ในนิยาย: ฮัวหยง (华雄 หัวสฺยง) ฆ่าแม่ทัพหัวเมืองไปหลายคน กวนอู (关羽 กวนอวี่) ซึ่งเป็นแค่ทหารม้าถือธนู อาสาออกรบ โจโฉ (曹操 เฉาเชา) รินเหล้าให้ กวนอูขอไปก่อน กลับมาพร้อมหัวฮัวหยง "เหล้ายังอุ่นอยู่"
ในพงศาวดาร: ผู้ตัดหัวฮัวหยงคือซุนเกี๋ยน (孙坚 ซุนเจียน) ในศึกที่เมืองหยางเหริน ปี ค.ศ. 191 และในศึกนั้นไม่มีชื่อกวนอูเลย
สามก๊กฉบับอึ้งเป๋งเม้ง: ผมกับสามก๊ก
ผม MingPaPa ชื่อจีน อึ้งเป๋งเม้ง (黄炳明) ชื่อไทย ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ คนไทยเชื้อสายจีนที่รักและผูกพันกับเรื่องราวของจีนมาตั้งแต่เด็กครับ
ตอนเล็ก ๆ ผมได้ยินพ่อกับผู้ใหญ่ในบ้านคุยกันว่า "ใครอ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้" ทั้งที่พ่อผมเองก็อ่านมาหลายจบ พี่ชายผมก็อ่านหลายจบ ส่วนผม ก่อนอายุ 18 ปี อ่านเฉพาะสองฉบับ คือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) กับสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบ รวมกันไปแล้ว 10 รอบ ยังไม่นับหนังสือวิเคราะห์กลยุทธ์และหนังสืออรรถาธิบายสามก๊กอีกหลายสิบเล่ม ยิ่งอ่านก็ยิ่งรัก และยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดอย่างนั้น
อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ เพราะอะไร
ถ้ามองให้ลึก คำนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนรอบที่อ่าน แต่อยู่ที่ "สันดานเดิมของคนอ่าน" ซึ่งเป็นตัวตั้งต้นครับ สามก๊กคือภาพสะท้อนมนุษย์จริง ๆ ไม่มีใครขาวสะอาดหรือสมบูรณ์แบบ มีทั้งคนดีแต่ซื่อจนโง่ คนเจ้าเล่ห์ที่เลวแต่รวย และคนเก่งที่หยิ่งยโส ในโลกความจริงคนเห็นแก่ตัวก็มีมากกว่าคนดีอยู่แล้ว คนอ่านมีจริตแบบไหน ลึก ๆ ชอบตัวละครแบบใด ก็จะหยิบแง่มุมนั้นมาใช้กับตัวเอง คำว่า "คบไม่ได้" จึงแยกได้เป็นสองมุม
- คบไม่ได้เพราะเลียนแบบความร้าย คนที่มีเชื้อความเห็นแก่ตัวหรือชอบเอาเปรียบคนอยู่แล้ว พออ่านจนเจนจัด ก็ซึมซับความปลิ้นปล้อน กลอุบายสกปรก และการมองคนอื่นเป็นเบี้ยมาใช้ในชีวิตจริง คนกลุ่มนี้ "คบไม่ได้" ในความหมายตรงตัว เพราะพร้อมหักหลังและทำลายมิตรภาพเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
- คบไม่ได้เพราะ "คบยาก" เกินไป คนกลุ่มนี้อ่านเพื่อเข้าใจจิตวิทยามนุษย์ วิธีเอาตัวรอด และเกมอำนาจที่ซ่อนอยู่ จนกลายเป็นคนคมกริบที่รู้เท่าทันคนจนไม่มีใครตบตาได้ คนทั่วไปจึงเข้าไม่ถึงหรือระแวงว่าจะถูกเอาเปรียบ ส่วนคนเก่งด้วยกันก็อยู่ด้วยลำบาก เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ทันกัน ต้องตั้งการ์ดระวังตัวอยู่ตลอดเวลา
สามก๊กฉบับอึ้งเป๋งเม้ง คือการอ่านสามก๊กอีกรอบด้วยสายตาของคนที่โตมากับนิยาย ผมหยิบฉากที่คนไทยจำได้ขึ้นใจมาวางเทียบกับพงศาวดาร《三国志》 (ซานกั๋วจื้อ — จดหมายเหตุสามก๊ก) ทีละประโยค ว่าตรงไหนเป็นประวัติศาสตร์ ตรงไหนเป็นฝีมือนักเล่านิทานและนักประพันธ์รุ่นหลัง ทุกบทยกต้นฉบับภาษาจีนพร้อมคำแปล และบอกว่าข้อความนั้นอยู่ในบทไหน ผู้อ่านจะได้ตรวจเองได้ครับ
ชื่อบุคคลและสถานที่ในบทความนี้
ชื่อในสามก๊กฉบับไทยตามฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อ่านตามสำเนียงฮกเกี้ยน ซึ่งต่างจากชื่อที่ใช้กันในระดับสากล บทความนี้จึงกำกับชื่อเฉพาะด้วยอักษรจีนตัวย่อและคำอ่านแบบจีนกลางเมื่อปรากฏครั้งแรก เช่น เล่าปี่ (刘备 หลิวเป้ย) ส่วนเลข "ตอนที่" ของนิยายในบทความนี้เป็นเลขตอน (回) ของนิยายฉบับภาษาจีน ซึ่งฉบับเจ้าพระยาพระคลังแบ่งตอนไม่ตรงกัน ฉบับไทยมักเรียกง่อก๊กว่า "เมืองกังตั๋ง" (江东) และเรียกจ๊กก๊กว่า "เมืองเสฉวน" ส่วนชื่อไทยของตัวละครและสถานที่ในบทความนี้ตรวจกับต้นฉบับฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) แล้ว
| อักษรจีน (ตัวย่อ) | พินอิน | อ่านแบบจีนกลาง | ชื่อในสามก๊กฉบับไทย / หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| 孙坚 | Sūn Jiān | ซุนเจียน | ซุนเกี๋ยน (ชื่อรอง 文台 เหวินไถ) |
| 华雄 | Huá Xióng | หัวสฺยง | ฮัวหยง |
| 关羽 | Guān Yǔ | กวนอวี่ | กวนอู |
| 曹操 | Cáo Cāo | เฉาเชา | โจโฉ |
| 董卓 | Dǒng Zhuó | ต่งจั๋ว | ตั๋งโต๊ะ |
| 吕布 | Lǚ Bù | หลี่ว์ปู้ | ลิโป้ |
| 袁绍 | Yuán Shào | หยวนเส้า | อ้วนเสี้ยว |
| 袁术 | Yuán Shù | หยวนซู่ | อ้วนสุด |
| 祖茂 | Zǔ Mào | จู่เม่า | โจเมา |
| 李傕 | Lǐ Jué | หลี่เจฺวีย | ลิฉุย |
| 胡轸 | Hú Zhěn | หูเจิ่น | โฮจิ้น (แม่ทัพของตั๋งโต๊ะ) |
| 汜水关 | Sìshuǐ guān | ซื่อสุ่ยกวน | ด่านกิสุยก๋วน |
| 阳人 | Yángrén | หยางเหริน | หยางเหริน (ไม่ปรากฏในฉบับไทย) |
| 洛阳 | Luòyáng | ลั่วหยาง | ลกเอี๋ยง |
1. ฉากที่ทำให้กวนอูเป็นกวนอู
ตอนที่ 5 (第五回) ของนิยายฉบับจีน หัวเมืองทั้ง 18 (十八路诸侯) รวมทัพปราบตั๋งโต๊ะ (董卓 ต่งจั๋ว) ตั้งอ้วนเสี้ยว (袁绍 หยวนเส้า) เป็นแม่ทัพใหญ่ (盟主) ซุนเกี๋ยนเป็นทัพหน้าบุกด่านกิสุยก๋วน (汜水关 ซื่อสุ่ยกวน) แต่แพ้ฮัวหยง ทหารคนสนิทชื่อโจเมา (祖茂 จู่เม่า) ถูกฆ่า ฮัวหยงยกมาท้ารบหน้าค่ายพันธมิตร ฆ่ายูสิด (俞涉 อวี๋เซ่อ) และพัวหอง (潘凤 พานเฟิ่ง) ไปติด ๆ กัน อ้วนเสี้ยวบ่นว่าเสียดายงันเหลียง (颜良 เหยียนเหลียง) กับบุนทิว (文丑 เหวินโฉ่ว) ไม่ได้มาด้วย
ชายหน้าแดงคนหนึ่งข้างหลังเล่าปี่ก้าวออกมาอาสา อ้วนสุด (袁术 หยวนซู่) ตะคอกว่าเป็นแค่ "พลธนู" (弓手) จะมาอวดดีได้อย่างไร โจโฉห้ามไว้ รินเหล้าร้อนให้หนึ่งจอก กวนอูบอกว่า 「酒且斟下，某去便来」 "รินไว้ก่อน ข้าไปแล้วจะกลับมา" ไม่นานก็กลับมาพร้อมศีรษะฮัวหยง นิยายปิดฉากด้วยบทกวี
「威镇乾坤第一功，辕门画鼓响冬冬。云长停盏施英勇，酒尚温时斩华雄。」
"...หุนเตี๋ยง (云长 อวิ๋นฉาง ชื่อรองของกวนอู) วางจอกออกแสดงความกล้า เหล้ายังอุ่นอยู่ก็ฟันฮัวหยงเสียแล้ว"
ฉบับไทยของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่าฉากนี้ครบเช่นกัน ต่างกันเล็กน้อยตรงที่ผู้ตวาดกวนอูคืออ้วนเสี้ยว ว่า "กวนอูเป็นแต่ทหารม้าเลว" ส่วนกวนอูตอบโจโฉว่า "ซึ่งท่านจะให้สุรากินนั้นขอให้ท่านงดไว้ก่อน เมื่อใดข้าพเจ้าออกไปได้ศีรษะฮัวหยงมาแล้ว ข้าพเจ้าจึงจะรับเอาสุราของท่านกิน" เมื่อกลับมา "สุรานั้นยังอุ่น" อยู่ (สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๔ ตามฉบับวิกิซอร์ซ) ฉบับไทยยังนับหัวเมืองที่ร่วมทัพเป็น "สิบหกหัวเมือง" แล้วกองซุนจ้านยกมาสมทบภายหลัง ไม่ใช่ 18 แบบฉบับจีน
ฉากนี้สร้างภาพแรกของกวนอูในฐานะ "ยอดขุนพลที่ถูกดูแคลน" และโจโฉในฐานะ "คนเดียวที่มองเห็นคนเก่ง" ซึ่งปูไปถึงตอนกวนอูอยู่กับโจโฉในเวลาต่อมา เป็นฉากที่ลงตัวทางวรรณกรรมมาก และเป็นเรื่องแต่งทั้งฉาก
2. พงศาวดารบันทึกไว้ว่าอะไร
ชีวประวัติซุนเกี๋ยนใน《三国志·吴书·孙破虏讨逆传》เล่าว่า หลังซุนเกี๋ยนแพ้ศึกแรกที่เหลียงตง (梁东) แล้วรวบรวมทหารใหม่
「坚复相收兵，合战于阳人，大破卓军，枭其都督华雄等。」
"ซุนเกี๋ยนรวบรวมทหารกลับมาอีก เข้ารบกันที่หยางเหริน ตีทัพตั๋งโต๊ะแตกยับ ตัดหัวฮัวหยงผู้เป็นนายกอง (都督) เสียบประจาน"
คำว่า 「枭」 แปลว่าตัดหัวแล้วเสียบไม้แขวนประจาน เป็นภาษาที่ชัดเจนที่สุดเท่าที่พงศาวดารจะเขียนได้ว่าใครเป็นผู้ชนะ《资治通鉴》ของซือหม่ากวง (司马光) นักประวัติศาสตร์สมัยซ่ง ก็บันทึกตรงกัน
「轸与布不相得，坚出击，大破之，枭其都督华雄。」
"โฮจิ้น (胡轸 หูเจิ่น) กับลิโป้ (吕布 หลี่ว์ปู้) ไม่ลงรอยกัน ซุนเกี๋ยนยกออกตี ตีแตกยับ ตัดหัวฮัวหยงผู้เป็นนายกอง"
ประโยคนี้บอกเหตุผลของชัยชนะด้วย ทัพตั๋งโต๊ะที่หยางเหรินมีโฮจิ้นเป็นแม่ทัพใหญ่ (大督护) และลิโป้เป็นนายกองทหารม้า (骑督) สองคนนี้ขัดแย้งกัน ตาม《英雄记》ลิโป้กับพวกเกลียดโฮจิ้นที่ใจร้อน จึงปล่อยข่าวลวงว่าทัพซุนเกี๋ยนหนีไปแล้ว ทำให้ทัพโฮจิ้นรีบเดินทั้งคืน ทหารเหนื่อยล้าหิวโหย ซุนเกี๋ยนจึงออกตีได้สำเร็จ
ฮัวหยงในพงศาวดารจึงไม่ใช่แม่ทัพใหญ่ เป็นแค่ 都督 คือนายกองคนหนึ่งในทัพโฮจิ้น และชื่อของเขาปรากฏในพงศาวดารเพียงครั้งเดียว คือตอนที่ถูกซุนเกี๋ยนตัดหัว ไม่มีบันทึกว่าเขาเก่งแค่ไหน ไม่มีเรื่องฆ่าแม่ทัพพันธมิตรทีละคน
3. ศึกที่หยางเหริน: ภาพเต็มที่นิยายตัดทิ้ง
ปี ค.ศ. 190 (初平元年) หัวเมืองฝั่งตะวันออกรวมตัวต่อต้านตั๋งโต๊ะ แต่ความจริงคือ ส่วนใหญ่ไม่กล้ารบ ทัพที่ตั้งอยู่ที่ซฺวนเจ่า (酸枣) จัดเลี้ยงกันทุกวัน มีเพียงสามสายที่ปะทะกับตั๋งโต๊ะจริง คือ โจโฉ (แพ้ยับที่แม่น้ำเปี้ยนสุ่ย 汴水) อองของ (王匡 หวังควง แพ้ที่เหอหยาง) และซุนเกี๋ยน
ซุนเกี๋ยนยกจากเตียงสา (长沙 ฉางซา) ขึ้นเหนือ ไปรวมกับอ้วนสุดที่เมืองหนานหยาง (南阳 ฉบับไทยเรียก ลำหยง) ศึกแรกที่เหลียงตงแพ้หนัก ตรงนี้เองที่มีเรื่องของโจเมาในพงศาวดาร
「坚常著赤罽帻，乃脱帻令亲近将祖茂著之。卓骑争逐茂，故坚从间道得免。茂困迫，下马，以帻冠冢间烧柱，因伏草中。卓骑望见，围绕数重，定近觉是柱，乃去。」
"ซุนเกี๋ยนสวมผ้าโพกหัวขนสัตว์สีแดงเป็นประจำ จึงถอดให้โจเมาทหารคนสนิทสวมแทน ทหารม้าตั๋งโต๊ะแย่งกันไล่ตามโจเมา ซุนเกี๋ยนจึงหนีทางลัดรอด โจเมาจนมุม ลงจากม้า เอาผ้าโพกไปสวมไว้บนเสาไหม้ไฟในป่าช้า แล้วหมอบซ่อนในพงหญ้า ทหารม้าตั๋งโต๊ะเห็นก็ล้อมไว้หลายชั้น เข้าไปใกล้จึงรู้ว่าเป็นเสา จึงถอยกลับไป"
ในพงศาวดาร โจเมารอดตาย ด้วยไหวพริบ ส่วนในนิยาย โจเมาถูกฮัวหยงฟันตาย นิยายเอาเรื่องผ้าโพกแดงไปใช้ แต่เปลี่ยนตอนจบให้ฮัวหยงดูน่ากลัวขึ้น
หลังจากนั้นซุนเกี๋ยนกลับมาชนะที่หยางเหริน (ปี ค.ศ. 191 ตามการลำดับเหตุการณ์ส่วนใหญ่) ตั๋งโต๊ะตกใจถึงขั้นส่งลิฉุย (李傕 หลี่เจฺวีย) มาเจรจา เสนอให้ลูกหลานสองตระกูลแต่งงานกัน และจะให้ลูกหลานตระกูลซุนเป็นเจ้าเมือง ซุนเกี๋ยนตอบปฏิเสธอย่างเด็ดขาดว่า
「卓逆天无道，荡覆王室，今不夷汝三族，县示四海，则吾死不瞑目，岂将与乃和亲邪！」
"ตั๋งโต๊ะขัดฟ้าไร้ธรรม ทำลายราชวงศ์ ถ้าวันนี้ข้าไม่ล้างโคตรสามชั่วของเจ้า แขวนประจานให้ทั่วใต้หล้ารู้ ข้าตายก็ไม่หลับตา จะไปดองญาติกับเจ้าได้อย่างไร"
แล้วซุนเกี๋ยนก็รุกต่อ ตีลิโป้แตก เข้าลกเอี๋ยง (洛阳 ลั่วหยาง) เป็นคนแรก กวาดสุสานราชวงศ์ฮั่นที่ตั๋งโต๊ะขุดทำลาย ศึกหยางเหรินจึงเป็นจุดพลิกที่ทำให้ตั๋งโต๊ะทิ้งลกเอี๋ยงไปเตียงฮัน (长安 ฉางอาน)
4. ตอนนั้นกวนอูอยู่ที่ไหน
นี่คือคำถามที่ตอบยากกว่าที่คิด หลายบทความจีนเขียนว่า "เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย (张飞 จางเฟย) ไม่ได้ร่วมทัพปราบตั๋งโต๊ะเลย" แต่ต้องระวัง เพราะในอรรถาธิบายของเผยซงจือ (裴松之) ใต้ชีวประวัติเล่าปี่ อ้าง《英雄记》ไว้ว่า
「灵帝崩，天下大乱，备亦起军从讨董卓。」
"พระเจ้าเลนเต้ (汉灵帝 ฮั่นหลิงตี้) สวรรคต แผ่นดินจลาจล เล่าปี่ก็ยกทัพมาร่วมปราบตั๋งโต๊ะด้วย"
ดังนั้นที่ถูกคือ มีบันทึกชั้นรองว่าเล่าปี่เข้าร่วมการต่อต้านตั๋งโต๊ะ แต่ไม่มีบันทึกว่าเขาหรือกวนอูได้รบที่ไหน และไม่มีชื่อพวกเขาในศึกหยางเหรินหรือศึกกับฮัวหยงเลย ส่วน《三国志·关羽传》ไม่เอ่ยถึงฮัวหยงสักคำ ในชีวิตจริงกวนอูมีผลงานตัดหัวขุนพลที่บันทึกไว้ชัดเจนคืองันเหลียง (颜良) ในศึกแปะแบ๊ (白马 ไป๋หม่า) ปี ค.ศ. 200 และบังเต๊ก (庞德 ผังเต๋อ) ที่ฝานเฉิง (樊城) ปี ค.ศ. 219
อีกเรื่องคือ "18 หัวเมือง" เป็นตัวเลขของนิยายฉบับจีน นักวิจารณ์จีนนับจากพงศาวดารได้ราว 11 ถึง 14 กลุ่มแล้วแต่วิธีนับ กองซุนจ้าน (公孙瓒 กงซุนจ้าน) ม้าเท้ง (马腾 หม่าเถิง) ขงเล่ง (孔融 ข่งหรง) โตเกี๋ยม (陶谦 เถาเชียน) ที่นิยายใส่เข้ามา ไม่ได้อยู่ในพันธมิตรนี้จริง
5. ทำไมหลัวก้วนจง (罗贯中) ต้อง "ย้ายดอกไม้ไปต่อกิ่ง"
นักวิจารณ์จีนเรียกเทคนิคนี้ว่า 「移花接木」 คือย้ายผลงานจากคนหนึ่งไปให้อีกคน มีเหตุผลซ้อนกันหลายชั้น
ชั้นแรก: แนวคิด 「拥刘反曹」/「尊刘贬曹」 นิยายยกฝ่ายเล่าปี่เป็นพระเอก ผลงานเด่น ๆ ในช่วงต้นเรื่องจึงต้องไปตกที่สามพี่น้อง แต่ตอนต้นเรื่องฝ่ายเล่าปี่ยังไม่มีบทบาทในประวัติศาสตร์เลย จึงต้อง "ยืม" ผลงานคนอื่นมาใช้ ฉากสามพี่น้องรบลิโป้ (三英战吕布) ที่ด่านเฮาโลก๋วน (虎牢关 หู่เหลากวน) ก็เป็นเรื่องแต่งในตอนเดียวกันนี้
