แซ่เอี้ย แซ่หยาง (羊) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหยาง 羊 จากไท่ซานและเจียงซีสู่แต้จิ๋ว

แซ่เอี้ย ในบทความนี้เขียนด้วยอักษรจีน 羊 ที่แปลว่า "แพะ แกะ" ไม่ใช่ 杨 (ต้นหลิว) ซึ่งเป็นแซ่ใหญ่ที่คนไทยคุ้นกันดี ทั้งสองอักษรออกเสียงเหมือนกันทุกสำเนียง แต้จิ๋วอ่าน "เอี้ย" จีนกลางอ่าน "หยาง" จึงต้องดูอักษรจีนทุกครั้ง และ สมาคมหรือมูลนิธิแซ่เอี้ยในเมืองไทยที่พบทั้งหมดเป็นของแซ่ 杨 ไม่ใช่ 羊

แซ่ 羊 อยู่ราว อันดับประมาณ ~341 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 1.5 แสนคน จุดเด่นคือมีสายแต้จิ๋วที่ชัดเจน ที่ ไห่เหมิน เขตเตี่ยเอี๊ย (潮阳) เมืองซัวเถา

ประเด็นสำคัญ

• 羊 (แพะ) กับ 杨 (ต้นหลิว) ออกเสียงเหมือนกันทุกสำเนียง ต้องดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชน
• สมาคมและมูลนิธิแซ่เอี้ยในไทยที่พบทั้งหมดเป็นของแซ่ 杨 ไม่ใช่ 羊
• ตระกูลขุนนาง 泰山羊氏 มีหยางซวี่ผู้แขวนปลา และหยางฮู่เจ้าของศิลาจารึกน้ำตาตก
• ศาลที่ไห่เหมินติดป้าย 中华羊氏第一祠 เป็นโบราณสถานระดับเมืองซัวเถา ลูกหลานราว 5,000 คน
• ฝูซีนับไหหลำมีคนแซ่ 羊 มากที่สุด และแผนที่จีนมีศาลแซ่ 羊 ที่ตานโจว 4 แห่ง

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เอี้ย แซ่หยาง (羊)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	羊 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "แพะ แกะ" · ไม่ใช่ 杨 / 楊
จีนกลาง	Yáng (เสียง 2) · หยาง (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	ion5 · เอี้ย — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · รูปอื่น: เอี้ยง (เสียงอ่านหนังสือ iang5)
ฮกเกี้ยน	iûⁿ (เซี่ยเหมิน เฉวียนโจว) · iôⁿ (จางโจว)
กวางตุ้ง	joeng4 (ฮ่องกงสะกด Yeung · มาเก๊า Ieong)
แคะ (ฮากกา)	yong2 (เหมยเซี่ยน)
ไหหลำ	io (เสียงพูด) · iang (เสียงอ่านหนังสือ)
ภาษาอังกฤษ	Yang, Yeung, Ieong, Yeo, Ioh
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~341 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 202
ประชากร	ราว 1.5 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 1.3–1.7 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	ไหหลำ (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	泰山 ไท่ซาน (ซานตง) · 京兆 จิงจ้าว (ซีอาน)
堂号 (ชื่อหอ)	种璧堂 · 岘山堂 · สายแต้จิ๋วไห่เหมิน: 述先堂
ระวังสับสน	杨 (เอี้ย / หยาง) พ้องเสียงทุกรูป · 阳 (เอี๊ยง / หยาง) · คำค้น 羊 ชนคำว่า 羊肉 (เนื้อแพะ) และ 羊城 (ชื่อเล่นเมืองกว่างโจว)

แซ่เอี้ย 羊 ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่นี้เขียนว่า 羊 ทั้งตัวย่อและตัวเต็ม เป็นอักษรเดียวกับคำว่า "แพะ" หรือ "แกะ" ในภาษาจีน ไม่มีหมวด "ไม้" (木) อยู่ข้างหน้าเหมือน 杨

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• เอี้ย คือเสียงแต้จิ๋ว ion5 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) เป็นเสียงพูดของซัวเถา เตี่ยเอี๊ย กิ๊กเอี๊ย และเหรียวเพ้ง ถิ่นหลักของแซ่นี้ในแต้จิ๋วคือไห่เหมิน เขตเตี่ยเอี๊ย ซึ่งก็ใช้เสียงนี้
• เอี้ยง มาจากเสียงอ่านหนังสือ iang5
• หยาง คือเสียงจีนกลาง (Yáng เสียงที่ 2)
• Yeung มาจากกวางตุ้งแบบฮ่องกง ส่วน Yeo / Ioh เป็นการสะกดแบบสำเนียงจีนใต้

ข้อควรระวังที่สำคัญที่สุด: 羊 (แพะ) กับ 杨 (ต้นหลิว) ออกเสียงเหมือนกันทุกสำเนียง ทั้งแต้จิ๋ว "เอี้ย" จีนกลาง "หยาง" ฮกเกี้ยน และกวางตุ้ง "Yeung" ชื่อไทยหรือชื่ออังกฤษจึงแยกสองแซ่นี้ไม่ได้เลย ต้องดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชน ใบเกิด หรือเอกสารเก่าของบ้านเท่านั้น บทความนี้จึงเขียนอักษร 羊 กำกับเสมอ

ยังมีแซ่ 阳 (พระอาทิตย์) ที่จีนกลางอ่าน "หยาง" เหมือนกันอีกด้วย แต่แต้จิ๋วอ่านต่างไปเป็น "เอี๊ยง"

อักษร	ความหมาย	แต้จิ๋ว	จีนกลาง
羊 (บทความนี้)	แพะ แกะ	เอี้ย	หยาง
杨 / 楊	ต้นหลิว	เอี้ย	หยาง
阳 / 陽	พระอาทิตย์	เอี๊ยง	หยาง

แซ่เอี้ย 羊 มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลหยาง 羊

ตำราแซ่เล่าที่มาของแซ่ 羊 ไว้หลายสาย สายหลักมีสองสาย

สายที่ 1 — ขุนนาง "羊人" ของราชวงศ์โจว: ราชสำนักโจวมีตำแหน่งชื่อ "羊人" ทำหน้าที่ดูแลแพะแกะสำหรับพิธีบูชา ตำราแซ่สมัยซ่ง《古今姓氏书辩证》เขียนว่า "出自周官羊人之后，以官为氏" คือลูกหลานนำชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่

สายที่ 2 — ตระกูล 羊舌 แห่งรัฐจิ้น: ในยุคชุนชิว เชื้อพระวงศ์รัฐจิ้นคนหนึ่งชื่อ ทู (突) ได้ที่ดินกินส่วยชื่อ "羊舌" (แถบหงต้ง มณฑลซานซี) ลูกหลานจึงเรียกตัวเองว่าตระกูล 羊舌 บุตรคนหนึ่งคือ ซูเซี่ยง (叔向 หรือ 羊舌肸) ขุนนางปราชญ์ที่มีชื่อใน《左传》 ปลายยุคชุนชิว ตระกูลนี้ถูกขุนนางตระกูลอื่นในรัฐจิ้นกำจัด ผู้รอดชีวิตหนีไปต่างแดน แล้ว ตัดแซ่สองพยางค์ "羊舌" ให้เหลือ "羊" ตามคำอธิบายของตำราแซ่รุ่นหลัง ตำรา《姓谱》สรุปว่า "出自晋羊舌氏，望出泰山"

สายนี้เป็นสายที่ตระกูลแซ่ 羊 ทั่วประเทศอ้างถึงมากที่สุด ศาลบรรพชนที่ตานโจว ไหหลำ ยังบูชาป้ายของซูเซี่ยงเป็นบรรพชนต้นแซ่

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ขุนนาง 羊人	ผู้ดูแลแพะแกะในพิธีบูชา	โจว	ตำราแซ่สมัยซ่ง (ไม่ระบุชื่อบรรพชน)
ตระกูล 羊舌 → 羊	ทู (突) และซูเซี่ยง (叔向)	ชุนชิว	ตัวบุคคลมีใน《左传》 ส่วนการตัดเหลือแซ่ 羊 เป็นคำอธิบายของตำราแซ่
ชนพื้นเมืองหลิงหลิง	"零陵蛮有羊氏" (หูหนานใต้)	ไม่ระบุ	ตำราแซ่สมัยชิง ไม่มีรายละเอียด
羊 → 杨 (ทิศกลับกัน)	ลูกหลานบางสายในไหหลำเปลี่ยนไปใช้แซ่ 杨	ไม่ระบุ	บันทึกของตระกูล

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

ถิ่นตระกูลหลักของแซ่ 羊 คือ ไท่ซาน (泰山) ในมณฑลซานตง ตั้งแต่สมัยฮั่นตะวันออกจนถึงราชวงศ์ใต้–เหนือ ที่อำเภอหนานเฉิง (南城 แถบซินไท่–ผิงอี้ในปัจจุบัน) มีตระกูลขุนนางใหญ่ที่เรียกกันว่า "泰山羊氏" หนังสือสมัยจิ้นบันทึกว่าตระกูลนี้รับราชการระดับสูง "เก้าชั่วคน" ตำบลหยางหลิว (羊流) เมืองซินไท่ ทุกวันนี้ก็ยังถูกอ้างเป็นถิ่นกำเนิดของตระกูล

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
泰山 ไท่ซาน	郡望หลัก	ซานตง ถิ่นของตระกูลขุนนาง 泰山羊氏
京兆 จิงจ้าว	郡望	ตะวันออกของฉางอาน (ซีอาน)
种璧堂 (種璧堂)	หอหลัก	วิกิพีเดียภาษาจีนให้เป็นหอหลักของแซ่ 羊
岘山堂	หอ	ระลึกถึงหยางฮู่ที่เขาเซี่ยนซาน (岘山) เมืองเซียงหยาง
述先堂	หอสายแต้จิ๋ว	ชื่อศาลบรรพชนแซ่ 羊 ที่ไห่เหมิน คู่กับชื่อตระกูล "泰山旧家" (ตระกูลเก่าแห่งไท่ซาน)

เส้นทางลงใต้: จากไท่ซานสู่เจียงซีและแต้จิ๋ว

ช่วงแรก: ข้ามแม่น้ำแยงซี

ปลายราชวงศ์จิ้นตะวันตก 羊曼 และญาติข้ามแม่น้ำแยงซีลงไปอยู่แถบตานหยาง (นานกิง) ต่อมาคนแซ่ 羊 กระจายไปอานฮุย เจียงซี หูหนาน หูเป่ย และเสฉวน ตามบันทึกของตระกูล ในปี ค.ศ. 1313 羊斗魁 จากอำเภอไท่เหอ เจียงซี ไปตั้งรกรากที่เส้าตง หูหนาน

สายแต้จิ๋ว: จากจี๋สุ่ย เจียงซี มาไห่เหมิน

แซ่ 羊 ในแต้จิ๋วต่างจากแซ่แต้จิ๋วส่วนใหญ่ เพราะ มาจากเจียงซี ไม่ใช่ฝูเจี้ยน

ตามบันทึกของตระกูลและข่าวจีนปี 2015 บรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋วคือ 羊良宝 เดิมอยู่ตำบลเหิงซาน อำเภอจี๋สุ่ย จวนจี๋อาน มณฑลเจียงซี หนีศึกปลายราชวงศ์หยวน ล่องแม่น้ำก้าน (赣江) ลงใต้ มาตั้งรกรากที่ ไห่เหมิน (海门) ในปี 洪武七年 ตรงกับ ค.ศ. 1374 ต้นราชวงศ์หมิง

ปัจจุบันลูกหลานสายนี้มีราว 5,000 คน สืบมา 24 รุ่น ข่าวจีนเรียกไห่เหมินว่าเป็นถิ่นที่มีคนแซ่ 羊 มากที่สุดในมณฑลกวางตุ้ง แต่ไห่เหมินเป็นตำบลใหญ่ราว 1.3 แสนคน มีราว 70 แซ่ (ตามบันทึกของตระกูล) แซ่ 羊 จึงเป็น "แซ่เล็กในตำบลใหญ่" ไม่ใช่หมู่บ้านตระกูลแบบหมู่บ้าน "厝"

ไห่เหมินเป็นเมืองท่าที่ทำ "นาสามส่วน ประมงเจ็ดส่วน" ข่าวระบุว่าตระกูลนี้ทำประมงและสอนหนังสือ ภายหลังค้าอาหารทะเล

ศาลบรรพชนเดิมและพงศาวลีที่หายไป: ตามบันทึกของตระกูล ลูกหลานรุ่นที่ 14 ชื่อ 羊英科 สอบได้ อู่จวี่เหริน (武举人 ผู้สอบผ่านสายบู๊ระดับมณฑล) สมัยจักรพรรดิเต้ากวง แล้วสร้างศาล "述先堂" ที่หมู่บ้านซีเหมิน (西门村) หลังปี 1950 ศาลเก่าถูกรื้อไปใช้เป็นโรงเรียนและที่ทำการ ป้ายบรรพชนถูกเผา สิ่งที่เหลือถูกทำลายในปี 1966 และ พงศาวลีทั้งสองชุดสูญหายหมด

ปี 1993 ตระกูลตั้งคณะกรรมการ "海门羊氏宗亲理事会" และส่งคนไปเจียงซีเพื่อหาต้นตระกูล แต่พบว่าแถบเหิงซานกลายเป็นอ่างเก็บน้ำ ชาวบ้านย้ายออกไปหมดแล้ว จึงกลับมามือเปล่า

ศาลใหม่ "中华羊氏第一祠"

ลูกหลานคนหนึ่งยกที่ดินริมถนนอิ๋งปิน (迎宾路) ให้สร้างศาลใหม่ เริ่มก่อสร้างในปี 2007 และจัดพิธีอัญเชิญป้ายบรรพชนเข้าศาล (进祠晋主) เมื่อ 29 กันยายน 2012 มีลูกหลานจากทั่วโลกมาร่วมราว 1,200 คน

ศาลเป็นสถาปัตยกรรมแบบหลิ่งหนาน (กวางตุ้ง) มีอาคารหลักราว 2,600 ตารางเมตร ข่าวปี 2023 รายงานว่าศาลได้บูรณะ และขึ้นป้าย "中华羊氏第一祠" (ศาลแซ่ 羊 อันดับหนึ่งของจีน) ในฐานะ โบราณสถานระดับเมืองซัวเถา และในปี 2024 ได้จัดงานครบรอบ 12 ปี

สายไหหลำ: ตานโจว

นอกจากแต้จิ๋ว ถิ่นใหญ่อีกแห่งคือ ตานโจว (儋州) ทางฝั่งตะวันตกของเกาะไหหลำ ฐานข้อมูลฝูซีให้ไหหลำเป็นมณฑลที่มีคนแซ่ 羊 มากที่สุด และแหล่งของตระกูลเรียกตานโจวว่าเป็นแหล่งรวมคนแซ่นี้มากที่สุดในประเทศ

ตามบันทึกของตระกูล บรรพชน 羊黄龙 ข้ามทะเลมาไหหลำพร้อมบุตรสามคน บุตรคนที่สาม 羊资儿 ตั้งรกรากที่ หมู่บ้านเหยียนถัง (颜塘村) ตำบลซานตู ตานโจว ส่วนลูกหลานของบุตรอีกสองคนที่ไปอยู่เหวินชางและหลินเกา เปลี่ยนไปใช้แซ่ 杨 เหลือแต่สายตานโจวที่ยังใช้ 羊 เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่าแซ่ที่ออกเสียงเหมือนกันสลับกันได้จริงในบางครอบครัว

ประกาศระดมทุนของตระกูลปี 2024 ระบุว่าศาลบรรพชนแซ่ 羊 ที่ตานโจวสร้างในปี 1886 และกำลังบูรณะ ส่วนในปี 2019 มีงานไหว้บรรพชน 羊道平 ที่ลูกหลานจาก 48 หมู่บ้าน มาร่วม แผนที่จีน (Amap) มีหมุดศาลแซ่ 羊 ในไหหลำ 4 แห่ง อยู่ในตานโจวทั้งหมด

ศาลบรรพชนแซ่ 羊 ที่ตานโจว	ที่อยู่	แผนที่
环龙羊氏宗祠	หมู่บ้านหวนหลง ตำบลจงเหอ ตานโจว	แผนที่ Amap · Google Maps
查村羊氏宗祠	หมู่บ้านฉา (查村) ตานโจว	แผนที่ Amap · Google Maps
颜村羊氏宗祠	หมู่บ้านเหยียน (颜村) ริมถนนสาย 500 ตานโจว	แผนที่ Amap · Google Maps
干担村羊氏宗祠	หมู่บ้านกานต้าน ตำบลไห่โถว ตานโจว	แผนที่ Amap · Google Maps

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ

แซ่เอี้ย 羊 ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคม ศาลบรรพชน หรือบุคคลแซ่ 羊 ในประเทศไทย ที่มีแหล่งยืนยัน ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่

ข้อควรระวัง: องค์กร "แซ่เอี้ย" ในไทยที่พบเป็นของแซ่ 杨 ทั้งหมด เช่น มูลนิธิสัจจธรรม สี่ตีตึ๊ง (四知堂) ซึ่ง "四知堂" เป็นชื่อหอของแซ่ 杨 ไม่เกี่ยวกับ 羊 ใครที่ตามหาญาติแซ่ 羊 จึงต้องดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนหรือเอกสารของบรรพบุรุษก่อนทุกครั้ง

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเอี้ย 羊 ในแต้จิ๋วและไทย

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
海门羊氏祖祠 (述先堂) / ศาลบรรพชนแซ่ 羊 ไห่เหมิน "中华羊氏第一祠"	ถนนอิ๋งปิน (迎宾路) ตำบลไห่เหมิน เขตเตี่ยเอี๊ย (潮阳) เมืองซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	0754-86613338 (ข้อมูลปี 2026)

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ 羊 ในไทย

ถ้าบ้านคุณมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 羊 (แพะ) ไม่ใช่ 杨 อากงอาม่ามาจากเตี่ยเอี๊ย ซัวเถา หรือไหหลำ? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่เอี้ย 羊 อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า ไหหลำ มีคนแซ่ 羊 มากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
ไหหลำ (海南)	มากที่สุดตามฝูซี 2013 · กระจุกที่ตานโจว มีบ้างที่ซานย่าและหลินเกา
ซานตง (山东)	ถิ่นตระกูลไท่ซาน · ไท่อาน ซินไท่ (หยางหลิว 羊流) จี่หนาน
เสฉวน อานฮุย เจียงซู หูหนาน	สายเส้าหยาง–เส้าตงในหูหนาน · สายฉางโจว (อู่จิ้น) ในเจียงซู
กวางตุ้ง (广东)	ไห่เหมิน เขตเตี่ยเอี๊ย ราว 5,000 คน (ถิ่นใหญ่ที่สุดของมณฑล) · กว่างโจวราว 200 คน · ในแต้จิ๋วนอกไห่เหมินพบน้อย
ไต้หวัน	สายจิ้งเจียงและอู่จิ้น (เจียงซู) ย้ายไปในปี 1949
ฮ่องกง มาเก๊า	สะกด Yeung / Ieong ซึ่งซ้ำกับแซ่ 杨

บุคคลสำคัญแซ่หยาง 羊

ยุคทองของแซ่นี้คือตระกูลขุนนางไท่ซาน (泰山羊氏) ตั้งแต่ฮั่นตะวันออกถึงราชวงศ์ใต้–เหนือ

บุคคล	ยุค	บทบาท
ซูเซี่ยง (叔向 / 羊舌肸)	ชุนชิว (ศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ.)	ขุนนางปราชญ์รัฐจิ้น ศาลที่ตานโจวบูชาเป็นบรรพชนต้นแซ่
หยางซวี่ (羊续)	ค.ศ. 142–189	เจ้าเมืองหนานหยาง สมัยฮั่นตะวันออก ขุนนางซื่อสัตย์ "แขวนปลา" ปู่ของหยางฮู่
羊徽瑜	ค.ศ. 214–278	ภรรยาของสุมาสู (司马师) ได้รับยกย่องเป็นฮองเฮา 景献皇后 พี่สาวของหยางฮู่
หยางฮู่ (羊祜)	ค.ศ. 221–278	แม่ทัพต้นราชวงศ์จิ้น วางแผนพิชิตง่อก๊ก เจ้าของ "ศิลาจารึกน้ำตาตก"
羊献容	?–ค.ศ. 322	ฮองเฮาของจิ้นฮุ่ยตี้ และต่อมาเป็นฮองเฮาของหลิวเย่า (刘曜) แห่งเจ้าก่อน (前赵) — สตรีที่เป็นฮองเฮาสองราชวงศ์
羊欣	ราชวงศ์ซ่งใต้ (หลิวซ่ง)	นักอักษรศิลป์ ศิษย์ของหวังเซี่ยนจือ (王献之)
羊侃	ค.ศ. 496–549	แม่ทัพจากเว่ยเหนือที่มารับใช้ราชวงศ์เหลียง ป้องกันเมืองเจี้ยนคังในกบฏโหวจิ่ง
羊其峻	ชิง	ชาวตานโจว ครูประจำอำเภอหลงชวน เขียนตำราแพทย์《经验方》(ตามบันทึกของตระกูลที่อ้างพงศาวดารอำเภอตาน)
羊英科	ชิง (เต้ากวง)	ลูกหลานรุ่นที่ 14 สายไห่เหมิน สอบได้อู่จวี่เหริน ผู้สร้างศาล述先堂หลังเดิม (ตามบันทึกของตระกูล)

หยางซวี่ "เจ้าเมืองแขวนปลา": ผู้ใต้บังคับบัญชาเอาปลามาให้เป็นของขวัญ ท่านไม่กิน แต่แขวนไว้หน้าจวน คนต่อมาเอามาให้อีก ท่านก็ชี้ให้ดูปลาที่แขวนอยู่ จนเกิดสำนวน "羊续悬鱼" ที่ใช้ยกย่องขุนนางสุจริตมาจนทุกวันนี้

หยางฮู่กับมิตรภาพข้ามแนวรบ: หยางฮู่ครองเมืองเซียงหยางสิบปี เตรียมการพิชิตง่อก๊ก แต่คบหากับแม่ทัพง่อ 陆抗 ด้วยไมตรี จนเกิดคำว่า "羊陆之交" ชาวง่อเองยังเรียกท่านว่า "羊公" ก่อนตายท่านเสนอ 杜预 ให้รับงานต่อ และราชวงศ์จิ้นพิชิตง่อได้ในปี 280 ชาวเซียงหยางตั้งศิลาจารึกระลึกถึงท่านที่เขาเซี่ยนซาน ใครเห็นก็น้ำตาไหล 杜预 จึงเรียกว่า "堕泪碑" (ศิลาจารึกน้ำตาตก)

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ 羊 ผลค้นส่วนใหญ่เป็นเรื่องเนื้อแพะ (羊肉) หรืออาหารถิ่นที่ตั้งชื่อตามสัตว์ ไม่เกี่ยวกับแซ่ เกร็ดที่ผูกกับแซ่จริง ๆ คือช่วง ปีแพะ (羊年) สื่อจีนชอบไปสัมภาษณ์ตระกูลแซ่ 羊 ที่ไห่เหมิน เช่นตรุษจีนปี 2015 และคำอวยพร "三羊开泰" (แพะสามตัวนำความรุ่งเรือง) ที่คนแซ่นี้ในแต้จิ๋วชอบใช้

คำสอนประจำตระกูล: จดหมายสอนลูก《诫子书》ของหยางฮู่ ถูกนับเป็นคำสอนตระกูลฉบับแรกของแซ่ 羊 ใจความสำคัญคือ "恭为德首，慎为行基" แปลว่า "ความนอบน้อมเป็นหัวของคุณธรรม ความระมัดระวังเป็นฐานของการกระทำ" สอนให้พูดจริง ไม่รับปากเรื่องเงินทอง ไม่ฟังคำนินทา และคิดก่อนทำ

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): สายไห่เหมิน แต้จิ๋ว (ตามบันทึกของตระกูล)

祖德传芳远，宗功庆泽长，诗书绵作述，考友叙彝常，忠厚宜家振，贤能应国光，熙朝钟淑秀，麒炳兆其祥

ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

การไหว้บรรพชน: ศาล 述先堂 ที่ไห่เหมินจัดงานไหว้ช่วงตรุษจีน ข่าวปี 2015 ไปถ่ายภาพเช้าวันชิวอิด ที่ผู้อาวุโสเล่าประวัติตระกูลให้ลูกหลานฟัง ส่วนที่ตานโจว ศาลบูชาป้ายของซูเซี่ยงและหยางฮู่เป็นบรรพชน

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เอี้ย 羊 ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 羊 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน แปลว่า "แพะ แกะ" ไม่ใช่ 杨 (楊) ที่แปลว่าต้นหลิว

แซ่ 羊 แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เอี้ย" (ion5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงอ่านหนังสือคือ "เอี้ยง" (iang5)

แซ่ 羊 จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "หยาง" (Yáng เสียงที่ 2) เหมือนกับแซ่ 杨 และ 阳 ทุกตัว จึงต้องเขียนอักษรจีนกำกับ

แซ่เอี้ย 羊 ต่างจากแซ่เอี้ย 杨 อย่างไร?

เป็นคนละแซ่ 羊 แปลว่าแพะ ถิ่นตระกูลคือไท่ซาน ส่วน 杨 แปลว่าต้นหลิว และเป็นแซ่ใหญ่กว่ามาก ทั้งสองอ่าน "เอี้ย" และ "หยาง" เหมือนกัน สมาคมแซ่เอี้ยในไทยที่พบเป็นของ 杨 ทั้งหมด ต้องดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนจึงจะรู้ว่าบ้านเราเป็นแซ่ไหน

แซ่เอี้ย 羊 มาจากไหน?

ตำราแซ่เล่าว่ามาจากขุนนาง "羊人" ของราชวงศ์โจว และตระกูล 羊舌 แห่งรัฐจิ้นที่ตัดแซ่เหลือ 羊 ถิ่นตระกูลหลักคือไท่ซาน ซานตง ส่วนสายแต้จิ๋วมาจากอำเภอจี๋สุ่ย เจียงซี ตั้งรกรากที่ไห่เหมิน เตี่ยเอี๊ย ในปี 1374

แซ่ 羊 ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Yang (จีนกลาง), Yeung (กวางตุ้งฮ่องกง), Ieong (มาเก๊า), Yeo หรือ Ioh ทุกแบบซ้ำกับแซ่ 杨 จึงควรดูอักษรจีนประกอบ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่เอี้ย แซ่หยาง (杨) — แซ่ใหญ่ที่ออกเสียงเหมือน 羊 ทุกสำเนียง
• แซ่เอี๊ยง แซ่หยาง (阳) — แซ่ "พระอาทิตย์" ที่จีนกลางอ่านหยางเหมือนกัน

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่เอี้ยที่เขียนว่า 羊 หรือ 杨? เคยได้ยินผู้ใหญ่พูดถึงไห่เหมิน เตี่ยเอี๊ย หรือตานโจว ไหหลำไหม? ถ้าที่บ้านมีป้ายบรรพชน ลองถ่ายรูปอักษรจีนแล้วเล่าให้ฟังได้เลย ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ 羊 ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 羊姓
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 泰山羊氏
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 羊祜
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 羊續
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 羊獻容
• 族谱网/炎黄羊氏网 — 广东省汕头市潮阳海门羊氏宗族介绍 (แหล่งของตระกูล)
• 新华网 — 全国约有10万人姓羊 羊氏族人600年前迁至广东 (2015)
• 新浪新闻 — 羊氏说羊年：祖先600多年前从江西迁居汕头海门镇 (2015)
• 珠海新闻网 — "中华羊氏第一祠"——潮阳海门羊氏祖祠挂牌揭幕 (2023)
• 中国民俗学网 — 应邀参加汕头海门羊氏进祠晋主庆典实拍 (2012)
• 族谱网 — 潮汕文化·姓氏趣谈 (三羊开泰 / 潮汕羊姓小考)
• 族谱网 — https://www.zupu.cn/lishi/20170601/41883.html
• 族谱网/炎黄羊氏网 — 羊氏家族流布 (ตานโจว, แหล่งของตระกูล)
• 美篇 — 重建羊氏宗祠倡议书 (ตานโจว 2024)
• 搜狐 — 海南儋州羊氏48个村庄祭祖 (2019)
• 泰安市纪委监委 — 泰山羊氏族规与家训 (2018)
• Wiktionary — 羊 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ ไหหลำ)
• Wiktionary — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนเรื่องสายไห่เหมินและสายตานโจวหลายส่วนมาจากบันทึกและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน