แซ่เซี้ย เขียนด้วยอักษรจีน 佘 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เซี้ย" (sia5) จีนกลางอ่านว่า "เสอ" (Shé) อยู่ราว อันดับประมาณ ~250 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 3.6 แสนคน
แซ่นี้เป็นแซ่เล็ก แต่มีบ้านใหญ่อยู่ในแต้จิ๋ว คือ หมู่บ้านเยวี่ยผู่ (月浦) ชานเมืองซัวเถา ลูกหลานเยวี่ยผู่คนหนึ่งคือ 佘有进 (Seah Eu Chin) ผู้นำชาวแต้จิ๋วคนสำคัญของสิงคโปร์
แซ่เซี้ย แซ่เสอ (佘) ไม่ใช่ 余 และไม่ใช่ 畲 ตำราจีนเชื่อว่าแยกออกจากแซ่ 余 โดยนับโหยวอวี๋ ขุนนางรัฐฉิน เป็นบรรพชนร่วม พงศาวลีเล่าถึงด่านเยี่ยนเหมิน สายแต้จิ๋วมาจากผูเถียน ฝูเจี้ยน มีบ้านใหญ่ที่หมู่บ้านเยวี่ยผู่ ซัวเถา ปัจจุบันมีราว 3.6 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในหูหนาน ไม่พบสมาคมในไทย และ 佘太君 ในนิยายไม่ใช่บรรพชน
ประเด็นสำคัญ
- แต้จิ๋วอ่านเซี้ย (sia5) จีนกลางอ่านเสอ (Shé) ชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์สะกด Seah
- ระวังสับสน 佘 กับ 余 (อื๊อ) และ 畲 (ชนชาติเซอ) ซึ่งเป็นคนละอักษร
- หมู่บ้านเยวี่ยผู่ ซัวเถา มีคนราว 15,000 คน ส่วนใหญ่แซ่เซี้ย สื่อจีนเรียกว่าถิ่นใหญ่ที่สุดในแต้จิ๋ว
- 佘有进 (Seah Eu Chin) ชาวเยวี่ยผู่ ผู้ริเริ่ม义安公司 องค์กรแรกของชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์
- 佘太君 ในนิยายขุนศึกตระกูลหยางเป็นตัวละคร ไม่ใช่บรรพชน และไม่พบสมาคมแซ่เซี้ยในไทย
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่เซี้ย แซ่เสอ (佘)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 佘 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) — ไม่ใช่ 余 และไม่ใช่ 畲 |
| จีนกลาง | Shé (เสียง 2) · เสอ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) พ้องเสียงกับ 蛇 (งู) |
| แต้จิ๋ว | sia5 · เซี้ย — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| ฮกเกี้ยน / กวางตุ้ง / แคะ | Siâ · se4 · sa2 |
| ภาษาอังกฤษ | She, Seah (ชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์), Sia, Shea, Sheh (ฮ่องกง) |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~250 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไต้หวันอันดับ 160 (ปี 2023) |
| ประชากร | ราว 3.6 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 3.1–4.1 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | หูหนาน (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 雁门 เยี่ยนเหมิน · 南昌 หนานชาง · 铜陵 ถงหลิง · 新安 ซินอัน |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 雁门堂 · 铜陵堂 · 孝思堂 (ศาลเยวี่ยผู่) · ป้ายศาลมักเขียน "雁门衍派" |
| ระวังสับสน | "เซี้ย" ใกล้เสียงจีนกลาง "เซี่ย" ของแซ่ 谢 และ 夏 (ต่างแค่วรรณยุกต์) · อักษร 佘 / 余 / 畲 หน้าตาคล้ายกัน |
แซ่เซี้ย ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่เซี้ยเขียนว่า 佘 หน้าตาคล้ายอักษร 余 มาก ต้องดูให้ดี
ชื่อเรียกแซ่นี้ตามสำเนียง
- เซี้ย คือเสียงแต้จิ๋ว sia5 พจนานุกรมแต้จิ๋ว (mogher) ให้เสียงเดียวนี้ทุกถิ่น และวิกิพีเดียจีนก็ระบุเสียงแต้จิ๋วว่า sia5 สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เซี้ย" (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) ชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์สะกดเสียงนี้ว่า Seah
- เสอ มาจากจีนกลาง (Shé เสียงที่ 2) พ้องเสียงกับคำว่า 蛇 ที่แปลว่างู
- ฮกเกี้ยนอ่าน Siâ กวางตุ้งอ่าน se4 (ฮ่องกงสะกด Sheh) แคะอ่าน sa2
ระวังสามเรื่อง
- เสียง "เซี้ย" กับ "เซี่ย": จีนกลางของแซ่ 谢 และ 夏 อ่านว่า "เซี่ย" ต่างจาก "เซี้ย" แค่วรรณยุกต์ แต่เป็นคนละแซ่กัน ในสำเนียงแต้จิ๋ว 谢 อ่านว่า "เจี่ย" และ 夏 อ่านว่า "แห่"
- อักษร 佘 กับ 余: 余 (yú) คือ แซ่อื๊อ / แซ่อวี๋ แซ่ใหญ่กว่ามาก ตำราจีนเชื่อว่า 佘 แยกออกมาจาก 余 (ดูหัวข้อถัดไป) แต่ทุกวันนี้เป็นคนละแซ่
- อักษร 佘 กับ 畲: 畲 (shē) คือชื่อชนชาติ 畲族 (ชาวเซอ) ซึ่งเรียกตัวเองว่า "山哈" (แขกบนภูเขา) ส่วนใหญ่อยู่ฝูเจี้ยนและเจ้อเจียง ส่วน 佘 (shé) เป็นแซ่ ไม่ใช่ชื่อชนชาติ
แซ่เซี้ย มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเสอ
สายที่ 1 — แยกออกจากแซ่ 余
ตำราแซ่และพจนานุกรมสมัยชิงเขียนไว้ว่า
"古有余无佘，余之转音为禅遮切，音蛇，今通作佘" (สมัยโบราณมีแต่ 余 ไม่มี 佘 เสียงของ 余 เพี้ยนไปเป็นเสียงเหมือน "งู" ปัจจุบันจึงเขียนเป็น 佘)
แซ่ 余 สืบจาก โหยวอวี๋ (由余) ขุนนางผู้ช่วยฉินมู่กง (秦穆公) ขยายดินแดนรัฐฉินสมัยชุนชิว ตระกูลเซี้ยจึงนับโหยวอวี๋เป็นบรรพชนร่วมกับแซ่ 余 ตามประเพณีของตระกูล
ตำราสมัยซ่งเองก็บันทึกการเปลี่ยนระหว่าง 余 กับ 佘 ไว้หลายแห่ง แสดงว่าสองแซ่นี้เกี่ยวพันกันมานาน
สายที่ 2 — พงศาวลีเล่าเรื่อง "เยี่ยนเหมิน" (雁门衍派)
พงศาวลีของตระกูลสายฝูเจี้ยนและแต้จิ๋วเล่าว่า สมัยราชวงศ์จิ้น ขุนนางชื่อ 余讽 ถูกให้เปลี่ยนแซ่เป็น 佘 และบุตรชื่อ 佘昭元 ไปรักษาด่าน เยี่ยนเหมิน (雁门) ทางเหนือของซานซี จนได้ยศแม่ทัพ นี่คือที่มาของป้าย "雁门衍派" (สายที่แตกมาจากเยี่ยนเหมิน) ที่พบตามศาลตระกูลเซี้ย ตระกูลเซี้ยแต้จิ๋วถือสายนี้เป็นต้นแซ่ เรื่องนี้เป็นเรื่องในพงศาวลีของตระกูล
สายอื่น ๆ
- เมือง佘丘: แหล่งรองเล่าว่ารัฐฉีมีเมืองชื่อ 佘丘 ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่
- ภูเขา佘山: ภูเขาที่ชิงผู่ เซี่ยงไฮ้ ผู้คนรอบเขาใช้ชื่อเป็นแซ่ (แหล่งรอง)
- เหรินหวง (人皇氏): ตำราบางเล่มแยกอักษร 佘 เป็น "人" กับ "示" แล้วว่าสืบจากเหรินหวง กษัตริย์ในตำนาน เรื่องนี้เป็น ตำนาน
- ตระกูลอื่นเปลี่ยนมาใช้ 佘: ชาวมองโกลสายหนึ่งในยูนนานเปลี่ยนจาก 铁 เป็น 佘 ปลายราชวงศ์หยวน ปัจจุบันเป็นตระกูลใหญ่ที่เจิ้นสง (镇雄) ชาวหุย แมนจู ถู่เจีย และอี๋ บางส่วนก็ใช้แซ่นี้
บุคคลแซ่ 佘 คนแรกที่มีบันทึก
คนแซ่ 佘 คนแรกที่มีบันทึกชัดคือ 佘钦 สมัยราชวงศ์ถัง ชาวหนานชาง เป็นนักวิชาการในราชสำนัก พงศาวลีเล่าว่าท่านย้ายไปอยู่ซินอัน (新安 ปัจจุบันคือเส่อเซี่ยน อานฮุย) และเป็นต้นสายของคนแซ่เซี้ยทางใต้
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| แยกจาก 余 | เสียง 余 เพี้ยนเป็น 佘 · โหยวอวี๋เป็นบรรพชนร่วม | ชุนชิว → ภายหลัง | ตำราสมัยชิงบันทึก · โหยวอวี๋เป็นบรรพชนตามประเพณี |
| เยี่ยนเหมิน | 余讽 → 佘 · 佘昭元 รักษาด่านเยี่ยนเหมิน | จิ้น | พงศาวลีของตระกูล |
| 佘丘 · 佘山 | ชื่อเมือง ชื่อภูเขา | ชุนชิว – หลังฮั่น | แหล่งรอง |
| เหรินหวง | แยกอักษร 人 + 示 | ยุคตำนาน | ตำนาน |
| ชนชาติอื่น | มองโกลในยูนนาน ฯลฯ | หยวน – ปัจจุบัน | แหล่งรอง |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ตระกูลเซี้ยมีคำขวัญรวมว่า "派衍涂山，晋敕雁门，族盛铜陵"
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 雁门 เยี่ยนเหมิน | 郡望 | ด่านทางเหนือของซานซี ตามพงศาวลี 佘昭元 รักษาด่านที่นี่ |
| 南昌 หนานชาง | 郡望 | ตำรา《姓苑》ว่าแซ่ 佘 "出南昌" บ้านเกิดของ 佘钦 |
| 铜陵 ถงหลิง | 郡望 | อานฮุย ที่มาของหอ 铜陵堂 |
| 新安 ซินอัน | 郡望 | อานฮุย ต้นทางที่พงศาวลีแต้จิ๋วอ้าง |
| 雁门堂 | หอ | ใช้กันมาก โดยเฉพาะในหูหนาน |
| 铜陵堂 | หอ | อานฮุย เจียงซี หูเป่ย หูหนาน |
| 鳌江堂 | หอ | จิ้นเจียง ฝูเจี้ยน |
| 孝思堂 | หอ | ชื่อหอของศาลต้นตระกูลที่เยวี่ยผู่ ซัวเถา |
เส้นทางลงใต้: จากซินอันสู่หมู่บ้านเยวี่ยผู่
ข้อมูลสายแต้จิ๋วส่วนใหญ่มาจาก พงศาวลีและเว็บของตระกูลเอง (แหล่งของตระกูล)
จากอานฮุยสู่ฝูเจี้ยน
ตามพงศาวลี บุตรของ佘钦แยกย้ายไปหลายสาย สายหนึ่งไปผูเถียน (莆田) ฝูเจี้ยน และอีกสายหนึ่งเป็นต้นของสายแต้จิ๋ว สมัยซ่ง คนแซ่ 余 และ 佘 ตั้งรกรากในฝูเจี้ยนหลายถิ่น เช่น ผูเถียน เซียนโหยว อันซี และจางโจว
บรรพชนสายแต้จิ๋ว: 曰量公
พงศาวลีสายแต้จิ๋วเล่าว่าบรรพชนมาจากผูเถียน ฝูเจี้ยน และตั้งรกรากที่ เถาซาน (桃山) เขตเจียตง เมืองเจียหยาง ลูกหลานแต้จิ๋วยกย่อง 佘宽大 หรือที่เรียกกันว่า "曰量公" เป็นบรรพชนของสายนี้ สุสานของท่านอยู่ที่ 桃山岭仔 เจียหยาง
ปี 2024 คณะของสมาคมประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมตระกูลเซี้ยแห่งกวางตุ้ง (广东佘氏历史文化研究会) และคณะกรรมการศาลเยวี่ยผู่ ไปไหว้สุสานแห่งนี้ ซึ่งกำลังบูรณะอยู่
หมู่บ้านเยวี่ยผู่ (月浦): ถิ่นใหญ่ที่สุดของแซ่เซี้ยแต้จิ๋ว
ตามพงศาวลี บุตรคนโตชื่อ 佘柏峰 ย้ายจากเถาซานมาตั้งหมู่บ้านใหม่สมัยราชวงศ์หยวน (ราวปี 1324–1328)
- ตอนแรกหมู่บ้านชื่อ "圆镜村" (หมู่บ้านกระจกกลม) เพราะหน้าหมู่บ้านมีสระน้ำกลมใสเหมือนกระจก
- ต่อมามีลำน้ำสี่สายล้อมหมู่บ้านเป็นรูปจันทร์เสี้ยว จึงเปลี่ยนชื่อเป็น "月浦乡" (หมู่บ้านอ่าวจันทร์)
- สมัยหมิงและชิง หมู่บ้านนี้ขึ้นกับอำเภอเท่งไฮ้ (澄海) ตำราเก่าบางเล่มเขียนชื่อว่า 玉浦
- ปัจจุบันคือ แขวงเยวี่ยผู่ เขตจินผิง เมืองซัวเถา อยู่ทางเหนือของตัวเมืองราว 6 กิโลเมตร
ข่าวท้องถิ่นซัวเถาปี 2023 รายงานว่า เยวี่ยผู่มีประชากรราว 15,000 คน ส่วนใหญ่แซ่เซี้ย และได้รับคัดเลือกเป็น "หมู่บ้านโบราณมณฑลกวางตุ้ง ชุดที่ 8" สื่อจีนเรียกที่นี่ว่า "ถิ่นที่มีคนแซ่เซี้ยอยู่มากที่สุดในแต้จิ๋ว" ริมถนนเยวี่ยผู่มีศาลบรรพชนเรียงกันหลายหลัง
แตกสาขาออกจากเยวี่ยผู่
พงศาวลีบันทึกว่าลูกหลานแยกไปตั้งหมู่บ้านทั่วแต้จิ๋ว ตัวอย่างเช่น
| ถิ่นใหม่ | บรรพชน (ตามพงศาวลี) | ปัจจุบันอยู่ที่ |
|---|---|---|
| 塘口 (渔湖) | บุตรคนรองของ曰量公 | เจียหยาง |
| 渔洲陇头 (上佘 · 下佘) | 佘椿山 · 佘竹山 | แขวงหยวีโจว เขตหลงหู ซัวเถา |
| 枫溪佘厝 | 佘梅间 (รุ่นที่ 7) | เฟิงซี แต้อัว (พงศาวลีว่ามีลูกหลานราว 8,000 คน) |
| 堤头村 | 佘林泉 (รุ่นที่ 7) | ตำบลหลินซี เขตเซียงเฉียว เมืองแต้จิ๋ว |
| 下园村 | 佘德居 | หุ้ยไล้ |
| 后港村 · 六斗埔 · 大坝村 | หลายท่าน | ผู่หนิง |
| 达濠 | 云仲 (รุ่นที่ 15) | เขตฮ่าวเจียง ซัวเถา |
| ตัวเมืองเท่งไฮ้ · 溪西村 | 佘伯隆 · 佘勉烈 | เท่งไฮ้ |
ตัวเลขของตระกูลปี 2019 ระบุว่า คนแซ่เซี้ยในแต้จิ๋วมีราว "3 หมื่นกว่าคน" ส่วนใหญ่อยู่ในซัวเถา โดยเฉพาะเยวี่ยผู่ ที่เหลืออยู่เท่งไฮ้ เจียหยาง และแต้อัว
สายฮกเกี้ยนและกวางตุ้ง
นอกแต้จิ๋ว มีสายผูเถียนและจิ้นเจียงในฝูเจี้ยน และสายซุ่นเต๋อ (顺德) ในกวางตุ้ง ส่วนสายแคะและไหหลำไม่พบข้อมูล
แซ่เซี้ย ในประเทศไทย
ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมตระกูลแซ่เซี้ย (佘) ในไทย ทั้งในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่และในฐานข้อมูลสมาคมจีนในไทย และไม่พบเอกสารไทยที่เขียนว่า "แซ่เซี้ย"
ความเชื่อมโยงกับอาเซียนที่ชัดเจนที่สุดคือ สิงคโปร์ ลูกหลานเยวี่ยผู่ไปตั้งรกรากที่นั่นตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 สะกดชื่อแซ่ว่า Seah และมีสมาคม 新加坡佘氏公会 ส่วนในมาเลเซียมีสมาคมรวมสี่แซ่ 余 徐 涂 佘
佘有进 (Seah Eu Chin) — "ราชาสีเสียดเทศ" แห่งสิงคโปร์
- เกิดปี 1805 ที่หมู่บ้านเยวี่ยผู่ ไปสิงคโปร์ปี 1823
- เริ่มจากเป็นเสมียน แล้วเป็นเจ้าของสวน สีเสียดเทศ (gambier, 甘蜜) และ พริกไทย ขนาดใหญ่ จนได้ฉายาว่า "甘蜜王" (ราชาสีเสียดเทศ)
- ปี 1830 เรียกประชุมตัวแทน 12 แซ่จากเท่งไฮ้และไห่หยาง จนเกิด 义安公司 (Ngee Ann Kongsi) องค์กรแรกของชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์ (จดทะเบียนปี 1845)
- ปี 1872 ได้เป็นผู้พิพากษาสันติราษฎร์ (Justice of the Peace)
- ครอบครัวได้ฉายาว่า "佘皇帝" (จักรพรรดิตระกูลเซี้ย) ถนนในสิงคโปร์อย่าง Eu Chin Street, Liang Seah Street, Peck Seah Street และ Seah Street ตั้งตามคนในตระกูลนี้
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่เซี้ย 佘 หรือเห็นอักษร 佘 บนป้ายบรรพชนที่บ้าน อากงอาม่ามาจากเยวี่ยผู่ เท่งไฮ้ หรือเจียหยาง ช่วยเล่าให้ฟังหน่อย ข้อมูลแซ่เซี้ยในเมืองไทยยังว่างอยู่
สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเซี้ยในแต้จิ๋วและไทย
| ชื่อ | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| ศาลต้นตระกูล 月浦佘氏家庙 (孝思堂) | 月桂一巷25号 แขวงเยวี่ยผู่ เขตจินผิง เมืองซัวเถา | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 枫溪佘氏宗祠 | 石桥头路与新风路交叉口北20米 เฟิงซี (佘厝) เมืองแต้จิ๋ว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 佘氏家庙 (堤头) | หมู่บ้าน堤头 ตำบล磷溪 เขตเซียงเฉียว เมืองแต้จิ๋ว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 佘厝家庙 | หมู่บ้าน佘厝 แขวง京冈 เขตหรงเฉิง เมืองเจียหยาง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · หมุดของศาลเยวี่ยผู่อาจชี้ลานหน้าศาล (佘氏家庙文化广场) · ไม่พบเบอร์โทรสำนักงานที่เผยแพร่ · ไม่พบสมาคมตระกูลเซี้ยในไทย
ปัจจุบันคนแซ่เซี้ยอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า หูหนาน มีคนแซ่เซี้ยมากที่สุด
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| หูหนาน (湖南) | มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ใช้หอ 雁门堂 มาก |
| กวางตุ้ง (广东) | แต้จิ๋ว 3 หมื่นกว่าคน (ตัวเลขของตระกูล): เยวี่ยผู่ หลงหู เฟิงซี หลินซี เจียหยาง ผู่หนิง หุ้ยไล้ · สายซุ่นเต๋อ |
| อานฮุย (安徽) | ศูนย์กลางสมัยหมิง (ถงหลิง ซินอัน) |
| เสฉวน · หูเป่ย · เจียงซี | มีคนแซ่เซี้ยกระจายอยู่ |
| ยูนนาน (云南) | ตระกูลใหญ่ที่เจิ้นสง |
| ฝูเจี้ยน (福建) | ผูเถียน · จิ้นเจียง (หอ 鳌江堂) |
| ไต้หวัน | 3,509 คน อันดับ 160 (ปี 2023) |
| ฮ่องกง · สิงคโปร์ | ฮ่องกงสะกด Sheh · สิงคโปร์สะกด Seah |
บุคคลสำคัญแซ่เซี้ย
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| 由余 (โหยวอวี๋) | ชุนชิว | ขุนนางรัฐฉิน บรรพชนร่วมของแซ่ 余 และ 佘 ตามประเพณี |
| 佘钦 | ถัง | ชาวหนานชาง คนแซ่ 佘 คนแรกที่มีบันทึกชัด |
| 佘宽大 (曰量公) | ซ่ง–หยวน | บรรพชนของสายแต้จิ๋ว สุสานอยู่ที่เถาซาน เจียหยาง (ตามพงศาวลี) |
| 佘翔 | หมิง | ชาวผูเถียน สอบได้จวี่เหรินปี 1558 เป็นเจ้าเมืองเฉวียนเจียว อานฮุย |
| 佘世亨 | หมิง | ชาวซุ่นเต๋อ กวางตุ้ง นักสะสมโบราณวัตถุ |
| 佘志贞 | ?–1703 | ลูกหลานแต้จิ๋วรุ่นที่ 13 เกิดที่หยวีโจว สอบได้จิ้นซื่อปี 1679 เป็นบัณฑิตฮั่นหลิน ร่วมตรวจและเขียนคำนำ《潮州府志》ฉบับปี 1683 (ตามพงศาวลี) |
| 佘有进 (Seah Eu Chin) | 1805–1883 | ชาวเยวี่ยผู่ "ราชาสีเสียดเทศ" ผู้ริเริ่ม义安公司 ในสิงคโปร์ |
| 佘连城 (Seah Liang Seah) | 1850–1925 | บุตรคนรองของ佘有进 สมาชิกสภานิติบัญญัติของนิคมช่องแคบ |
| 佘英 | 1874–1910 | นักปฏิวัติสมาคมถงเหมิงฮุ่ย (同盟会) ในเสฉวน |
| 佘诗曼 (Charmaine Sheh) | ร่วมสมัย | นักแสดงฮ่องกง |
"佘太君" ในนิยายขุนศึกตระกูลหยาง — ตำนาน ไม่ใช่บรรพชน
คนไทยที่ชอบนิยายจีนอาจรู้จัก 佘太君 หรือ 佘赛花 ภรรยาของแม่ทัพหยางเย่ (杨业) ในนิยายและงิ้ว ขุนศึกตระกูลหยาง (杨家将) ผู้ถือไม้เท้าหัวมังกร อายุเกินร้อยปีก็ยังนำทัพ
แต่เรื่องนี้เป็น ตำนานและนิยาย
- พจนานุกรม 汉典 จัด佘太君เป็น ตัวละครในนิยาย "事迹于史无征" (ไม่มีหลักฐานในประวัติศาสตร์)
- เอกสารก่อนราชวงศ์ชิงไม่เคยกล่าวถึงนางเลย
- บันทึกสมัยชิงบางฉบับโยงว่า ภรรยาจริงของหยางเย่มาจาก ตระกูล折 แห่งฝู่โจว ซึ่งจีนกลางออกเสียง shé เหมือน 佘 แต่ผู้เขียนบันทึกนั้นเองก็เขียนเป็นประโยคคำถาม
ดังนั้น 佘太君ไม่ใช่บรรพชนของคนแซ่เซี้ย และไม่ควรนับเป็น "คนดังแซ่เซี้ย"
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เซี้ยโดยตรง สิ่งที่เกี่ยวข้องเป็นอาชีพ ไม่ใช่ตำรับอาหาร คือสวนสีเสียดเทศและพริกไทยของ佘有进ในสิงคโปร์ และพงศาวลีเล่าว่าบรรพชน佘梅间แห่งเฟิงซี "เลี้ยงเป็ดและทำนา"
ลำดับชื่อรุ่น (字辈) สายแต้จิ๋ว: พงศาวลีระบุว่าเริ่มใช้ลำดับชื่อรุ่นตั้งแต่รุ่นที่ 16 มีสองชุด
| ชุด | ผู้แต่ง / ปี | อักษร |
|---|---|---|
| ชื่อรอง (作字) | 佘之麟 รุ่นที่ 15 ปี 1705 | 伯仲叔季 经邦勉宜 克绍琼桂 惟羡齐登 · 忠顺永昭 贻翼肃恭 世延显名 |
| ชื่อทางการ (书名) | 佘炳文 รุ่นที่ 20 ปี 1862 | 曰仁义礼智信 纲常振古如新 斯民秉彝之德 天道元亨利贞 |
ชุดนี้ใช้ทั้งที่เยวี่ยผู่และสิงคโปร์ ส่วนฉบับเฟิงซีต่างไปเล็กน้อย
ศาลบรรพชน: ศาลต้นตระกูลที่เยวี่ยผู่ชื่อ 月浦佘氏家庙 (孝思堂) สร้างปี 1636 ตามพงศาวลี เป็นศาลของบรรพชน曰量公 หน้าศาลเป็นลานวัฒนธรรม พงศาวลีเล่าว่าในหมู่บ้านมีศาลตระกูลเซี้ยราว 20 หลัง
คำสอนประจำตระกูล: ไม่พบ "家训" ฉบับทางการ พงศาวลียกย่อง佘志贞ว่า "ซื่อตรง สุภาพ ทำงานด้วยความสุจริต" เป็นแบบอย่างของตระกูล
เรื่องเล่า "ถนนจวนตระกูลเซี้ย": แหล่งของตระกูลเล่าขำ ๆ ว่า佘志贞สร้างจวนในเมืองแต้จิ๋ว คนในบ้านเฝ้าหัวท้ายถนน แจกขนมให้เด็กที่ยอมเรียกถนนว่า "佘府街" ทุกวันนี้ชื่อนี้ถูกลืมไปแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เซี้ย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 佘 ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน ระวังอย่าสับสนกับอักษร 余 และ 畲
แซ่เซี้ย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เซี้ย" (sia5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์สะกดว่า Seah
แซ่เสอ จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "เสอ" (Shé เสียงที่ 2) แซ่เซี้ยกับแซ่เสอจึงเป็นแซ่ 佘 เดียวกัน ระวังอย่าสับสนกับ "เซี่ย" ซึ่งเป็นเสียงจีนกลางของแซ่ 谢 และ 夏
แซ่เซี้ย มาจากไหน?
ตำราจีนเชื่อว่าแยกออกจากแซ่ 余 โดยนับโหยวอวี๋ขุนนางรัฐฉินเป็นบรรพชนร่วม พงศาวลีของตระกูลเล่าถึงด่านเยี่ยนเหมิน (雁门) ส่วนสายแต้จิ๋วมาจากผูเถียน ฝูเจี้ยน ตั้งรกรากที่เถาซาน เจียหยาง และมีบ้านใหญ่ที่หมู่บ้านเยวี่ยผู่ ซัวเถา
แซ่เซี้ย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
She (ตามพินอิน), Seah (ชาวแต้จิ๋วในสิงคโปร์), Sia, Shea และ Sheh (ฮ่องกง)
佘 ต่างจาก 余 และ 畲 อย่างไร?
佘 (shé) คือแซ่เซี้ย 余 (yú) คือแซ่อื๊อหรือแซ่อวี๋ ซึ่งเป็นคนละแซ่ แม้ตำราจะว่า佘แยกออกมาจาก余 ส่วน 畲 (shē) เป็นชื่อชนชาติเซอ (畲族) ไม่ใช่แซ่
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่อื๊อ แซ่อวี๋ (余) — แซ่ที่ตำราว่าเป็นต้นทางของ 佘
- แซ่เจี่ย แซ่เซี่ย (谢) — แซ่ที่จีนกลางอ่านใกล้กับ "เซี้ย"
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่เซี้ย 佘 ไหม? อากงอาม่ามาจากเยวี่ยผู่ หยวีโจว เฟิงซี หรือหมู่บ้านไหน? ที่บ้านมีป้าย "雁门衍派" บ้างหรือเปล่า? มีญาติอยู่สิงคโปร์ที่ใช้นามสกุล Seah ไหม? เล่าให้ฟังได้ ทุกเรื่องจะช่วยเติมประวัติแซ่เซี้ยในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 佘姓
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 佘有進
- 族谱网 — 潮州市佘氏源 (ต้นทาง 中华佘氏网; แหล่งของตระกูล)
- 潮州佘氏网 — 潮汕佘氏人口三万多 (2019; แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 佘氏堂号大全 (แหล่งของตระกูล)
- 大华网 — ข่าวเยวี่ยผู่ ซัวเถา (2023)
- 搜狐 — ศาลบรรพชนริมถนนเยวี่ยผู่ (2023)
- 搜狐 — 祖籍汕头，新加坡"甘蜜胡椒王"佘有进
- 新浪新闻 — 佘太君真的存在吗 (2011)
- 汉典 zdic — 佘太君
- 搜狗问问 — 姓氏畲和佘有区别吗
- Amap (高德地图) — หมุดศาลบรรพชนในตาราง (ค้น พ.ย. 2026)
- Wiktionary — 佘 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ)
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลสายแต้จิ๋ว ทั้งบรรพชน การแตกสาขา ลำดับชื่อรุ่น และตัวเลขประชากรในแต้จิ๋ว มาจากพงศาวลีและเว็บของตระกูล
