แซ่ต่าง แซ่ตั๊ง (党) มาจากไหน? ประวัติตระกูลต่าง จากเฝิงอี้ ส่านซีสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่ต่าง เขียนด้วยอักษรจีน 党 จีนกลางอ่านว่า "ต่าง" (Dǎng) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ตั๊ง" (dang2) ซึ่งไปตรงกับแซ่ 董 (ตั๊ง) ที่คนไทยรู้จักดี บทความนี้จึงใช้ชื่อจีนกลาง "ต่าง" เป็นหลัก แซ่นี้เป็นแซ่ของแผ่นดินส่านซีทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน อยู่ราว อันดับประมาณ ~207 ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 5.5 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• แต้จิ๋วตั๊ง (dang2) ตรงกับแซ่ 董 ซึ่งเป็นแซ่ตั๊งส่วนใหญ่ในไทย แต่เป็นคนละแซ่
• 党 กับ 黨 เดิมเป็นคนละแซ่ จีนแผ่นดินใหญ่ย่อเป็น 党 ส่วนไต้หวันยังแยกสองแซ่
• ที่มาหลายสาย: ศักดินาซ่างต่างของรัฐจิ้น ตระกูลรัฐหลู่ และชาวเชียงตะวันตก
• ชนชาติต่างเซี่ยง (党项) ผู้สร้างซีเซี่ยชื่อพ้องกับแซ่ แต่ราชวงศ์ซีเซี่ยไม่ได้ใช้แซ่ 党
• หมู่บ้านต่างเจีย ส่านซี ตั้งปี 1331 เป็นโบราณสถานระดับชาติ ไม่พบสายแต้จิ๋วและสมาคมไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่ต่าง แซ่ตั๊ง (党)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	党 — แซ่นี้เขียน 党 ทั้งตัวย่อและตัวเต็ม · 黨 เดิมเป็นอีกแซ่หนึ่ง (ดูหัวข้อถัดไป)
จีนกลาง	Dǎng (เสียง 3) · ต่าง (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	dang2 · ตั๊ง — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · ตรงกับเสียงของแซ่ 董
กวางตุ้ง	dong2 (ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Tong)
ภาษาอังกฤษ	Dang, Tang (ไต้หวัน), Tong (ฮ่องกง มาเก๊า) · เวียดนาม Đẳng
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~207 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 291
ประชากร	ราว 5.5 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 4.7–6.3 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	ส่านซี (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	冯翊 เฝิงอี้ (ต้าลี่ ส่านซี) · 上党 ซ่างต่าง (ฉางจื้อ ซานซี) · 清河 ชิงเหอ · 辽东 เหลียวตง
堂号 (ชื่อหอ)	冯翊堂 · 忠武堂 · 两一堂
ระวังสับสน	แต้จิ๋ว "ตั๊ง" = แซ่ 董 · Tang / Tong ซ้ำกับการสะกดของ 唐 汤 童 · "ต่าง" เป็นคำไทยทั่วไป ควรเขียนอักษร 党 กำกับ

แซ่ต่าง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่ต่างเขียนว่า 党 แต่เรื่องตัวอักษรของแซ่นี้มีจุดที่ต้องรู้

党 กับ 黨 เดิมเป็นคนละแซ่

• ในตำราแซ่รุ่นเก่า 党 กับ 黨 เป็น สองแซ่ที่แยกกัน ไม่ใช่ตัวย่อกับตัวเต็มของแซ่เดียว
• ไต้หวันยังแยกเป็นสองแซ่ จนถึงวันนี้ พจนานุกรมของกระทรวงศึกษาธิการไต้หวันให้ความหมายว่า "แซ่" แก่ทั้งสองตัว
• ใน จีนแผ่นดินใหญ่ อักษร 黨 ถูกย่อเป็น 党 สองแซ่จึงเขียนเหมือนกันและนับรวมเป็น "党姓" แซ่เดียว

สรุปคือ คนแซ่ 党 ที่บ้านเขียนป้ายบรรพชนด้วยอักษร 党 มาแต่เดิม ไม่ต้องแปลงเป็น 黨 เมื่อเขียนตัวเต็ม

党 ที่แปลว่า "พรรค" ไม่เกี่ยวกับแซ่

ในภาษาจีนปัจจุบัน 党 แปลว่า "พรรค" (เช่นพรรคการเมือง) เพราะเป็นรูปย่อของ 黨 ส่วนชื่อแซ่ต่างมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ ไม่เกี่ยวกับพรรคการเมืองใด

ชื่อเรียกตามสำเนียง

• ต่าง มาจากภาษาจีนกลาง (Dǎng เสียงที่ 3) ตรงกับการสะกด "Dang"
• ตั๊ง — สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า ตั๊ง (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง dang2 และระบุความหมายหนึ่งว่า "แซ่"
• Tong มาจากกวางตุ้ง (dong2) ใช้ในฮ่องกงและมาเก๊า ส่วนไต้หวันสะกด Tang

ข้อควรระวัง:

• "แซ่ตั๊ง" ในเมืองไทยแทบทั้งหมดคือแซ่ 董 (จีนกลาง ต่ง) ซึ่งอ่านแต้จิ๋วว่า dang2 เหมือนกันทุกเสียง แซ่ 党 กับ 董 เป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรจีนประกอบ บทความนี้จึงขึ้นต้นด้วยชื่อจีนกลาง "ต่าง"
• การสะกดอังกฤษ Tang และ Tong ใช้กับแซ่ 唐 汤 และ 童 ได้ด้วย
• คำว่า "ต่าง" ในภาษาไทยเป็นคำทั่วไป เวลาค้นหาควรพิมพ์ "แซ่ต่าง" หรือใส่อักษร 党 กำกับ

แซ่ต่าง มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลต่าง

ตำราแซ่เล่าที่มาของแซ่ 党 ไว้หลายสาย

สายที่ 1 — ศักดินาซ่างต่าง (上党): ขุนนางของรัฐจิ้น (晋) ได้ศักดินาที่ ซ่างต่าง ในซานซี (ปัจจุบันแถบเมืองฉางจื้อ) ลูกหลานจึงนำชื่อถิ่นมาเป็นแซ่ ชื่อ "上党" มีคำอธิบายว่ามาจาก "上与天为党" คือ "สูงจนเป็นเพื่อนกับฟ้า"

สายที่ 2 — รัฐหลู่: ขุนนางรัฐหลู่มีที่ดินชื่อ "党" ใกล้เมืองชวีฟู่ ซานตง พงศาวดาร《左传》เล่าว่า พระเจ้าหลู่จวงกง (鲁庄公) สร้างหอสูงจนมองเห็นบ้านตระกูลนี้ และได้พบ 孟任 ธิดาของตระกูล ซึ่งภายหลังเป็นมเหสี

สายที่ 3 — ชาวเชียงตะวันตก (西羌): พจนานุกรมเสียง《广韵》สมัยซ่งระบุว่า 党 "本西羌姓" คือเดิมเป็นแซ่ของชาวเชียงตะวันตก ตัวอย่างคือแม่ทัพ 党耐虎 สมัยราชวงศ์หยาวฉิน (ศตวรรษที่ 4–5) เว็บไซต์ของตระกูลเองก็เขียนว่าสายที่มีชื่อเสียงที่สุดของแซ่นี้มาจากชาวเชียงตะวันตก ที่เข้ามาอยู่ร่วมกับชาวฮั่นแล้วค่อย ๆ กลมกลืนเป็นชาวฮั่น

สายที่ 4 — ตำนานลูกหลานพระเจ้าอวี่: ตำราสมัยหยวน《韵府群玉》เล่าว่า 党 เป็นลูกหลานพระเจ้าอวี่แห่งราชวงศ์เซี่ย คู่กลอนในศาลบรรพชนจึงมีคำว่า "姓启禹王" เรื่องนี้เป็นตำนาน

สายอื่น ๆ: ตำราแซ่《路史》สมัยซ่งระบุว่าชาวเซียนเปย์ และชาวซยงหนูสาย 赫连 ก็มีแซ่ 党 ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าพบแซ่นี้ในหมู่ ชาวหุย ด้วย

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ศักดินาซ่างต่าง	ขุนนางรัฐจิ้น	ชุนชิว	มีเอกสาร (ตำราแซ่)
รัฐหลู่	ตระกูล 党 ใกล้ชวีฟู่	ชุนชิว	มีเอกสาร (《左传》)
ชาวเชียงตะวันตก	แซ่ของชาวเชียง เช่น 党耐虎	ฮั่น–ห้าราชวงศ์	มีเอกสาร (《广韵》)
ลูกหลานพระเจ้าอวี่	พระเจ้าอวี่แห่งเซี่ย	ยุคตำนาน	ตำนาน
ชาวเซียนเปย์ ซยงหนู	สาย 赫连	เว่ยจิ้น–ราชวงศ์เหนือใต้	ตำราแซ่สมัยซ่ง

ชนชาติต่างเซี่ยง (党项) และอาณาจักรซีเซี่ย: ประวัติศาสตร์ที่ชื่อพ้องกับแซ่

ชื่อแซ่ 党 ทำให้หลายคนนึกถึง ชนชาติต่างเซี่ยง (党项) หรือที่ฝรั่งเรียกว่า ตังกุต (Tangut) หัวข้อนี้เล่าเป็นประวัติศาสตร์ เพราะตำราแซ่บางเล่มอ้างถึง แต่ ไม่ได้หมายความว่าคนแซ่ต่างสืบเชื้อสายจากชาวต่างเซี่ยง

• ชาวต่างเซี่ยงเป็นชนชาติโบราณทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ภาษาอยู่ในตระกูล ทิเบต–พม่า ราชวงศ์ถังและซ่งถือว่าเป็นสาขาหนึ่งของชาวเชียง เดิมอยู่บนที่ราบสูงซงพาน เสฉวน แล้วย้ายมาส่านซีตอนเหนือในสมัยถัง
• ปี 881 หัวหน้าเผ่า 拓跋思恭 ช่วยราชสำนักถังปราบกบฏ และในปี 883 ได้รับพระราชทานแซ่ราชวงศ์ถังคือ "李"
• ปี 1038 หลี่หยวนเฮ่า (李元昊) ตั้งตนเป็นจักรพรรดิที่ซิงชิ่งฝู่ (ปัจจุบันคือเมือง อิ๋นชวน หนิงเซี่ย) สถาปนาอาณาจักร "大夏" ที่ประวัติศาสตร์จีนเรียกว่า ซีเซี่ย (西夏) มีอักษรของตนเอง นับถือพุทธศาสนา และอยู่ได้จนถึงปี 1227 เมื่อกองทัพมองโกลของเจงกิสข่านพิชิต
• หลังซีเซี่ยล่มสลาย ชาวต่างเซี่ยงค่อย ๆ กลืนเข้ากับชนชาติอื่น จารึกสองภาษาจีน–อุยกูร์ที่จิ่วเฉวียน กานซู่ (พบปี 1976) บันทึกตระกูลต่างเซี่ยงตระกูลหนึ่ง 6 รุ่นในเวลา 130 ปี ซึ่งเปลี่ยนไปใช้ชื่อแบบมองโกล

จุดสำคัญคือ ราชวงศ์ซีเซี่ยเองใช้แซ่ 拓跋 李 และ 嵬名 ไม่ได้ใช้แซ่ 党 ชื่อชนชาติ "党项" จึงพ้องกับชื่อแซ่ แต่ไม่ควรถือว่าคนแซ่ต่างทุกบ้านเป็นลูกหลานซีเซี่ย

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลหลักของแซ่ต่างคือ เฝิงอี้ (冯翊) คู่กลอนศาลบรรพชนเขียนว่า "望出汉翊"

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
冯翊 เฝิงอี้	郡望หลัก	ศูนย์กลางที่ต้าลี่ (大荔) ส่านซี สมัยสุย–ถังตระกูล "同州党氏" แห่งทงโจว (ต้าลี่) รุ่งเรืองที่สุด
上党 ซ่างต่าง	郡望	ฉางจื้อ ซานซี ถิ่นของสายศักดินาซ่างต่าง
清河 / 辽东	郡望รอง	ชิงเหอ (เหอเป่ย–ซานตง) / เหลียวตง
冯翊堂	หอ	ตั้งตามถิ่นเฝิงอี้
忠武堂	หอ	ระลึกถึงแม่ทัพ ต่างจิ้น (党进) ต้นซ่ง ผู้ได้เป็น 忠武军节度使
两一堂	หอ	ระลึกถึงปราชญ์ 党湛 สมัยชิง ผู้สอนว่า "人生须做天地间第一等事，为天地间第一等人" คือ "ทำเรื่องอันดับหนึ่ง เป็นคนอันดับหนึ่ง" "สองหนึ่ง" จึงเป็นชื่อหอ

เส้นทางของตระกูลต่าง: แผ่นดินตะวันตกเฉียงเหนือ

แซ่ต่างเป็นแซ่ของภาคเหนือและตะวันตกเฉียงเหนือมาตลอด

ยุค	เหตุการณ์สำคัญ
ก่อนฉิน	ตระกูลต่างอยู่แถบไท่หยวน (ซานซี) ชวีฟู่ (ซานตง) และลั่วหยาง (เหอหนาน)
ฉิน–ฮั่น	ชนชาติทางเหนือและตะวันตกเข้ามาอยู่ร่วม แซ่ 党 ขยายตัวในภาคตะวันตกเฉียงเหนือ
สุย–ถัง	ยุครุ่งเรืองของตระกูลต่างแห่งทงโจว (ต้าลี่ ส่านซี) · 党仁弘 ชาวทงโจว ได้เป็นเจ้าเมืองกว่างโจว
ปลายถัง–ห้าราชวงศ์	สงครามทำให้บางส่วนย้ายไปเสฉวน หูเป่ย หูหนาน เจียงซู
หยวน (ค.ศ. 1331)	党恕轩 หนีภัยแล้งจากเฉาอี้ (朝邑) มาตั้งรกรากที่ "东阳湾" ซึ่งต่อมาคือ หมู่บ้านต่างเจีย เมืองหานเฉิง
หมิงตอนต้น	แซ่ 党 อยู่ในกลุ่มผู้อพยพจาก "ต้นหวยใหญ่หงต้ง" (洪洞大槐树) ในซานซี ไปส่านซี เหอเป่ย เหอหนาน กานซู่ ซานตง
ชิง	บางส่วนไปตงเป่ย (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) ช่วงคังซี–เฉียนหลง

ไม่พบสายแต้จิ๋ว

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแซ่ต่างในแต้จิ๋ว การค้นแผนที่ Amap ในเตี่ยจิว ซัวเถา และเจียหยาง ไม่พบศาลบรรพชน หมู่บ้าน หรือสมาคมที่ใช้ชื่อ 党氏 และไม่พบบันทึกบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว ความเกี่ยวข้องกับภาคใต้ที่มีบันทึกมีเพียงเรื่องที่ 党仁弘 เคยเป็นเจ้าเมืองกว่างโจวสมัยถัง ซึ่งไม่พบว่ามีลูกหลานตั้งรกรากที่นั่น

แซ่ต่าง ในประเทศไทย

ไม่พบสมาคมแซ่ต่าง (党) ในประเทศไทย แซ่นี้ไม่อยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ ทั้งในรูปอักษร 党 และ 黨 และไม่พบบุคคลไทยเชื้อสายแซ่นี้ที่มีชื่อเสียงพร้อมแหล่งยืนยัน

ถ้าคุณเห็นป้ายหรือเอกสารที่เขียนว่า "แซ่ตั๊ง" ส่วนใหญ่จะเป็นแซ่ 董 ลองดูอักษรจีนที่ป้ายบรรพชนก่อน ถ้าเป็น 党 จริง ที่บ้านเรียกว่าแซ่อะไร อากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? เล่าให้ฟังได้เลย เพราะเรื่องของแซ่นี้ในเมืองไทยยังไม่มีใครบันทึกไว้

ปัจจุบันคนแซ่ต่างอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า ส่านซี มีคนแซ่ต่างมากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
ส่านซี (陕西)	มากที่สุดตามฝูซี 2013 · หานเฉิง (หมู่บ้านต่างเจีย) ต้าลี่ เป่าจี ซานหยวน เหอหยาง
เหอหนาน (河南)	เหยียนหลิง ฯลฯ · มีชาวหุยแซ่ 党
ซานซี (山西)	ฉางจื้อ (ถิ่นซ่างต่างเดิม) ซินโจว หย่งจี้ รุ่ยเฉิง
กานซู่ (甘肃)	หย่งเติง หลินเซี่ย หย่งจิ้ง จิ่วเฉวียน เทียนสุ่ย
หนิงเซี่ย ชิงไห่	หลงเต๋อ ไห่หยวน / หวงจง
เหอเป่ย ซานตง ยูนนาน ตงเป่ย	กระจายเป็นกลุ่ม
ไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า	ไต้หวันแยกแซ่ 党 กับ 黨 · สะกด Tang และ Tong

หมู่บ้านต่างเจีย (党家村): หมู่บ้านโบราณของตระกูลต่าง

ถ้าจะมีสถานที่ใดเป็นหน้าเป็นตาของแซ่ต่าง ก็คือ หมู่บ้านต่างเจีย ตำบลซีจวง เมืองหานเฉิง ส่านซี ห่างแม่น้ำเหลืองราว 3.5 กิโลเมตร

• ประวัติ: ตั้งในปี ค.ศ. 1331 สมัยหยวน ชื่อเดิม "东阳湾" แล้วเปลี่ยนเป็น "党家湾" และ "党家村" ตามลำดับ ตระกูลต่างมาอยู่ก่อนตระกูลเจี่ย (贾) ราว 100 ปี หมู่บ้านจึงใช้ชื่อตระกูลต่าง สมัยชิงเศรษฐกิจรุ่งเรืองจนได้ฉายาว่า "หานเฉิงน้อย" (小韩城)
• สถานะ: โบราณสถานสำคัญระดับชาติ (ปี 2001) และหมู่บ้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของจีนชุดแรก (ปี 2003) ปัจจุบันมีราว 320 ครัวเรือน 1,400 คน
• สิ่งก่อสร้าง: เอกสารท่องเที่ยวระบุว่ามีบ้านสี่ประสาน 125 หลัง ศาลบรรพชน 11 แห่ง หอ เหวินซิงเก๋อ (文星阁) หกเหลี่ยม 6 ชั้น เริ่มสร้างปี 1725 และ เตาเผากระดาษที่มีตัวอักษร (惜字炉) ในแทบทุกซอย แสดงความเคารพต่อหนังสือ
• ศาลบรรพชนตระกูลต่าง (党家祖祠) สร้างปี 1699 ตามเอกสารท่องเที่ยว กฎของศาลคือ ชายอายุครบ 16 ปีจึงร่วมพิธีไหว้ได้ และชายอายุ 60 ปีขึ้นไปจึงเข้าประชุมกิจการของตระกูลได้

บุคคลสำคัญแซ่ต่าง

บุคคล	ยุค	บทบาท
党耐虎	ศตวรรษที่ 4–5	แม่ทัพเชื้อสายเชียงสมัยหยาวฉิน ที่《广韵》ยกเป็นตัวอย่างแซ่ 党
党仁弘	ถัง	ชาวทงโจว เจ้าเมืองกว่างโจว
ต่างจิ้น (党进)	ค.ศ. 927–977	ชาวซั่วโจว ซานซี แม่ทัพต้นซ่งเหนือ ได้เป็น 忠武军节度使 จากความชอบในศึกตีไท่หยวน ที่มาของชื่อหอ 忠武堂
ต่างไหวอิง (党怀英)	ค.ศ. 1134–1211	นักวรรณคดีและนักอักษรศิลป์สมัยราชวงศ์จิน บ้านเดิมอยู่เฝิงอี้
党恕轩	หยวน	ผู้ตั้งหมู่บ้านต่างเจีย (1331)
ต่างฉงหย่า (党崇雅)	ค.ศ. 1584–1666	ชาวเป่าจี ส่านซี ขุนนางปลายหมิง–ต้นชิง ขึ้นถึงตำแหน่งราชบัณฑิตใหญ่และราชครูของรัชทายาทสมัยชิง
党还醇	?–ค.ศ. 1630	ชาวซานหยวน ส่านซี นายอำเภอเหลียงเซียง เสียชีวิตขณะรักษาเมืองต้านกองทัพชิง
党守素	ปลายหมิง	ชาวเหอหยาง ส่านซี แม่ทัพในกองทัพหลี่จื้อเฉิง (李自成)
党湛	ชิง	ปราชญ์ชาวทงโจว ที่มาของชื่อหอ 两一堂

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ต่างโดยตรง หมู่บ้านต่างเจียเป็นแหล่งท่องเที่ยว แต่ไม่พบอาหารที่ระบุว่าเป็นของตระกูล

คำสอนประจำตระกูล: คำสอนของตระกูลต่างที่หมู่บ้านต่างเจียสืบทอดมา 25 รุ่น จารึกไว้บนอิฐ แผ่นหิน และป้ายเหนือประตูบ้าน ตัวอย่างเช่น

存忠善心，行仁义事 — มีใจซื่อสัตย์ดีงาม ทำแต่เรื่องเมตตาและชอบธรรม 要显门庭，必须积德；求子孙贤，还是读书 — อยากให้บ้านมีเกียรติต้องสะสมคุณธรรม อยากให้ลูกหลานเป็นคนดีต้องให้เรียนหนังสือ

เรื่องเล่าคุณธรรม: สมัยหมิง 党孟辀 นำเงิน 300 ตำลึงช่วยชาวบ้านจ่ายภาษี และบริจาคข้าว 1,000 หาบช่วงภัยแล้ง จนได้ป้ายเกียรติยศ "义翁" ตระกูลต่างกับตระกูลเจี่ยยังร่วมกันตั้งห้างค้าขายที่หนานหยาง เหอหนาน แล้วนำกำไรกลับมาเปิดโรงเรียนในหมู่บ้านถึง 12 แห่ง

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ตัวอย่างจากสายหนึ่งในเหลียวหนิง

国文振德，学宝荣昌，衡春忠素，思允朝长

ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ต่าง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 党 ทั้งตัวย่อและตัวเต็ม ส่วน 黨 เดิมเป็นอีกแซ่หนึ่ง จีนแผ่นดินใหญ่ย่อ 黨 เป็น 党 สองแซ่จึงเขียนเหมือนกัน แต่ไต้หวันยังแยกเป็นสองแซ่

แซ่ต่าง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ตั๊ง" (dang2) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงนี้ตรงกับแซ่ 董 บทความนี้จึงใช้ชื่อจีนกลาง "ต่าง" เป็นหลัก

แซ่ต่าง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ต่าง" (Dǎng เสียงที่ 3)

แซ่ต่าง มาจากไหน?

ตำราแซ่เล่าไว้หลายสาย เช่น ขุนนางรัฐจิ้นที่ได้ศักดินาซ่างต่างในซานซี ตระกูล 党 ของรัฐหลู่ และชาวเชียงตะวันตกที่《广韵》ระบุว่าใช้แซ่นี้ ถิ่นตระกูลหลักคือเฝิงอี้ ส่านซี และปัจจุบันส่านซีมีคนแซ่นี้มากที่สุด

แซ่ต่าง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Dang (จีนกลาง), Tong (กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า) และ Tang (ไต้หวัน) ระวังว่า Tang และ Tong ใช้กับแซ่ 唐 汤 童 ได้ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ

แซ่ต่าง (党) กับแซ่ตั๊ง (董) ต่างกันอย่างไร? และเกี่ยวกับซีเซี่ยไหม?

เป็นคนละแซ่กัน แต่สำเนียงแต้จิ๋วอ่าน "ตั๊ง" เหมือนกัน จีนกลางอ่าน 党 ว่า "ต่าง" และ 董 ว่า "ต่ง" ส่วนชนชาติต่างเซี่ยง (党项) ผู้สร้างอาณาจักรซีเซี่ยมีชื่อพ้องกับแซ่ แต่ราชวงศ์ซีเซี่ยใช้แซ่ 拓跋 李 และ 嵬名 จึงไม่ควรสรุปว่าคนแซ่ต่างเป็นลูกหลานซีเซี่ย

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่ชื่อคล้ายกัน (อย่าสับสน):

• แซ่ตั๊ง แซ่ต่ง (董) — แต้จิ๋วอ่านเหมือนกัน แต่คนละแซ่

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 党 หรือเปล่า? ป้ายบรรพชนที่บ้านเขียน 党 หรือ 黨 ที่บ้านเรียกชื่อแซ่ว่าอะไร อากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? เล่าให้ฟังได้เลย ทุกเรื่องจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 党姓
• 教育部《重編國語辭典修訂本》— 党 และ 黨
• https://dict.revised.moe.edu.tw/dictView.jsp?ID=2065
• 族谱网 — 党氏郡望堂号 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 党氏郡望堂号与宗祠通用联 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 党姓氏读音，名人分布
• 道易五术书社 — 党氏起源自哪里
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 党項
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 西夏
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 党家村
• 中共韩城市纪律检查委员会 — 党家村家风家训美德故事
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 党进 · 党怀英
• 党崇雅
• https://zh.wikipedia.org/wiki/党怀英
• https://zh.wikipedia.org/wiki/党崇雅
• Wikimedia Commons — Dangjiacun · 党家村的一角 · 党崇雅行书五律二首轴
• Western Xia mausoleums 3
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Western_Xia_mausoleums_3.jpg

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลการอพยพและหมู่บ้านต่างเจียบางส่วนมาจากเว็บไซต์ของตระกูลและเอกสารท่องเที่ยว ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน