แซ่เหลา แซ่เล้า (劳) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหลา จากภูเขาเหลาซานสู่จีนใต้

แซ่เหลา เขียนด้วยอักษรจีน 劳 (ตัวเต็ม 勞) อักษรเดียวกับคำว่า "ทำงานหนัก เหนื่อยยาก" จีนกลางอ่านว่า "เหลา" (Láo) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เล้า" (lao5) ซึ่ง ออกเสียงเหมือนแซ่ 刘 (เล้า/หลิว) ทุกประการ บทความนี้จึงเรียกแซ่นี้ว่า "แซ่เหลา" เป็นหลัก แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~276 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 2.8 แสนคน ส่วนใหญ่อยู่ในกว่างซีและกวางตุ้ง

ประเด็นสำคัญ

• แต้จิ๋วอ่านเล้า (lao5) เหมือนแซ่ 刘 ทุกตัวอักษร จึงใช้ชื่อจีนกลาง เหลา เป็นชื่อหลัก
• ตำราโบราณว่าบรรพชนอยู่ภูเขาเหลาซาน (崂山) ใกล้ชิงเต่า จึงใช้ชื่อภูเขาเป็นแซ่
• ตำนานกวางตุ้ง ผิวเหลา กระดูกจ้าว (劳皮赵骨) ว่าสืบจากบุตรคนเล็กของจ้าวถัวแห่งหนานเยว่
• เหลาฉงกวง (劳崇光) ข้าหลวงใหญ่สองกว่าง ผู้ให้อังกฤษเช่าคาบสมุทรเกาลูนปี 1860
• กิ๊กเอี๊ยมีคนแซ่ 劳 เพียง 27 คนในปี 2001 และมูลนิธิตระกูลเล้าในไทยเป็นของแซ่ 刘

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เหลา แซ่เล้า (劳)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	劳 (ตัวย่อ) / 勞 (ตัวเต็ม) แปลว่า "ทำงานหนัก เหนื่อยยาก"
จีนกลาง	Láo (เสียง 2) · เหลา (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	lao5 · เล้า — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · ออกเสียงเหมือนแซ่ 刘
กวางตุ้ง	lou4 (ใกล้เสียงไทย โหล่ว / โล้ว)
ฮกเกี้ยน	lô
แคะ (ฮากกา)	lò
ภาษาอังกฤษ	Lao (จีนแผ่นดินใหญ่/ไต้หวัน), Lo (ฮ่องกง), Lou (มาเก๊า), Low
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~276 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 295
ประชากร	ราว 2.8 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.4–3.2 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กว่างซี (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) รองลงมาคือกวางตุ้ง
郡望 (ถิ่นตระกูล)	武阳 อู่หยาง (แถบต้าหมิง เหอเป่ย์) · 松阳 ซงหยาง (เจ้อเจียง) · 渤海 ปั๋วไห่
堂号 (ชื่อหอ)	武阳堂 · 松阳堂 · 渤海堂 · 师俭堂
ระวังสับสน	"เล้า" ตรงกับแซ่ 刘 (หลิว) · 嫪 (เหลาอ้าย) เป็นคนละอักษร · 劳 ในคำว่า 麦当劳 (แมคโดนัลด์) เป็นแค่อักษรถอดเสียง

แซ่เหลา ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เหลาเขียนว่า 劳 ในจีนแผ่นดินใหญ่ ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่าเขียนเป็นตัวเต็ม 勞 ทั้งสองแบบคือแซ่เดียวกัน

ความหมายทั่วไปของอักษรนี้คือ "ทำงานหนัก เหนื่อยยาก" เช่นในคำว่า 劳动 (แรงงาน) แต่ในฐานะแซ่ ตำราโบราณบอกว่ามาจากชื่อ ภูเขาเหลาซาน (ดูหัวข้อถัดไป)

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• เหลา มาจากภาษาจีนกลาง (Láo) ตรงกับการสะกด "Lao" บทความนี้ใช้ "เหลา" เป็นชื่อหลัก
• เล้า คือเสียงแต้จิ๋ว lao5 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) หนังสือแต้จิ๋วเรื่องแซ่เล็กในกิ๊กเอี๊ย (揭阳小姓概略) เขียนไว้ชัดว่าอักษร 劳 "อ่านแต้จิ๋วว่า lao5 เหมือน 刘"
• โหล่ว / โล้ว ใกล้เสียงกวางตุ้ง lou4 ซึ่งเป็นสำเนียงของคนแซ่นี้ส่วนใหญ่ เพราะแซ่เหลาหนาแน่นในเขตภาษากวางตุ้ง ฮ่องกงจึงสะกดว่า Lo และมาเก๊าสะกดว่า Lou

ในภาษาพูดของแต้จิ๋ว อักษร 劳 ยังมีอีกเสียงคือ le5 (เล้) แต่ใช้ในคำทั่วไป ไม่ใช่เสียงของแซ่

ข้อควรระวังสำคัญ: ชื่อ "เล้า" ตรงกับชื่อไทยของแซ่ใหญ่ 刘 (หลิว) ทุกตัวอักษร เช่น "เล่าปี่" ในสามก๊กก็คือ 刘备 ชื่อ "แซ่เล้า" ที่คนไทยคุ้นเคยจึงเป็นของแซ่ 刘 ไม่ใช่ 劳 วิธีแยกที่ดีที่สุดคือดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนหรือในพงศาวลี

อีกอักษรที่หน้าตาคล้ายและเสียงใกล้กันคือ 嫪 (จีนกลาง Lào) ซึ่งเป็นแซ่ของ เหลาอ้าย (嫪毐) ผู้ถูกจิ๋นซีฮ่องเต้สั่งล้างตระกูล อักษรนี้มีส่วนประกอบ 女 (ผู้หญิง) อยู่ด้านซ้าย และเป็นคนละแซ่กับ 劳

แซ่เหลา มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเหลา

สายหลัก: ชาวภูเขาเหลาซาน

ตำราแซ่สมัยถัง《元和姓纂》และตำรา《通志·氏族略》ของ เจิ้งเฉียว (郑樵) สมัยซ่ง เล่าตรงกันว่า

"其先居东海劳山，因氏焉" (บรรพชนอยู่ที่ภูเขาเหลาซานริมทะเลตะวันออก จึงใช้ชื่อภูเขาเป็นแซ่)

ภูเขา "劳山" นี้คือ ภูเขาเหลาซาน (崂山) ใกล้เมืองชิงเต่า มณฑลซานตงในปัจจุบัน วิกิพีเดียจีนระบุว่าชื่อเดิมของภูเขานี้เขียนว่า 勞山 หรือ 牢山

ฉบับเล่าขยายบอกว่าชาวเขากลุ่มนี้อยู่โดดเดี่ยว จนสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันตกจึงเข้ามาเป็นราษฎรของราชสำนัก และได้รับแซ่ "劳" ส่วนนี้เป็นคำเล่าที่เพิ่มเติมภายหลัง

ตำนานกวางตุ้ง: "ผิวเหลา กระดูกจ้าว" (劳皮赵骨)

คนแซ่เหลาในกวางตุ้งมีเรื่องเล่าประจำตระกูลที่เล่าสืบกันมา พงศาวลีของตำบล เล่อฉง (乐从) เมืองฝอซาน เล่าว่า

• บรรพชนคือ บุตรคนเล็กของจ้าวถัว (赵佗) กษัตริย์แคว้นหนานเยว่ (南越) ที่ตั้งเมืองหลวงอยู่แถบกว่างโจว
• บุตรคนนี้ช่วยบิดารอดจากการถูกซุ่มโจมตี และเกลี้ยกล่อมให้บิดากลับไปสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ฮั่น
• เพราะ "劳苦功高" คือเหนื่อยยากและมีความดีความชอบสูง จึงได้รับแซ่ใหม่ว่า "劳"

คนแซ่เหลาในกวางตุ้งจึงพูดว่าตัวเอง "ผิวเป็นเหลา กระดูกเป็นจ้าว" คือภายนอกแซ่เหลา แต่สายเลือดเป็นตระกูลจ้าว ศาลตระกูลเหลาที่หวงเหยา (กว่างซี) ซึ่งแยกสายมาจากกวางตุ้งก็เล่าเรื่องเดียวกัน

เรื่องนี้เป็น ตำนานของตระกูล พงศาวลีเองบอกว่าลูกหลานรุ่นหลังจดจากคำบอกเล่า และไม่ปรากฏในพงศาวดารทางการ《史记》ตอนว่าด้วยหนานเยว่ แต่ก็สะท้อนความภูมิใจของคนแซ่เหลาว่าเป็นคนพื้นถิ่นหลิ่งหนาน (จีนใต้) มาแต่โบราณ

สายอื่น ๆ

สาย	เรื่องเล่า	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ภูเขาเหลาซาน (劳山 = 崂山)	ชาวภูเขาใช้ชื่อภูเขาเป็นแซ่	ฮั่นตะวันตก (ตามคำเล่า)	มีในตำราแซ่โบราณ《元和姓纂》และ《通志》
ชื่อตำแหน่ง	ตำรา《姓氏考略》ว่าผู้ดูแลแรงงานราษฎรใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่	ก่อนราชวงศ์ฉิน	คำอธิบายเชิงศัพท์ในตำรา
"ผิวเหลา กระดูกจ้าว"	บุตรคนเล็กของจ้าวถัวได้รับแซ่ 劳	ฮั่นตะวันตก (ตามคำเล่า)	ตำนานในพงศาวลีของตระกูลกวางตุ้ง
ศาลา劳劳亭	ญาติห่าง ๆ ของเหลาอ้าย (嫪毐) หนีมาอยู่แถบหนานจิงแล้วใช้แซ่ 劳	สามก๊ก	ตำนาน (อ้างจากหนังสือแซ่สมัยใหม่)
ชนกลุ่มน้อย	สมัยถัง หัวหน้า "劳寨" ที่ซือเอินโจว (ปัจจุบันคือผิงกั่ว กว่างซี) มาสวามิภักดิ์ จึงได้แซ่ 劳 · ชาวเย้า หุย จ้วง และตู๋หลงบางกลุ่มก็ใช้แซ่นี้	ถัง–ปัจจุบัน	มีเอกสารรอง

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล คนแซ่เหลาตั้งชื่อหอตามถิ่นตระกูลเป็นหลัก

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
武阳 อู่หยาง / 武阳堂	郡望หลัก + หอ	สมัยสุยตั้งเป็นจวิ้นอู่หยาง ศูนย์กลางอยู่แถบต้าหมิง มณฑลเหอเป่ย์ ตำราว่า "望族居武阳郡" คือตระกูลใหญ่แซ่เหลาตั้งหลักที่นี่
松阳 ซงหยาง / 松阳堂	郡望 + หอ	อำเภอซงหยาง เจ้อเจียง ตำรา《通志》ว่า "望出松阳"
渤海 ปั๋วไห่ / 渤海堂	郡望 + หอ	ชายฝั่งอ่าวปั๋วไห่ เว็บของตระกูลว่าสายที่เกิดจากภูเขาเหลาซานขยายตัวจากที่นี่
师俭堂	หอ	สายหูหนาน (ตระกูลของเหลาฉงกวง) ชื่อแปลว่า "ถือความประหยัดเป็นครู"
申锡堂 · 树绩堂	หอ	สายอวี๋เหยา เจ้อเจียง

เส้นทางลงใต้: จากซานตงสู่กวางตุ้งและกว่างซี

ภาพรวมตามยุค

• หมิง: เหลาเยว่ (劳钺) ชาวจิ่วเจียง เจ้าเมืองหูโจว (ค.ศ. 1472–1476) ที่เสียชีวิตในตำแหน่ง ชาวเมืองรักจนยกเป็น เจ้าพ่อหลักเมือง (城隍) ของหูโจว
• ชิง สายซานตง–เจ้อเจียง: ปู่ของ เหลาไหน่เซวียน (劳乃宣) ย้ายจากหยางซิ่น (阳信) ซานตง ไปอยู่ถงเซียง (桐乡) เจ้อเจียง เหลาไหน่เซวียนเรียบเรียงพงศาวลี《阳信劳氏族谱》ในปี 1893
• ชิง สายหูหนาน: ย้ายจากเจ้อเจียงไปซ่านฮว่า (ฉางซา) เป็นตระกูลเล็ก ก่อนปี 1949 ทั้งตระกูลมีราว 120 คน แต่เป็น "ตระกูลบัณฑิต" ที่ให้กำเนิดเหลาฉงกวง เหลาก้าน และเหลาซือกวง
• หลังปี 1949: สายหูหนานบางส่วนย้ายไปไต้หวันและฮ่องกง

กลุ่มกวางตุ้ง: ถิ่นหนาแน่นที่สุดในจีนใต้

ถิ่นหลักของแซ่เหลาในจีนใต้คือ เขตภาษากวางตุ้ง ได้แก่

• ฝอซาน: หนานไห่ (南海) และซุ่นเต๋อ (顺德)
• กว่างโจว: พานอวี๋ (番禺)
• เจียงเหมิน: ไคผิง (开平) และเหอซาน (鹤山) เขตบ้านเกิดชาวจีนโพ้นทะเลรุ่นแรก
• กวางตุ้งตะวันตก: ซุ่ยซี (遂溪) และเหลียนเจียง (廉江) ของเมืองจ้านเจียง ฮว่าโจว (化州) ของเมืองเม่าหมิง

คนแซ่เหลาในกวางตุ้งมีบุคคลในประวัติศาสตร์ เช่น เหลาเซี่ยวอวี๋ (劳孝舆) ชาวหนานไห่ หนึ่งในศิษย์เอกแปดคน "惠门八子" ของผู้ตรวจการศึกษาฮุ่ยซื่อฉี เคยร่วมร่างพงศาวดารกวางตุ้งในปี 1730 และ เหลาถง (劳潼) ชาวหนานไห่ อาจารย์ที่วิทยาลัยหลวงสมัยชิง

ในแหล่งที่ตรวจไม่พบชื่อ บรรพชนผู้เข้ากวางตุ้ง (入粤始祖) ที่ชัดเจน และไม่พบว่าคนแซ่เหลาสายใดเล่าว่าอพยพผ่านจูจีเซี่ยง (珠玑巷) แบบตระกูลกวางตุ้งอื่น ๆ

กว่างซี: มณฑลที่มีคนแซ่เหลามากที่สุด

ฐานข้อมูลฝูซีระบุว่า กว่างซี มีคนแซ่เหลามากที่สุด กระจายอยู่ที่ชินโจว เป๋ยไห่ หลิงซาน เหอผู่ ไป่เซ่อ หนานหนิง และหลิ่วโจว

ตามเว็บของตระกูล สมัยจักรพรรดิยงเจิ้ง–เฉียนหลง พี่น้องสี่คน (劳宜濯 劳宜汶 劳宜洒 劳宜惠) ย้ายจาก หมู่บ้านกู่เหลา (古劳村) อำเภอเหอซาน กวางตุ้ง ไปอยู่ เมืองโบราณหวงเหยา (黄姚) กว่างซี และสร้างศาลบรรพชนในปี 1755

ไหหลำ

ไหหลำมีพงศาวลี《劳氏祖谱》ของอำเภอติ้งอัน (定安) และมีองค์กร "海南劳氏研究会" (สมาคมศึกษาตระกูลเหลาแห่งไหหลำ) ที่รวบรวมเอกสารตระกูลในปี 2007

แต้จิ๋ว: แทบไม่มีคนแซ่เหลา

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายตระกูลแซ่เหลาเก่าแก่ในแต้จิ๋ว หนังสือเรื่องแซ่เล็กของกิ๊กเอี๊ยระบุว่า ปี 2001 เมืองกิ๊กเอี๊ย (เจียหยาง 揭阳) มีคนแซ่ 劳 เพียง 27 คน และส่วนใหญ่ ย้ายมาจากที่อื่นหลังปี 1949 การค้นแผนที่ Amap ในแต้จิ๋ว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ก็ไม่พบศาลบรรพชนหรือสมาคมแซ่เหลาเลย

ศาลบรรพชนตระกูลเหลาในกวางตุ้ง

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
劳氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลเหลา	ห่างจากทางแยกถนน 十下线 กับถนนเฉียวจินเป่ย (樵金北路) ไปทางตะวันออกราว 200 เมตร เขตหนานไห่ เมืองฝอซาน กวางตุ้ง	แผนที่ Amap · Google Maps	—

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชนตระกูลเหลาในแต้จิ๋วและในไทย

แซ่เหลา (เล้า) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่เหลา (劳) ในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และค้นภาษาไทยก็ไม่พบหน้าที่ผูกชื่อแซ่นี้กับอักษร 劳 ไม่พบบุคคลไทยแซ่นี้พร้อมแหล่งยืนยันด้วย

ระวังสับสน: "มูลนิธิตระกูลเล้าแห่งประเทศไทย" เป็นของแซ่ 刘 ไม่ใช่แซ่ 劳 ถึงแม้ชื่อไทยจะเหมือนกันก็ตาม

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 劳 จริง ๆ ไม่ว่าจะเรียกว่าแซ่เหลา แซ่เล้า หรือแซ่โหล่ว เราอยากฟังเรื่องของบ้านคุณมาก (ดูหัวข้อท้ายบทความ)

ปัจจุบันคนแซ่เหลาอยู่ที่ไหนในจีน

พื้นที่	ความสำคัญ
กว่างซี (广西)	มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ชินโจว เป๋ยไห่ หลิงซาน เหอผู่ ไป่เซ่อ หนานหนิง หลิ่วโจว และเมืองโบราณหวงเหยา
กวางตุ้ง (广东)	พานอวี๋ ไคผิง เหอซาน หนานไห่ ซุ่นเต๋อ ซุ่ยซี เหลียนเจียง ฮว่าโจว
ซานตง (山东)	ถิ่นภูเขาเหลาซาน · ชิงเต่า จือป๋อ ตงอิ๋ง (หมู่บ้าน 劳家村) หยางซิ่น
เจ้อเจียง (浙江)	หางโจว อวี๋เหยา หนิงปัว จินหัว หลงโหยว
หูหนาน (湖南)	ฉางซา (สายของเหลาฉงกวง)
ภาคอีสานจีน	จี๋หลิน (มีสมาคมตระกูลเหลาเมืองจี๋หลิน) เหลียวหนิง
ไหหลำ (海南)	ติ้งอัน
แต้จิ๋ว	กิ๊กเอี๊ยเพียง 27 คน (ปี 2001)
ไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า	สะกด Lao, Lo, Lou ตามลำดับ

บุคคลสำคัญแซ่เหลา

บุคคล	ยุค	บทบาท
เหลาเยว่ (劳钺)	หมิง	เจ้าเมืองหูโจว (1472–1476) ชาวเมืองยกเป็นเจ้าพ่อหลักเมือง
เหลาเซี่ยวอวี๋ (劳孝舆)	ชิง ศตวรรษที่ 18	ชาวหนานไห่ กวางตุ้ง ร่วมร่างพงศาวดารกวางตุ้งปี 1730
เหลาฉงกวง (劳崇光)	ค.ศ. 1802–1867	ชาวฉางซา ผู้ว่าการกว่างซี และข้าหลวงใหญ่สองกว่าง (两广总督) ผู้ให้อังกฤษเช่าคาบสมุทรเกาลูนในปี 1860
เหลาไหน่เซวียน (劳乃宣)	ค.ศ. 1843–1921	นักสัทศาสตร์ ผู้คิดระบบอักษรเสียง "合声简字" รวมถึงสำหรับภาษากวางตุ้ง
เหลาเผย (劳培)	เสียชีวิต ค.ศ. 1911	ชาวไคผิง หนึ่งใน 72 วีรชนหวงฮัวกั่ง
เหลาฉี่เสียง (劳启祥)	สาธารณรัฐจีน	ครูใหญ่โรงเรียนหย่าหลี่ (ฉางซา) ราว 20 ปี
เหลาก้าน (劳榦)	ค.ศ. 1907–2003	นักประวัติศาสตร์สมัยฮั่น ผู้ถอดความไม้ไผ่จารึกจวีเหยียน (居延汉简)
เหลาซือกวง (劳思光)	ค.ศ. 1927–2012	นักปรัชญา สอนที่มหาวิทยาลัยจีนฮ่องกงหลายสิบปี

เหลาฉงกวง: ข้าหลวงผู้ให้เช่าเกาลูน

เหลาฉงกวง (劳崇光 ค.ศ. 1802–1867) เป็นชาวซ่านฮว่า เมืองฉางซา สอบได้จิ้นซื่อ (บัณฑิตขั้นสูงสุดของการสอบรับราชการ) ในปี 1832 ช่วงเป็นผู้ว่าการกว่างซี (1852–1859) ท่านส่งเรือรบไปช่วย เจิงกั๋วฟาน (曾国藩) ตั้งกองทัพเรือหูหนาน

ต่อมาเป็น ข้าหลวงใหญ่สองกว่าง ดูแลกวางตุ้งและกว่างซี (1859–1862) เดือนมีนาคม 1860 ท่านพบกับกงสุลอังกฤษ แฮร์รี ปาร์กส์ (Harry Parkes) และ ให้อังกฤษเช่าคาบสมุทรเกาลูน กับเกาะสโตนคัตเตอร์ส

ภายหลังท่านเป็นข้าหลวงใหญ่ยูนนาน–กุ้ยโจว และถึงแก่กรรมในตำแหน่ง นักวิชาการชื่อดัง เหลาก้าน และ เหลาซือกวง เป็นลูกหลานในสายตระกูลเดียวกับท่าน

เหลาไหน่เซวียน: นักภาษาผู้คิดอักษรเสียงให้คนกวางตุ้ง

เหลาไหน่เซวียน (劳乃宣 ค.ศ. 1843–1921) ชาวถงเซียง เจ้อเจียง สอบได้จิ้นซื่อในปี 1871 เคยบริหารวิทยาลัยฉิวซื่อ (ต้นทางของมหาวิทยาลัยเจ้อเจียง) และในปี 1911 เป็นผู้บริหาร 京师大学堂 ซึ่งเป็นต้นทางของมหาวิทยาลัยปักกิ่ง

ท่านเป็นนักสัทศาสตร์ (ผู้ศึกษาเสียงภาษา) ที่คิดระบบ "合声简字" คืออักษรเสียงอย่างง่ายสำหรับหลายสำเนียง รวมถึงตำรา《闽广音谱》สำหรับภาษากวางตุ้ง หลังการปฏิวัติปี 1911 ท่านไปอยู่ที่ ชิงเต่า ไม่ไกลจากภูเขาเหลาซาน ภูเขาต้นแซ่ของตระกูล และช่วย ริชาร์ด วิลเฮล์ม (尉礼贤) นักวิชาการชาวเยอรมันศึกษาวิชาจีน

เหลาเผย: วีรชนจากไคผิง

เหลาเผย (劳培) เป็นชาวหมู่บ้านซิ่งเสียน (兴贤村) ตำบลซาถัง อำเภอไคผิง เคยเป็นชาวจีนโพ้นทะเลในสิงคโปร์ ก่อนกลับมาร่วมการลุกฮือที่กว่างโจว และเสียชีวิตเมื่อ 27 เมษายน 1911 เป็นหนึ่งใน 72 วีรชนหวงฮัวกั่ง (黄花岗七十二烈士) ที่คนจีนรู้จักกันทั่ว

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เหลาโดยตรง สิ่งที่พอเล่าต่อได้เป็นเรื่องของ "ภูเขาต้นแซ่" คือภูเขาเหลาซาน ซึ่งเป็นแหล่งลัทธิเต๋าสำคัญ มีวัดไท่ชิง (ภาพเปิดบทความ) และมีตำนานว่า สวีฝู (徐福) ออกเรือไปหายาอายุวัฒนะจากที่นี่ในสมัยจิ๋นซีฮ่องเต้

คำสอนประจำตระกูล: คนแซ่เหลาในกวางตุ้งถือคำว่า "劳苦功高" (เหนื่อยยากและมีความดีความชอบสูง) เป็นความหมายของแซ่ตัวเอง ตามตำนาน "ผิวเหลา กระดูกจ้าว" ส่วนสายหูหนานใช้ชื่อหอ 师俭堂 ที่แปลว่า "ถือความประหยัดเป็นครู"

ศาลบรรพชน:

• ศาลตระกูลเหลาที่หวงเหยา (敷巧公家祠) กว่างซี ตามเว็บของตระกูล สร้างปี 1755 โดยพี่น้องสี่คนที่ย้ายมาจากเหอซาน เพื่อไหว้บิดา 劳三昌 เป็นอาคารสามห้องสองชั้น หลังคาจั่วโค้งทรง "หูกระทะ" (镬耳) แบบกวางตุ้ง และมีจิตรกรรมฝาผนังโบราณมากที่สุดในบรรดาศาลตระกูลของหวงเหยา
• ศาลใหญ่ตระกูลเหลาที่พานอวี๋ (劳氏大宗祠) กว่างโจว ตามเว็บพงศาวลี เมื่อ 26 กรกฎาคม 2013 สมาคมตระกูลเหลาเมืองจี๋หลินพาสมาชิกกว่า 20 คนเดินทางมาเยี่ยมศาลแห่งนี้

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาใช้ชุดอักษรต่างกัน ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ควรเทียบกับพงศาวลีของบ้านตัวเองโดยตรง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เหลา ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียนว่า 劳 ตัวเต็มเขียนว่า 勞 แปลว่า "ทำงานหนัก เหนื่อยยาก" แต่ในฐานะแซ่มาจากชื่อภูเขาเหลาซาน (劳山 = 崂山) ในมณฑลซานตง

แซ่เหลา แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เล้า" (lao5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงนี้เหมือนแซ่ 刘 ทุกประการ

แซ่เหลา จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "เหลา" (Láo เสียงที่ 2) ส่วนภาษากวางตุ้งอ่านว่า lou4 ใกล้เสียงไทย "โหล่ว" หรือ "โล้ว"

แซ่เหลา (劳) กับแซ่เล้า (刘) เป็นแซ่เดียวกันไหม?

ไม่ใช่ เป็นคนละแซ่ แต่สำเนียงแต้จิ๋วอ่านทั้ง 劳 และ 刘 ว่า "เล้า" เหมือนกัน ชื่อ "แซ่เล้า" ที่พบในไทย เช่น "มูลนิธิตระกูลเล้าแห่งประเทศไทย" เป็นของแซ่ 刘 (หลิว) ซึ่งเป็นแซ่ใหญ่ ควรดูอักษรจีนประกอบทุกครั้ง

แซ่เหลา มาจากไหน?

ตำราแซ่โบราณ《元和姓纂》และ《通志》เล่าว่าบรรพชนอยู่ที่ภูเขาเหลาซานริมทะเลตะวันออก ใกล้ชิงเต่า มณฑลซานตง ปัจจุบันคนแซ่นี้หนาแน่นที่กว่างซีและกวางตุ้ง ซึ่งมีตำนานประจำตระกูลว่าสืบเชื้อสายจากจ้าวถัวกษัตริย์หนานเยว่ ("ผิวเหลา กระดูกจ้าว")

แซ่เหลา ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Lao (จีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน), Lo (ฮ่องกง), Lou (มาเก๊า) และ Low ควรดูอักษรจีนประกอบด้วยเสมอ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่เล้า แซ่หลิว (刘) — แซ่ใหญ่ที่ชื่อแต้จิ๋วเหมือนแซ่ 劳 ทุกตัวอักษร
• แซ่เตี๋ย แซ่จ้าว (赵) — ตระกูลที่คนแซ่เหลากวางตุ้งเล่าว่าเป็น "กระดูก" ของตน

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 劳 ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เหลา แซ่เล้า หรือแซ่โหล่ว? อากงอาม่ามาจากกวางตุ้ง กว่างซี ไหหลำ หรือที่ไหน? ถ้าเคยเห็นป้าย "武阳堂" ที่บ้านหรือมีพงศาวลีเก่าเก็บไว้ ลองแชร์มาเล่าให้ฟังได้ ทุกเรื่องเล่าจะช่วยเติมประวัติแซ่เหลาในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 勞姓
• Wiktionary — 勞 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว กวางตุ้ง ฮกเกี้ยน แคะ)
• 族谱网 — 劳氏百科 (แหล่งของตระกูล)
• 炎黄劳氏网 / 族谱网 — 劳姓与赵姓的历史纠葛，劳皮赵骨的由来 (2018, แหล่งของตระกูล)
• 族谱录 — 劳姓 (揭阳小姓概略之58)
• 族谱网 — 黄姚劳氏宗祠 (แหล่งของตระกูล)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 勞崇光
• Wikipedia — Lao Chongguang
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 劳乃宣
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 勞榦
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 勞思光
• 旅景名人网 — 劳培 (黄花岗七十二烈士)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 嶗山
• 家谱网 — 吉林市劳氏宗亲会参观番禺劳氏大宗祠 (2013)
• สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
• Amap — 劳氏宗祠 (หนานไห่)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนตำนาน "ผิวเหลา กระดูกจ้าว" และเรื่องเล่าการอพยพหลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล