แซ่เป๋า แซ่เป้า (鲍) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเป้า จากแคว้นฉี ซานตงสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่เป๋า เขียนด้วยอักษรจีน 鲍 (ตัวย่อ) หรือ 鮑 (ตัวเต็ม) อักษรเดียวกับคำว่า "เป๋าฮื้อ" (鲍鱼) ที่คนไทยคุ้นเคย จีนกลางอ่านว่า "เป้า" (Bào) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เป๋า" (bao6) คนจีนรู้จักแซ่นี้ผ่านสำนวน "管鲍之交" มิตรภาพแท้ระหว่างกว่านจ้งกับ เป้าชูหยา แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~173 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 8.7 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• แต้จิ๋วอ่านเป๋า เสียงเดียวกับเป๋าฮื้อ (鲍鱼) จีนกลางอ่านเป้า และเป็นคนละแซ่กับ 包 ของเปาบุ้นจิ้น
• ต้นแซ่คือเมืองเป้าในแคว้นฉี ผู้ตั้งแซ่คือเป้าชูหยา เพื่อนรักกว่านจ้งในสำนวน 管鲍之交
• ถิ่นตระกูลมี 4 แห่ง คือซ่างต่าง ไท่ซาน ตงไห่ และเหอหนาน ตระกูลถังเยว่ในอันฮุยใช้หอ 一本堂
• ถังเยว่มีซุ้มประตูเกียรติยศ 7 หลัง สร้างปี 1420–1820 เป็นโบราณสถานสำคัญแห่งชาติ
• เปาสิ้นในสามก๊กและเป้ากั๋วอันผู้รับบทโจโฉปี 1994 แซ่นี้ แต่ไม่พบสายแต้จิ๋วหรือสมาคมในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เป๋า แซ่เป้า (鲍)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	鲍 (ตัวย่อ) / 鮑 (ตัวเต็ม) อยู่ในหมวด 魚 (ปลา) ความหมายเดิมคือ "ปลาหมักเค็ม" ต่อมาคำว่า 鲍鱼 หมายถึงหอยเป๋าฮื้อ
จีนกลาง	Bào (เสียง 4) · เป้า (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	bao6 · เป๋า — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย (เสียงเดียวกับ "เป๋า" ในคำว่าเป๋าฮื้อ)
ฮกเกี้ยน	Pāu · ในสามก๊กฉบับไทยเขียน เปา เช่น เปาสิ้น (鮑信)
กวางตุ้ง	baau1 / baau6 (ฮ่องกงสะกด Pau)
แคะ (ฮากกา)	pâu
ภาษาอังกฤษ	Bao, Pau, Bau, Paau
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~173 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 62
ประชากร	ราว 8.7 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 7.4 แสน–1.00 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	อันฮุย (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	上党 ซ่างต่าง (ซานซี) · 泰山 ไท่ซาน (ซานตง) · 东海 ตงไห่ (ซานตง–เจียงซู) · 河南 เหอหนาน (ลั่วหยาง)
堂号 (ชื่อหอ)	上党堂 · 泰山堂 · 东海堂 · 河南堂 · สายถังเยว่ใช้ 一本堂 · ศาลบรรพชนสตรี 清懿堂
ระวังสับสน	"เปา" ในสามก๊กตรงกับแซ่ 包 (เปา) ของเปาบุ้นจิ้น ซึ่งเป็นคนละแซ่

แซ่เป๋า ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เป๋าเขียนว่า 鲍 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และ 鮑 ในไต้หวัน ฮ่องกง หรือป้ายบรรพชนรุ่นเก่า อักษรนี้มีหมวด "ปลา" อยู่ด้านซ้าย ความหมายเดิมในตำราโบราณคือ "ปลาหมักเค็ม" ต่อมาคำว่า 鲍鱼 จึงใช้เรียกหอยเป๋าฮื้อ

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• เป้า มาจากภาษาจีนกลาง (Bào เสียงที่ 4) รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน วิกิพีเดียภาษาไทยก็ใช้ "เป้า ชูหยา" (鲍叔牙)
• เป๋า คือเสียงแต้จิ๋ว bao6 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) แต่คนไทยได้ยินเสียงนี้ทุกวันอยู่แล้ว เพราะคำว่า "เป๋าฮื้อ" มาจากเสียงแต้จิ๋วของ 鲍鱼 (bao6 he5) นั่นเอง บทความนี้จึงใช้ "เป๋า" เป็นชื่อหลัก
• เปา มาจากสำเนียงฮกเกี้ยน (Pāu) ที่ใช้ในสามก๊กฉบับภาษาไทย เช่น เปาสิ้น (鮑信) และ เปาต๋ง (鮑忠) วิกิพีเดียภาษาไทยยังเขียนชื่อเป้าชูหยาแบบฮกเกี้ยนว่า "เปาซกแหย"
• Pau มาจากกวางตุ้งแบบฮ่องกง ส่วน Bao มาจากพินอินจีนกลาง

ข้อควรระวัง: คำว่า "เปา" ในภาษาไทยใช้กับสองแซ่ คือ 鲍 (แซ่ในบทความนี้) และ 包 แซ่ของ เปาบุ้นจิ้น (包拯) จีนกลางก็อ่านใกล้กันมาก (鲍 Bào กับ 包 Bāo ต่างกันแค่วรรณยุกต์) เวลาเห็นชื่อ "เปา" ในสามก๊กหรือในนามสกุล จึงต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ

แซ่เป๋า มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเป้า

ตำราแซ่สมัยถังถึงซ่ง เช่น《元和姓纂》《通志·氏族略》และ《姓苑》เล่าที่มาของแซ่ 鲍 ไว้ตรงกันว่า มาจาก แซ่ซื่อ (姒) ลูกหลานของ พระเจ้าอวี่ (禹) แห่งราชวงศ์เซี่ย

ลูกหลานพระเจ้าอวี่ได้ครอง แคว้นฉี่ (杞) ในยุคชุนชิว องค์ชาย จิ้งชู (敬叔) แห่งแคว้นฉี่ไปรับราชการที่ แคว้นฉี (齐) ได้ที่ดินกินส่วยที่ เมืองเป้า (鲍邑) ปัจจุบันอยู่ในเขตลี่เฉิง (历城) เมืองจี่หนาน มณฑลซานตง ลูกหลานจึงนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ บุตรของท่านคือ เป้าชูหยา (鲍叔牙) ซึ่งนับเป็นบรรพชนผู้ตั้งแซ่

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
แคว้นฉี่ → เมืองเป้า (สายหลัก)	องค์ชายจิ้งชูได้ที่ดินเมืองเป้าในแคว้นฉี บุตรคือเป้าชูหยา	ชุนชิว (ศตวรรษที่ 7 ก่อน ค.ศ.)	มีบันทึกในตำราแซ่ และตระกูลเป้าแห่งแคว้นฉีมีบันทึกใน《左传》《史记》
ฝูซี (庖牺)	เรื่องเล่าว่าแซ่ 鲍 สืบจาก "庖牺氏" เพราะอักษรคล้ายกัน	ยุคตำนาน	ตำนาน
ชาวเซียนเปย	แซ่ประสม 俟力伐氏 ย้ายมาลั่วหยางพร้อมจักรพรรดิเว่ยเซี่ยวเหวินตี้ แล้วเปลี่ยนเป็น 鲍	เว่ยเหนือ (ปลายศตวรรษที่ 5)	มีบันทึกใน《魏书·官氏志》
ชาวแมนจูและมองโกล	บางสกุลในกองธงแมนจู และชาวมองโกลบางสาย ใช้แซ่ฮั่น 鲍	ชิง–ปัจจุบัน	ตามแหล่งรวมแซ่

มิตรภาพที่ทำให้แซ่นี้ไม่มีวันถูกลืม: เป้าชูหยาเป็นเพื่อนรักของ กว่านจ้ง (管仲) มาตั้งแต่หนุ่ม ทั้งคู่รับใช้องค์ชายคนละฝ่ายในศึกแย่งบัลลังก์แคว้นฉี กว่านจ้งถึงกับยิงธนูใส่องค์ชายเสี่ยวไป๋ ฝ่ายที่เป้าชูหยารับใช้ เมื่อเสี่ยวไป๋ได้ครองราชย์เป็น ฉีหวนกง (齐桓公) เป้าชูหยากลับเสนอให้ตั้งกว่านจ้งเป็นอัครมหาเสนาบดี และยอมลดตัวอยู่ใต้เพื่อน

ในหนังสือ《史记》กว่านจ้งกล่าวว่า "生我者父母，知我者鲍子也" แปลว่า "ผู้ให้กำเนิดคือพ่อแม่ ผู้รู้ใจข้าคือท่านเป้า" ซือหม่าเชียนสรุปว่าคนทั้งแผ่นดินไม่ได้ชมความเก่งของกว่านจ้ง เท่ากับชมที่เป้าชูหยา "รู้จักคน" สำนวน "管鲍之交" จึงหมายถึงมิตรแท้ที่รู้ใจกันมาจนทุกวันนี้

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล แซ่เป๋ามีถิ่นตระกูล 4 แห่ง

ชื่อ	ที่ตั้ง	เรื่องเบื้องหลัง
上党 ซ่างต่าง	แถบฉางจื้อ (长治) มณฑลซานซี	เป้าเซวียน (鲍宣) ขุนนางฮั่นตะวันตกถูกหวังหมั่งบีบจนตายในปี ค.ศ. 3 บุตรหนีมาอยู่ที่ซ่างต่าง หลานได้เป็นถึงไท่เว่ย (太尉) สมัยฮั่นตะวันออก ตระกูลจึงรุ่งเรืองที่นี่
泰山 ไท่ซาน	ตะวันออกเฉียงใต้ของไท่อัน ซานตง	เปาสิ้น (鮑信) ในสามก๊กเป็นชาวไท่ซาน
东海 ตงไห่	ซานตงตอนใต้ถึงเหลียนอวิ๋นก่าง เจียงซู	กวี เป้าเจ้า (鲍照) และน้องสาว เป้าลิ่งฮุย (鲍令晖) เป็นชาวตงไห่
河南 เหอหนาน	ลั่วหยาง	ถิ่นตระกูลที่ตำราแซ่ระบุ

ชื่อหอส่วนใหญ่ตั้งตามถิ่นตระกูล เช่น 上党堂 泰山堂 东海堂 และ 河南堂 ส่วนตระกูลเป้าแห่งถังเยว่ในอันฮุยใช้ 一本堂 ซึ่งหมายถึงสามสาขา (ถังเยว่ · สู่หยวน · ฉือเซี่ยวหลี่) มีรากเดียวกัน สาขาซินกว่าน (新馆) ใช้ 着存堂

เส้นทางของตระกูลเป้า: จากแคว้นฉีสู่ทั่วแผ่นดินจีน

จากซานตงกระจายออกไป

• ยุคชุนชิว: ตระกูลเป้าอยู่ที่เมืองเป้าในแคว้นฉี《史记》บันทึกว่าลูกหลานเป้าชูหยาได้รับเบี้ยหวัดในแคว้นฉีสืบมา และมีที่ดินกินส่วยกว่าสิบชั่วคน
• ปลายชุนชิวถึงรณรัฐ: ตระกูลเถียน (田) ยึดอำนาจในแคว้นฉี ตระกูลเป้าถูกกำจัด ลูกหลานหนีไปเหอเป่ย เหอหนาน ซานตง และเจียงซู
• สมัยฮั่น: สายของเป้าเซวียนตั้งหลักที่ซ่างต่าง (ซานซี) ยุคฮั่นตะวันออกพบคนแซ่นี้ทั้งในส่านซีและอันฮุย
• ราชวงศ์ใต้: สายตงไห่รุ่งเรือง มีกวีเป้าเจ้าเป็นตัวแทน
• สุยถึงห้าราชวงศ์: อพยพลงใต้ไปเจ้อเจียง เจียงซู หูเป่ย แล้วต่อไปเจียงซี หูหนาน และเสฉวน เพื่อหนีสงครามปลายราชวงศ์ถัง
• สมัยซ่ง: แหล่งรวมแซ่ระบุว่ามีราว 8.1 หมื่นคน อันฮุยมีมากที่สุดราว 30% และในต้นซ่งใต้ ตระกูลเป้าเริ่มตั้งรกรากที่ ถังเยว่ (棠樾) เมืองฮุยโจว (徽州) มณฑลอันฮุย
• สมัยหมิง: แหล่งเดียวกันระบุว่า เจ้อเจียงมีราว 43% ต้นหมิงมีสายที่ถูกย้ายจาก "ต้นหวยใหญ่หงต้ง" (洪洞大槐树) ในซานซี ไปอันฮุย เจียงซู เหอเป่ย และเหอหนาน
• สมัยชิง: ตระกูลพ่อค้าเกลือจากฮุยโจวร่ำรวยที่เมืองหยางโจวและหางโจว

ตระกูลเป้าแห่งถังเยว่: ซุ้มเกียรติยศเจ็ดหลัง

ตามพงศาวลี《棠樾鲍氏三族宗谱》 บรรพชน เป้าหรง (鲍荣) ขุนนางฝ่ายอักษรของฮุยโจวสมัยซ่งเหนือ มาสร้างบ้านพักที่ถังเยว่ ต่อมาในต้นซ่งใต้ เหลนของท่าน คือบุตรคนที่สอง 居美 และบุตรคนที่สาม 居安 ของ 鲍玠 ย้ายเข้ามาอยู่ถังเยว่ ส่วนบุตรคนที่สี่ 居仁 ไปอยู่ที่สู่หยวน (蜀源)

เรื่องที่ตระกูลภูมิใจที่สุดเกิดในปลายซ่ง สองพ่อลูก 鲍宗岩 กับ 鲍寿孙 ถูกโจรจับ ต่างคนต่างขอตายแทนอีกฝ่าย จนโจรใจอ่อนปล่อยตัว หมู่บ้านจึงได้ชื่อว่า "慈孝里" (หมู่บ้านแห่งความเมตตาและกตัญญู) ต่อมาจักรพรรดิหย่งเล่อแห่งราชวงศ์หมิงทรงพระราชนิพนธ์กลอนสดุดีว่า "鲍家父子全仁孝" (พ่อลูกตระกูลเป้าครบทั้งเมตตาและกตัญญู)

ที่ถังเยว่มี ซุ้มประตูเกียรติยศ 7 หลัง (棠樾牌坊群) สร้างระหว่างปี 1420–1820 ยกย่องความกตัญญู ความภักดีของสตรีหม้าย และการบริจาค เช่น ซุ้ม 慈孝里 (1420) ซุ้มของเสนาบดี เป้าเซี่ยงเสียน (鲍象贤) (1622) และซุ้ม "乐善好施" (ใจบุญชอบให้ทาน) ของพ่อค้าเกลือ เป้าซู่ฟาง (鲍漱芳) กับบุตร (1820) ที่บริจาคเงินช่วยกองทัพและบรรเทาภัย ซุ้มทั้งชุดขึ้นทะเบียนเป็น โบราณสถานสำคัญแห่งชาติ ชุดที่ 4 ในปี 1996

แล้วในจีนใต้และแต้จิ๋วล่ะ?

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแต้จิ๋ว ทั้งบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้าน และศาลบรรพชน การค้นแผนที่ Amap ในแต้จิ๋ว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ด้วยคำว่า 鲍氏宗祠 鲍氏家庙 หรือ 鲍厝 ไม่พบเลย เจอแต่ร้านอาหารเป๋าฮื้อ

แหล่งรวมแซ่ระบุเพียงว่าช่วงความวุ่นวายสมัยหยวน มีบางสายย้ายไปฝูเจี้ยน กวางตุ้ง และกว่างซี และกลางสมัยหมิงมีคนแซ่นี้เข้าไต้หวัน แต่ไม่ระบุหมู่บ้าน ส่วนครอบครัวนักแสดงฮ่องกง เป้าฟาง (鲍方) สืบเชื้อสายจาก ฮุยโจว (徽州) ในอันฮุย ไม่ใช่กวางตุ้ง

แซ่เป๋าจึงเป็นแซ่ของภาคตะวันออกและภาคเหนือของจีน (อันฮุย เจ้อเจียง เจียงซู ซานตง) มากกว่าแซ่ของจีนใต้ ซึ่งเป็นถิ่นบรรพบุรุษของคนจีนในไทยส่วนใหญ่

แซ่เป๋า (เป้า) ในประเทศไทย

ไม่พบสมาคมแซ่เป๋า (鲍) ในประเทศไทย แซ่นี้ไม่อยู่ในรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่ฯ และไม่พบนามสกุลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ ในแต้จิ๋วก็ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชน จึงไม่มีตารางสมาคมในบทความนี้

แต่คนไทยใกล้ชิดอักษร 鲍 มากกว่าที่คิด ผ่านสามเรื่อง

• เป๋าฮื้อ: คำไทย "เป๋าฮื้อ" มาจากเสียงแต้จิ๋วของ 鲍鱼 อักษร 鲍 ตัวเดียวกับชื่อแซ่
• สามก๊ก: เปาสิ้น (鮑信) และน้องชาย เปาต๋ง (鮑忠) ในสามก๊กฉบับภาษาไทยเป็นคนแซ่นี้
• ละครสามก๊ก 1994: เป้ากั๋วอัน (鲍国安) นักแสดงจีนผู้รับบท โจโฉ ในละคร《三国演义》ของสถานีโทรทัศน์กลางจีน (CCTV) ปี 1994 ละครเรื่องนี้ออกอากาศในไทยครั้งแรกทางช่อง 9 อ.ส.ม.ท. กลางปี 2537 โจโฉที่คนไทยหลายคนจำหน้าได้จึงเป็นคนแซ่เป๋า

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 鲍 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เป๋า แซ่เป้า หรือแซ่เปา? เคยถูกเข้าใจผิดว่าเป็นแซ่ 包 บ้างไหม? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่เป้าอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า อันฮุย มีคนแซ่เป้ามากที่สุด ซึ่งสอดคล้องกับบทบาทของตระกูลเป้าแห่งฮุยโจวในประวัติศาสตร์

พื้นที่	ความสำคัญ
อันฮุย (安徽)	มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ถิ่นประวัติศาสตร์ที่เสอเซี่ยน (ถังเยว่ ฉางถัง ซินกว่าน) และซวนโจว
เจ้อเจียง (浙江)	มีมากตั้งแต่สมัยหมิง · หนิงปัว หางโจว อูเจิ้น หลานซี
ซานตง · เจียงซู	ถิ่นกำเนิดแซ่ (จี่หนาน) และถิ่นตระกูลตงไห่ (เหลียนอวิ๋นก่าง)
ชิงไห่ กานซู่ มองโกเลียใน เฮยหลงเจียง	สัดส่วนต่อประชากรท้องถิ่นสูง บางจุดสูงกว่าค่าเฉลี่ยมาก (ตามข้อมูลการกระจายของเว็บตระกูล)
หูเป่ย หูหนาน เหอเป่ย เหอหนาน	มีกระจายอยู่ทั่วไป หลายสายในหูหนานย้ายมาจากอันฮุยและหูเป่ย
ฮ่องกง · ไต้หวัน · อาเซียน	ฮ่องกงสะกด Pau · สิงคโปร์สะกด Pon/Pom · มาเลเซียสะกด Put/Por

บุคคลสำคัญแซ่เป้า

บุคคล	ยุค	บทบาท
เป้าชูหยา (鲍叔牙) · ฮกเกี้ยน: เปาซกแหย	ชุนชิว (สิ้น 644 ปีก่อน ค.ศ.)	ขุนนางแคว้นฉี ผู้เสนอให้ตั้งกว่านจ้งเป็นอัครมหาเสนาบดี ต้นสำนวน "管鲍之交"
เป้าเซวียน (鲍宣) และภรรยา 桓少君	?–ค.ศ. 3	ขุนนางฮั่นตะวันตก ถวายฎีกาเรื่องความทุกข์ของราษฎร "七亡七死" ถูกหวังหมั่งจับจนตาย ภรรยาเป็นลูกคหบดีที่ถอดเครื่องประดับ หิ้วโอ่งไปตักน้ำเอง อยู่ใน《后汉书·列女传》
เปาสิ้น (鮑信)	ค.ศ. 152–192	เจ้าเมืองจี้เป่ย ชาวไท่ซาน หนึ่งในหัวเมืองที่ร่วมปราบตั๋งโต๊ะ ตายในศึกช่วยโจโฉรบโจรโพกผ้าเหลือง
เป้าเจ้า (鲍照)	ราว ค.ศ. 414–466	กวีสมัยราชวงศ์ใต้ ชาวตงไห่ ผลงานเด่น《拟行路难》18 บท
เป้าลิ่งฮุย (鲍令晖)	ศตวรรษที่ 5	กวีหญิง น้องสาวของเป้าเจ้า
เป้าเซี่ยงเสียน (鲍象贤)	ค.ศ. 1496–1568	ชาวถังเยว่ สอบได้จิ้นซื่อปี 1529 ได้เป็นรองเสนาบดีกลาโหม มีซุ้มเกียรติยศที่บ้านเกิด
เป้าซู่ฟาง (鲍漱芳)	ปลายศตวรรษที่ 18–ต้น 19	พ่อค้าเกลือชาวถังเยว่ บริจาคช่วยกองทัพและบรรเทาภัย ได้ซุ้ม "乐善好施"
เป้าถิงปั๋ว (鲍廷博)	ค.ศ. 1728–1814	นักสะสมและพิมพ์หนังสือชาวเสอเซี่ยน ผู้จัดพิมพ์ชุดหนังสือ《知不足斋丛书》 จักรพรรดิเจียชิ่งพระราชทานวุฒิจวี่เหรินเมื่ออายุ 86 ปี
เป้าเชา (鲍超)	ค.ศ. 1828–1886	แม่ทัพกองทัพเซียงจวิน (湘军) ชาวเสฉวน ปราบกบฏไท่ผิง
เป้าฟาง (鲍方)	ค.ศ. 1922–2006	นักแสดงและผู้กำกับภาพยนตร์ฮ่องกง ได้รางวัลเกียรติยศตลอดชีวิตปี 2000
เป้ากั๋วอัน (鲍国安)	เกิดปี 1946	นักแสดงจีน ผู้รับบทโจโฉในละครสามก๊กปี 1994

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เป๋าโดยตรง แต่แซ่นี้ใช้อักษรเดียวกับ เป๋าฮื้อ (鲍鱼) อาหารมงคลบนโต๊ะจีนที่คนไทยรู้จักดี เป็นเพียงอักษรตรงกัน ไม่เกี่ยวกับประวัติตระกูล ส่วนในตำราโบราณ 鲍鱼 หมายถึงปลาหมักเค็มกลิ่นแรง จึงมีสำนวน "如入鲍鱼之肆，久而不闻其臭" แปลว่า เข้าไปในร้านปลาเค็มนาน ๆ จะไม่ได้กลิ่นอีก หมายถึงคนเราซึมซับนิสัยของคนรอบข้างโดยไม่รู้ตัว ตระกูลเป้าแห่งถังเยว่ยังเป็นพ่อค้าเกลือ วัตถุดิบสำคัญของครัวจีน

คุณค่าประจำตระกูล: ยังไม่พบ "家训" (คำสอนตระกูล) ฉบับรวมของแซ่นี้ แต่เรื่องเล่าของตระกูลชี้คุณค่าสองข้อชัดเจน ข้อแรกคือ การรู้จักคนและยอมให้คนเก่งกว่าได้ทำงาน แบบเป้าชูหยา ข้อสองคือ ความกตัญญู แบบตระกูลถังเยว่ ซึ่งซุ้มเกียรติยศเกือบทุกหลังเป็นเรื่องกตัญญูและความภักดี

ศาลบรรพชนสตรี: ตระกูลเป้าแห่งถังเยว่มีศาล 清懿堂 ที่สร้างเพื่อยกย่องสตรีของตระกูลผู้รักษาความภักดีและเลี้ยงดูครอบครัว ศาลบรรพชนสำหรับผู้หญิงแบบนี้หาได้ยากในจีน

การไหว้บรรพชน: พงศาวลี《棠樾鲍氏三族宗谱》มีผังพิธีไหว้บรรพชน ผังสุสาน ผังหมู่บ้าน และบัญชีที่นาสำหรับพิธีไหว้ (祀田) ส่วนสุสานเป้าชูหยาที่จี่หนานเป็นโบราณสถานระดับเมือง

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบชุดอักษรลำดับรุ่นที่ระบุสาขาได้ชัดในแหล่งที่ค้น ใครมีพงศาวลีของบ้าน ลองเทียบอักษรกลางในชื่อจีนของพี่น้องรุ่นเดียวกันดู

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เป๋า ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียนว่า 鲍 ตัวเต็มเขียนว่า 鮑 อยู่ในหมวดปลา เป็นอักษรเดียวกับคำว่าเป๋าฮื้อ (鲍鱼)

แซ่เป๋า แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เป๋า" (bao6) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย แต่เป็นเสียงเดียวกับ "เป๋า" ในคำว่าเป๋าฮื้อ

แซ่เป๋า จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "เป้า" (Bào เสียงที่ 4) แซ่เป๋า แซ่เป้า และ "เปา" ในสามก๊ก จึงเป็นแซ่ 鲍 เดียวกัน

แซ่เป๋า มาจากไหน?

ตำราแซ่เล่าว่ามาจากลูกหลานพระเจ้าอวี่แห่งราชวงศ์เซี่ย องค์ชายจิ้งชูแห่งแคว้นฉี่ (杞) ได้ที่ดินกินส่วยที่เมืองเป้า (鲍邑) ในแคว้นฉี (齐) ปัจจุบันคือเขตลี่เฉิง จี่หนาน ซานตง บุตรคือเป้าชูหยา บรรพชนผู้ตั้งแซ่

แซ่เป๋า ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Bao (จีนกลาง), Pau (กวางตุ้งฮ่องกง), Bau และ Paau

แซ่เป๋า (鲍) กับแซ่เปา (包) ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ 鲍 คือแซ่ของเป้าชูหยาและเปาสิ้นในสามก๊ก ส่วน 包 คือแซ่ของเปาบุ้นจิ้น จีนกลางอ่าน Bào กับ Bāo ต่างกันแค่วรรณยุกต์ และภาษาไทยมักเขียน "เปา" เหมือนกัน จึงต้องดูอักษรจีนเสมอ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่กว่าน แซ่ก๊วง (管) — ตระกูลของกว่านจ้ง สหายรู้ใจของเป้าชูหยาในสำนวน 管鲍之交
• แซ่เปา (包) — แซ่ของเปาบุ้นจิ้น ที่ภาษาไทยเขียน "เปา" เหมือนกัน แต่เป็นคนละแซ่

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 鲍 ไหม? ที่บ้านเรียกแซ่เป๋า แซ่เป้า หรือแซ่เปา? อากงอาม่ามาจากแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน หรือมณฑลไหน? มีป้ายชื่อหอบรรพชนอย่าง 上党堂 หรือ 东海堂 ที่บ้านบ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鮑姓
• 汉程国学 — 鲍姓 鲍氏起源
• 维基文库 — 史記·管晏列傳
• 星座之家 — 鲍氏的郡望堂号
• 查谱网 — 黄山市鲍氏宗谱 (棠樾三族宗谱)
• 中华家谱数据库 — 棠樾鲍氏三族宗谱
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 棠樾牌坊群
• 水墨先生 — 百家姓:姓鲍 (ประชากรสมัยซ่ง–หมิง)
• 家谱网 — 鲍氏迁徙分布脉络
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鮑宣
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鮑照
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鲍廷博
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鲍国安
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鮑方
• วิกิพีเดียภาษาไทย — เป้า ชูหยา
• วิกิพีเดียภาษาไทย — เปาสิ้น
• วิกิพีเดียภาษาไทย — หอยเป๋าฮื้อ
• [วิกิพีเดียภาษาไทย — สามก๊ก (ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2537)](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B9%8A%E0%B8%81_(%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B9%82%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%A8%E0%B8%99%E0%B9%8C_%E0%B8%9E.%E0%B8%A8._2537)
• Wiktionary — 鮑 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ)
• Wiktionary — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ตัวเลขประชากรสมัยซ่งและหมิงมาจากเว็บรวมข้อมูลแซ่ ส่วนเรื่องตระกูลถังเยว่บางส่วนมาจากพงศาวลีของตระกูล