สามพี่น้องรบลิโป้ที่ด่านเฮาโลก๋วนไม่มีจริง! คนตีลิโป้แตกตัวจริงคือซุนเกี๋ยน

สามก๊กฉบับหวงปิ่งหมิง: ผมกับสามก๊ก

ผม MingPaPa ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄炳明 ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ

ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น

อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร

ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม

• คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
• คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา

สามก๊กฉบับหวงปิ่งหมิง คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ

ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้

ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉากในบทความนี้อยู่ในตอนที่ ๕ ของฉบับไทย

อักษรจีน (ตัวย่อ)	พินอิน	อ่านแบบจีนกลาง	ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ
吕布	Lǚ Bù	หลี่ว์ปู้	ลิโป้
刘备	Liú Bèi	หลิวเป้ย	เล่าปี่
关羽	Guān Yǔ	กวนอวี่	กวนอู
张飞	Zhāng Fēi	จางเฟย	เตียวหุย
孙坚	Sūn Jiān	ซุนเจียน	ซุนเกี๋ยน
董卓	Dǒng Zhuó	ต่งจั๋ว	ตั๋งโต๊ะ
公孙瓒	Gōngsūn Zàn	กงซุนจ้าน	กองซุนจ้าน
胡轸	Hú Zhěn	หูเจิ่น	โฮจิ้น (แม่ทัพของตั๋งโต๊ะ)
赤兔	Chìtù	ชื่อทู่	ม้าเซ็กเธาว์
虎牢关	Hǔláo guān	หู่เหลากวน	ด่านเฮาโลก๋วน
汜水关	Sìshuǐ guān	ซื่อสุ่ยกวน	ด่านกิสุยก๋วน
洛阳	Luòyáng	ลั่วหยาง	ลกเอี๋ยง
阳人	Yángrén	หยางเหริน	หยางเหริน (ไม่ปรากฏในฉบับไทย)
罗贯中	Luó Guànzhōng	หลัวก้วนจง	ผู้แต่งนิยายสามก๊กฉบับจีน

1. ฉากที่คนไทยจำได้ทั้งประเทศ

ตอนที่ 5 (第五回) ของนิยายฉบับจีน ชื่อตอนว่า 「破关兵三英战吕布」 คือ "ตีทัพหน้าด่าน สามวีรบุรุษรบลิโป้" หลังกวนอูฟันฮัวหยงไปแล้ว ตั๋งโต๊ะ (董卓 ต่งจั๋ว) ยกทัพมาตั้งที่ด่านเฮาโลก๋วน (虎牢关 หู่เหลากวน) ห่างลกเอี๋ยง (洛阳 ลั่วหยาง) ห้าสิบลี้ แล้วให้ลิโป้คุมทหารสามหมื่นตั้งค่ายหน้าด่าน หัวเมืองแปดกองยกไปรับมือ ลิโป้ออกมาฆ่าขุนพลพันธมิตรทีละคน กองซุนจ้าน (公孙瓒 กงซุนจ้าน) ออกไปรบได้ไม่กี่เพลงก็แพ้หนี ลิโป้ควบม้าเซ็กเธาว์ไล่ตามจะแทงข้างหลัง ตรงนั้นเองที่เตียวหุยโผล่เข้ามา

「三姓家奴休走！燕人张飞在此！」

"อ้ายข้าทาสสามแซ่ อย่าหนี! เตียวหุยชาวเมืองเอี้ยนอยู่นี่!"

เตียวหุยรบกับลิโป้ห้าสิบกว่าเพลงไม่แพ้ไม่ชนะ กวนอูเข้าช่วยอีกสามสิบเพลงก็ยังล้มลิโป้ไม่ได้ เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) จึงชักกระบี่คู่เข้ามาด้วย นิยายบรรยายว่า

「这三个围住吕布，转灯儿般厮杀。八路人马，都看得呆了。」

"สามคนนี้ล้อมลิโป้ไว้ รบกันหมุนเป็นโคมเวียน ทหารแปดกองยืนดูจนตะลึง"

สุดท้ายลิโป้แทงหลอกที่หน้าเล่าปี่ แล้วชักม้าหนีกลับเข้าด่าน นิยายปิดฉากด้วยบทกลอนยาวที่ขึ้นต้นว่า 「汉朝天数当桓灵」 และเรียกฉากนี้ว่า "เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย สามครั้งรบลิโป้"

ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าฉากนี้ครบเช่นกัน แต่ตัวเลขเพลงรบต่างจากฉบับจีน ตอนที่ ๕ ของฉบับไทยเล่าว่าเตียวหุยตวาดจนม้าลิโป้ตกใจถอยไปหลายก้าว แล้ว "ร้องด่าว่า อ้ายลูกสามพ่อ กูจะมารบกับมึง เหตุใดมึงจึงชักม้าถอยไป" ลิโป้รบกับเตียวหุย "สิบห้าเพลงก็มิได้แพ้ชนะกัน" กวนอูเข้ารบอีก "สามสิบเพลง" แล้วเล่าปี่ถือกระบี่สองมือเข้าช่วย "ล้อมม้าลิโป้ไว้เป็นสามเส้า" จนลิโป้ถอยเข้าด่านเฮาโลก๋วน คำด่า "อ้ายลูกสามพ่อ" ของฉบับไทยคือคำแปลของ 「三姓家奴」 ในฉบับจีนนั่นเอง

ฉากนี้ทำหน้าที่สำคัญในนิยาย มันประกาศว่าลิโป้คือยอดขุนพลที่ไม่มีใครสู้ได้ตัวต่อตัว และคนที่ทำให้ลิโป้ถอยได้คือสามพี่น้องจากสวนท้อ ซึ่งในตอนนั้นนิยายเล่าว่ายังเป็นแค่นายอำเภอเล็ก ๆ กับพลธนูที่ติดตามกองซุนจ้านมา

2. พงศาวดารบันทึกลิโป้ช่วงนั้นไว้ว่าอะไร

ชีวประวัติลิโป้ใน《三国志·魏书·吕布传》เล่าช่วงนี้สั้นมาก หลังลิโป้ฆ่าเต๊งหงวน (丁原 ติงหยวน) แล้วมาอยู่กับตั๋งโต๊ะ

「卓以布为骑都尉，甚爱信之，誓为父子。」

"ตั๋งโต๊ะตั้งลิโป้เป็นนายกองทหารม้า (骑都尉) รักและไว้ใจมาก สาบานเป็นพ่อลูกกัน"

จากนั้นพงศาวดารก็ข้ามไปถึงเรื่องที่ลิโป้ร่วมมือกับอ้องอุ้นฆ่าตั๋งโต๊ะเลย ไม่มีบันทึกว่าลิโป้ออกรบหน้าด่านเฮาโลก๋วน ไม่มีการดวลกับใคร และไม่มีชื่อเล่าปี่ กวนอู เตียวหุย อยู่ในเรื่องนี้แม้แต่คำเดียว

ลิโป้ปรากฏในสนามรบของศึกปราบตั๋งโต๊ะจริงสองครั้ง ทั้งสองครั้งอยู่ในบันทึกของซุนเกี๋ยน ไม่ใช่ของเล่าปี่

ครั้งแรกที่หยางเหริน อรรถาธิบายของเผยซงจือ (裴松之) ใต้ชีวประวัติซุนเกี๋ยนอ้าง《英雄记》ว่าตั๋งโต๊ะส่งทัพห้าพันไปรับมือซุนเกี๋ยนที่หยางเหริน (阳人)

「陈郡太守胡轸为大督护，吕布为骑督」

"เจ้าเมืองเฉินจฺวิ้นชื่อโฮจิ้น (胡轸 หูเจิ่น) เป็นแม่ทัพใหญ่ ลิโป้เป็นนายกองทหารม้า"

ลิโป้กับนายทัพคนอื่นเกลียดโฮจิ้นที่ใจร้อน จึงปล่อยข่าวลวงว่าทัพซุนเกี๋ยนหนีไปแล้ว ให้ทหารรีบเดินทั้งคืนจนหมดแรง แล้วปล่อยข่าวอีกครั้งว่าข้าศึกบุกออกมา ทหารแตกตื่นหนีกันเอง ซุนเกี๋ยนจึงตีทัพนี้แตกยับและตัดหัวฮัวหยง เรื่องนี้เล่าละเอียดแล้วในบทความเรื่องกวนอูฟันฮัวหยง

ครั้งที่สองที่หน้าเมืองลกเอี๋ยง หลังตั๋งโต๊ะแพ้ซุนเกี๋ยนอีกครั้งในหมู่สุสานจักรพรรดิแล้วถอยไปตั้งที่เหมี่ยนฉือ (渑池) ซุนเกี๋ยนก็รุกเข้าหาลกเอี๋ยง《资治通鉴》ของซือหม่ากวง (司马光) บันทึกว่า

「坚进至雒阳，击吕布，复破走。」

"ซุนเกี๋ยนรุกถึงลกเอี๋ยง ตีลิโป้ ลิโป้แตกหนีไปอีกครั้ง"

《后汉书·董卓列传》ของฟ่านเย่ (范晔) ระบุสถานที่ละเอียดกว่านั้นอีก

「坚进洛阳宣阳城门，更击吕布，布复破走。」

"ซุนเกี๋ยนบุกถึงประตูเซวียนหยาง (宣阳门) ของลกเอี๋ยง ตีลิโป้อีกครั้ง ลิโป้แตกหนีไปอีก"

คำว่า 「复」 (อีกครั้ง) ในทั้งสองเล่มบอกเราว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ลิโป้แพ้ซุนเกี๋ยน ในศึกปราบตั๋งโต๊ะทั้งศึก คนเดียวที่บันทึกไว้ว่าตีลิโป้แตกคือซุนเกี๋ยน และไม่ได้ต้องใช้สามคนรุมด้วย

3. ตอนนั้นเล่าปี่ กวนอู เตียวหุย อยู่ที่ไหน

คำถามนี้ต้องตอบอย่างระวัง อรรถาธิบายใต้ชีวประวัติเล่าปี่อ้าง《英雄记》ไว้ประโยคเดียวว่า

「灵帝崩，天下大乱，备亦起军从讨董卓。」

"พระเจ้าเลนเต้สวรรคต แผ่นดินจลาจล เล่าปี่ก็ยกทัพมาร่วมปราบตั๋งโต๊ะด้วย"

แปลว่ามีบันทึกชั้นรองว่าเล่าปี่ร่วมขบวนต่อต้านตั๋งโต๊ะ แต่บันทึกนี้ไม่ได้บอกว่าเขาไปอยู่กับกองไหน ได้รบที่ไหน หรือเคยเจอลิโป้ ส่วน《三国志》ฉบับหลักของเล่าปี่ กวนอู และเตียวหุย ไม่เอ่ยถึงศึกนี้เลย

รายละเอียดในนิยายที่ว่าสามพี่น้องติดตามกองซุนจ้านมาร่วมทัพก็มีปัญหาในตัวเอง ในนิยาย กองซุนจ้านคือหัวเมืองลำดับที่ 14 จาก 18 หัวเมือง แต่ในพงศาวดาร กองซุนจ้านไม่ได้อยู่ในพันธมิตรหัวเมืองฝั่งตะวันออกที่รวมทัพปราบตั๋งโต๊ะ เตียวหุยกับลิโป้ได้เกี่ยวข้องกันจริงในอีกหลายปีต่อมา ตอนลิโป้ยึดเมืองแหฝือ (下邳 เซี่ยพี) ที่เตียวหุยรักษาอยู่ ไม่ใช่ที่ด่านเฮาโลก๋วน

4. ด่านเฮาโลก๋วนกับด่านกิสุยก๋วน คือด่านเดียวกัน

นิยายแยกด่านไว้สองแห่ง ด่านกิสุยก๋วน (汜水关 ซื่อสุ่ยกวน) เป็นที่ที่ฮัวหยงตั้งรับซุนเกี๋ยน ส่วนด่านเฮาโลก๋วนเป็นที่ที่ลิโป้ตั้งค่าย ฉบับไทยก็แยกสองด่านตามฉบับจีน

แต่ในภูมิศาสตร์จริง ด่านหู่เหลากวนกับด่านซื่อสุ่ยกวนเป็นด่านเดียวกัน ตั้งอยู่ทางตะวันออกของลกเอี๋ยง ในเขตเมืองสิงหยาง (荥阳) มณฑลเหอหนานปัจจุบัน ชื่อเรียกเปลี่ยนไปตามยุค หนังสือ《洛阳记》ของลู่จี (陆机) สมัยจิ้นบันทึกด่านทางตะวันออกของลกเอี๋ยงสมัยฮั่นว่าชื่อด่านเฉิงเกา (成皋关) และสมัยราชวงศ์ถังเปลี่ยนชื่อเป็นด่านอู่เหลา (武牢关) เพื่อเลี่ยงพระนามบรรพบุรุษจักรพรรดิ

นิยายจึงแยกด่านเดียวออกเป็นสองด่าน เพื่อให้มีเวทีสองแห่งสำหรับฉากเปิดตัวสองฉาก คือกวนอูฟันฮัวหยงกับสามพี่น้องรบลิโป้ ส่วนศึกจริงของซุนเกี๋ยนเกิดที่หยางเหริน ห่างจากด่านนี้ไปทางตะวันตกเฉียงใต้

5. ฉากนี้มาจากไหน: ผิงฮว่าและงิ้วสมัยหยวน

หลัวก้วนจง (罗贯中) ไม่ได้คิดฉากนี้ขึ้นเองทั้งหมด เขารับต่อมาจากนักเล่านิทานและนักแต่งงิ้วรุ่นก่อน

หนังสือผิงฮว่าสามก๊ก (《全相平话三国志》 พิมพ์สมัยราชวงศ์หยวน ราว ค.ศ. 1321–1323) เป็นหนังสือเล่านิทานที่เก่ากว่านิยายของหลัวก้วนจง มีฉากนี้อยู่แล้ว

「张飞与吕布交战二十合，不分胜败。关公忿怒，纵马轮刀，二将战吕布。先主不忍，使双股剑，三骑战吕布，大败走，西北上虎牢关。」

"เตียวหุยรบกับลิโป้ยี่สิบเพลงไม่แพ้ไม่ชนะ กวนอูโกรธ ควบม้าหมุนง้าวเข้าไป สองคนรบลิโป้ เล่าปี่ทนดูไม่ได้ ใช้กระบี่คู่ สามม้ารบลิโป้ ลิโป้แพ้ยับ หนีขึ้นด่านหู่เหลากวนทางตะวันตกเฉียงเหนือ"

ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ในผิงฮว่าเล่มเดียวกัน ซุนเกี๋ยนกลายเป็นฝ่ายแพ้ลิโป้ เตียวหุยถึงกับเยาะซุนเกี๋ยนต่อหน้าหัวเมืองทั้งปวงว่า 「吕布下关，太守弃袍得脱」 "ลิโป้ลงจากด่าน ท่านเจ้าเมืองต้องทิ้งเสื้อคลุมจึงหนีรอดมาได้" ภาพนี้ตรงข้ามกับพงศาวดารทุกประการ ในพงศาวดาร ซุนเกี๋ยนคือคนที่ตีลิโป้แตกถึงสองครั้ง

งิ้วสมัยหยวน ก็มีเรื่องนี้เป็นงิ้วทั้งเรื่อง ชื่อ《虎牢关三战吕布》 "สามครั้งรบลิโป้ที่ด่านหู่เหลากวน" ฉบับบนวิกิซอร์ซระบุผู้แต่งว่าเจิ้งกวงจู่ (郑光祖) นักแต่งงิ้วคนสำคัญสมัยหยวน ในงิ้วเรื่องนี้ ซุนเกี๋ยนกลายเป็นตัวตลก (净) ที่คุยโวว่าตัวเองเป็นแม่ทัพหาคู่ต่อสู้ไม่ได้ แต่ 「听得临阵肚里疼」 "พอได้ยินว่าจะออกรบก็ปวดท้อง" แล้วยังเกือบสั่งประหารเตียวหุย จนโจโฉต้องมาขอชีวิตไว้

เมื่อหลัวก้วนจงเรียบเรียงนิยายสามก๊ก เขาตัดเรื่องที่เกินจริงของผิงฮว่าออกไปหลายเรื่อง แต่เก็บฉากสามพี่น้องรบลิโป้ไว้ เพราะเป็นฉากที่คนดูงิ้วและคนฟังนิทานรักมาหลายร้อยปีแล้ว สิ่งที่เขาทำคือขัดเกลาให้สมจริงขึ้น ลิโป้ในนิยายไม่ได้ "แพ้ยับ" แบบผิงฮว่า แค่ถอยกลับเข้าด่าน และซุนเกี๋ยนไม่ได้แพ้ลิโป้โดยตรง แต่ไปแพ้ฮัวหยงแทน

6. ซุนเกี๋ยน ผู้ถูกยืมผลงานสองครั้งในตอนเดียว

ถ้าอ่านตอนที่ 5 ของนิยายเทียบกับพงศาวดาร จะเห็นว่าผลงานของซุนเกี๋ยนถูกย้ายไปให้คนอื่นสองครั้งในตอนเดียว ครั้งแรกคือหัวของฮัวหยงที่ไปเป็นของกวนอู ครั้งที่สองคือชัยชนะเหนือลิโป้ที่ไปเป็นของสามพี่น้อง ทั้งที่ในประวัติศาสตร์ ซุนเกี๋ยนเป็นแม่ทัพคนเดียวในพันธมิตรที่ตีตั๋งโต๊ะจนต้องทิ้งลกเอี๋ยง ตั๋งโต๊ะเองยังพูดกับหลิวไอ้ (刘艾) ขุนนางคนสนิทว่าในบรรดาหัวเมืองฝั่งตะวันออก 「惟孙坚小戆，颇能用人」 "มีแต่ซุนเกี๋ยนที่ดื้อด้าน และใช้คนเป็น" ให้นายทัพทั้งหลายระวังไว้

เหตุผลก็คือเรื่องเดิมที่เห็นในหลายบทของชุดนี้ นิยายยกฝ่ายเล่าปี่เป็นพระเอก แต่ช่วงต้นเรื่องฝ่ายเล่าปี่ยังไม่มีผลงานในประวัติศาสตร์ จึงต้องยืมผลงานคนอื่นมาสร้างฉากเปิดตัว และสามพี่น้องจากสวนท้อต้องได้ร่วมศึกใหญ่ที่สุดของยุคนั้นด้วยกัน ส่วนซุนเกี๋ยนตายเร็ว ไม่ได้เป็นพระเอกหรือตัวร้ายหลัก การยกผลงานของเขาไปให้คนอื่นจึงไม่กระทบโครงเรื่อง

ถึงอย่างนั้น ลิโป้ที่ "ไม่มีใครสู้ได้ตัวต่อตัว" ก็มีเค้าความจริงอยู่บ้าง พงศาวดารบันทึกว่าลิโป้ 「便弓马，膂力过人，号为飞将」 "ชำนาญธนูและม้า แรงเกินคน ได้ฉายาว่าขุนพลบิน" และลิโป้มีม้าดีชื่อเซ็กเธาว์จริง นิยายแค่เอาฝีมือจริงของลิโป้ไปเป็นเวทีให้สามพี่น้องได้แสดง

คำถามที่พบบ่อย

สามพี่น้องรบลิโป้ที่ด่านเฮาโลก๋วนมีจริงไหม?

ไม่มีบันทึกในพงศาวดาร ชีวประวัติลิโป้ใน《三国志》ไม่มีการรบหน้าด่านเฮาโลก๋วน และไม่มีชื่อเล่าปี่ กวนอู เตียวหุย ในศึกนี้ ฉากนี้มาจากนิยายสามก๊กตอนที่ 5 ซึ่งรับต่อมาจากผิงฮว่าและงิ้วสมัยหยวน

ใครตีลิโป้แตกตัวจริงในศึกปราบตั๋งโต๊ะ?

ซุนเกี๋ยน (孙坚 ซุนเจียน)《资治通鉴》บันทึกว่า 「坚进至雒阳，击吕布，复破走」 และ《后汉书》ระบุว่าซุนเกี๋ยนตีลิโป้แตกที่ประตูเซวียนหยางของลกเอี๋ยง ก่อนหน้านั้นที่หยางเหริน ทัพที่มีลิโป้เป็นนายกองทหารม้าก็แตกให้ซุนเกี๋ยนมาแล้ว

ฉากสามพี่น้องรบลิโป้มาจากไหน?

เก่าที่สุดเท่าที่พบคือหนังสือผิงฮว่าสามก๊กสมัยราชวงศ์หยวน ซึ่งมีฉากเตียวหุย กวนอู และเล่าปี่ "สามม้ารบลิโป้" อยู่แล้ว และมีงิ้วสมัยหยวนชื่อ《虎牢关三战吕布》 หลัวก้วนจงรับฉากนี้มาเรียบเรียงในนิยายตอนที่ 5

"อ้ายลูกสามพ่อ" ที่เตียวหุยด่าลิโป้แปลว่าอะไร?

เป็นคำแปลของ 「三姓家奴」 ในนิยายฉบับจีน แปลตรงตัวว่า "ข้าทาสสามแซ่" หมายถึงลิโป้ที่เปลี่ยนนายและเปลี่ยนพ่อบุญธรรมไปมา ในพงศาวดาร ลิโป้สาบานเป็นพ่อลูกกับตั๋งโต๊ะคนเดียว (「誓为父子」)

ด่านเฮาโลก๋วนกับด่านกิสุยก๋วนต่างกันอย่างไร?

ในภูมิศาสตร์จริงเป็นด่านเดียวกัน อยู่ทางตะวันออกของลกเอี๋ยง ในเขตเมืองสิงหยาง มณฑลเหอหนาน ชื่อเปลี่ยนไปตามยุค นิยายแยกเป็นสองด่านเพื่อให้มีเวทีสำหรับฉากกวนอูฟันฮัวหยงและฉากสามพี่น้องรบลิโป้

สรุป

ฉากสามพี่น้องรุมลิโป้หน้าด่านเฮาโลก๋วนเป็นหนึ่งในฉากที่สนุกที่สุดของสามก๊ก แต่เป็นฉากที่เกิดบนเวทีงิ้วและในหนังสือนิทานสมัยหยวน ไม่ใช่ในสนามรบจริง พงศาวดารบันทึกคนที่ตีลิโป้แตกไว้คนเดียวคือซุนเกี๋ยน ครั้งแรกที่หยางเหริน ครั้งที่สองที่ประตูเมืองลกเอี๋ยง ในตอนที่ 5 ของนิยาย ซุนเกี๋ยนจึงเสียผลงานไปสองชิ้นในตอนเดียว หัวของฮัวหยงไปเป็นของกวนอู และชัยชนะเหนือลิโป้ไปเป็นของสามพี่น้อง

แหล่งข้อมูล

• 《三国志·魏书·吕布传》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·吴书·孙破虏讨逆传》 พร้อมอรรถาธิบายของเผยซงจือที่อ้าง《英雄记》และ《山阳公载记》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《三国志·蜀书·先主传》 และอรรถาธิบายที่อ้าง《英雄记》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《资治通鉴》 เล่มที่ 60 ศึกซุนเกี๋ยนที่หยางเหรินและที่ลกเอี๋ยง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 《后汉书·董卓列传》 ซุนเกี๋ยนตีลิโป้ที่ประตูเซวียนหยาง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• นิยาย《三国演义》ตอนที่ 5 破关兵三英战吕布 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๕ — วิกิซอร์ซภาษาไทย
• 《全相平话三国志》 หนังสือผิงฮว่าสามก๊กสมัยหยวน — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• งิ้วสมัยหยวน《虎牢关三战吕布》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
• 虎牢关 ด่านหู่เหลากวน — วิกิพีเดียภาษาจีน