เทพเจ้าสายฟ้า 正一箓官陈元帅 (เจิ้งอีลู่กวาน เฉินหยวนซ่วย)

ในชุดเทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ มีบางองค์ที่ข้อมูลน้อยจนผมต้องบอกกันตรง ๆ ตั้งแต่ต้น องค์ที่ 4 คือหนึ่งในนั้น 正一箓官陈元帅 (แต้จิ๋ว เจ่งอิกล็อกกัว ตั้งง้วนโซ่ย / จีนกลาง เจิ้งอีลู่กวาน เฉินหยวนซ่วย — จอมพลแซ่เฉิน ขุนนางแห่งทะเบียนธรรมสายเจิ้งอี) ผมยังไม่พบตำนานชีวิต ศาลเจ้า หรือวันสมโภชของท่านจากแหล่งที่ตรวจสอบได้ แต่ในคัมภีร์ 道法会元 ท่านมีที่ทางชัดเจน คือเป็นหนึ่งในสามหลิงกวาน เฉิน หม่า จู ผู้ปิดภูเขา ทลายถ้ำ และจับผีมาสอบสวน บทนี้จึงเล่าเท่าที่คัมภีร์บอกไว้ และบอกด้วยว่าตรงไหนที่ยังหาหลักฐานไม่ได้ครับ

ข้อมูลสำคัญของจอมพลเฉิน

หัวข้อ	รายละเอียด
พระนามเต็ม	正一箓官陈元帅 (Zhèngyī Lùguān Chén Yuánshuài)
อ่านแบบจีนกลาง	เจิ้งอีลู่กวาน เฉินหยวนซ่วย
อ่านแบบแต้จิ๋ว (สำเนียงเท่งไฮ้)	เจ่งอิกล็อกกัว ตั้งง้วนโซ่ย — ถอดจากพินอินแต้จิ๋ว zêng3 ig4 log8 guan1 dang5 nguang5 suê3 ในพจนานุกรม Mogher จึงเป็นเสียงโดยประมาณ
ชื่อตัวและพระนามอื่น	ชื่อตัว 陈大年 (เฉินต้าเหนียน) ชื่อรอง 辅之 (ฝู่จือ) บรรพ 229 เรียก 正一灵官都天陈元帅 บรรพ 230 เรียก 正一灵官大元帅 และในบทเรียกว่า 辅之玉色灵官 บรรพ 231 เรียก 正一灵官陈元帅 ส่วนบรรพ 225 เรียก 上清陈元帅 ชื่อ 天佑
สังกัด	สายเจิ้งอี (正一) ใต้สำนัก 北极驱邪院 ของ 北极紫微大帝 เป็นหนึ่งในสามหลิงกวาน เฉิน หม่า จู ที่คัมภีร์เรียกรวมว่า 都天元帅
ตำแหน่ง / หน้าที่	หลิงกวานผู้ปิดภูเขาทลายถ้ำ (封山破洞) ทลายแท่นผีและศาลผี จับผีมาสอบสวนผ่านร่างทรงเด็ก ส่งผีเข้าเฟิงตู และตามบทนำของบรรพ 229 ดูแลงานเอกสารของสองสำนักสวรรค์
ของถือ / พาหนะ	บรรพ 231 ถือทวนกับกระบี่ มีงูขาวติดตาม บรรพ 229 ถือทวนทอง สะพายน้ำเต้าไฟ คาดธนูที่เอว เหยียบรถเพลิงที่มีงูขาวอยู่ใต้
รูปลักษณ์ตามคัมภีร์	บรรพ 231 หน้าเขียว สามตา หมวกเกราะหัวสิงโต เกราะทอง เสื้อคลุมเหลือง บรรพ 229 สามตาสีทอง ผมแดง หน้าขาวอมชมพู ไม่มีหนวด สวมหมวกผ้าโปร่งปักทอง
วันสมโภช	ยังไม่พบในแหล่งที่ตรวจสอบได้ (วันที่ 22 เดือน 2 ที่พบในการค้นเป็นของเทพแซ่เฉินอีกองค์หนึ่ง)
ปรากฏในคัมภีร์	道法会元 บรรพ 229, 230, 231 (กลุ่มสามหลิงกวาน) · ไม่ปรากฏใน 雷霆总诰 · ไม่มีหัวข้อใน 搜神大全 · ไม่พบใน 北游记 และ 封神演义

เทพเจ้าสายฟ้า 36 พระองค์ กับกรมสายฟ้าแห่งสวรรค์

ในคติความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ (三十六雷将 — แต้จิ๋ว ซาจั๊กลั้กลุ่ยเจี่ยง / จีนกลาง ซานสือลิ่วเหลยเจี้ยง) ทรงสังกัดอยู่ใน ทบวงสายฟ้าสวรรค์ หรือ กรมสายฟ้า (雷部 — แต้จิ๋ว ลุ่ยโป่ว / จีนกลาง เหลยปู้) ภายใต้การบังคับบัญชาสูงสุดขององค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า “จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน” (九天应元雷声普化天尊 — แต้จิ๋ว เก้าทีเอ่งง้วนลุ่ยเส็งพู้ฮ่วยทีจุง / จีนกลาง จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน) ซึ่งนับเป็นกองทัพเทพฝ่ายบู๊ที่มีอิทธิฤทธิ์และอำนาจการปกครองเข้มงวดที่สุดในระบบสวรรค์ โดยมีความเชื่อร่วมกันว่า พลังอัสนีบาตคือตัวแทนของพลังหยางอันบริสุทธิ์และกฎสวรรค์อันเที่ยงธรรม มีหน้าที่พิทักษ์ระเบียบแห่งจักรวาล ควบคุมดินฟ้าอากาศ ขจัดสิ่งชั่วร้าย ปราบปรามภูตผี และลงทัณฑ์ผู้ละเมิดศีลธรรม ผู้คนจึงให้ความเคารพนับถือเพื่อพึ่งพาอานุภาพอันเด็ดขาดในการขับไล่พลังงานด้านลบ ล้างอาถรรพ์อัปมงคล คุ้มครองความปลอดภัย และอำนวยพรให้ชีวิตแคล้วคลาดสงบสุขครับ

ส่วนตัวผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ศึกษาอภิปรัชญาจีนมานาน และนับถือองค์พระมหาจักรพรรดิสายฟ้า จิ่วเทียนอิ้งหยวนเหลยเซิงผู่ฮว่าเทียนจุน เป็นปรมาจารย์สูงสุดพระองค์หนึ่งในใจ องค์ท่านคือเจ้าของคัมภีร์แก่นหยก ที่ผมเคยเล่าไว้แล้ว ผมยังได้มีโอกาสเรียนวิชายันต์อสุนีบาตของนิกาย 玄皇教 (แต้จิ๋ว เฮี่ยงอ่วงก่า / จีนกลาง เสวียนหวงเจี้ยว) ซึ่งไล่ลำดับจากยันต์พื้นฐานไปถึงยันต์ชั้นสูง ยันต์ในสายอสุนีบาตที่ผมได้เรียนมีดังนี้

1. ยันต์ 5 อสุนีบาต (五雷符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยฝู)

อยู่ในเนื้อหาระดับพื้นฐาน (เล่ม 1) เป็นยันต์ที่ใช้เทวานุภาพของเทพแห่งสายฟ้าทั้ง 5 ทิศ พุทธคุณเน้นด้านการคุ้มครอง ขับไล่สิ่งอัปมงคล ป้องกันลมเพลมพัด แก้ฮวงจุ้ย และล้างอาถรรพ์ เป็นยันต์ครอบจักรวาลที่คนนิยมพกติดตัวครับ

2. ยันต์สายฟ้ากลางฝ่ามือ (掌心雷符 — แต้จิ๋ว เจี้ยซิงลุ่ยฮู้ / จีนกลาง จั่งซินเหลยฝู)

วิชานี้มักอยู่ในระดับสูง (เล่ม 3) เป็นวิชายันต์ที่ต้องผสานการเดินลมปราณ การร่ายคาถา และการเขียนอักขระยันต์ลงบนฝ่ามือ (หรือกระดาษในระดับสูง) เพื่อดึงพลังหยางแห่งสายฟ้ามาใช้ปราบปรามภูตผีร้ายแรง หรือทำน้ำมนต์เพื่อขับเสนียดจัญไร

3. ยันต์ 5 อสุนีพิฆาต / อสุนีบาตกำราบมาร (五雷斩鬼符 / 五雷镇鬼符 — แต้จิ๋ว โหงวลุ่ยจั้งกุ้ยฮู้ / จีนกลาง หวู่เหลยจ่านกุ่ยฝู)

เป็นการต่อยอดจากยันต์ 5 อสุนีบาตในเล่มแรก แต่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการ "คุ้มครอง" เป็นการ "โจมตีและทำลาย" พลังงานลบ อาถรรพ์ หรือวิญญาณร้ายโดยตรง จะมีอักขระโองการ (เช่น 急急如律令 — แต้จิ๋ว กิกกิกหยู่ลุกเหล่ง / จีนกลาง จี๋จี๋หรูลวี่ลิ่ง) และสัญลักษณ์ของขุนพลสายฟ้าที่ซับซ้อนขึ้น

4. ยันต์มหาเทพสายฟ้าสวรรค์ชั้น 9 (九天应元雷声普化天尊符)

เป็นยันต์ขั้นสูงที่อัญเชิญบารมีของพระมหาจักรพรรดิสายฟ้า ผู้เป็นองค์ประมุขสูงสุดของกรมอัสนีบาต (เจ้านายของ 36 ขุนพลสายฟ้า) ใช้ในพิธีกรรมใหญ่เพื่อบัญชาการฟ้าดินและขจัดเคราะห์หนัก

รายนามทั้ง 36 พระองค์ในชุดนี้มาจากไหน

ผมจึงตั้งใจทำบทความชุดนี้ขึ้นเป็น Reference ให้กับผู้ที่สนใจศาสนาเต๋า และเรื่องราวของมหาเทพสายฟ้ากับเทพสายฟ้าทั้ง 36 พระองค์ รายนามในชุดนี้เรียบเรียงโดยเทียบกับขุนพลที่ปรากฏในคัมภีร์พิธีกรรมสายฟ้า (雷法 — แต้จิ๋ว ลุ่ยฮวก / จีนกลาง เหลยฝ่า) ซึ่งอยู่ในหมวดเจิ้งอี (正一部 — แต้จิ๋ว เจ่งอิกโป่ว / จีนกลาง เจิ้งอีปู้) ของสารบบคัมภีร์เต๋า โดยเฉพาะ 《道法会元》 (แต้จิ๋ว เต่าฮวกโห่ยง้วน / จีนกลาง เต้าฝ่าฮุ่ยหยวน) คัมภีร์รวมวิชาเต๋า 268 บรรพ และบทสรรเสริญชุมนุมขุนพลสายฟ้า 《雷霆总诰》 (แต้จิ๋ว ลุ่ยเท่งจ้งก่าว / จีนกลาง เหลยถิงจ่งเก้า) ที่บันทึกอยู่ในบทสวดเช้าเย็นประจำวันของสำนักเจิ้งอีแห่งเขาหลงหู่ (龙虎山正一日诵早晚课)

ต้องออกตัวไว้ก่อนว่า รายชื่ออาจจะไม่ได้ตรงกับสำนักใดสำนักหนึ่ง 100% เพราะแต่ละสายพิธีเลือกองค์และจัดลำดับต่างกัน บางพระองค์มีคัมภีร์ของตัวเองยาวหลายบรรพ บางพระองค์มีชื่ออยู่ในบทสรรเสริญ และบางพระองค์พบเพียงในรายพระนามขุนพล 36 พระองค์ที่สืบกันในสายพิธียุคหลัง ผมจึงบอกไว้ตรง ๆ ในแต่ละบทว่าองค์นั้นปรากฏในคัมภีร์ใด บรรพไหน แต่ทั้งหมดนี้คือเทพสายฟ้า 36 พระองค์ที่ยอมรับเป็น Reference ในการทำความรู้จักและเคารพได้ครับ

ความหมายของพระนาม 正一箓官陈元帅 ทีละคำ

正一 (เจิ้งอี) คือชื่อสำนักเจิ้งอีของสายเทียนซือ และเป็นคำนำหน้าตำแหน่งของสามหลิงกวานในคัมภีร์ 《道法会元》บรรพ 36 อธิบายคำนี้ไว้ในตอนว่าด้วยจอมพลจ้าวว่า 「正则万邪不干，一则纯一不二」 "เจิ้งคือความตรง ที่ทำให้สิ่งร้ายทั้งปวงรบกวนไม่ได้ อีคือความบริสุทธิ์เป็นหนึ่ง ไม่แตกเป็นสอง" คำอธิบายนี้เขียนให้จอมพลจ้าว แต่ช่วยให้เห็นว่าผู้ประกอบพิธีสายเดียวกันเข้าใจคำว่า 正一 อย่างไร

箓官 (ลู่กวาน) คือคำที่ต้องอธิบายละเอียดที่สุด อักษร 箓 หมายถึง 法箓 (แต้จิ๋ว ฮวกล็อก / จีนกลาง ฝ่าลู่ — ทะเบียนธรรม) คือทะเบียนรายนามเทพและขุนพลที่นักพรตสายเจิ้งอีได้รับเมื่อบวช ในคัมภีร์มีคำว่า 法箓官将 หมายถึงเหล่าขุนนางและขุนพลในทะเบียนนั้น เช่นบรรพ 26 เรียกว่า 「本佩法箓官将吏兵」 "ขุนนาง ขุนพล และไพร่พลในทะเบียนธรรมที่ตนถือครอง"

ต้องบอกตามตรงว่าในคัมภีร์สามบรรพที่กล่าวถึงจอมพลเฉินองค์นี้ คือบรรพ 229, 230 และ 231 ไม่มีที่ใดเรียกท่านว่า 箓官 ทุกแห่งใช้คำว่า 灵官 ผมจึงยังไม่รู้ว่าคำว่า 正一箓官 ในทำเนียบนี้มาจากคัมภีร์หรือสายครูเล่มใด ถ้าจะอ่านตามความหมายของคำ ก็อาจหมายถึงจอมพลผู้อยู่ในทะเบียนธรรมของสายเจิ้งอี แต่นั่นเป็นการตีความของผม ไม่ใช่คำที่คัมภีร์เขียนไว้

灵官 (หลิงกวาน) ซึ่งเป็นตำแหน่งในคัมภีร์ มีคำอธิบายอยู่ในบทนำของบรรพ 229 เองว่า 「灵者，本群辉之始，官者，冠自己之神」 "หลิงคือต้นกำเนิดของรัศมีทั้งปวง กวานคือเทพที่เป็นยอดของตัวเราเอง" ผมเล่าคำนี้ไว้แล้วในบทของหวังหลิงกวน องค์ที่ 3 ซึ่งเป็นหลิงกวานอีกองค์หนึ่ง

陈 (เฉิน) คือแซ่ ชื่อตัวในคัมภีร์คือ 大年 แปลว่าปีใหญ่หรือปีอุดม และชื่อรองคือ 辅之 แปลว่าผู้ช่วยค้ำจุน

元帅 (หยวนซ่วย) แปลว่าจอมพล คัมภีร์เรียกท่านว่า 元帅 ตรงตามทำเนียบ แต่บรรพ 230 จัดลำดับให้ท่านเป็น 大元帅 ใต้จอมพลหม่าผู้เป็น 都元帅

สามหลิงกวาน เฉิน หม่า จู

จอมพลเฉินองค์นี้ไม่ได้ทำงานลำพัง ท่านเป็นหนึ่งในสามหลิงกวานที่คัมภีร์เรียกรวมว่า 正一灵官 บทนำของ《道法会元》บรรพ 229 บอกว่าเง็กเซียนฮ่องเต้แต่งตั้งทั้งสามเป็น 「北帝殿下九天远捉游奕使封山破洞正一灵官都天元帅」 คือทูตตระเวนจับไกลแห่งฟ้าเก้าชั้นใต้บัญชาจักรพรรดิเหนือ ผู้ปิดภูเขาทลายถ้ำ และ 「主管南极天枢院，北极驱邪院文字」 ดูแลงานเอกสารของสำนักหนานจี๋เทียนซูและสำนักเป่ยจี๋ชวีเสีย มีแม่ทัพรองถืออิฐทองกับน้ำเต้าไฟ และมีแม่ทัพงูขาวกับแม่ทัพไร้หน้าอยู่ซ้ายขวา ผู้เขียนบทนำบอกว่าได้วิชานี้จากอาจารย์ผู้ถ่ายทอด "คัมภีร์ลึกลับของสายเจิ้งอี" และเรียกวิชานี้ว่า 明坛击拳大法

อีกสององค์ของกลุ่มคือจอมพลหม่า 正一灵官马元帅 (องค์ที่ 5) ชื่อหม่าเซิ่ง (马胜) และจอมพลจูชื่อจูเซิงฉี (朱僧奇) ในทำเนียบชุดนี้มีจอมพลจู 火犀雷府朱元帅 (องค์ที่ 8) ด้วย แต่คัมภีร์ประจำองค์ของจอมพลจูองค์ที่ 8 ใช้ชื่อตัวต่างออกไป ผมจะเล่าเรื่องนี้ในบทขององค์ที่ 8 ส่วนภาพรวมของกรมสายฟ้าทั้งกรม อ่านได้ที่บทความเทพสายฟ้าแห่งลัทธิเต๋าและโครงสร้างกรมสายฟ้า

กำเนิดจากดวงดาว ไม่ใช่จากชีวิตมนุษย์

คัมภีร์ไม่ได้เล่าว่าจอมพลเฉินเคยเป็นมนุษย์ชื่ออะไร เกิดที่ไหน แต่อธิบายว่าทั้งสามองค์เกิดจากพลังของจักรวาล สำหรับจอมพลเฉิน บรรพ 229 เขียนว่า 「乃勾陈之炁，土宿之余。在天掌万物以成形，在人为百神之所主」 "เป็นลมปราณของดาวโกวเฉิน และส่วนเหลือของดาวธาตุดิน ในฟ้าดูแลให้สรรพสิ่งมีรูปร่าง ในตัวคนเป็นผู้ปกครองเทพนับร้อย" ส่วนจอมพลหม่า "เป็นส่วนเหลือของคุณธรรมแห่งไฟ" และจอมพลจู "เป็นการแปรของดาวเหนือ รูปของดาวซวี"

ผมสังเกตว่าคำว่า 陈 ในชื่อดาว 勾陈 กับแซ่ของจอมพลเป็นตัวอักษรเดียวกัน แต่คัมภีร์ไม่ได้บอกว่าเพราะเหตุนี้ท่านจึงแซ่เฉิน จึงขอเป็นเพียงข้อสังเกต

ลำดับในกลุ่มที่ไม่ตรงกัน

สามบรรพจัดลำดับสามหลิงกวานต่างกัน และเป็นเรื่องที่น่าบันทึกไว้ บรรพ 229 กับบรรพ 231 วางจอมพลเฉินเป็นองค์แรกในบัญชีขุนพล และยันต์เรียกรวมในบรรพ 229 ให้เขียนชื่อ 「中陈左马右朱」 คือเฉินอยู่กลาง หม่าอยู่ซ้าย จูอยู่ขวา แต่บรรพ 230 ยกจอมพลหม่าเป็น 都元帅 ให้จอมพลเฉินเป็น 大元帅 และจอมพลจูเป็น 副元帅 ส่วนยันต์ปิดภูเขาทลายถ้ำในบรรพ 231 ให้เขียนหม่าไว้กลาง เฉินซ้าย จูขวา ผมเข้าใจว่าแต่ละบรรพมาจากสายครูที่เน้นองค์ต่างกัน ไม่ใช่เรื่องผิดถูก

ตำแหน่งในร่างกายผู้ประกอบพิธีก็ต่างกันตามบรรพ บรรพ 231 ให้นึกเห็นจอมพลเฉินมาจากทิศตะวันออกเฉียงใต้แล้ว 「服炁归肝宫」 เข้าสู่วังตับ คู่กับลมปราณสีเขียว จอมพลหม่ามาจากทิศใต้เข้าหัวใจ จอมพลจูมาจากทิศตะวันตกเข้าปอด ส่วนบรรพ 230 ให้เก็บจอมพลเฉินไว้ที่ตันเถียนบน หม่าที่ตันเถียนกลาง และจูที่ตันเถียนล่าง และยันต์กลิ้งผีในบรรพ 229 ยังจับคู่สามองค์กับสามขุนนางสวรรค์ คือ 「天官斩神灵官陈大年」 ขุนนางฟ้าผู้ตัดเทพร้าย คู่กับจอมพลเฉิน ขุนนางดินคู่กับหม่า และขุนนางน้ำคู่กับจู

จอมพลเฉินในคัมภีร์เต๋า

บรรพ 229 灵官陈马朱三帅考召大法

บรรพนี้ยาวที่สุดและเน้นการ 考召 คือเรียกผีมาสอบสวน บัญชีขุนพลเปิดด้วย 「正一灵官都天陈元帅大年，字辅之」 แล้วบรรยายรูปลักษณ์อย่างละเอียด ตามด้วยคาถาเรียกรวมและเรียกแยก วิธีครอบผีด้วยอิฐทอง วิธีครอบด้วยกระบี่ไฟ วิธีจับไกลด้วยกงล้อไฟ วิธีมัด ใส่ขื่อ เฆี่ยน เผา และวิธีทำให้เด็กที่เป็นร่างทรงหลับแล้วปลุกให้ตื่น

สิ่งที่เป็นของจอมพลเฉินโดยเฉพาะคือยันต์ 「陈元帅山字符」 สองแผ่น คัมภีร์บอกว่าใช้รักษาผู้ถูกสิ่งร้ายเข้าสิง ให้ผู้ประกอบพิธีนึกเห็นภูเขาไท่ซานกดลงบนศีรษะ แล้วทำมือเป็นรูปอักษร 山 และในคาถามัดผีบทหนึ่งมีชื่อท่านว่า 「神君李存正，陈辅之急絣」 "เทพหลี่ฉุนเจิ้งกับเฉินฝู่จือ จงตรึงไว้โดยเร็ว"

บรรพนี้ยังบันทึกชื่อขุนพลบริวารไว้ เช่น แม่ทัพงูขาวชื่อหม่าชง (马充) แม่ทัพอิฐทองชื่อเจิ้งหยวนไค (郑元开) และที่น่าสนใจคือแม่ทัพไร้หน้าชื่อจี้ซิ่น (纪信) ซึ่งเป็นชื่อเดียวกับขุนพลสมัยฮั่นผู้ปลอมตัวเป็นหลิวปังจนถูกเผา แต่คัมภีร์ไม่ได้อธิบายว่าเป็นคนเดียวกันหรือไม่

บรรพ 230 上清马陈朱三灵官秘法

บรรพนี้มีบทเรียกจอมพลเฉินโดยเฉพาะ ซึ่งให้ภาพท่านชัดในไม่กี่วรรค

• 「都天灵官，元君飞霞。身挂锦袍，手执金枪。」 — "หลิงกวานแห่งฟ้าทั้งปวง ดุจรัศมีของเทพเจ้า ห่มเสื้อคลุมปักลาย มือถือทวนทอง"
• 「谨召辅之玉色灵官陈大年」 — "ขอเชิญหลิงกวานผิวหยก ฝู่จือ เฉินต้าเหนียน"
• 「北帝敕旨，陈年通灵。摧山倒海，卷土扬尘。」 — "ราชโองการจักรพรรดิเหนือ ให้เฉินต้าเหนียนรับรู้ ทลายภูเขา พลิกทะเล หอบดินหอบฝุ่น" (บทปลุกยันต์ ซึ่งในตัวบทพิมพ์ชื่อสั้นว่า 陈年)

บรรพเดียวกันมีรายชื่อขุนพลในแท่นและนอกแท่นยาวเหยียด รวมทั้ง 「感应统摄都太子哪咤」 คือนาจา ผู้เป็นบริวารของกลุ่มสามหลิงกวานในวิชาสายนี้ด้วย

บรรพ 231 上清正一三景灵官秘法

บรรพที่สามเปิดบัญชีขุนพลด้วย 「正一灵官陈元帅讳大年」 แล้วอธิบายว่าทั้งสามองค์ 「一体三身，号都天元帅」 กายเดียวสามร่าง เรียกว่าจอมพลแห่งฟ้าทั้งปวง บทเรียกรวมคือ 「谨召灵官陈大年马胜朱僧奇三大元帅，疾速降临」 และท้ายบรรพมีแบบฟอร์มหนังสือสั่งการของสำนัก 北极驱邪院 ที่ให้สามจอมพลพาทูตชื่อซุนเจิ้งหมิงไปกำกับเทพเมือง (城隍) เทพเจ้าที่ และเทพชุมชน เพื่อ 「封山破洞除坛伐庙收邪灭精，摄入酆都」 ปิดภูเขา ทลายถ้ำ รื้อแท่นผี ทลายศาลผี จับสิ่งร้าย แล้วส่งเข้าเฟิงตู

รูปลักษณ์ของจอมพลเฉินตามคัมภีร์

สองบรรพให้ภาพจอมพลเฉินต่างกันมาก จึงควรรู้ไว้ทั้งสองแบบ

• บรรพ 231: 「青面三目，戴狮子头盔」 หน้าเขียว สามตา สวมหมวกเกราะหัวสิงโต เกราะทอง เสื้อคลุมเหลือง รองเท้าบูทเขียว มือหนึ่งถือทวน อีกมือถือกระบี่ และ 「白蛇相随」 มีงูขาวติดตาม
• บรรพ 229: สามตาสีทอง คิ้วและจอนสีหยก ผมแดง 「面粉团色，无须」 หน้าขาวอมชมพูเหมือนแป้ง ไม่มีหนวด คือหน้าหนุ่ม สวมหมวกผ้าโปร่งปักทอง เกราะทอง เสื้อคลุมปักลาย ถือทวนทอง สะพายน้ำเต้าไฟ คาดธนูที่เอว เหยียบรถเพลิงที่มีงูขาวอยู่ใต้ และมีลมปราณสีไฟที่ลำคอ
• ร่างรวมของสามหลิงกวาน (บรรพ 231): สามเศียรหกกร หน้าเขียว สามตา เห็นฟัน มือซ้ายถือตรา ธนูกับลูกศร และอิฐทอง มือขวาถือโซ่เหล็ก ทวนทอง และกระบี่ มีแม่ทัพไร้หน้ากับแม่ทัพงูขาวอยู่ซ้ายขวา และอีกาไฟบินตาม

ภาพปกของบทความนี้วาดตามบรรพ 231 คือหน้าเขียว สามตา หมวกเกราะหัวสิงโต ถือทวนกับกระบี่ และมีงูขาวอยู่ข้างกาย ส่วนรูปเคารพจริงของจอมพลเฉินองค์นี้ในศาลใด ผมยังไม่พบบันทึกที่ตรวจสอบได้

บทบาทในพิธีเหลยฝ่าและการบูชา

การสอบสวนผีผ่านร่างทรงเด็ก: หัวใจของวิชาสามหลิงกวานคือ 考召 ผู้ประกอบพิธีอ่านคำร้องของผู้ป่วย แล้วส่งหลิงกวานกับแม่ทัพไร้หน้าไปจับสิ่งร้ายที่ทำให้ป่วยมาเข้าร่างเด็ก มีคาถา "腾魂" ให้ทูตชื่อเหมยฝู (梅福) คุมวิญญาณของเด็กไว้ที่ตันเถียน แล้วให้ผีเข้าร่างเพื่อบอกชื่อและเหตุ คัมภีร์ยังมีวิธีแก้กรณีผีที่เข้าร่างแล้วพูดไม่ได้

การปิดภูเขาทลายถ้ำ: สร้อยพระนาม 封山破洞 บอกงานไว้ตรง ๆ คือไปปิดภูเขาและทลายถ้ำที่สิ่งร้ายซ่อนตัว ยันต์ปิดภูเขาทลายถ้ำในบรรพ 231 เขียนด้วยหมึกแดงบนกระดาษเหลือง มีสามหัวสำหรับชื่อสามจอมพล เมื่อเขียนเสร็จให้นึกว่ายันต์กลายเป็นหลิงกวาน ใช้ได้ทั้งพกติดตัวและติดปิด

อำนาจเหนือเทพท้องถิ่น: หนังสือสั่งการของ 北极驱邪院 ให้สามจอมพลไปกำกับเทพเมือง เทพเจ้าที่ และเทพชุมชน แปลว่าในวิชานี้ หลิงกวานมีฐานะเหนือเทพท้องถิ่น และใช้อำนาจของสำนักสวรรค์ฝ่ายเหนือ

ส่วนเรื่องยันต์ คาถา และอักษรลับ ผมเล่าเฉพาะโครงสร้างที่ตีพิมพ์อยู่ในสารบบคัมภีร์เต๋าแล้ว ไม่ได้ถอดรหัสยันต์หรือคาถาลับใด ๆ

เรื่องทะเบียนธรรม: ถ้าสร้อยพระนาม 箓官 หมายถึงจอมพลที่เกี่ยวกับ 法箓 ก็ควรรู้ว่านักวิชาการยังถกกันว่าวิชาจอมพลสมัยซ่งหยวนผูกกับการรับทะเบียนธรรมมากเพียงใด งานของ 许蔚 อ้าง Florian Reiter ที่เสนอว่าผู้ใช้วิชาจอมพลต้องได้รับทะเบียนที่มีชื่อจอมพลนั้น แต่ 许蔚 ชี้ว่าคำสอนเรื่อง "วิชากับทะเบียนต้องคู่กัน" ในตำราชั้นหลัง กลับแสดงว่ามีผู้ใช้วิชาโดยไม่ได้รับทะเบียนอยู่ทั่วไป ผมยังไม่พบหลักฐานว่าจอมพลเฉินมีบทบาทเฉพาะในพิธีมอบทะเบียนธรรม

การบูชา: ผมไม่พบศาลหรือรูปเคารพที่บูชาจอมพลเฉินต้าเหนียนเป็นการเฉพาะ ทั้งในจีน ไต้หวัน และประเทศไทย จากแหล่งที่ตรวจสอบได้ ชื่อของท่านก็ไม่อยู่ในบทสวด《雷霆总诰》ซึ่งมีหลิงกวานเพียงสององค์ คือหวังกับหม่า ท่านจึงเป็นเทพในคัมภีร์พิธีกรรมเป็นหลัก

จอมพลแซ่เฉินองค์อื่นที่ไม่ควรปนกัน

ชื่อ "陈元帅" ใช้กับเทพหลายองค์ เวลาค้นข้อมูลจึงต้องระวังมาก

• เฉินเวย (陈威): แม่ทัพรองซ้ายของหวังหลิงกวนใน《道法会元》บรรพ 241 ชื่อเต็มว่า 轰天霹雳陈元帅 เป็นคนละองค์
• เฉินเซิ่ง (陈胜): บรรพ 213 มีวิชาของ 「北极御前广灵宣化断恩无义无面目大将军陈元帅胜」 ซึ่งบอกว่า 「一名胜涉」 อีกชื่อหนึ่งคือเซิ่งเซ่อ ชื่อนี้ตรงกับเฉินเซิ่งหรือเฉินเซ่อ ผู้นำกบฏปลายราชวงศ์ฉิน ท่านเป็นแม่ทัพไร้หน้า หน้าแดง ผมยุ่ง ถือไม้เท้ากับกระบองเหล็กคู่ เป็นคนละองค์กับเฉินต้าเหนียนอย่างชัดเจน
• 威武陈元帅: เทพประจำเกาะซีจวี่ในหมู่เกาะหม่าจู่ วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าคือเฉินทังหมิง (陈汤铭 ค.ศ. 1597–1647) วีรบุรุษชาวฉางเล่อ ฝูเจี้ยน งานฉลองวันเกิดจัดวันที่ 22 เดือน 2 ตามจันทรคติ ศาลในไต้หวันที่ชื่อ 威武庙 ก็เป็นของท่าน ไม่ใช่ของจอมพลในคัมภีร์
• เฉินจิ้งกู (陈靖姑): หรือหลินสุ่ยฟูเหริน (临水夫人) เทพสตรีของฝูเจี้ยน《三教源流搜神大全》卷四 หัวข้อ 大奶夫人 เล่าเรื่องสตรีแซ่เฉินชื่อ 进姑 ผู้คุ้มครองการคลอดและเด็ก ซึ่งคนทั่วไปรู้จักในชื่อเฉินจิ้งกู เป็นคนละองค์โดยสิ้นเชิง

ยังมีเรื่องชื่อที่ต้องบันทึกไว้ บรรพ 229 กับ 230 ให้ชื่อรอง 辅之 แก่จอมพลเฉิน และบรรพ 224 ซึ่งเป็นวิชาของจอมพลหม่าก็ยืนยันว่า 「更有副将陈大年，字辅之」 พร้อมบอกว่าท่านมีนามลับว่า 森 แต่บรรพ 226 กลับเขียนว่าหม่าหลิงกวาน 「字辅之」 เสียเอง ส่วนบรรพ 225 เรียกรองแม่ทัพแซ่เฉินว่า 上清陈元帅 ชื่อเทียนโย่ว (天佑) ชื่อของท่านในคัมภีร์จึงมีมากกว่าหนึ่งแบบ แต่หลักฐานส่วนใหญ่ชี้ว่า 辅之 เป็นชื่อรองของจอมพลเฉิน

มุมมองของผมต่อจอมพลเฉิน

ผมชอบที่คัมภีร์ให้งานของสามหลิงกวานรวมถึง "ดูแลงานเอกสารของสำนักสวรรค์" ด้วย คนส่วนใหญ่นึกถึงเทพผู้ปราบผีในภาพของนักรบ แต่คัมภีร์บอกว่าการปราบสิ่งร้ายต้องมีบัญชี มีคำร้อง มีหนังสือสั่งการที่ถูกต้อง เหมือนที่ผมได้เรียนยันต์อสุนีบาตมาแล้วเห็นว่า ยันต์ทุกแผ่นคือเอกสารที่มีผู้ออกคำสั่ง ผู้รับคำสั่ง และเรื่องที่สั่ง จอมพลที่ทำงานเงียบ ๆ ในทะเบียนและเอกสารจึงสำคัญไม่แพ้จอมพลที่ถือทวนออกรบ

อีกเรื่องคือความซื่อตรงต่อหลักฐาน จอมพลเฉินเป็นตัวอย่างที่ดีว่าบางองค์ในทำเนียบมีข้อมูลน้อยจริง ๆ ผมเลือกเล่าเท่าที่คัมภีร์มี ดีกว่าแต่งตำนานเติมให้ดูครบ เพราะเรื่องของเทพไม่ควรมีคำที่เราใส่ปากท่านเองครับ

คำถามที่พบบ่อย

正一箓官陈元帅 คือใคร

คือจอมพลแซ่เฉินในกลุ่มสามหลิงกวาน เฉิน หม่า จู ของสายเจิ้งอี ชื่อตัวในคัมภีร์คือเฉินต้าเหนียน ชื่อรองฝู่จือ ปรากฏใน《道法会元》บรรพ 229 ถึง 231 ทำหน้าที่ปิดภูเขาทลายถ้ำ จับผีมาสอบสวนผ่านร่างทรงเด็ก และส่งตัวเข้าเฟิงตู

คำว่า 箓官 กับ 灵官 ต่างกันอย่างไร

箓 หมายถึงทะเบียนธรรมที่นักพรตสายเจิ้งอีได้รับเมื่อบวช คัมภีร์เรียกขุนพลในทะเบียนว่า 法箓官将 ส่วน 灵官 คือตำแหน่งขุนนางเทพผู้ศักดิ์สิทธิ์ คัมภีร์สามบรรพที่กล่าวถึงจอมพลเฉินใช้คำว่า 灵官 ทุกแห่ง ยังไม่พบคำว่า 正一箓官 ในคัมภีร์ที่ตรวจ

จอมพลเฉินเกี่ยวข้องกับจอมพลหม่าและจอมพลจูอย่างไร

ทั้งสามคือสามหลิงกวานที่คัมภีร์เรียกว่ากายเดียวสามร่าง หรือจอมพลแห่งฟ้าทั้งปวง ทำงานร่วมกันในพิธีจับผีและสอบสวนผี แต่ละบรรพจัดลำดับต่างกัน บรรพ 229 และ 231 วางจอมพลเฉินเป็นองค์แรก ส่วนบรรพ 230 ยกจอมพลหม่าเป็นจอมพลใหญ่และให้จอมพลเฉินเป็นรอง

จอมพลเฉินองค์นี้คือเฉินจิ้งกูหรือเทพแซ่เฉินในศาลไต้หวันหรือไม่

ไม่ใช่ เฉินจิ้งกูเป็นเทพสตรีผู้คุ้มครองการคลอดของฝูเจี้ยน ส่วนศาล 威武陈元帅 ในหมู่เกาะหม่าจู่และไต้หวันเป็นของเฉินทังหมิง วีรบุรุษสมัยต้นราชวงศ์ชิง จอมพลเฉินในชุดนี้คือเฉินต้าเหนียน เทพในคัมภีร์พิธีกรรมที่เกิดจากลมปราณของดาวโกวเฉิน

บทสรุป

正一箓官陈元帅 คือจอมพลที่หลักฐานบางที่สุดองค์หนึ่งในชุดนี้ สิ่งที่ยืนยันได้มาจาก《道法会元》สามบรรพ คือท่านคือเฉินต้าเหนียน หลิงกวานผู้มีสามตา ถือทวน มีงูขาวติดตาม ทำงานคู่กับจอมพลหม่าและจอมพลจูในพิธีปิดภูเขา ทลายถ้ำ และสอบสวนผี ส่วนเรื่องที่ยังไม่พบคือที่มาของคำว่า 箓官 ตำนานชีวิต วันสมโภช และศาลที่บูชาท่านเป็นการเฉพาะ ใครพบเอกสารที่ใช้พระนาม 正一箓官 บอกผมได้เสมอครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 《道法会元》บรรพ 229 灵官陈马朱三帅考召大法 บัญชีขุนพลและกำเนิดของสามหลิงกวาน
• 《道法会元》บรรพ 230 上清马陈朱三灵官秘法 บทเรียกจอมพลเฉินโดยเฉพาะ
• 《道法会元》บรรพ 231 上清正一三景灵官秘法 (识典古籍)
• 《道法会元》บรรพ 231 ตัวบทอีกฉบับ พร้อมหนังสือสั่งการของ 北极驱邪院
• 《道法会元》บรรพ 26 ที่ใช้คำว่า 法箓官将
• 《道法会元》บรรพ 36 คำอธิบายคำว่า 正一
• 《道法会元》บรรพ 213 วิชาของแม่ทัพไร้หน้าเฉินเซิ่ง
• 《道法会元》บรรพ 224 ที่ยืนยันชื่อ 陈大年 字辅之 และนามลับ 森
• 《道法会元》บรรพ 225 ที่เรียกรองแม่ทัพว่า 上清陈元帅 ชื่อ 天佑
• 《道法会元》บรรพ 226 ที่ให้ชื่อรอง 辅之 แก่จอมพลหม่า
• 《道法会元》บรรพ 241 ที่มีแม่ทัพรองเฉินเวย
• บทสวด《雷霆总诰》จาก 龙虎山正一日诵早晚课 (ฐานข้อมูลวัฒนธรรมเต๋า)
• 《三教源流搜神大全》卷四 หัวข้อ 大奶夫人 (วิกิซอร์ซ)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: 威武陈元帅 เทพประจำเกาะซีจวี่ หมู่เกาะหม่าจู่
• 许蔚 งานวิจัยเรื่องวิชาจอมพลซินและข้อถกเถียงเรื่องวิชากับทะเบียนธรรม (PDF)