เทพเจ้าสายฟ้า 神威驱邪周元帅 (เสินเวยชูเสีย โจวหยวนซ่วย)

ในบรรดาเทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ มีขุนพลองค์หนึ่งที่อาวุธหลักไม่ใช่ทั้งกระบี่และฟ้าผ่า แต่เป็นลม คัมภีร์เรียกท่านว่าแม่ทัพกงล้อลม ผู้กวาดผีจนไม่เหลือรูป ส่วนนิยายเล่าว่ากงล้อลมของท่านเคยพัด 玄天上帝 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงทีเซี่ยงตี่ / จีนกลาง เสวียนเทียนซั่งตี้ — จักรพรรดิแห่งฟ้าทิศเหนือ) ปลิวไปไกลถึงนอกฟ้าชั้นที่สามสิบสอง ท่านคือ 神威驱邪周元帅 (แต้จิ๋ว ซิ่งอุยคูเซี้ย จิวง้วนโซ่ย / จีนกลาง เสินเวยชูเสีย โจวหยวนซ่วย — จอมพลแซ่โจวผู้มีอานุภาพแห่งเทพ ขับไล่สิ่งชั่วร้าย) ที่ทำเนียบชุดนี้เรียกว่าแม่ทัพโจว (周) ผมขอเตือนไว้ตั้งแต่ต้นว่าท่านเป็นคนละองค์กับแม่ทัพโจว (邹) องค์ที่ 15 แม้ภาษาไทยจะเขียนเหมือนกันก็ตามครับ

ข้อมูลสำคัญของแม่ทัพโจว (周)

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	神威驱邪周元帅 (Shénwēi Qūxié Zhōu Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	เสินเวยชูเสีย โจวหยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	ซิ่งอุยคูเซี้ย จิวง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว sing5 ui1 ku1 sia5 ziu1 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ
ชื่อตัวและสมญาอื่น	周巨夫 (แต้จิ๋ว จิวกื่อฮู / จีนกลาง โจวจวี้ฟู) ใน 道法会元 · 广泽 หรือ 广泽大王 ใน 北游记 · 风轮荡鬼将军 · 风轮周元帅 · 北方风轮荡鬼灭魔周元帅 ในบทสรรเสริญปัจจุบัน
สังกัด	วิชา 混元六天如意大法 ใน 道法会元 บรรพ 155 ซึ่งมีจอมพลหม่าเป็นจอมพลหลัก ส่วนใน 北游记 เป็นขุนพลของเสวียนเทียนซั่งตี้
ตำแหน่ง/หน้าที่	แม่ทัพกงล้อลมผู้กวาดล้างผี ใช้ลมแห่งทิศเหนือกวาดสิ่งชั่วร้ายให้สิ้นรูป ในพิธีปัจจุบันเรียกใช้ในงานชำระมลทิน ขับไล่สิ่งชั่วร้าย และรักษาโรค
ของถือ/พาหนะ	กงล้อลม (风轮) และง้าวใหญ่ (大刀) ใน 北游记 · แส้ทองคู่และกระบี่ไฟในบทสวดปัจจุบัน · ไม่พบพาหนะในแหล่งที่ตรวจ
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	แม่ทัพหน้าเหล็ก กายสูงพันจั้ง บันดาลเมฆพ่นหมอก (道法会元 บรรพ 155) · ผมแดง มีเขี้ยว (北游记) · หน้าสีคราม ผมสีชาด เขี้ยวเงิน ตาโต (บทอัญเชิญปัจจุบัน)
วันสมโภช	บทความบนเว่ยป๋อยุคปัจจุบันระบุวันที่ 16 เดือนอ้าย แต่ไม่พบในคัมภีร์ชั้นต้น
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 155 · 北游记 ตอนที่ 13 และรายชื่อขุนพลท้ายเรื่อง · ไม่พบใน 雷霆总诰 搜神大全 และ 封神演义 · พระนาม 神威驱邪 พบในทำเนียบรายพระนามยุคหลัง

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 神威驱邪周元帅 ทีละคำ

พระนามในทำเนียบชุดนี้เป็นคำยกย่องกับคำบอกหน้าที่ ส่วนชื่อที่บอกตัวตนจริงของท่านคือคำที่ไม่ได้อยู่ในพระนามเลย ผมขออธิบายทั้งสองส่วน

神威 (เสินเวย) แปลว่าอานุภาพแห่งเทพ หรือความเกรียงไกรอันศักดิ์สิทธิ์ เป็นคำยกย่องที่ใช้กับเทพนักรบหลายองค์

驱邪 (ชูเสีย) แปลว่าขับไล่สิ่งชั่วร้าย คำนี้ตรงกับคาถาเรียกท่านในคัมภีร์ที่ว่า 「风轮一荡，鬼无逃形」 คือ "กงล้อลมกวาดครั้งเดียว ผีไม่อาจหนีรอดรูป" ต้องบอกตามตรงว่าผมไม่พบคำนำหน้า 神威驱邪 ครบรูปในคัมภีร์ชั้นต้น พบเฉพาะในทำเนียบรายพระนาม 36 จอมพลยุคหลัง เช่นรายชื่อบนเว็บไซต์วัฒนธรรมเต๋า 天玉宫 ที่ใช้พระนามเดียวกับทำเนียบชุดนี้

周 (โจว) คือแซ่ ชื่อตัวในคัมภีร์คือ 周巨夫 (แต้จิ๋ว จิวกื่อฮู / จีนกลาง โจวจวี้ฟู) ส่วนนิยาย 北游记 ให้ชื่อเดิมว่า 广泽 (แต้จิ๋ว ก้วงเจ๊ก / จีนกลาง กว่างเจ๋อ) ภาษาไทยมักเขียนแซ่ 周 และแซ่ 邹 ว่า "โจว" เหมือนกัน แต่ในภาษาแต้จิ๋ว 周 อ่านว่า ziu1 (จิว) ส่วน 邹 อ่านว่า zou1 (โจว) จึงแยกกันได้ชัดกว่า

元帅 (หยวนซ่วย) คือยศจอมพล

คำสำคัญที่เป็นแก่นของท่านคือ 风轮 (แต้จิ๋ว ฮงลุ้ง / จีนกลาง เฟิงหลุน — กงล้อลม) ทั้งคัมภีร์และนิยายใช้คำนี้เรียกท่าน คาถาในคัมภีร์ขึ้นต้นว่า 「北方有将，号曰风轮」 คือ "ทิศเหนือมีแม่ทัพนามว่ากงล้อลม" และนิยายอธิบายว่าลมของท่านคือ 「北风清气」 คือลมปราณบริสุทธิ์แห่งทิศเหนือ ท่านจึงเป็นเทพนักรบฝ่ายเหนือที่ใช้ลมเป็นอาวุธ

แม่ทัพกงล้อลมในวิชา 混元六天如意大法

หลักฐานชั้นต้นที่ผมพบอยู่ในคัมภีร์《道法会元》บรรพ 155 ตำรา 混元六天如意大法 ซึ่งเป็นวิชาของสายฮุ่นหยวน (混元) ใครอยากเห็นภาพรวมของกรมสายฟ้าก่อน อ่านได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า

ท่านอยู่ตรงไหนในวิชานี้

ตำรานี้มีประธานแท่นคือ 三十三天雷霆大都督青帝辛天君 ซึ่งตรงกับจอมพลซิน องค์ที่ 2 ในชุดของเรา จอมพลหลักคือ 混元主将正一都统辖魁神灵官马元帅 หรือจอมพลหม่า องค์ที่ 5 และรองจอมพลคือ 耿元帅 ถัดมาเป็นบัญชีขุนพลยาว ซึ่งมีชื่อของท่านว่า 「风轮荡鬼将军周巨夫」 คือ "แม่ทัพกงล้อลมผู้กวาดล้างผี โจวจวี้ฟู" ในบัญชีเดียวกันยังมีกลุ่มสิบไท่เป่า (十大太保) ที่มีขุนพลแซ่เวินและแซ่เมิ่ง ซึ่งผมเล่าไว้ในบทของแม่ทัพเมิ่ง องค์ที่ 23

ผมต้องแก้ความเข้าใจผิดข้อหนึ่งตรงนี้ บทความออนไลน์บางแห่งและเอกสารที่ผมใช้อ้างอิงเบื้องต้นตัดวรรคช่วงนี้ว่าแม่ทัพโจวมีหน้าที่ "腾魂倒降，伐魔治病" (ทำให้วิญญาณลงทรง ปราบมาร รักษาโรค) แต่เมื่อเปิดตัวบทฉบับ 识典古籍 จะเห็นว่าบัญชีขุนพลเขียนแบบ "ตำแหน่งตามด้วยชื่อ" ทุกรายการ และวรรคที่ตามมาคือ 「腾魂倒降伐魔治病小翻山张贤圣元益」 ซึ่งเป็นตำแหน่งของขุนพลอีกองค์หนึ่งชื่อ 张贤圣元益 ตำราตอนท้ายยังบรรยายขุนพลองค์นั้นว่า "จับวิญญาณให้ล้มลงหน้าแท่น" ตรงกับคำว่า 腾魂倒降 พอดี หน้าที่ของแม่ทัพโจวในคัมภีร์จึงอยู่ในชื่อตำแหน่งของท่านเอง คือ "กวาดล้างผีด้วยกงล้อลม" ไม่ใช่การให้วิญญาณลงทรง

คาถาเรียกกงล้อลม

ตำรามีคาถาเฉพาะชื่อ 召风轮呪 ซึ่งให้ทั้งรูปลักษณ์และหน้าที่ ผมยกมาเป็นช่วงสั้น ๆ

• 「混沌浩荡，一炁初分。北方有将，号曰风轮」 — "เมื่อความอลหม่านไพศาลเพิ่งแยกเป็นปราณหนึ่ง ทิศเหนือมีแม่ทัพนามว่ากงล้อลม"
• 「身长千丈，铁面将军。兴云吐雾，顷刻而生」 — "กายสูงพันจั้ง เป็นแม่ทัพหน้าเหล็ก บันดาลเมฆพ่นหมอกได้ในพริบตา"
• 「队仗千万，涤荡凶神」 — "มีกองทัพนับพันหมื่น กวาดล้างเทพร้าย"
• 「风轮一荡，鬼无逃形。吾奉帝命，敢不遵承」 — "กงล้อลมกวาดครั้งเดียว ผีไม่อาจหนีรอดรูป ข้ารับบัญชาสวรรค์ ผู้ใดจะกล้าขัด"

คาถาปิดท้ายด้วย 「急急如律令」 ซึ่งเป็นสูตรที่ผมเคยอธิบายไว้ในบทความยันต์จีนและคาถา 急急如律令 คำว่าพันจั้งเป็นภาพเปรียบของความใหญ่โต ไม่ใช่ตัวเลขที่ตั้งใจให้วัดจริง

ยันต์กงล้อลมและลมเหนือที่เข้าประตูลม

ถัดจากคาถาคือยันต์กงล้อลม (风轮符) ซึ่งมีวลีว่า 「北方猛将，速出巽宫」 คือ "แม่ทัพผู้ดุร้ายแห่งทิศเหนือ จงรีบออกจากวังซวิ่น" 「风轮一转，鬼无逃形」 คือ "กงล้อลมหมุนครั้งเดียว ผีไม่อาจหนีรอดรูป" และเรียกชื่อตัวตรง ๆ ว่า 「巨夫巨夫，火速降临」 คือ "จวี้ฟู จวี้ฟู จงรีบเสด็จลงมาโดยเร็ว" คัมภีร์สั่งให้ดึงปราณแสงทองจากประตูสวรรค์ใส่ยันต์

ผมชอบภาพในตำรานี้ตรงที่ลมเหนือต้องพุ่งเข้าทางประตู 巽 ในแปดตรีแกรม ตรีแกรม 巽 คือลม ทิศเหนือคือน้ำและความเย็น ลมเย็นจากทิศเหนือจึงต้องผ่านประตูของลมก่อนจะกลายเป็นอาวุธในมือแม่ทัพ เป็นการผูกเทพเข้ากับระบบปากั้วอย่างมีเหตุผลในแบบของมัน

ประวัติและตำนานของแม่ทัพโจว

คัมภีร์พิธีไม่ได้เล่าประวัติชีวิตของ 周巨夫 เลย มีเพียงชื่อ ตำแหน่ง คาถา และยันต์ เรื่องเล่าทั้งหมดมาจากนิยายและจากสายสืบทอดยุคปัจจุบัน ผมเล่าแยกให้เห็นว่าอะไรมาจากไหน

สำนวน 北游记: ราชาแห่งเขาโต่วเก๋อ

นิยาย《北游记》 (แต้จิ๋ว ปักอิ่วกี่ / จีนกลาง เป่ยโหยวจี้) ของ 余象斗 สมัยหมิง ซึ่งเล่าประวัติเสวียนเทียนซั่งตี้ มีเรื่องของท่านอยู่ในตอน 「祖师收雷田二将」 ซึ่งในฉบับวิกิซอร์ซเป็นตอนที่ 13 เรื่องดำเนินดังนี้

ชายชราชื่อจางวั่น (张万) มาขอให้ปรมาจารย์ช่วยปราบปีศาจในเขาโต่วเก๋อ (斗隔山) ปีศาจตนนี้ไม่ปรากฏรูป แต่เห็นใครมีของดีหรือหญิงงามก็ใช้ลมพัดเข้าถ้ำไปเสีย ปรมาจารย์ยกทัพไปถึงหน้าเขา ก็มีชายผู้หนึ่งออกมาจากถ้ำ 「生得赤发獠牙，用著风轮，手提大刀」 คือ "ผมแดง มีเขี้ยวงอก ใช้กงล้อลม มือถือง้าวใหญ่" สู้กันยี่สิบเพลงแล้วยังไม่แพ้ชนะ ราชากว่างเจ๋อร่ายมนตร์ให้กงล้อลมพัดพายุใหญ่ จนพัดปรมาจารย์ปลิวไปไกลถึงนอกฟ้าชั้นที่สามสิบสอง

ปรมาจารย์ไปตกที่วิหารชื่อ 无生殿 พบนักพรตชื่อชีจ้าว (戚兆) ฉายาเซียนสุ่ยไถ (水台仙人) ท่านเซียนหัวเราะแล้วอธิบายว่า 「此风乃北风清气」 คือ "ลมนี้เป็นลมปราณบริสุทธิ์แห่งทิศเหนือ" ชายผู้นั้นรวบรวมลมนี้ไว้ใช้ทำร้ายคน ถ้าปล่อยให้กระจายไป คนทั้งแผ่นดินจะได้รับความเย็นสบาย แล้วมอบยาเม็ดที่หลอมจากลมและไฟพันกัปให้ วันรุ่งขึ้นปรมาจารย์อมยาไว้ในปากไปท้ารบ กงล้อลมพัดเท่าไรก็ไม่ไหวติง ราชากว่างเจ๋อตกใจจนถูกขุนพลจับได้ ยอมคำนับสวามิภักดิ์ ราชโองการหยกจึงมาถึงว่า 「封广泽为风轮周元帅，随师行道」 คือ "แต่งตั้งกว่างเจ๋อเป็นจอมพลโจวแห่งกงล้อลม ให้ติดตามปรมาจารย์บำเพ็ญมรรค" ในรายชื่อขุนพลท้ายเรื่องก็มีบรรทัด 「广泽封为风轮周元帅」 ยืนยันไว้อีกครั้ง

แซ่โจวมาจากไหน

ข้อสังเกตที่ผมคิดว่าน่าสนใจคือ ในนิยาย ชื่อ 广泽 ไม่ได้มีแซ่โจวติดมาแต่แรก แซ่โจวมาพร้อมตำแหน่ง 风轮周元帅 ตอนได้รับแต่งตั้ง จึงเป็นไปได้ว่าผู้แต่งนิยายหยิบตำแหน่งแม่ทัพกงล้อลมแซ่โจวที่มีอยู่แล้วในสายพิธีกรรม มาผูกกับเรื่องปีศาจที่แต่งขึ้นใหม่ แต่ข้อนี้เป็นการสันนิษฐานของผมเอง ยังไม่มีหลักฐานชี้ขาดว่าฝ่ายใดเกิดก่อน

สายสืบทอดปัจจุบัน: รวมสองสายเข้าด้วยกัน

บทความบนเว่ยป๋อที่เผยแพร่จากมณฑลหูหนานในโอกาสวันสมโภชของท่าน ระบุว่า 「周元帅，讳巨夫」 คือมีชื่อตัวว่าจวี้ฟู ตรงกับคัมภีร์ และบอกว่าวันสมโภชคือวันที่ 16 เดือนอ้าย บทความยกบทสรรเสริญ (周帅宝诰) ที่ใช้ในปัจจุบันซึ่งลงท้ายว่า 「北方风轮，荡鬼灭魔周元帅。混元一炁，雷声广泽天尊」 ผมว่าวรรคนี้น่าสนใจมาก เพราะคำว่า 混元一炁 ชี้กลับไปที่วิชาสายฮุ่นหยวนในคัมภีร์ ส่วนคำว่า 广泽 มาจากนิยาย บทสรรเสริญยุคปัจจุบันจึงรวมสองสายที่แยกกันมาไว้ในพระนามเดียว บทความเดียวกันยังบอกว่าบางสายนับท่านเป็นหนึ่งในสี่จอมพลหน้าพระที่นั่งเสวียนเทียนซั่งตี้ และบางสายนับเป็นหนึ่งในห้าอสุนี แต่ไม่ได้อ้างคัมภีร์ ผมจึงขอบันทึกไว้เป็นคำบอกเล่าของสายสืบทอด

แม่ทัพโจวในคัมภีร์และวรรณกรรม

หลักฐานของแม่ทัพโจวมีไม่มากเท่าขุนพลบางองค์ แต่ชัดเจนในตัว ผมสรุปไว้ดังนี้

• 《道法会元》บรรพ 155: 风轮荡鬼将军周巨夫 ในบัญชีขุนพลของวิชา 混元六天如意大法 พร้อมคาถา 召风轮呪 และยันต์ 风轮符 ที่เรียกชื่อตัว 巨夫
• 《北游记》ตอนที่ 13: เรื่องราชากว่างเจ๋อแห่งเขาโต่วเก๋อ และการแต่งตั้งเป็น 风轮周元帅 รวมทั้งบรรทัดในรายชื่อขุนพลท้ายเรื่อง
• สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน: หน้า "三十六天将" สรุปรายชื่อขุนพลจาก 北游记 ไว้ว่า 风轮周元帅广泽 ส่วนรายชื่อขุนพลประจำดาวกัง 36 ดวงในหน้าเดียวกันมี 周青远 ซึ่งชื่อตัวต่างออกไป
• ไม่พบ: ไม่มีชื่อแม่ทัพโจวในบทสวด《雷霆总诰》 ไม่มีหัวข้อของท่านใน《三教源流搜神大全》 และไม่มีแซ่โจวในยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้าของ《封神演义》ตอนที่ 99

รูปลักษณ์ของแม่ทัพโจว

แหล่งข้อมูลให้ภาพที่สอดคล้องกันในแก่น คือเป็นเทพนักรบฝ่ายเหนือ หน้าดุ ผมแดง ถือกงล้อลม แต่รายละเอียดต่างกันตามแหล่ง

• ตามคัมภีร์ (道法会元 บรรพ 155): แม่ทัพหน้าเหล็ก (铁面) กายสูงพันจั้ง บันดาลเมฆพ่นหมอกรอบตัว คัมภีร์ให้นึกถึงปราณสีน้ำเงินดำจากทิศเหนือ ภาพนี้จึงเป็นโทนสีเข้มและเย็น
• ตามนิยาย (北游记): ผมแดง มีเขี้ยวงอก ใช้กงล้อลม มือถือง้าวใหญ่ ภาพประกอบหัวบทความนี้วาดตามคำบรรยายนี้ผสมกับหน้าเหล็กในคัมภีร์
• ตามบทอัญเชิญปัจจุบัน: บทอัญเชิญที่บทความบนเว่ยป๋อยกมาบรรยายว่า 「面如蓝靛朱砂发，银牙巨目」 คือหน้าสีครามเหมือนสีย้อมคราม ผมสีชาด เขี้ยวเงิน ตาโต และ 「两只金鞭提在手」 คือถือแส้ทองสองเล่ม ส่วนบทสรรเสริญกล่าวถึงกระบี่ไฟที่ชักออกจากฝัก

ไม่มีแหล่งใดบรรยายรูปทรงของกงล้อลม และไม่มีแหล่งใดให้ท่านมีพาหนะ ผมยังไม่พบรูปเคารพของท่านในศาลเจ้าที่ระบุชื่อได้ จึงเทียบความต่างระหว่างท้องถิ่นไม่ได้

บทบาทในพิธีและการบูชา

ขั้นตอนเรียกแม่ทัพในบรรพ 155

คัมภีร์บรรพ 155 ให้ขั้นตอนเรียกแม่ทัพโจวไว้ชัดเจน คือสวดคาถา 召风轮呪 จนจบ แล้วสวดคาถาสั้นที่ขึ้นต้นด้วย 唵吽吽 จากนั้นตำราสั่งว่า 「存北方有青黑炁冲接巽户，用左手握金牌诀诏下，右手握剱诀引吸入于中宫，混合呼出，干前任意役用」 แปลว่า "นึกเห็นปราณสีน้ำเงินดำจากทิศเหนือพุ่งเข้าประตูซวิ่น มือซ้ายทำท่ามือป้ายทองกดลง มือขวาทำท่ามือกระบี่ ดึงปราณเข้าสู่ศูนย์กลางกาย ผสมแล้วเป่าออกไปข้างหน้า จากนั้นใช้งานได้ตามประสงค์" ผมเล่าเพียงโครงตามที่ตีพิมพ์ ไม่ถอดรูปยันต์

ตรงนี้คือหลักเดียวกับที่ผมพบในวิชาของขุนพลหลายองค์ในชุดนี้ คือเทพที่ส่งออกไปต้องผ่านกายของผู้ประกอบพิธีก่อน ปราณจากภายนอกต้องรวมกับปราณภายใน แล้วจึงออกไปทำงาน

การเรียกใช้ในปัจจุบัน

บทความบนเว่ยป๋อระบุว่าในปัจจุบัน มีการเรียกแม่ทัพโจวแพร่หลายในพิธีชำระมลทิน ขับไล่สิ่งชั่วร้าย รักษาโรค กวาดล้างผี และปราบมาร บทสรรเสริญที่ยกมามีวรรคว่า 「风轮鼓动，千邪屏迹。火剑鞘出，万怪灭踪」 คือ "กงล้อลมหมุน สิ่งชั่วร้ายนับพันหลบหาย กระบี่ไฟออกจากฝัก ปีศาจนับหมื่นสิ้นร่องรอย" และ 「随混元以驱疾治病，辅斗司而散祸消灾」 คือ "ติดตามสายฮุ่นหยวนขับโรค ช่วยกรมดาวสลายภัย" ส่วนบทอัญเชิญมีวรรค 「曾授玄帝亲法旨」 คือเคยรับราชโองการจากเสวียนตี้โดยตรง ซึ่งสอดคล้องกับเรื่องใน 北游记

การบูชา

ผมยังไม่พบศาลเจ้าที่ระบุชื่อได้ว่าตั้งแม่ทัพโจวเป็นองค์ประธาน ทั้งในจีน ไต้หวัน และไทย หน้าเว็บที่คัดข้อความจากหนังสือ《玄天上帝全集》ของสำนักพิมพ์ 寸心印经处 ในไต้หวัน จัด 风轮周元帅 ไว้เป็นลำดับที่ 26 ในรายชื่อขุนพลตาม 北游记 แปลว่าผู้ศรัทธาเสวียนเทียนซั่งตี้ในไต้หวันรู้จักท่านในฐานะขุนพลขององค์ท่าน ข้อมูลที่ผมเห็นทำให้เชื่อว่าท่านได้รับการบูชาในฐานะขุนพลบริวาร ทั้งในพิธีของนักพรตและในบริบทของเสวียนเทียนซั่งตี้ มากกว่าเป็นเทพประธานของศาลเฉพาะ วันสมโภชวันที่ 16 เดือนอ้ายก็มาจากบทความบนเว่ยป๋อยุคปัจจุบัน ผมยังไม่พบในคัมภีร์

ชื่อที่มักสับสน

• แม่ทัพโจว (邹) องค์ที่ 15: 雷门灭魔邹元帅 เป็นคนละแซ่และคนละองค์ ภาษาไทยเขียนว่าโจวเหมือนกัน ควรกำกับอักษรจีนทุกครั้ง
• 广泽尊王: เทพที่ชาวหมิ่นหนานนับถือ มีชื่อเดิมว่า 郭忠福 แม้จะมีคำว่า 广泽 เหมือนชื่อเดิมของแม่ทัพโจวในนิยาย แต่เป็นคนละองค์ ผมไม่พบแหล่งใดเชื่อมสององค์นี้
• 下元周将军: คัมภีร์มีสามแม่ทัพ 上元唐将军 中元葛将军 下元周将军 ซึ่งบรรพ 263 ให้ชื่อตัวว่า 唐宏 葛雍 และ 周武 แม่ทัพโจวองค์นี้ปรากฏบ่อยในพิธีเฝ้าประตูสวรรค์และพิธีรักษาเด็กตกใจ รวมทั้งในบรรพ 155 เอง แต่เป็นคนละองค์กับ 周巨夫
• 周将军 องค์อื่น: บรรพ 167 มี 一炁都统周将军 ในพิธีคุกไฟของวิชาเทียนเผิง ส่วนคัมภีร์รวมคาถา《太上三洞神呪》บรรพ 8 มี 火雷大将周文庆 ทั้งสององค์ไม่มีหลักฐานว่าเป็นองค์เดียวกับแม่ทัพกงล้อลม
• 周青远: ชื่อในรายชื่อขุนพลประจำดาวกังของสมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน ชื่อตัวต่างจากทั้ง 巨夫 และ 广泽

มุมมองของผมต่อแม่ทัพโจว

ฉากที่ผมชอบที่สุดคือตอนที่เซียนสุ่ยไถบอกว่าลมที่ราชากว่างเจ๋อเอามาทำร้ายคน ถ้าปล่อยให้กระจายไป คนทั้งแผ่นดินจะได้รับความเย็นสบาย ผมว่าประโยคนี้ลึกมาก พลังเดียวกันจะเป็นภัยหรือเป็นคุณ ขึ้นอยู่กับว่าเราเก็บไว้ใช้เพื่อตัวเอง หรือปล่อยให้เป็นประโยชน์กับคนอื่น ราชาที่เคยพัดของดีของชาวบ้านเข้าถ้ำ จึงกลายเป็นแม่ทัพที่ใช้ลมเดียวกันกวาดผีออกไปให้ผู้คน

ในฐานะคนที่เรียนยันต์อสุนีบาต ผมสังเกตว่าคัมภีร์ไม่ได้ให้แม่ทัพโจวพุ่งออกไปจากภายนอกเฉย ๆ แต่ให้ผู้ประกอบพิธีดึงลมเหนือเข้ามาในกายก่อนแล้วจึงเป่าออก นี่คือคำเตือนที่ดีสำหรับคนเรียนวิชาสายนี้ ว่าอานุภาพที่จะใช้ได้จริงต้องผ่านการรวมกับปราณของตัวเองเสียก่อน

คำถามที่พบบ่อย

神威驱邪周元帅 คือใคร

คือขุนพลฝ่ายทิศเหนือผู้ใช้กงล้อลมเป็นอาวุธ คัมภีร์《道法会元》บรรพ 155 เรียกท่านว่า 风轮荡鬼将军周巨夫 ในวิชา 混元六天如意大法 ส่วนนิยาย《北游记》เล่าว่าท่านเคยเป็นราชาแห่งเขาโต่วเก๋อชื่อ 广泽 ก่อนถูกเสวียนเทียนซั่งตี้ปราบและได้รับแต่งตั้งเป็น 风轮周元帅

แม่ทัพโจว (周) กับแม่ทัพโจว (邹) เป็นองค์เดียวกันหรือไม่

ไม่ใช่องค์เดียวกัน 神威驱邪周元帅 คือองค์ที่ 26 ใช้แซ่ 周 ส่วน 雷门灭魔邹元帅 คือองค์ที่ 15 ใช้แซ่ 邹 ภาษาไทยมักเขียนทั้งสองแซ่ว่าโจว แต่ภาษาแต้จิ๋วอ่าน 周 ว่าจิว และอ่าน 邹 ว่าโจว จึงควรกำกับอักษรจีนทุกครั้ง

ตำนานกงล้อลมพัดเสวียนเทียนซั่งตี้เล่าว่าอย่างไร

นิยาย《北游记》เล่าว่าราชากว่างเจ๋อแห่งเขาโต่วเก๋อใช้กงล้อลมพัดเสวียนเทียนซั่งตี้ปลิวไปนอกฟ้าชั้นที่สามสิบสอง ท่านไปพบเซียนสุ่ยไถผู้อธิบายว่าลมนั้นคือลมปราณบริสุทธิ์แห่งทิศเหนือ และมอบยาเม็ดที่หลอมจากลมและไฟให้ วันรุ่งขึ้นกงล้อลมพัดท่านไม่ไหว ราชากว่างเจ๋อจึงถูกจับ ยอมสวามิภักดิ์ และได้รับแต่งตั้งเป็น 风轮周元帅

ทำไมแม่ทัพโจวจึงเกี่ยวกับทิศเหนือ

เพราะคาถาในคัมภีร์ขึ้นต้นว่า 北方有将，号曰风轮 คือทิศเหนือมีแม่ทัพนามว่ากงล้อลม ขั้นตอนเรียกท่านให้นึกถึงปราณสีน้ำเงินดำจากทิศเหนือพุ่งเข้าประตูลม และนิยาย《北游记》ก็บอกว่าลมของท่านคือลมปราณบริสุทธิ์แห่งทิศเหนือ

วันสมโภชของแม่ทัพโจวคือวันไหน

บทความบนเว่ยป๋อยุคปัจจุบันระบุว่าวันที่ 16 เดือนอ้ายตามจันทรคติ แต่ผมยังไม่พบวันนี้ในคัมภีร์ชั้นต้นหรือในนิยาย《北游记》 จึงควรถือเป็นธรรมเนียมของสายสืบทอดยุคปัจจุบัน

บทสรุป

神威驱邪周元帅 คือแม่ทัพกงล้อลมแห่งทิศเหนือ หลักฐานชั้นต้นของท่านอยู่ใน《道法会元》บรรพ 155 ซึ่งให้ชื่อตัว 周巨夫 คาถา 召风轮呪 ยันต์ และขั้นตอนเรียกที่ชัดเจน ส่วนเรื่องเล่าที่คนจดจำมาจาก《北游记》ซึ่งเล่าว่าราชากว่างเจ๋อเคยใช้กงล้อลมพัดเสวียนเทียนซั่งตี้ปลิวไปนอกฟ้า ก่อนจะกลับใจเป็นขุนพล บทสรรเสริญยุคปัจจุบันรวมสองสายนี้ไว้ด้วยกัน เรื่องที่ยังสรุปไม่ได้คือชื่อ 巨夫 กับ 广泽 ว่าใครมาก่อน คำนำหน้า 神威驱邪 ที่พบเฉพาะในทำเนียบยุคหลัง วันสมโภช และศาลเจ้าที่ตั้งท่านเป็นองค์ประธาน ซึ่งผมยังหาแหล่งยืนยันไม่ได้ครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《道法会元》บรรพ 155 ตำรา 混元六天如意大法 บัญชีขุนพล คาถา 召风轮呪 และยันต์ 风轮符 (识典古籍)
• 《北游记》ตอน 祖师收雷田二将 เรื่องราชากว่างเจ๋อแห่งเขาโต่วเก๋อ และรายชื่อขุนพลท้ายเรื่อง (วิกิซอร์ซ)
• บทความ 恭迎北方风轮荡鬼灭魔周元帅圣诞 บทสรรเสริญ บทอัญเชิญ และวันสมโภชตามสายสืบทอดปัจจุบัน (เว่ยป๋อ)
• สมาคมเต๋าแห่งประเทศจีน: หน้า 三十六天将 ที่มี 风轮周元帅广泽 และ 周青远
• รายชื่อสามสิบหกขุนพลของเสวียนเทียนซั่งตี้ คัดจาก《玄天上帝全集》寸心印经处 ไต้หวัน ที่มี 风轮周元帅
• 《道法会元》บรรพ 263 ยันต์ที่เรียกสามแม่ทัพ 唐宏 葛雍 周武 (识典古籍)
• 《太上三洞神呪》บรรพ 8 ที่มี 火雷大将周文庆 (วิกิซอร์ซ)
• 《封神演义》ตอนที่ 99 รายนามยี่สิบสี่เทียนจวินแห่งกรมสายฟ้า (วิกิซอร์ซ)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 广泽尊王 เทพหมิ่นหนานที่ไม่ใช่องค์เดียวกับแม่ทัพโจว
• เว็บไซต์วัฒนธรรมเต๋า 天玉宫: รายชื่อสามสิบหกจอมพลกรมสายฟ้าที่มี 神威驱邪周元帅