แซ่เปี๋ยง แซ่เปี้ยน (卞) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเปี้ยน จากซานตงสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่เปี๋ยง เขียนด้วยอักษรจีน 卞 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "เปี้ยน" (Biàn) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เปี๋ยง" (biang6) แซ่นี้คือแซ่ของ เปี้ยนเหอ (卞和) ผู้พบ หยกเหอซื่อปี้ (和氏璧) ในตำนาน ต้องระวังไม่สับสนกับแซ่ 边 (เปียง / เปียน) ที่เสียงใกล้กันมาก แซ่ 卞 อยู่ราว อันดับประมาณ ~228 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.5 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• 卞 (เปี๋ยง เปี้ยน) กับ 边 (เปียง เปียน) เป็นคนละแซ่ ต่างกันที่วรรณยุกต์
• เปี้ยนเหอ (卞和) ผู้พบหยกเหอซื่อปี้ ส่วน 和 เป็นชื่อตัว ไม่ใช่แซ่ หอ 证璞堂
• พระมารดาของโจผีและโจสิดคือจักรพรรดินีเปี้ยน (武宣卞皇后) ชาวหลินอี๋ ซานตง
• เปี้ยนคุ่น (卞壸) กับบุตรสองคนตายเพื่อบ้านเมืองในศึกเดียวกัน หอ 忠孝堂
• ไม่พบสายตระกูลในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมแซ่ 卞 ในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เปี๋ยง แซ่เปี้ยน (卞)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	卞 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) · รูปเดิมคือ 弁 (หมวกพิธี) เพี้ยนเป็น 卞 เมื่อเปลี่ยนมาเขียนแบบอักษรเสมียน
จีนกลาง	Biàn (เสียง 4) · เปี้ยน (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	biang6 · เปี๋ยง — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน	Piān
กวางตุ้ง	ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Pin
ภาษาอังกฤษ	Bian, Pien, Pin, Pian · เกาหลี 변 (Byeon / Byun) · เวียดนาม Biện
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~228 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 86 ใน《百家姓》
ประชากร	ราว 4.5 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 3.8–5.2 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013 และแหล่งรองอื่น)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	济阴 จี้อิน (เหอเจ๋อ ซานตง) · 济阳 จี้หยาง (ไคเฟิง เหอหนาน) · 琅琊 หลางหยา (หลินอี๋ ซานตง)
堂号 (ชื่อหอ)	济阳堂 · 济阴堂 · 证璞堂 (ระลึกถึงเปี้ยนเหอ) · 忠孝堂 (ระลึกถึงเปี้ยนคุ่น)
ระวังสับสน	边 (แต้จิ๋ว เปียง · จีนกลาง เปียน) · 汴 (ชื่อแม่น้ำและเมืองไคเฟิง "汴京") · 和 ใน "和氏璧" เป็นชื่อตัว ไม่ใช่แซ่

แซ่เปี๋ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เปี๋ยงเขียนว่า 卞 เหมือนกันทั้งจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ตำราอักษรโบราณอธิบายว่ารูปเดิมคือ 弁 เป็นภาพมือสองข้างถือหมวกพิธี ต่อมาเมื่อเปลี่ยนมาเขียนแบบอักษรเสมียนจึงกลายเป็น 卞 ปัจจุบันอักษรนี้ยังมีความหมายว่า "ใจร้อน" (卞急) แต่ส่วนใหญ่ใช้เป็นแซ่

ชื่อเรียกแซ่นี้ตามสำเนียงต่าง ๆ

• เปี้ยน จีนกลาง Biàn เสียงที่ 4 ตรงกับการสะกด "Bian"
• เปี๋ยง แต้จิ๋ว biang6 พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียงนี้เพียงเสียงเดียว และระบุว่าใช้เป็นแซ่ (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) เสียงที่ 6 ของแต้จิ๋วกับพยัญชนะ ป เขียนเป็นไม้จัตวา แบบเดียวกับ 邓 "เต๋ง"
• Piān เสียงฮกเกี้ยน ส่วน Pin เป็นตัวสะกดแบบกวางตุ้งในฮ่องกง

ข้อควรระวัง:

• 卞 กับ 边 เป็นคนละแซ่ ชื่อไทยใกล้กันมาก แต้จิ๋ว 卞 = เปี๋ยง (ไม้จัตวา) ส่วน 边 = เปียง (เสียงสามัญ) จีนกลาง 卞 = เปี้ยน ส่วน 边 = เปียน ตัวสะกดอังกฤษ Bian และ Pin ก็ใช้กับทั้งสองแซ่ จึงต้องดูอักษรจีนกำกับเสมอ (ดูบทความแซ่ 边 ในลิงก์ท้ายบท)
• 卞 กับ 汴 อักษร 汴 มีภาคน้ำ (氵) ข้างหน้า เป็นชื่อแม่น้ำและชื่อเรียกเมืองไคเฟิง (汴京) ไม่ใช่แซ่นี้

แซ่เปี๋ยง มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเปี้ยน

สายที่ 1 — เมืองเปี้ยนแห่งแคว้นหลู่ (สายหลัก): ตำรา《元和姓纂》สมัยถังเขียนว่า "曹叔振铎之后，支庶食采于卞，因以为氏。鲁有卞庄子，楚有卞和" แปลว่า ลูกหลานสายรองของ เฉาซูเจิ้นตั๋ว (曹叔振铎) โอรสของพระเจ้าโจวเหวินหวาง ได้กินส่วยที่ เมืองเปี้ยน (卞) จึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ เมืองนี้อยู่ในแคว้นหลู่ ปัจจุบันคือแถบ อำเภอซื่อสุ่ย (泗水) มณฑลซานตง ซึ่งยังมีตำบลชื่อ เปี้ยนเฉียว (卞桥) อยู่จนวันนี้

สายที่ 2 — ลูกหลานเปี้ยนเหอแห่งแคว้นฉู่: ตำราแซ่สมัยชิง《姓氏考略》เขียนว่า "卞氏，春秋时楚卞和之后" คือนับลูกหลานของเปี้ยนเหอผู้พบหยก เป็นอีกสายหนึ่งของแซ่นี้

สายที่ 3 — ตำนานฤๅษีเปี้ยนสุย (卞随): คัมภีร์《庄子》เล่าว่าเมื่อพระเจ้าซางทังตีพระเจ้าเซี่ยเจี๋ยได้แล้ว จะยกแผ่นดินให้ฤๅษีเปี้ยนสุย แต่ท่านปฏิเสธแล้วกระโดดน้ำตาย เว็บไซต์แซ่บางแห่งนับท่านเป็นต้นแซ่ สายนี้เป็นตำนาน

สายที่ 4 — ชาวแมนจู: สกุลแมนจู 边佳氏 ที่ฮุยฟา (จี๋หลิน) ปลายราชวงศ์ชิงใช้แซ่ฮั่นว่า 卞 หรือ 边 สายนี้จึงเกี่ยวพันกับทั้งสองแซ่

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
เมืองเปี้ยน แคว้นหลู่	ลูกหลานสายรองของเฉาซูเจิ้นตั๋ว	ชุนชิว	มีเอกสาร (《元和姓纂》《广韵》)
ลูกหลานเปี้ยนเหอ	เปี้ยนเหอ แคว้นฉู่	ชุนชิว	มีในตำราแซ่สมัยชิง
ฤๅษีเปี้ยนสุย	卞随	ปลายราชวงศ์เซี่ย	ตำนาน
ชาวแมนจู	สกุล 边佳氏	ชิง	มีในตำราสมัยชิง (อ้างผ่านแหล่งรอง)

หยกเหอซื่อปี้ (和氏璧): ตำนานของเปี้ยนเหอ

เรื่องที่ทำให้แซ่นี้มีชื่อในวัฒนธรรมจีนคือเรื่องของ เปี้ยนเหอ (卞和) ชาวแคว้นฉู่ ซึ่งมีต้นเรื่องอยู่ในคัมภีร์《韩非子·和氏》

• เปี้ยนเหอพบหินก้อนหนึ่งที่มีหยกอยู่ข้างในบนภูเขาของแคว้นฉู่ จึงนำไปถวาย พระเจ้าฉู่ลี่หวาง ช่างหยกดูแล้วบอกว่าเป็นหินธรรมดา พระองค์จึงสั่ง ตัดเท้าซ้าย ของเขาโทษฐานหลอกลวง
• เมื่อถึงรัชกาล พระเจ้าฉู่อู่หวาง เขานำหินไปถวายอีก ก็ถูกหาว่าหลอกและถูก ตัดเท้าขวา
• ในรัชกาล พระเจ้าฉู่เหวินหวาง เปี้ยนเหอกอดหินร้องไห้อยู่ที่เชิงเขาสามวันสามคืน จนน้ำตาหมดกลายเป็นเลือด พระเจ้าจึงให้ช่างผ่าหิน แล้วก็พบหยกงามจริง ตั้งชื่อว่า "和氏之璧" เปี้ยนเหอปฏิเสธบรรดาศักดิ์ที่พระราชทานให้

เปี้ยนเหอกล่าวว่า เขาไม่ได้ร้องไห้เพราะเสียเท้า แต่ร้องไห้เพราะหยกถูกมองเป็นหิน และคนซื่อถูกหาว่าเป็นคนหลอกลวง ตระกูลเปี้ยนจึงตั้งชื่อหอว่า "证璞堂" แปลว่า "หอพิสูจน์ว่าในหินมีหยก"

"和" ใน 和氏璧 คือชื่อตัว ไม่ใช่แซ่: คำว่า "和氏" ในชื่อหยกแปลว่า "ของนายเหอ" โดย 和 (เหอ) เป็นชื่อตัว ของเปี้ยนเหอ ส่วนแซ่ของเขาคือ 卞 ดังนั้นหยกเหอซื่อปี้จึงเป็นเรื่องของตระกูลเปี้ยน ไม่ใช่ของแซ่ 和 (ดูบทความแซ่ฮั้ว แซ่เหอ ในลิงก์ท้ายบท)

หยกก้อนนี้ยังเป็นที่มาของสำนวน "完璧归赵" (นำหยกกลับคืนแคว้นจ้าวโดยสมบูรณ์) และมีตำนานเล่าว่าต่อมาถูกแกะเป็น ตราหยกประจำแผ่นดิน (传国玺) ของจักรพรรดิฉินซีฮ่องเต้ ส่วนนี้เป็นเรื่องเล่าที่เกิดขึ้นในยุคหลัง

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

ถิ่นตระกูลที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ จี้อิน (济阴) อำเภอ冤句 ปัจจุบันอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองเหอเจ๋อ ซานตง ใกล้แคว้นเฉาเดิม สมัยจิ้นถึงราชวงศ์ใต้ ขุนนางและนักเขียนตระกูลเปี้ยนหลายคน เช่น เปี้ยนคุ่น และเปี้ยนปิน ล้วนเป็นชาวจี้อิน จนวิกิพีเดียจีนมีหมวด "济阴卞氏" บ้านเดิมของเปี้ยนคุ่นปัจจุบันชื่อหมู่บ้าน 卞庄

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
济阴 จี้อิน / 济阴堂	郡望 + หอ	เหอเจ๋อ ซานตง ตระกูลใหญ่สมัยจิ้น–ราชวงศ์ใต้
济阳 จี้หยาง / 济阳堂	郡望 + หอหลัก	ทางตะวันออกของไคเฟิง เหอหนาน ใช้มากที่สุดในพงศาวลีรุ่นหลัง
琅琊 หลางหยา	郡望	หลินอี๋ ซานตง บ้านเกิดของพระมารดาโจผี
证璞堂	หอ	ระลึกถึงเปี้ยนเหอผู้พิสูจน์หยกในหิน
忠孝堂	หอ	ระลึกถึงเปี้ยนคุ่นกับบุตรสองคน ใช้ในพงศาวลีสายอู่จิ้น เจียงซู (ปี 1940)

เส้นทางลงใต้: จากซานตงสู่เจียงซู

ภาพรวมตามยุค

ปี 487 ก่อน ค.ศ. แคว้นเฉาถูกแคว้นซ่งยึด ตระกูลเปี้ยนจึงกระจายไปเหอหนาน เหอเป่ย อานฮุย และเจียงซู สมัยฮั่นมีคนแซ่เปี้ยนที่อู๋จวิ้น (吴郡) แถบซูโจวแล้ว เมื่อราชสำนักจิ้นย้ายลงใต้ ตระกูลเปี้ยนแห่งจี้อินก็ตามมาที่เจี้ยนคัง (หนานจิง) แล้วกระจายไปเจียงซู เจ้อเจียง อานฮุย หูเป่ย หูหนาน และเจียงซี สมัยซ่งมีตระกูลเปี้ยนในเสฉวนด้วย สมัยหมิงชาวเปี้ยนจากซานซีถูกย้ายผ่าน ต้นไหวใหญ่หงต้ง (洪洞大槐树) และสมัยชิงชาวซานตงอพยพไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ (闯关东) จึงมีคนแซ่นี้มากในเฮย์หลงเจียง

เจียงซู: ถิ่นที่มีคนแซ่เปี้ยนมากที่สุด

• หยางโจว (เจียงตู): มีพงศาวลีใหญ่《江都卞氏族谱》24 เล่ม
• อี๋เจิง (仪征): บ้านเกิดของขุนนางเปี้ยนเป่าตี้
• หลี่สุ่ย–ไห่เหมิน: ตระกูลของกวีเปี้ยนจือหลิน
• พีโจว (邳州): หมู่บ้าน 卞家湖 ตำบลโจวจวง ตามพงศาวลีย้ายมาจากเหยียนโจว ซานตง สมัยฉงเจินปลายราชวงศ์หมิง
• อู่จิ้น เหยียนเฉิง ไท่โจว หนานทง: มีพงศาวลีและบุคคลแซ่เปี้ยนตั้งแต่สมัยซ่ง

จีนใต้และแต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่เปี๋ยงในแต้จิ๋ว (เตี่ยจิว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ค้นแผนที่จีนแล้วไม่มีสถานที่ใดที่ชื่อมีอักษร 卞 เลย แหล่งรองกล่าวกว้าง ๆ ว่าสมัยซ่ง–หยวนมีตระกูลเปี้ยนลงไปฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง แต่ไม่มีชื่อหมู่บ้านหรือบรรพชน คนแซ่เปี้ยนที่เกี่ยวกับจีนใต้มากที่สุดคือ เปี้ยนเป่าตี้ (卞宝第) ชาวเจียงซูที่มารับราชการเป็นผู้ว่าการฝูเจี้ยน ไม่ใช่สายตระกูลท้องถิ่น ในแคะและไหหลำก็ไม่พบข้อมูล

แซ่เปี๋ยง (เปี้ยน 卞) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่เปี๋ยงในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และไม่อยู่ในสมาคมรวมหลายแซ่ที่รู้จัก ค้นด้วยชื่อไทย เปี๋ยง เปี้ยน และอักษร 卞 ก็ไม่พบ ไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ด้วย

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 卞 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เปี๋ยง แซ่เปี้ยน หรือชื่ออื่น? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 卞 ไม่ใช่ 边 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่เปี๋ยงอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 และแหล่งรองอื่นตรงกันว่า เจียงซู มีคนแซ่ 卞 มากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
เจียงซู (江苏)	มากที่สุด · หยางโจว อี๋เจิง ไท่โจว หนานทง (ไห่เหมิน) เหยียนเฉิง พีโจว หลี่สุ่ย อู่จิ้น ซูโจว
เสฉวน เฮย์หลงเจียง เหอหนาน	กลุ่มรองตามแหล่งรองหลายแห่ง
ซานตง (山东)	ถิ่นกำเนิดแซ่ · ซื่อสุ่ย (ตำบลเปี้ยนเฉียว) เหอเจ๋อ เหยียนโจว
หูหนาน (湖南)	ฉางซา เซียงเซียง หนิงเซียง ตามพงศาวลีสายที่ย้ายจากหนานจิง
เกาหลี	변 (卞) เป็นแซ่ที่มีอยู่ในเกาหลี เช่น สายมี่หยาง (密阳)

บุคคลสำคัญแซ่เปี้ยน (卞)

บุคคล	ยุค	บทบาท
เปี้ยนสุย (卞随)	ปลายราชวงศ์เซี่ย (ตำนาน)	ฤๅษีผู้ไม่ยอมรับแผ่นดินจากพระเจ้าซางทัง
เปี้ยนจวงจื่อ (卞庄子)	ชุนชิว แคว้นหลู่	ขุนนางเมืองเปี้ยน ขงจื่อยกย่อง "ความกล้าของเปี้ยนจวงจื่อ" ใน《论语》 ตอนมารดายังอยู่ ท่านยอมแพ้ศึกสามครั้งเพื่อรักษาชีวิตไว้เลี้ยงแม่ เมื่อแม่สิ้นแล้วจึงออกรบจนตายในสนามรบ (《韩诗外传》)
เปี้ยนเหอ (卞和)	ชุนชิว แคว้นฉู่	ผู้พบหยก เหอซื่อปี้ (和氏璧) ถูกตัดเท้าทั้งสองข้างก่อนจะพิสูจน์ได้
จักรพรรดินีเปี้ยน (武宣卞皇后)	สามก๊ก (สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 230)	ชาวหลินอี๋ เดิมเป็นนักร้องนักดนตรี ต่อมาเป็นภรรยาหลักของ โจโฉ (曹操 เฉาเชา) และเป็นพระมารดาของ โจผี (曹丕 เฉาพี) และ โจสิด (曹植 เฉาจื๋อ) มีชื่อเรื่องความประหยัด
เปี้ยนคุ่น (卞壸)	ค.ศ. 281–328	ชาวจี้อิน ครูของรัชทายาทแห่งราชวงศ์จิ้น ต่อมาเป็นเสนาบดี 尚书令 ตายในศึกต้านกบฏซูจฺวิ้น (苏峻) พร้อมบุตรสองคน ได้สมัญญา 忠贞 (ภักดีมั่นคง)
เปี้ยนปิน (卞彬)	หลิวซ่ง–ฉีใต้	นักเขียนชาวจี้อิน นิสัยห้าวหาญ ชอบเขียนประชดประชัน
เปี้ยนอวี้จิง (卞玉京)	ค.ศ. 1623–1665	กวีหญิงและนักดนตรีปลายหมิง หนึ่งใน "秦淮八艳" (แปดโฉมงามแห่งแม่น้ำฉินหวย) วาดกล้วยไม้เก่ง
เปี้ยนเป่าตี้ (卞宝第)	ค.ศ. 1824–1893	ชาวอี๋เจิง เจียงซู ผู้ว่าการฝูเจี้ยน (1867) แล้วเป็น อุปราชฝูเจี้ยน–เจ้อเจียง (闽浙总督) ปี 1888 ดูแลอู่ต่อเรือฝูเจี้ยนด้วย
เปี้ยนจือหลิน (卞之琳)	ค.ศ. 1910–2000	กวีและนักแปลยุคใหม่ เจ้าของบทกวีสั้น《断章》 แปลโศกนาฏกรรมของเชกสเปียร์สี่เรื่อง
เปี้ยนเซี่ยวเซฺวียน (卞孝萱)	ค.ศ. 1924–2009	ชาวหยางโจว นักประวัติศาสตร์วรรณคดี ศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยหนานจิง

ไม่ใช่คนแซ่เปี้ยนโดยกำเนิด: จิตรกร 卞文瑜 สมัยหมิง ตำราภาพวาดบันทึกว่า "本姓徐，非姓卞" คือเดิมแซ่ 徐 แล้วเปลี่ยนมาใช้แซ่ 卞

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เปี๋ยงโดยตรง สิ่งที่แซ่นี้ผูกพันในวัฒนธรรมจีนคือ หยก และสำนวน "卞庄刺虎" "完璧归赵" และ "随珠和璧" ไม่ใช่อาหาร

สำนวน "卞庄刺虎": พงศาวดาร《史记》เล่าว่าเปี้ยนจวงจื่อพบเสือสองตัวที่ซากวัว แทนที่จะรีบเข้าสู้ ท่านรอให้เสือกัดกันเองก่อน แล้วจึงแทงทีเดียวได้เสือทั้งสองตัว (ภาพเปิดบทความ)

คำสอนประจำตระกูล: ยังไม่พบ "家训" ฉบับเต็มของแซ่เปี้ยน แต่แก่นคำสอนของแซ่นี้คือ "忠孝" (ภักดีและกตัญญู) จากเรื่องเปี้ยนคุ่นกับบุตรสองคนที่ตายเพื่อบ้านเมืองในศึกเดียวกัน พงศาวดาร《晋书》สรุปว่า "惟忠与孝，萃其一门" แปลว่า "ทั้งความภักดีและความกตัญญู รวมอยู่ในตระกูลเดียว" เรื่องนี้ยังถูกนำไปวาดในตำราจริยธรรมของเกาหลีสมัยโชซอนด้วย

ธรรมเนียมการแต่งงาน: ในซานตงและเจียงซูมีธรรมเนียมที่เล่ากันว่า "曹卞不通婚" คือคนแซ่ 曹 กับแซ่ 卞 ไม่แต่งงานกัน เพราะถือว่าสืบจากเฉาซูเจิ้นตั๋วเหมือนกัน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ยังไม่พบบทกลอนลำดับรุ่นฉบับเต็ม พงศาวลีสายหูหนาน (ปี 1896) ใช้อักษร "志" ในรุ่นที่ 2 และ "胜" ในรุ่นที่ 4

ศาล สุสาน และสถานที่ประจำแซ่:

• ศาลและสุสานเปี้ยนคุ่น ที่เฉาเทียนกง (朝天宫) หนานจิง เหลือแผ่นหินจารึกหลุมศพสมัยซ่งเหนือ และป้ายหลุมศพสมัยชิงที่ เถาซู่ (陶澍) จารึกว่า "有晋父子忠孝卞公之墓" (สุสานท่านเปี้ยน บิดาบุตรผู้ภักดีและกตัญญูแห่งราชวงศ์จิ้น) แผ่นหินสมัยซ่งเป็นโบราณสถานของนครหนานจิง (ปี 1982)
• สะพานเปี้ยน (卞桥) ตำบลเปี้ยนเฉียว ซื่อสุ่ย ซานตง อยู่ในถิ่นเมืองเปี้ยนโบราณ เป็นสะพานหินโค้งสามช่อง ยาว 25 เมตร สร้างใหม่ปี 1181 เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ (ปี 2006)

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เปี๋ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 卞 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน รูปเดิมคือ 弁 (หมวกพิธี) ในฐานะแซ่มาจากชื่อเมืองเปี้ยนในแคว้นหลู่ ปัจจุบันคือซื่อสุ่ย ซานตง

แซ่เปี๋ยง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เปี๋ยง" (biang6) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย

แซ่เปี๋ยง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "เปี้ยน" (Biàn เสียงที่ 4) แซ่เปี๋ยงกับแซ่เปี้ยนจึงเป็นแซ่ 卞 เดียวกัน

แซ่เปี๋ยง มาจากไหน?

สายหลักมาจากลูกหลานสายรองของเฉาซูเจิ้นตั๋ว โอรสของพระเจ้าโจวเหวินหวาง ที่ได้กินส่วยเมืองเปี้ยนในแคว้นหลู่ (ซื่อสุ่ย ซานตง) ถิ่นตระกูลคือจี้อินและจี้หยาง ปัจจุบันมีมากที่สุดในเจียงซู

แซ่เปี๋ยง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Bian (จีนกลาง), Pien, Pin (ฮ่องกง มาเก๊า) และ Pian ส่วนเกาหลีสะกด Byeon หรือ Byun ระวังว่า Bian และ Pin ใช้กับแซ่ 边 ด้วย

แซ่ 卞 กับแซ่ 边 และหยกเหอซื่อปี้เกี่ยวกันอย่างไร?

卞 กับ 边 เป็นคนละแซ่ ต่างกันที่วรรณยุกต์ แต้จิ๋ว 卞 = "เปี๋ยง" 边 = "เปียง" จีนกลาง 卞 = "เปี้ยน" 边 = "เปียน" ส่วนหยกเหอซื่อปี้ (和氏璧) เป็นของเปี้ยนเหอ (卞和) คำว่า 和 เป็นชื่อตัวของเขา หยกนี้จึงเป็นเรื่องของแซ่ 卞 ไม่ใช่แซ่ 和

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่เกี่ยวข้อง (อย่าสับสน):

• แซ่เปียง แซ่เปียน (边) — ชื่อไทยใกล้แซ่ 卞 มาก แต่เป็นคนละแซ่
• แซ่ฮั้ว แซ่เหอ (和) — "和" ในหยกเหอซื่อปี้เป็นชื่อตัวของเปี้ยนเหอ ไม่ใช่แซ่ 和

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 卞 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากเจียงซู ซานตง หรือที่ไหน? ที่บ้านมีป้ายหอ "济阳堂" "证璞堂" หรือ "忠孝堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่เปี๋ยงในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞姓
• 搜狐 — 卞姓档案 (2024)
• 炎黄卞氏网 / 族谱网 — 卞氏源流 (แหล่งของตระกูล)
• 大家找 — 卞姓的来源
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞和
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 和氏璧
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞莊子
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞隨
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 武宣卞皇后
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞壸
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞彬
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞玉京
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞寶第
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞文瑜
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞之琳
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞孝萱
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卞桥
• 中华家谱数据库 — 卞氏族谱 (武进 忠孝堂 1940)
• 中华家谱数据库 — 卞氏族谱 (济阳堂 1896)
• mogher.com — 卞
• Wiktionary — 卞
• mogher.com — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนข้อมูลสายพีโจว ธรรมเนียม "曹卞不通婚" และสายหูหนาน มาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล