孙」 คือเจ้าเป็นบุตรของไท่ซั่ง เป็นหลานของเสวียนหวง คำว่า 玄皇 ในวรรคนี้เป็นชื่อเดียวกับสายวิชายันต์ 玄皇教 ที่ผมเรียน แต่ผมไม่พบหลักฐานว่าสองอย่างนี้เกี่ยวข้องกัน จึงไม่ขอโยงเอง ในฐานะคนที่นับถือมหาเทพสายฟ้า ผมเพียงอยากบันทึกไว้ว่าตำราไฟบรรพนี้เรียกผู้ป่วยว่าเป็นลูกหลานของเทพ ก่อนจะส่งเขากลับไปใช้ชีวิตครับ

คำถามที่พบบ่อย

南极乌旸吴元帅 คือใคร

คือจอมพลอู๋ มีชื่อในคัมภีร์ว่า 吴明达 เป็นขุนพลประธานของวิชา 南宫火府乌旸雷师秘法 ใน《道法会元》บรรพ 121 ตำแหน่งเต็มคือแม่ทัพเอกกระดิ่งไฟทองหลอม ครูสายฟ้าอูหยาง เจ้าถ้ำเปลวแดงแห่งกองไฟวังทิศใต้ ทำเนียบยุคหลังนับท่านเป็นหนึ่งในสามสิบหกจอมพลสายฟ้า

จอมพลอู๋มีรูปลักษณ์อย่างไร

บรรพ 121 บรรยายว่ามีหน้าแบบเทพไฟวาบ กายสีเขียว ผมแดง มีเขาเนื้อ คาดผ้าเหลืองที่หน้าผาก มือซ้ายถือธงดำที่มีอักษรภาพ 离 มือขวาถือกระบี่ไฟ ขี่มังกรไฟ และมีไฟพวยพุ่งทั่วร่าง

จอมพลอู๋มีหน้าที่อะไรในคัมภีร์

หน้าที่หลักคือรักษาไข้และขับโรคระบาด ตำราให้ท่านถือธงดำและกระบี่ไฟไล่สิ่งร้ายไปส่งกองไฟ นำขุนนางผู้ทำให้เหงื่อออกขับพิษ สั่งแม่ทัพสระน้ำแข็งดับไข้ร้อน และนำแม่ทัพกงล้อไฟทั้งสามชั้นเข้าไปค้นพิษในร่างผู้ป่วย

จอมพลอู๋เกี่ยวข้องกับซ่งอู๋จี้และหลี่ฉุนเจินอย่างไร

ทั้งสององค์เป็นแม่ทัพใต้บัญชาของจอมพลอู๋ในบรรพ 121 ซ่งอู๋จี้คือแม่ทัพกงล้อไฟชั้นบน หัวม้า ถือกระบวยไฟและพัดใบกล้วย ส่วนหลี่ฉุนเจินคือแม่ทัพสระน้ำแข็ง ชูภูเขาน้ำแข็งและเข็นกงล้อน้ำแข็งมาจากทิศเหนือ ในชุดนี้ทั้งสองเป็นเทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 25 และ 34

จอมพลอู๋กับจอมพลอู่องค์ที่ 20 เป็นองค์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ จอมพลอู๋แซ่ 吴 ชื่อ 吴明达 เป็นแม่ทัพไฟผู้รักษาโรค ส่วนจอมพลอู่องค์ที่ 20 แซ่ 伍 คืออู่จื่อซวี เทพคลื่นแห่งแม่น้ำเฉียนถัง ทั้งสองต่างกันทั้งอักษร คัมภีร์ และบทบาท

บทสรุป

南极乌旸吴元帅 เป็นหนึ่งในไม่กี่องค์ของชุดนี้ที่มีคัมภีร์ประจำตัวทั้งบรรพ ใน《道法会元》บรรพ 121 ท่านคือ 吴明达 แม่ทัพไฟหน้าเขียว ผมแดง ถือธงดำที่มีอักษรภาพ 离 กับกระบี่ไฟ ขี่มังกรไฟ เป็นผู้บังคับบัญชากองทัพทั้งร้อนและเย็น ซึ่งรวมถึงเทพเจ้าสายฟ้าองค์ที่ 25 และ 34 และทำหน้าที่รักษาไข้ ปวดศีรษะ และโรคระบาด ส่วนที่ยังยืนยันไม่ได้คือ ที่มาของคำว่า 南极 ในพระนาม ซึ่งผมอนุมานจาก 南极火铃帝君 ความสัมพันธ์กับจอมพลเฮ่าในบรรพ 81 และ 吴明远 ในทำเนียบสามสิบหกเทียนเจี้ยง รวมทั้งวันสมโภชที่ผมยังไม่พบ ถ้าจะจำท่านด้วยภาพเดียว ผมขอให้จำแม่ทัพไฟที่ลงมาช่วยคนป่วยให้หายไข้ครับ หากอยากเห็นภาพรวมของทั้งชุด กลับไปอ่านบทนำเทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ ได้ครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《道法会元》บรรพ 121 南宫火府乌旸雷师秘法 ทำเนียบแม่ทัพ รูปลักษณ์ คาถา และพิธีรักษาไข้ (道人家)
• 《道法会元》บรรพ 121 ฉบับ 识典古籍 ที่มีตำแหน่ง 乌旸雷师 และชื่อ 吴明达
• 《道法会元》บรรพ 121 ฉบับอ่านออนไลน์ ที่มีจอมพลอู๋และแม่ทัพสระน้ำแข็ง (中华典藏)
• 《道法会元》บรรพ 81 วิชาของจอมพลซิน ที่มี 乌阳君 และ 昊元帅 (道人家)
• 《道法会元》บรรพ 57 คำอธิบาย 欻火大神 เติ้งป๋อเวิน (道人家)
• 《道法会元》บรรพ 232–240 ตำราจอมพลจ้าวที่มี 吴宛 และหัวข้อ 吴元帅符 (道人家)
• 《史记》บรรพ 28 封禅书 ที่กล่าวถึงซ่งอู๋จี้ในฐานะนักพรตแคว้นเยียน (วิกิซอร์ซ)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 宋毋忌 นักพรตที่ยุคหลังนับเป็นเทพแห่งไฟ
• สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน: ทำเนียบสามสิบหกเทียนเจี้ยงที่มีชื่อ 吴明远
• ทำเนียบสามสิบหกขุนพลในสายเทพเจินอู่ ที่มีชื่อ 吴明远 (玄天上帝研究)
• บทสวด《雷霆总诰》ฉบับเต็ม ที่ไม่มีชื่อจอมพลอู๋ (道教百科)
• สารบัญสมุดยันต์《道教三十六帅宝符》ที่ใช้พระนาม 南极乌旸吴元帅 (古籍屋)