ไม่มีบันทึกว่าแม่ชีซีผูกคอตาย! พงศาวดารสามก๊กไม่มีจดหมายปลอม ชีซีไปหาโจโฉเพราะแม่ถูกจับจริง

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง): ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

• คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
• คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

ถอดหน้ากากสามก๊ก ฉบับ MingPaPa (黄柄明 - หวงปิ่งหมิง) คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน เรื่องชีซีกับแม่อยู่ในตอนที่ ๓๓ ของฉบับไทย

อักษรจีน (ตัวย่อ)	พินอิน	อ่านแบบจีนกลาง	ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
徐庶	Xú Shù	สวีซู่	ชีซี
单福	Shàn Fú	ซ่านฝู	ตันฮก (ชื่อปลอมของชีซีในนิยาย)
刘备	Liú Bèi	หลิวเป้ย	เล่าปี่
曹操	Cáo Cāo	เฉาเชา	โจโฉ
程昱	Chéng Yù	เฉิงอวี้	เทียหยก
诸葛亮	Zhūgě Liàng	จูเก่อเลี่ยง	ขงเบ้ง
司马徽	Sīmǎ Huī	ซือหม่าฮุย	สุมาเต๊กโช
曹仁	Cáo Rén	เฉาเหริน	โจหยิน
刘表	Liú Biǎo	หลิวเปี่ยว	เล่าเปียว
张飞	Zhāng Fēi	จางเฟย	เตียวหุย
赵云	Zhào Yún	จ้าวหยุน	จูล่ง
石韬	Shí Tāo	สือเทา	เพื่อนของชีซี ไม่ปรากฏในฉบับไทย
颍川	Yǐngchuān	อิ่งชวน	บ้านเกิดชีซี ฉบับไทยเรียกเมืองเองจิ๋ว
新野	Xīnyě	ซินเหย่	เมืองซินเอี๋ย
许	Xǔ	สฺวี่	เมืองฮูโต๋
长坂坡	Chángbǎn pō	ฉางป่านพัว	ทุ่งเตียงปันโป๋
彭城	Péngchéng	เผิงเฉิง	เมืองที่มีศิลาจารึกของชีซี
鱼豢	Yú Huàn	อวี๋ฮ่วน	ผู้แต่ง《魏略》
钱大昕	Qián Dàxīn	เฉียนต้าซิน	นักปราชญ์สมัยราชวงศ์ชิง

1. ฉากในนิยาย: จดหมายปลอมกับแม่ที่ผูกคอตาย

ตอนที่ชีซีอยู่กับเล่าปี่ในนิยายสั้นแต่คนไทยจำได้แม่น ชีซีมาในชื่อตันฮก (单福 ซ่านฝู) วางกลให้เล่าปี่ตีทัพโจหยิน (曹仁 เฉาเหริน) แตกหลายครั้ง โจโฉ (曹操 เฉาเชา) จึงอยากได้ตัว ตอนที่ 36 (第三十六回) ของนิยายฉบับจีน ชื่อตอนว่า 「元直走马荐诸葛」 คือ "ชีซีควบม้ากลับมาแนะนำขงเบ้ง" เล่าว่าเทียหยก (程昱 เฉิงอวี้) เสนอให้เอาแม่ของชีซีมาไว้ แล้วเขียนจดหมายไปถามไถ่แม่ชีซีบ่อย ๆ จนได้ลายมือของนาง

「程昱赚得徐母笔迹，乃仿其字体，诈修家书一封」

"เทียหยกหลอกได้ลายมือของแม่ชีซีแล้ว ก็เลียนแบบตัวอักษร ปลอมจดหมายจากบ้านขึ้นฉบับหนึ่ง"

ตอนที่ ๓๓ ของฉบับไทยเล่าเหมือนกันว่าเทียหยก "หัดเขียนให้ชำนาญเหมือนลายมือมารดาชีซี" แล้วเขียนจดหมายว่าโจโฉจับแม่มาลงโทษ ถ้าลูกไม่มา "แม่ก็จะตายเพราะอาญาโจโฉเปนมั่นคง" ชีซีเห็นลายมือแม่ก็ร้องไห้ ไปลาเล่าปี่ เล่าปี่ไม่ยอมฟังคนที่แนะให้กักตัวชีซีไว้ ในฉบับจีน ชีซีสัญญาก่อนจากว่า 「纵使曹操相迫，庶亦终身不设一谋」 "ถึงโจโฉจะบีบบังคับ ข้าก็จะไม่ออกอุบายให้เลยตลอดชีวิต" แล้วก่อนไปก็ควบม้ากลับมาแนะนำขงเบ้ง (诸葛亮 จูเก่อเลี่ยง)

ฉากที่หนักที่สุดอยู่ในตอนที่ 37 (第三十七回) เมื่อชีซีไปถึงเมืองฮูโต๋ (许 สฺวี่) แม่ตกใจถามว่ามาทำไม พอรู้เรื่องก็ตบโต๊ะด่าลูก

「今凭一纸伪书，更不详察，遂弃明投暗，自取恶名，真愚夫也！」

"วันนี้เชื่อจดหมายปลอมแผ่นเดียวโดยไม่พิจารณาให้ดี ทิ้งนายที่สว่างไปหาที่มืด หาชื่อเสียงเลวใส่ตัวเอง ช่างเป็นคนโง่จริง ๆ"

แล้วนิยายก็เล่าว่า 「老夫人缢于梁间」 "ท่านผู้เฒ่าแขวนคอตายที่ขื่อ" ฉบับไทยเล่าแรงกว่าอีก แม่ด่าว่า "อ้ายจัญไรโฉดเขลาหาปัญญามิได้ ... ได้แต่หนังสือแล้วก็เชื่อฟังเอา" แล้ว "ลุกเข้าไปผูกฅอตายเสียในห้อง" ชีซีวิ่งเข้าไปแก้ก็ไม่ทัน นิยายฉบับจีนยังแต่งบทสรรเสริญให้แม่ชีซีว่า 「贤哉徐母！流芳千古！」 "แม่ชีซีช่างประเสริฐ ชื่อหอมไปพันปี"

2. พงศาวดารบันทึกว่าแม่ถูกจับกลางสนามรบ

《三国志·蜀书·诸葛亮传》ของตันซิ่ว (陈寿 เฉินโซ่ว) เล่าเรื่องนี้ไว้ในย่อหน้าเดียว หลังเล่าเปียว (刘表 หลิวเปี่ยว) ตาย ลูกชายยอมจำนนต่อโจโฉ เล่าปี่ซึ่งตั้งอยู่ที่ห้วนเสีย (樊 ฝาน) ต้องพาคนถอยลงใต้

「先主在樊闻之，率其众南行，亮与徐庶并从，为曹公所追破，获庶母。庶辞先主而指其心曰：『本欲与将军共图王霸之业者，以此方寸之地也。今已失老母，方寸乱矣，无益于事，请从此别。』遂诣曹公。」

"เล่าปี่อยู่ที่ห้วนเสียได้ข่าว ก็พาคนของตนลงใต้ ขงเบ้งกับชีซีติดตามไปด้วยกัน ถูกโจโฉไล่ตามตีแตก และจับแม่ของชีซีได้ ชีซีลาเล่าปี่ ชี้ที่หัวใจตัวเองแล้วกล่าวว่า เดิมข้าตั้งใจร่วมสร้างการใหญ่กับท่าน ก็ด้วยหัวใจดวงนี้ บัดนี้เสียแม่ไปแล้ว ใจสับสนวุ่นวาย อยู่ไปก็ไม่เป็นประโยชน์ ขอลาจากตรงนี้ แล้วก็ไปหาโจโฉ"

《资治通鉴》เล่มที่ 65ของซือหม่ากวง (司马光) วางเหตุการณ์นี้ไว้ในปี ค.ศ. 208 ต่อจากการแตกพ่ายที่ทุ่งเตียงปันโป๋ (长坂坡 ฉางป่านพัว) ทันที

「备弃妻子，与诸葛亮、张飞、赵云等数十骑走，操大获其人众辎重。徐庶母为操所获」

"เล่าปี่ทิ้งลูกเมีย หนีไปกับขงเบ้ง เตียวหุย (张飞 จางเฟย) จูล่ง (赵云 จ้าวหยุน) และทหารม้าอีกหลายสิบคน โจโฉจับคนและสัมภาระได้มากมาย แม่ของชีซีถูกโจโฉจับได้"

เทียบกับนิยายแล้วต่างกันตั้งแต่ต้น แม่ชีซีไม่ได้ถูกหลอกไปจากบ้านเกิดในขณะที่ลูกอยู่กับเล่าปี่อย่างสงบ แต่ถูกจับได้กลางขบวนอพยพที่แตกพ่าย ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่ลูกเมียของเล่าปี่เองก็ตกอยู่กลางสนามรบ เมื่อแม่อยู่ในมือโจโฉแล้วจริง ๆ ก็ไม่จำเป็นต้องมีจดหมายปลอมมาเรียก

พงศาวดารทั้งสองเล่มไม่มีชื่อเทียหยก ไม่มีการเลียนลายมือ และไม่มีจดหมายเลย ส่วนประโยคชี้หัวใจ "方寸乱矣" นิยายเก็บไว้เกือบครบในฉากลาที่ศาลาริมทาง เป็นหนึ่งในไม่กี่ประโยคของฉากนี้ที่มาจากพงศาวดารโดยตรง

3. ลำดับเหตุการณ์ที่นิยายกลับหัว: ชีซีกับขงเบ้งเคยรับใช้เล่าปี่พร้อมกัน

ในนิยาย ชีซีต้องไปก่อน แล้วจึง "ควบม้ากลับมาแนะนำขงเบ้ง" เล่าปี่จึงไปเชิญขงเบ้งสามครั้งหลังชีซีจากไปแล้ว แต่《三国志·诸葛亮传》เล่าอีกลำดับหนึ่ง

「时先主屯新野。徐庶见先主，先主器之，谓先主曰：『诸葛孔明者，卧龙也，将军岂愿见之乎？』」

"ตอนนั้นเล่าปี่ตั้งอยู่ที่ซินเอี๋ย ชีซีมาพบเล่าปี่ เล่าปี่เห็นว่ามีความสามารถ ชีซีบอกเล่าปี่ว่า ขงเบ้งคือมังกรหลับ ท่านอยากพบเขาไหม"

เล่าปี่บอกให้พามา ชีซีตอบว่าคนนี้ต้องไปหาเอง เรียกตัวมาไม่ได้ เล่าปี่จึงไปหาขงเบ้ง 「凡三往，乃见」 "ไปสามครั้งจึงได้พบ"《资治通鉴》วางเรื่องนี้ไว้ในปี ค.ศ. 207 แปลว่าชีซีแนะนำขงเบ้งขณะที่ยังรับใช้เล่าปี่อยู่ ไม่ใช่ตอนลาจาก หลังจากนั้นทั้งสองคนก็อยู่กับเล่าปี่ด้วยกัน จนถึงวันที่ 「亮与徐庶并从」 "ขงเบ้งกับชีซีติดตามไปด้วยกัน" ในขบวนถอยหนีปี ค.ศ. 208

ผลของการกลับลำดับนี้คือ นิยายได้ฉากส่งไม้ต่อที่งดงาม ชีซีออกจากเรื่อง แล้วขงเบ้งก็เข้ามาแทนที่ทันที คนอ่านรู้สึกว่าเล่าปี่ไม่ได้เสียคนเก่งไปฟรี ๆ แต่ในประวัติศาสตร์ เล่าปี่มีที่ปรึกษาทั้งสองคนพร้อมกันอยู่ราวหนึ่งปี และเสียชีซีไปตอนที่กองทัพแตกพ่าย ไม่ใช่เพราะแผนของฝ่ายโจโฉ เรื่องการเยือนกระท่อมสามครั้งเองก็มีปัญหาให้ตรวจอีกหลายจุด ซึ่งจะเล่าแยกในบทสามครั้งไปเยือนกระท่อม

4. แม่ชีซีเป็นอย่างไรต่อ: พงศาวดารเงียบ

ต้องพูดให้ระวังตรงนี้ ชื่อบทความบอกว่า "แม่ชีซีไม่ได้ผูกคอตาย" ความหมายที่ถูกต้องคือ ไม่มีบันทึกว่าแม่ชีซีผูกคอตาย พงศาวดารทั้ง《三国志》และ《资治通鉴》บอกแค่ว่าแม่ถูกจับ แล้วชีซีก็ไปหาโจโฉ หลังจากนั้นไม่มีบรรทัดใดพูดถึงแม่ของชีซีอีกเลย ทั้งเรื่องอยู่หรือตาย

อรรถาธิบายของเผยซงจือ (裴松之) ที่ยก《魏略》ของอวี๋ฮ่วน (鱼豢) มาเล่าชีวิตชีซีอย่างละเอียดตั้งแต่วัยหนุ่มจนตาย ก็ไม่ได้พูดถึงแม่ ไม่มีการด่าลูก ไม่มีการแขวนคอ ถ้าแม่ของขุนนางคนหนึ่งฆ่าตัวตายประท้วงโจโฉจริง เรื่องแบบนี้น่าจะถูกเล่าต่อในหนังสือรุ่นหลังที่ชอบเก็บเรื่องแปลกอย่าง《魏略》 แต่ไม่ปรากฏ

ฉากแม่ผูกคอตายจึงน่าจะเป็นส่วนที่นักเล่านิทานหรือผู้แต่งนิยายเติมขึ้น เพื่อให้แม่ชีซีเป็นแบบอย่างของแม่ที่รักความถูกต้องมากกว่าชีวิต และเพื่อให้ชีซีมีเหตุผลที่จะ "ไม่ออกอุบายให้โจโฉเลยตลอดชีวิต" แต่บทความนี้ไม่สามารถยืนยันได้ว่าแม่ชีซีมีชีวิตอยู่อีกนานเท่าใด เพราะพงศาวดารไม่ได้บอก

5. ชื่อจริงคือสวีฝู และ "ตันฮก" เกิดจากการอ่านผิด

《魏略》ที่เผยซงจือยกมาใต้《诸葛亮传》เปิดเรื่องชีซีไว้ว่า

「庶先名福，本单家子，少好任侠击剑。」

"ชีซีเดิมชื่อฝู (福) มาจากครอบครัวสามัญที่ไม่ใช่ตระกูลใหญ่ ตอนหนุ่มชอบทำตัวเป็นนักเลงกล้าและฟันดาบ"

《魏略》เล่าต่อว่าชีซีเคยแก้แค้นแทนคนอื่น เอาดินขาวทาหน้า ปล่อยผมหนี ถูกจับได้ก็ไม่ยอมบอกชื่อ เจ้าหน้าที่มัดไว้บนเสาในเกวียน ตีกลองแห่ไปทั่วตลาดให้คนมาชี้ตัว ไม่มีใครกล้าบอก จนพรรคพวกมาชิงตัวไปได้ หลังจากนั้นชีซีจึงทิ้งดาบหันมาเรียนหนังสือ ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลังเก็บเรื่องนี้ไว้ในปากของเทียหยก ซึ่งเล่าว่าชีซี "เอาตัวมัดใส่เกวียนไปเที่ยวตะเวนตีฆ้องร้องป่าว" ตรงกับ《魏略》ในเค้าโครง

จุดที่น่าสนใจคือคำว่า 「单家子」 นิยายอ่านคำว่า 单 เป็นแซ่ ชีซีในนิยายจึงใช้ชื่อปลอมว่า "ตันฮก" (单福) แต่วิกิพีเดียภาษาจีนยกคำอธิบายของเฉียนต้าซิน (钱大昕) นักปราชญ์สมัยชิง ที่รวบรวมไว้ในหนังสือ《三国志集解》ของหลูปี้ (卢弼) ว่า

「凡云单家者，犹言寒门，非郡之著姓耳。徐庶为单家子，与此一例。流俗读单为善，疑其本姓单，后改为徐，妄之甚矣。」

"คำว่าตันเจีย (单家) ทุกแห่ง หมายถึงครอบครัวต่ำต้อย ไม่ใช่ตระกูลมีชื่อของแคว้น ชีซีเป็นลูกครอบครัวต่ำต้อย ก็ใช้แบบเดียวกัน ชาวบ้านอ่าน 单 เป็นแซ่ แล้วเข้าใจว่าเดิมแซ่ตัน ภายหลังเปลี่ยนเป็นแซ่ชี เป็นความเข้าใจผิดอย่างยิ่ง"

แปลว่าชีซีไม่เคยมีชื่อปลอมว่าตันฮก ชื่อเดิมคือสวีฝู (徐福) แล้วภายหลังจึงใช้ชื่อสวีซู่ (徐庶) "ตันฮก" ในนิยายเกิดจากการอ่าน "ลูกครอบครัวสามัญ" ให้กลายเป็น "ลูกตระกูลตัน"

6. ชีซีในวุยก๊ก: ได้เป็นขุนนาง แต่ไม่ได้ขึ้นสูง

นิยายให้ชีซีสาบานว่าจะไม่ออกอุบายให้โจโฉเลย และคนไทยจำภาพชีซีเป็นคนที่อยู่ในค่ายโจโฉแบบไม่ปริปาก แต่พงศาวดารไม่ได้บอกว่าชีซีให้คำปรึกษาโจโฉหรือไม่ บอกแค่ตำแหน่งที่ได้รับ《魏略》เล่าว่าชีซีกับสือเทา (石韬) เพื่อนร่วมบ้านเกิดไปทางเหนือด้วยกัน

「至黄初中，韬仕历郡守、典农校尉，福至右中郎将、御史中丞。」

"ถึงรัชศกหวงชู (ค.ศ. 220–226) สือเทาได้เป็นเจ้าเมืองและนายกองดูแลการเกษตร ส่วนชีซีได้เป็นโยวจงหลางเจี้ยง (右中郎将) และยวี่สื่อจงเฉิง (御史中丞)"

ยวี่สื่อจงเฉิงเป็นตำแหน่งในสายงานตรวจการขุนนาง ส่วนตำแหน่งนี้สมกับฝีมือชีซีหรือไม่《魏略》ตอบไว้เป็นนัยด้วยคำของขงเบ้งเมื่อยกทัพขึ้นเหนือในรัชศกไท่เหอ (太和) ว่า

「魏殊多士邪！何彼二人不见用乎？」

"วุยก๊กมีคนเก่งมากถึงเพียงนี้เชียวหรือ ทำไมสองคนนั้นถึงไม่ได้รับการใช้งาน"

ประโยคนี้บอกว่าในสายตาของขงเบ้ง ชีซีควรได้ตำแหน่งสูงกว่านั้น《魏略》ปิดท้ายว่า 「庶后数年病卒，有碑在彭城，今犹存焉」 "หลังจากนั้นไม่กี่ปีชีซีก็ป่วยตาย มีศิลาจารึกอยู่ที่เมืองเผิงเฉิง (彭城) ยังเหลืออยู่จนทุกวันนี้" ความทรงจำเกี่ยวกับชีซีก็ไม่ได้หายไปจากถิ่นเดิม หนังสือภูมิศาสตร์《水经注》บันทึกว่าริมลำธารถานซีที่เมืองซงหยงมีบ้านเก่าของชีซีอยู่ ลำธารเดียวกับที่ตำนานม้าเต๊กเลาพาเล่าปี่กระโดดข้าม

คำถามที่พบบ่อย

แม่ชีซีผูกคอตายจริงไหม?

ไม่มีบันทึกในพงศาวดาร《三国志·诸葛亮传》และ《资治通鉴》บอกแค่ว่าแม่ชีซีถูกทัพโจโฉจับได้ แล้วชีซีลาเล่าปี่ไปหาโจโฉ หลังจากนั้นไม่มีบรรทัดใดพูดถึงแม่อีก ฉากแม่ด่าลูกแล้วแขวนคอตายมาจากนิยายตอนที่ 37

เทียหยกปลอมจดหมายแม่ชีซีจริงไหม?

ไม่มีในพงศาวดาร ในประวัติศาสตร์ แม่ชีซีถูกจับระหว่างที่เล่าปี่ถอยหนีและแตกพ่ายที่ทุ่งเตียงปันโป๋ใน ค.ศ. 208 จึงไม่จำเป็นต้องมีจดหมายเรียกตัว ชื่อเทียหยกก็ไม่ปรากฏในเรื่องนี้ของ《三国志》

ชีซีแนะนำขงเบ้งให้เล่าปี่ตอนไหน?

ตอนที่ยังรับใช้เล่าปี่อยู่ที่ซินเอี๋ย《资治通鉴》วางไว้ในปี ค.ศ. 207 หลังจากนั้นชีซีกับขงเบ้งอยู่กับเล่าปี่พร้อมกันจนถึงการถอยหนีปี ค.ศ. 208 ไม่ใช่แนะนำตอนควบม้าลาจากอย่างในนิยาย

ทำไมชีซีในนิยายใช้ชื่อตันฮก?

เพราะ《魏略》เขียนว่า 「庶先名福，本单家子」 คำว่า 单家 แปลว่าครอบครัวสามัญ แต่ถูกอ่านเป็นแซ่ตัน นักปราชญ์สมัยชิงอย่างเฉียนต้าซินอธิบายว่าเป็นความเข้าใจผิด ชื่อเดิมของชีซีคือสวีฝู (徐福)

ชีซีไปอยู่กับโจโฉแล้วได้ตำแหน่งอะไร?

《魏略》บันทึกว่าในรัชศกหวงชูชีซีได้เป็นโยวจงหลางเจี้ยงและยวี่สื่อจงเฉิง ขงเบ้งเคยถามว่าทำไมวุยก๊กไม่ใช้งานชีซีให้มากกว่านี้ ชีซีป่วยตายหลังจากนั้นไม่กี่ปี และมีศิลาจารึกอยู่ที่เมืองเผิงเฉิง

สรุป

ฉากจดหมายปลอมของเทียหยกและแม่ชีซีผูกคอตายเป็นฉากที่ทำให้คนอ่านสามก๊กน้ำตาซึม แต่ไม่มีในพงศาวดาร《三国志·诸葛亮传》บันทึกเพียงว่าแม่ชีซีถูกทัพโจโฉจับได้ระหว่างที่เล่าปี่แตกพ่ายใน ค.ศ. 208 ชีซีจึงชี้ที่หัวใจ บอกว่าใจสับสนแล้ว ขอลาไปหาโจโฉ ส่วนแม่จะอยู่หรือตาย พงศาวดารไม่ได้บอก นิยายยังกลับลำดับเหตุการณ์ ให้ชีซีแนะนำขงเบ้งตอนลาจาก ทั้งที่ในประวัติศาสตร์ทั้งสองคนรับใช้เล่าปี่ด้วยกันอยู่ราวหนึ่งปี และชื่อ "ตันฮก" ก็เกิดจากการอ่านคำว่า "ครอบครัวสามัญ" ผิดเป็นแซ่ ชีซีตัวจริงไปเป็นขุนนางวุยก๊กจนถึงตำแหน่งยวี่สื่อจงเฉิง และเป็นคนที่ขงเบ้งยังเสียดายว่าวุยก๊กไม่ได้ใช้ให้เต็มที่

แหล่งข้อมูล

• 《三国志·蜀书·诸葛亮传》 พร้อมอรรถาธิบายที่ยก《魏略》เรื่องชีวิตชีซี — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《资治通鉴》 เล่มที่ 65 ปี ค.ศ. 207–208 ชีซีแนะนำขงเบ้ง และแม่ชีซีถูกจับหลังศึกทุ่งเตียงปันโป๋ — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 36 元直走马荐诸葛 จดหมายปลอมของเทียหยก — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 37 แม่ชีซีแขวนคอตาย — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๓๓ — ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ
• 《水经注》เล่มที่ 28 บ้านเก่าของชีซีริมลำธารถานซี — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 徐庶 ชีซี พร้อมคำอธิบายคำว่า 单家 ของเฉียนต้าซินใน《三国志集解》 — วิกิพีเดียภาษาจีน