ชั้นที่สอง: ความศักดิ์สิทธิ์ของกวนอูในสมัยหมิง ถึงสมัยหมิง กวนอูถูกบูชาเป็นเทพ (关帝) ศาลกวนอูมีทั่วประเทศ นิยายที่เขียนในบรรยากาศนี้ต้องให้กวนอูมีฉากเปิดตัวที่ยิ่งใหญ่ ราชสำนักชิงยังเลื่อนสมัญญานามของกวนอูอีกหลายครั้ง บางส่วนได้แรงหนุนจากภาพในนิยาย
ชั้นที่สาม: ซุนเกี๋ยนเป็นตัวละครที่ "เสียได้" ซุนเกี๋ยนตายเร็ว (ค.ศ. 191 หรือ 192) ไม่ได้อยู่ฝ่ายพระเอกหรือฝ่ายตัวร้ายหลัก การลดบทบาทเขาไม่กระทบโครงเรื่องใหญ่ ตรงกันข้าม การให้ซุนเกี๋ยนแพ้ฮัวหยงยิ่งทำให้ฮัวหยงดูน่ากลัว และกวนอูยิ่งดูยิ่งใหญ่
นักประวัติศาสตร์สมัยสาธารณรัฐ ไช่ตงฟาน (蔡东藩) วิจารณ์ไว้ใน《后汉演义》ว่า ที่นิยายว่าฮัวหยงถูกกวนอูฆ่านั้น 「罗氏《演义》中谓为关羽所杀，真善附会」 คือช่างแต่งโยงเก่งจริง ส่วนนักวิชาการสมัยชิงจางเสวียเฉิง (章学诚) วิจารณ์นิยายสามก๊กโดยรวมว่า 「七分实事，三分虚构，以至观者往往为之惑乱」 "จริงเจ็ดส่วน แต่งสามส่วน จนผู้อ่านมักสับสน" ตอนฮัวหยงเป็นตัวอย่างชั้นดีของ "สามส่วน" นั้น
6. ราคาที่ซุนเกี๋ยนต้องจ่าย
ผลของการย้ายผลงานครั้งนี้หนักกว่าที่คิด ในความทรงจำของคนอ่านนิยาย ซุนเกี๋ยนคือ "แม่ทัพที่แพ้ฮัวหยง" "คนที่ซ่อนตราหยก" และ "คนที่ตายเพราะคำสาบานเรื่องตราหยก" แต่ในพงศาวดาร ซุนเกี๋ยนคือแม่ทัพคนเดียวในพันธมิตรที่ตีตั๋งโต๊ะจนต้องทิ้งเมืองหลวง ตั๋งโต๊ะเองยังพูดถึงเขาว่าเป็นคนที่น่ากลัวที่สุดในบรรดาหัวเมืองฝั่งตะวันออก ฉายา "พยัคฆ์กังตั๋ง" (江东猛虎) ที่คนรุ่นหลังตั้งให้ จึงไม่ได้เกินจริงเลย
ถ้าอ่านพงศาวดาร จะเห็นว่าราชวงศ์ง่อ (吴 อู๋) ทั้งราชวงศ์ตั้งอยู่บนชื่อเสียงที่ซุนเกี๋ยนสร้างไว้ที่หยางเหริน ซุนเซ็ก (孙策 ซุนเช่อ) และซุนกวน (孙权 ซุนเฉวียน) สืบทอดทหารเก่าของพ่อ อย่างเทียเภา (程普 เฉิงผู่) อุยกาย (黄盖 หวงก้าย) ฮันต๋ง (韩当 หานตัง) ซึ่งเป็นคนที่ร่วมรบกับซุนเกี๋ยนมาตั้งแต่ตอนนั้น
คำถามที่พบบ่อย
ใครฆ่าฮัวหยงตัวจริง?
ซุนเกี๋ยน (孙坚 ซุนเจียน) ในศึกที่เมืองหยางเหริน ปี ค.ศ. 191 ชีวประวัติซุนเกี๋ยนใน《三国志》เขียนว่า 「枭其都督华雄等」 คือตัดหัวฮัวหยงผู้เป็นนายกองเสียบประจาน และ《资治通鉴》ก็บันทึกตรงกัน ในศึกนั้นไม่มีชื่อกวนอูเลย
ฉากกวนอูฟันฮัวหยงขณะเหล้ายังอุ่นมาจากไหน?
มาจากนิยายสามก๊กตอนที่ 5 (第五回) ที่กวนอูขอให้โจโฉรินเหล้าไว้ก่อน แล้วกลับมาพร้อมศีรษะฮัวหยงขณะเหล้ายังอุ่น ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ก็เล่าฉากนี้ครบ ต่างกันเล็กน้อยตรงที่ผู้ตวาดกวนอูคืออ้วนเสี้ยว
ฮัวหยงในประวัติศาสตร์เป็นใคร?
ไม่ใช่แม่ทัพใหญ่ เป็นแค่ 都督 คือนายกองคนหนึ่งในทัพของโฮจิ้น (胡轸 หูเจิ่น) และชื่อของเขาปรากฏในพงศาวดารเพียงครั้งเดียว คือตอนที่ถูกซุนเกี๋ยนตัดหัว
ตอนหัวเมืองรวมทัพปราบตั๋งโต๊ะ กวนอูอยู่ที่ไหน?
มีบันทึกชั้นรองใน《英雄记》ที่เผยซงจืออ้างไว้ว่าเล่าปี่ยกทัพมาร่วมปราบตั๋งโต๊ะ แต่ไม่มีบันทึกว่าเล่าปี่หรือกวนอูได้รบที่ไหน และไม่มีชื่อพวกเขาในศึกหยางเหรินหรือศึกกับฮัวหยงเลย
ทำไมนิยายยกผลงานนี้ให้กวนอู?
เพราะนิยายยกฝ่ายเล่าปี่เป็นพระเอก (「拥刘反曹」) แต่ช่วงต้นเรื่องฝ่ายเล่าปี่ยังไม่มีบทบาทในประวัติศาสตร์ ประกอบกับสมัยหมิงกวนอูถูกบูชาเป็นเทพจึงต้องมีฉากเปิดตัวที่ยิ่งใหญ่ ส่วนซุนเกี๋ยนตายเร็วและไม่ใช่ตัวละครหลัก การลดบทบาทเขาจึงไม่กระทบโครงเรื่อง
สรุป
หัวของฮัวหยงเป็นของซุนเกี๋ยน ไม่ใช่ของกวนอู พงศาวดารเขียนไว้ชัดเพียงประโยคเดียวว่า 「枭其都督华雄」 หลัวก้วนจงยกผลงานนี้ไปให้กวนอูเพื่อสร้างฉากเปิดตัวให้เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์ จอกเหล้าที่ยังอุ่นในนิยายเป็นหนึ่งในฉากที่งดงามที่สุดของวรรณกรรมจีน และเป็นหนึ่งในความอยุติธรรมทางประวัติศาสตร์ที่คนจำแม่นที่สุดด้วย
แหล่งข้อมูล
- 《三国志·吴书·孙破虏讨逆传》 พร้อมอรรถาธิบายของเผยซงจือที่อ้าง《英雄记》และ《山阳公载记》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- 《三国志·蜀书·先主传》 และอรรถาธิบายที่อ้าง《英雄记》 — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- 《三国志·蜀书·关羽传》 ผลงานของกวนอูในศึกแปะแบ๊และศึกฝานเฉิง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- 《三国志·魏书·武帝纪》 ทัพหัวเมืองที่ซฺวนเจ่าและศึกโจโฉที่แม่น้ำเปี้ยนสุ่ย — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- 《资治通鉴》卷六十 ศึกหยางเหริน — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- 《三国演义》ตอนที่ 5 ฉากกวนอูฟันฮัวหยง — ต้นฉบับภาษาจีนบนวิกิซอร์ซ
- สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ ๔ — วิกิซอร์ซภาษาไทย
- 蔡东藩《后汉演义》ตอนที่ 68 ที่วิจารณ์ฉากฮัวหยงในนิยาย — วิกิซอร์ซ
- 鲁迅《中国小说史略》บทที่ 14 ที่ยกคำวิจารณ์ของจางเสวียเฉิง — วิกิซอร์ซ
