แซ่ชิ้ว แซ่ฉิว (仇) มาจากไหน? ประวัติตระกูลฉิว จากเหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่ชิ้ว เขียนด้วยอักษรจีน 仇 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "ฉิว" (Qiú) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ชิ้ว" (ciu5) แซ่นี้มีเรื่องเสียงอ่านที่ต้องรู้ก่อน คืออักษรเดียวกันนี้ในคำทั่วไปอ่านอีกแบบและมีความหมายอีกอย่าง แต่เมื่อเป็นแซ่ต้องอ่าน Qiú แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~232 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.3 แสนคน

ข้อควรรู้ก่อนอ่าน: แซ่ 仇 (ฉิว) เป็นคนละแซ่กับแซ่ 邱 (ชิว / แต้จิ๋ว คู) ที่คนไทยคุ้นกว่า ชื่อจีนกลางของสองแซ่นี้ต่างกันแค่วรรณยุกต์ บทความนี้จึงเขียนอักษร 仇 กำกับเสมอ

ประเด็นสำคัญ

• เมื่อเป็นแซ่ 仇 อ่านฉิว (Qiú) ไม่อ่านโฉว (chóu) ที่แปลว่าความแค้น
• แต้จิ๋วอ่านชิ้วทุกความหมาย จึงไม่มีปัญหาอ่านสับสน
• สายหลักสืบจากฉิวมู่ ขุนนางรัฐซ่งผู้ภักดี ส่วนหอ 方正堂 มาจากฉิวหล่านสมัยฮั่นตะวันออก
• ฉิวอิง (仇英) จิตรกรเอกสมัยหมิง เป็นหนึ่งในสี่ปรมาจารย์สำนักอู๋
• 仇 เป็นคนละแซ่กับ 邱 (แต้จิ๋ว คู) ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่ชิ้ว แซ่ฉิว (仇)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	仇 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ประกอบด้วย 亻 (คน) กับ 九 (เก้า)
จีนกลาง	Qiú (เสียง 2) · ฉิว (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) · เมื่อเป็นแซ่ ไม่อ่าน chóu
แต้จิ๋ว	ciu5 · ชิ้ว — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน	kiû
กวางตุ้ง	kau4 (ตามหลัก) · ฮ่องกงนิยมอ่าน sau4 จึงสะกด Sau · มาเก๊าสะกด Sao
ภาษาอังกฤษ	Qiu, Chiu, Kau, Sau · ไต้หวันและมาเลเซียสะกด Chiu · เวียดนาม Thù · เกาหลี Gu (구)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~232 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 242 ใน《百家姓》
ประชากร	ราว 4.3 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 3.7–4.9 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	平阳 ผิงหยาง (ซานซี) · 南阳 หนานหยาง (เหอหนาน — ตามแหล่งของตระกูล)
堂号 (ชื่อหอ)	方正堂 · 德化堂 · 南阳堂 · 耕德堂 · 追孝堂 · 文会堂 · 至乐堂 ฯลฯ
ระวังสับสน	邱 / 丘 (ชิว คิว คู) คนละแซ่ · 裘 / 求 จีนกลางก็อ่าน Qiú เหมือนกัน แต่เป็นอักษรคนละตัว · อังกฤษ Chiu ใช้กับแซ่ 邱 และ 赵 (กวางตุ้ง) ด้วย

แซ่ชิ้ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่ชิ้วเขียนว่า 仇 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ โครงสร้างคือ 亻 (คน) อยู่ข้างซ้าย และ 九 (เก้า) อยู่ข้างขวา

เรื่องเสียงอ่าน: ทำไมต้องอ่าน "ฉิว"

ในคำทั่วไป อักษร 仇 อ่านว่า "โฉว" (chóu) มีความหมายว่า "ความแค้น" หรือ "ศัตรู" แต่ เมื่อใช้เป็นแซ่ มาตรฐานภาษาจีนให้อ่านว่า "ฉิว" (Qiú) เสียงเดียวกับคำว่า 球 (ลูกบอล) วิกิพีเดียภาษาจีนและพจนานุกรมระบุไว้ตรงกัน

ชื่อแซ่นี้ไม่ได้มาจากความหมายเรื่องความแค้นเลย ต้นแซ่สายหลักมาจาก ชื่อของขุนนางผู้ภักดี ชื่อ ฉิวมู่ (ดูหัวข้อถัดไป) และในภาษาจีนโบราณ 仇 ที่อ่าน qiú ยังแปลว่า "คู่ครอง คู่ที่เหมาะสม" แบบเดียวกับคำว่า 逑 ในบทกวีเก่า "君子好逑" (สุภาพบุรุษย่อมแสวงหาคู่ที่ดี)

ข่าวดีสำหรับคนแต้จิ๋วคือ ในสำเนียงแต้จิ๋วไม่มีปัญหาเรื่องนี้ เพราะพจนานุกรมแต้จิ๋ว (mogher) ให้เสียง ciu5 ทั้งสองความหมาย จะเป็นแซ่หรือคำทั่วไปก็อ่าน "ชิ้ว" เหมือนกัน

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• ฉิว มาจากภาษาจีนกลาง (Qiú เสียงที่ 2) ตรงกับการสะกด "Qiu"
• ชิ้ว คือเสียงแต้จิ๋ว ciu5 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วออนไลน์ czyzd ระบุเสียงนี้พร้อมป้ายว่า "姓" (ใช้เป็นแซ่)
• kiû คือเสียงฮกเกี้ยน
• kau4 คือเสียงกวางตุ้งตามหลัก แต่คนฮ่องกงและมาเก๊านิยมอ่านเป็น sau4 จึงสะกดอังกฤษว่า Sau หรือ Sao
• Chiu คือการสะกดที่ไต้หวันและมาเลเซียใช้

ระวังสับสนกับแซ่ 邱 (แซ่คู)

• 仇 กับ 邱 แซ่ 邱 จีนกลางอ่านว่า "ชิว" (Qiū เสียงที่ 1) ส่วนแซ่ 仇 อ่านว่า "ฉิว" (Qiú เสียงที่ 2) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ แต่เป็นคนละแซ่ สำเนียงแต้จิ๋วแยกง่ายกว่ามาก เพราะ 邱 อ่านว่า "คู" ส่วน 仇 อ่านว่า "ชิ้ว" อ่านเรื่องแซ่คูต่อได้ที่ แซ่คู แซ่ชิว (邱)
• สมาคมที่ใช้ชื่อไทย "ชิว" หรือ "คิว" ในประเทศไทยเป็นของแซ่ 邱 / 丘 ไม่ใช่แซ่ 仇 ต้องดูอักษรจีนก่อนเสมอ
• การสะกด Chiu ใช้ทั้งกับ 仇 (ไต้หวัน มาเลเซีย) กับ 邱 และกับ 赵 ในสำเนียงกวางตุ้ง เห็นนามสกุลอังกฤษ Chiu จึงบอกไม่ได้ทันทีว่าเป็นแซ่ไหน
• 裘 และ 求 จีนกลางก็อ่าน Qiú เหมือนกัน แต่เป็นอักษรคนละตัว

แซ่ชิ้ว มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลฉิว

แซ่ 仇 รวมมาจากหลายสาย สายที่ตำราแซ่และเว็บไซต์ของตระกูลนับเป็นต้นสายหลักคือ ฉิวมู่แห่งรัฐซ่ง

สายที่ 1 — ฉิวมู่ (仇牧) ขุนนางผู้ภักดีแห่งรัฐซ่ง: ในปี 682 ก่อนคริสต์ศักราช ขุนพล ซ่งว่าน (宋万) ปลงพระชนม์เจ้าผู้ครองรัฐ ซ่งหมิ่นกง (宋闵公) ฉิวมู่ได้ข่าวก็รีบมาถึงประตูวัง ถือกระบี่ตวาดผู้ก่อการ แต่ถูกซ่งว่านตีจนเสียชีวิต แรงจนฟันกระเด็นไปติดบานประตู เหตุการณ์นี้มีบันทึกใน《左传》 และ《韩诗外传》ยกย่องว่าท่าน "ไม่เกรงกลัวผู้มีอำนาจ" (不畏强御) ตำรา《元和姓纂》สมัยถังบันทึกว่าลูกหลานนำชื่อท่านมาเป็นแซ่ รัฐซ่งอยู่แถบเมืองซางชิว (商丘) มณฑลเหอหนานปัจจุบัน

สายที่ 2 — จิ่วโหว (九侯) (ตำนาน): จิ่วโหวเป็นขุนนางชั้นสูงปลายราชวงศ์ซาง ถูกพระเจ้าโจ้ว (纣王) สังหาร การสังหารนี้มีบันทึกใน《战国策》 ส่วนเรื่องที่ว่าลูกหลานหนีภัยแล้ว "เติม 亻 ข้าง 九" กลายเป็นแซ่ 仇 เป็นคำอธิบายที่เล่ากันภายหลัง จึงนับเป็นตำนาน

สายที่ 3 — โหวลั่วฉี (侯洛齐) สมัยเว่ยเหนือ: 《魏书》บันทึกว่าโหวลั่วฉี เดิมแซ่ 侯 ชาวจงซาน (เหอเป่ย) เป็นบุตรบุญธรรมของตระกูลฉิว จึงใช้แซ่ 仇 ต่อมาได้เป็นขุนนางชั้นสูงจากความชอบในการศึก ลูกหลานกลายเป็นตระกูลใหญ่ที่ ผิงหยาง (平阳)

สายที่ 4 — ชนกลุ่มอื่น: แหล่งรองสมัยใหม่ระบุว่า ยุคสิบหกรัฐ แซ่ 仇 เป็นแซ่ใหญ่ของชาวตี (氐) แถบภูเขาฉิวฉือ (仇池) รอยต่อกานซู่–เสฉวน–ส่านซี รวมถึงลูกหลานรัฐเล็ก ฉิวโหยว (仇由) ของชาวไป๋ตี๋ในซานซี และชาวหนี่ว์เจิน แมนจู และหุยบางตระกูลที่ใช้แซ่นี้

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ฉิวมู่ (仇牧)	ขุนนางรัฐซ่งที่ตายขณะขวางผู้ปลงพระชนม์	ชุนชิว (682 ปีก่อน ค.ศ.)	เหตุการณ์มีบันทึกใน《左传》 การใช้ชื่อเป็นแซ่ตาม《元和姓纂》
จิ่วโหว (九侯)	ลูกหลานเติม 亻 ข้าง 九	ปลายซาง	การสังหารมีบันทึก ส่วนการเติม 亻 เป็นตำนาน
โหวลั่วฉี (侯洛齐)	บุตรบุญธรรมของตระกูลฉิว	เว่ยเหนือ (ศตวรรษที่ 5)	มีเอกสาร (《魏书》)
ชาวตี ไป๋ตี๋ และชนกลุ่มน้อย	ฉิวฉือ ฉิวโหยว หนี่ว์เจิน แมนจู หุย	จ้านกั๋ว–ชิง	แหล่งรองสมัยใหม่

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล แซ่ชิ้วมีถิ่นตระกูลสองแห่ง

• ผิงหยาง (平阳) อยู่แถบเมืองหลินเฟิน มณฑลซานซี เป็นถิ่นของสายโหวลั่วฉี วิกิพีเดียภาษาจีนให้ที่นี่เป็นถิ่นตระกูลของแซ่ 仇
• หนานหยาง (南阳) มณฑลเหอหนาน แหล่งของตระกูลนับเป็นถิ่นของสายฉิวมู่ กลอนประตูศาลของตระกูลเขียนว่า "系承仇牧 望出南阳" คือ "สืบสายจากฉิวมู่ ถิ่นเกียรติอยู่หนานหยาง"

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
方正堂 / 德化堂	หอหลัก	ระลึกถึงฉิวหล่าน (仇览) สมัยฮั่นตะวันออก (ดูเรื่องด้านล่าง)
南阳堂	หอ	ตามถิ่นตระกูลหนานหยางของสายฉิวมู่
耕德堂	หอ	สาขาเจิ้นเจียง (镇江) เจียงซู
追孝堂	หอ	สาขาอี๋ซิง (宜兴) เจียงซู
文会堂	หอ	สาขาฉงหมิง (崇明) เซี่ยงไฮ้
敦睦堂	หอ	สาขาเหิงหยาง (衡阳) หูหนาน
至乐堂	หอ	มาจาก《至乐堂记》ที่ฉิวป๋อ (仇博) สมัยซ่งแต่งตอนอายุ 13 ปี จนซูซื่อ (苏轼) กวีเอกชื่นชม

เรื่องของหอ方正堂 และ德化堂: ตาม《后汉书》 ฉิวหล่าน (仇览) ชาวข่าวเฉิง (มณฑลเหอหนาน) เป็นหัวหน้าตำบลผูถิง วันหนึ่งมีแม่คนหนึ่งมาฟ้องว่าลูกชายชื่อ เฉินหยวน (陈元) อกตัญญู ฉิวหล่านไม่ลงโทษ แต่ไปที่บ้านเพื่อสั่งสอนด้วยตัวเอง จนเฉินหยวนกลายเป็นลูกกตัญญู ราชสำนักจึงเรียกตัวไปรับราชการในฐานะ "方正" (ผู้ซื่อตรง) ส่วนคำว่า "德化" แปลว่า "เปลี่ยนคนด้วยคุณธรรม" ทั้งสองชื่อจึงกลายเป็นชื่อหอของแซ่นี้

เส้นทางการอพยพ: จากเหอหนาน–ซานซี สู่เจียงซูและซานตง

แซ่ 仇 เป็นแซ่ "ภาคเหนือและลุ่มแม่น้ำแยงซีตอนล่าง" มาตลอดประวัติศาสตร์

• ชุนชิว–จ้านกั๋ว: เริ่มที่ เหอหนาน (รัฐซ่ง) และ ซานซี
• ฮั่นตะวันออก: ฉิวหล่านอยู่ที่ข่าวเฉิง เหอหนาน
• สิบหกรัฐ–เว่ยเหนือ: มีตระกูลฉิวที่ฝงอี้ (ส่านซี) และสายโหวลั่วฉีที่ผิงหยาง
• ซ่ง: มีตระกูลฉิวที่ชิงโจว (青州) ซานตง พงศาวลีของตระกูลบันทึกว่าสาขาหนึ่งย้ายจากชิงโจวไปหนิงไห่ เจ้อเจียง ในศตวรรษที่ 12
• หยวน: กวีฉิวหย่วน (仇远) อยู่ที่หางโจว และมีสาขาที่ย้ายจากคุนซานไปฉางโจว
• หมิง (ระลอกใหญ่): พงศาวลีของตระกูลหลายฉบับบันทึกการย้ายจากฮุยโจวไปเจียงตูและอี๋ซิง (เจียงซู) จากเจียงซีไปหูหนาน และจาก "หงต้ง" (洪洞) ซานซี ไปซานตง ที่นั่นตั้งหมู่บ้านชื่อ "仇海"

จีนใต้และแต้จิ๋ว: พบร่องรอยน้อยมาก

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายตระกูลแซ่ชิ้วในแต้จิ๋ว ค้นแผนที่ Amap ทั้งแต้จิ๋ว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ด้วยคำว่า 仇氏宗祠 仇氏祖祠 仇氏宗亲会 仇氏家庙 และ 仇厝 ไม่พบศาลบรรพชน สมาคม หรือหมู่บ้านของแซ่นี้เลย

ทางใต้มีร่องรอยเพียงเล็กน้อย ทุกจุดมาจากแหล่งของตระกูล

• ฉวนโจว ฝูเจี้ยน: ตามแหล่งของตระกูล แซ่ฉิวที่จางป่าน (张坂) เขตฮุ่ยอัน มีราว 650 คน เล่าว่าบรรพชนมาจากผิงหยาง เจ้อเจียง สมัยหมิง เพราะเรือแตกแล้วตั้งรกราก
• เสากวาน กวางตุ้งตอนเหนือ: ตามแหล่งของตระกูล มีศาล 仇氏宗祠 ที่หมู่บ้านเซี่ยสวี (下徐村) อำเภอเหรินฮว่า (仁化) สร้างปี 1780 ซึ่งอยู่นอกแต้จิ๋ว

คนแซ่ 仇 ที่มีชื่อเสียงที่สุดที่เกิดในกวางตุ้งคือขันที ฉิวซื่อเหลียง (仇士良) ชาวซิงหนิง (兴宁) สมัยถัง แต่ไม่พบตระกูลฉิวที่สืบต่อที่ซิงหนิงหลังจากนั้น จึงไม่อาจนับเป็นต้นสายทางใต้ได้

แซ่ชิ้ว (ฉิว 仇) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่ชิ้วในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่ (泰華各姓宗親總會聯合會) ค้นสำเนารายชื่อสมาคมด้วยอักษร 仇 และคำว่า "ชิ้ว" "ฉิว" ก็ไม่พบ ไม่พบนามสกุลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ และไม่พบสมาคมแซ่ 仇 ในประเทศอาเซียนอื่นด้วย

ส่วนสมาคมหรือมูลนิธิที่ใช้ชื่อไทยว่า "ชิว" หรือ "คิว" เป็นของแซ่ 邱 / 丘 ซึ่งเป็นคนละแซ่

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 仇 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ชิ้ว แซ่ฉิว หรือชื่ออื่น? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 仇 (亻 กับ 九) ไม่ใช่ 邱 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่ชิ้วอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เจียงซู มีคนแซ่ 仇 มากที่สุด เว็บจีนอีกแหล่งว่าเจียงซูมีราว 31% ของคนแซ่นี้ และหกมณฑล คือ เจียงซู ซานตง เจ้อเจียง หูหนาน มองโกเลียใน และเสฉวน รวมกันราว 64%

พื้นที่	ความสำคัญ
เจียงซู (江苏)	มากที่สุดตามฝูซี 2013 · พงศาวลีจำนวนมากที่เจิ้นเจียง อี๋ซิง เจียงตู (หยางโจว) ฉางโจว เกาโหยว · บ้านเกิดฉิวอิงที่ไท่ชาง
เซี่ยงไฮ้ (ฉงหมิง)	สาขาหอ文会堂
ซานตง (山东)	สาขาจำนวนมาก เช่น หลินอี๋ เวยไห่ · หมู่บ้าน "仇海" สายที่ย้ายจากหงต้ง
เจ้อเจียง (浙江)	หนิงโป (บ้านเกิดฉิวเจ้าอ๋าว) หนิงไห่ เล่อชิง หางโจว
หูหนาน (湖南)	เหิงหยาง ผิงเจียง · หมีหลัว (汨罗) มีแซ่ฉิวกว่า 3,000 คน (ตามแหล่งของตระกูล)
มองโกเลียใน เสฉวน	อยู่ในหกมณฑลที่มีมาก

บุคคลสำคัญแซ่ฉิว (仇)

บุคคล	ยุค	บทบาท
ฉิวมู่ (仇牧)	ชุนชิว (–682 ปีก่อน ค.ศ.)	ขุนนางรัฐซ่ง ตายขณะขวางผู้ปลงพระชนม์เจ้าผู้ครองรัฐ ปฐมบรรพชนสายหลัก
ฉิวหล่าน (仇览)	ฮั่นตะวันออก	หัวหน้าตำบลผูถิง ผู้สั่งสอนลูกอกตัญญูให้กลับตัว ที่มาของหอ方正堂 และ德化堂
ฉิวซื่อเหลียง (仇士良)	ค.ศ. 781–843	ขันทีผู้ทรงอำนาจปลายราชวงศ์ถัง ชาวซิงหนิง กวางตุ้ง คุมกองทัพรักษาวังและพลิกสถานการณ์ใน "เหตุการณ์น้ำค้างหวาน" (甘露之变) ปี 835
ฉิวหย่วน (仇远)	ค.ศ. 1247–1327	กวีและนักอักษรศิลป์ชาวหางโจว ปลายซ่ง–ต้นหยวน ผู้แต่ง《金渊集》
ฉิวเฉิง (仇成)	ค.ศ. 1324–1388	ขุนพลชาวอานฮุย ร่วมก่อตั้งราชวงศ์หมิงกับจูหยวนจาง
ฉิวอิง (仇英)	ราว ค.ศ. 1494–1552	จิตรกรเอก หนึ่งใน "สี่ปรมาจารย์สำนักอู๋" (吴门四家) ร่วมกับเสิ่นโจว เหวินเจิงหมิง และถังอิ๋น เกิดในครอบครัวชาวนาที่ไท่ชาง เคยเป็นช่างลงรักและช่างทาสีอาคาร ถนัดภาพสตรีและภาพสถาปัตยกรรม ผลงานดังคือ《汉宫春晓图》 บุตรสาว ฉิวจู (仇珠) ก็เป็นจิตรกร
ฉิวเยว่ (仇钺)	?–ค.ศ. 1521	แม่ทัพสมัยหมิง ปี 1510 แกล้งยอมจำนนแล้วจับอ๋องอันฮว่าผู้ก่อกบฏได้ภายใน 18 วัน (《明史》)
ฉิวหลวน (仇鸾)	ค.ศ. 1503–1552	หลานฉิวเยว่ แม่ทัพช่วงศึกกับอัลทันข่านปี 1550 ประวัติศาสตร์บันทึกว่าปกปิดความพ่ายแพ้ และถูกลงโทษหลังเสียชีวิต
ฉิวเจ้าอ๋าว (仇兆鳌)	ค.ศ. 1638–1717	ชาวหนิงโป สอบได้จิ้นซื่อปี 1685 ผู้แต่ง《杜诗详注》 ตำราอธิบายบทกวีของตู้ฝู่ที่ใช้กันแพร่หลาย

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ชิ้วโดยตรง และเพราะไม่มีสายตระกูลในแต้จิ๋ว จึงไม่มีอาหารถิ่นให้โยงถึงได้

คำสอนประจำตระกูล: แซ่ 仇 มีตำราระเบียบครอบครัวชื่อ 《仇家范》 แต่งโดย ฉิวสือจี้ (仇时济) สมัยหมิง ผู้มีครอบครัวอยู่ร่วมกันห้าชั่วคน เว็บไซต์ของตระกูลเน้นคุณค่าสองข้อ คือ ความภักดีไม่เกรงอำนาจ จากฉิวมู่ และ การเปลี่ยนคนด้วยคุณธรรมแทนการลงโทษ จากฉิวหล่าน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาต่างกัน ตัวอย่างจากสาขาเกาโหยว เจียงซู (หอ鸾凤堂)

应明闻天尔 国兴长永年 齐家在正学 传子必昌贤

ช่วงที่สามแปลได้ราวว่า "จัดครอบครัวให้เรียบร้อยด้วยการศึกษาที่ถูกทาง" ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

ศาลบรรพชน: ศาลแซ่ 仇 ส่วนใหญ่อยู่ในเจียงซู ซานตง และหูหนาน ศาลที่หมีหลัว หูหนาน ถูกทำลายในช่วงปฏิวัติวัฒนธรรมแล้วสร้างขึ้นใหม่ (ตามแหล่งของตระกูล)

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ชิ้ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 仇 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน ประกอบด้วย 亻 (คน) กับ 九 (เก้า)

แซ่ชิ้ว แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ชิ้ว" (ciu5) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ในแต้จิ๋วอักษร 仇 อ่าน ciu5 ทุกความหมาย จึงไม่มีปัญหาอ่านสับสน

แซ่ 仇 จีนกลางอ่านว่าอะไร ทำไมไม่อ่าน "โฉว"?

เมื่อเป็นแซ่ มาตรฐานอ่านว่า "ฉิว" (Qiú เสียงที่ 2) ส่วนเสียง "โฉว" (chóu) ใช้กับคำทั่วไปที่แปลว่าความแค้นหรือศัตรู ชื่อแซ่ไม่ได้มาจากความหมายนั้น แต่มาจากชื่อขุนนางผู้ภักดีชื่อฉิวมู่ และในภาษาโบราณ 仇 (qiú) ยังแปลว่า "คู่ครอง" ด้วย

แซ่ชิ้ว มาจากไหน?

สายหลักมาจากฉิวมู่ ขุนนางรัฐซ่ง (เหอหนาน) ที่ยอมตายเพื่อปกป้องเจ้าผู้ครองรัฐเมื่อ 682 ปีก่อนคริสต์ศักราช ลูกหลานนำชื่อท่านมาเป็นแซ่ นอกจากนี้ยังมีสายโหวลั่วฉีสมัยเว่ยเหนือ และชนกลุ่มน้อยบางกลุ่ม ถิ่นตระกูลคือผิงหยางและหนานหยาง ปัจจุบันมีมากที่สุดในเจียงซู

แซ่ชิ้ว ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Qiu (จีนกลาง), Chiu (ไต้หวัน มาเลเซีย), Kau หรือ Sau (กวางตุ้ง ฮ่องกงนิยม Sau มาเก๊า Sao) ระวังว่า Chiu ใช้กับแซ่ 邱 และ 赵 ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ

แซ่ 仇 กับแซ่ 邱 ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ จีนกลาง 仇 อ่าน "ฉิว" (Qiú) ส่วน 邱 อ่าน "ชิว" (Qiū) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ แต่สำเนียงแต้จิ๋วต่างกันชัด 仇 อ่าน "ชิ้ว" ส่วน 邱 อ่าน "คู" สมาคมที่ใช้ชื่อไทย "ชิว" หรือ "คิว" ในไทยเป็นของแซ่ 邱 / 丘

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่คู แซ่ชิว (邱) — แซ่ที่ชื่อจีนกลางใกล้กับแซ่ฉิว 仇 แต่เป็นคนละแซ่

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 仇 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ชิ้ว แซ่ฉิว หรือเรียกแบบอื่น? อากงอาม่ามาจากเจียงซู ซานตง หรือมาจากถิ่นไหน? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ชิ้วในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇姓
• 族谱网 / 炎黄仇氏网 — 关于仇姓姓氏来源的一些参考资料 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 仇氏堂号郡望 (แหล่งของตระกูล)
• 23魔方 — 仇姓起源分布与家谱家族 (2024)
• 汉程国学 — 仇姓_仇氏起源
• 古诗文网 — 百家姓·仇
• 族谱网 — 仇氏各地分支 (แหล่งของตระกูล)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇英
• Wikipedia — Qiu Ying
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇览
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇士良
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇鉞
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇鸞
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 仇兆鳌
• คำอ่านแต้จิ๋ว — mogher
• คำอ่านแต้จิ๋ว — czyzd
• คำอ่านแต้จิ๋ว — Wiktionary
• สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลสาขาและหอบรรพชนหลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน