แซ่เสี่ยน แซ่เซี้ยง (冼) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเสี่ยน จากเกาเหลียงสู่จีนใต้

แซ่เสี่ยน เขียนด้วยอักษรจีน 冼 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "เสี่ยน" (Xiǎn) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เซี้ยง" (siang2) และกวางตุ้งอ่านว่า "ซิ่น" (sin2) นี่คือแซ่ของ แม่นางเสี่ยน (冼夫人) ผู้นำหญิงของชนพื้นเมืองเกาเหลียงเมื่อ 1,400 กว่าปีก่อน แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~281 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 2.4 แสนคน เกือบทั้งหมดอยู่ในกวางตุ้งและกว่างซี

ประเด็นสำคัญ

• จีนกลางอ่านเสี่ยน แต้จิ๋วอ่านเซี้ยง (siang2) กวางตุ้งอ่านซิ่น (Sin) เซี้ยงตรงกับแซ่ 常
• แม่นางเสี่ยน (冼夫人 ค.ศ. 522–602) รักษาความสงบหลิ่งหนานผ่านสามราชวงศ์ ได้ตำแหน่ง 谯国夫人
• เอกสารเก่าเขียนแซ่เป็น 洗 (แปลว่าล้าง) เมื่อเป็นแซ่ก็อ่านเสี่ยน เอกสารปัจจุบันใช้ 冼
• เสี่ยนซิงไห่ (冼星海) คีตกวีผู้ประพันธ์ลำนำแม่น้ำเหลือง และเสี่ยนกวนเซิงผู้ตั้งร้านกวนเซิงหยวน
• ความเชื่อบูชาแม่นางเสี่ยนเป็นมรดกวัฒนธรรมระดับชาติของจีนปี 2014 มีศาลกว่า 2,000 แห่ง

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เสี่ยน แซ่เซี้ยง (冼)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	冼 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) · รูปเก่าคือ 洗 ซึ่งเมื่อใช้เป็นแซ่อ่านว่า xiǎn เหมือนกัน
จีนกลาง	Xiǎn (เสียง 3) · เสี่ยน (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	siang2 · เซี้ยง — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · ชื่อเดียวกับแซ่ 常
กวางตุ้ง	sin2 · ใกล้เสียงไทย ซิ่น
ฮกเกี้ยน	sián
แคะ (ฮากกา)	sen3 / sang3
ภาษาอังกฤษ	Sin (ฮ่องกง มาเก๊า), Xian (จีนแผ่นดินใหญ่), Seen, Hsien
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~281 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก)
ประชากร	ราว 2.4 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.0–2.8 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) รองลงมาคือกว่างซี
郡望 (ถิ่นตระกูล)	高凉郡 เกาเหลียง (กวางตุ้งตะวันตก) · 南海郡 หนานไห่ · 高兴郡 เกาซิ่ง (ฮว่าโจว)
堂号 (ชื่อหอ)	ไม่พบชื่อหอประจำแซ่ในแหล่งที่ตรวจ
ระวังสับสน	"เซี้ยง" ตรงกับแซ่ 常 · ใกล้ 尚 / 单 (เซี่ยง) · 洗 แปลว่า "ล้าง" แต่เป็นรูปเก่าของแซ่นี้ · 冯 คือตระกูลสามีของแม่นางเสี่ยน

แซ่เสี่ยน ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เสี่ยนเขียนว่า 冼 อักษรนี้มีน้ำสองหยด (冫) อยู่ด้านซ้าย กับอักษร 先 อยู่ด้านขวา ในพจนานุกรมปัจจุบัน อักษร 冼 มีความหมายเดียวคือ "ใช้เป็นแซ่"

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• เสี่ยน มาจากภาษาจีนกลาง (Xiǎn) วิกิพีเดียภาษาไทยก็ใช้รูปนี้ เช่นเรียกศาลของนางที่เม่าหมิงว่า "วัดแม่นางเสี่ยน" (ความจริงเป็นศาลเจ้า ไม่ใช่วัด) บทความนี้จึงใช้ "เสี่ยน" เป็นชื่อหลัก
• เซี้ยง คือเสียงแต้จิ๋ว siang2 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมสำเนียงระบุเสียงนี้ทั้งที่ซัวเถา เตี่ยเอี๊ย กิ๊กเอี๊ย เหรียวเพ้ง และเท่งไฮ้ ส่วนสำเนียงเมืองแต้จิ๋วเก่าอ่านใกล้ "siêng2"
• ซิ่น ใกล้เสียงกวางตุ้ง sin2 ซึ่งเป็นสำเนียงของคนแซ่นี้ส่วนใหญ่ ฮ่องกงและมาเก๊าจึงสะกดว่า Sin

ข้อควรระวังที่ 1 — ชื่อ "เซี้ยง" ซ้ำกับแซ่อื่น: ชื่อแต้จิ๋ว "เซี้ยง" ตรงกับแซ่ 常 (ฉาง) ทุกตัวอักษร และใกล้กับ 尚 (ส้าง) และ 单 (ส้าน) ที่แต้จิ๋วอ่านว่า "เซี่ยง" ถ้าที่บ้านเรียกตัวเองว่า "แซ่เซี้ยง" ต้องดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนหรือในพงศาวลีก่อนว่าเป็น 冼 หรือ 常 เพราะเหตุนี้บทความจึงนำด้วยชื่อจีนกลาง "เสี่ยน"

ข้อควรระวังที่ 2 — 冼 กับ 洗: อักษร 洗 (สามหยดน้ำ 氵) แปลว่า "ล้าง" แต่ในเอกสารเก่า แซ่นี้เขียนเป็น 洗 มาก่อน เช่นภาพพิมพ์ปี 1694 ด้านล่างเขียนว่า "譙國夫人洗氏" เว็บของตระกูลเล่าว่าในปี 1709 (คังซีปีที่ 48) ตอนเรียบเรียงพงศาวลีสาย "西江房" จึงเริ่มเขียนเป็น 冼 และเอกสารปัจจุบันก็ใช้ 冼 ทั้งหมด ถ้าพบชื่อ 洗 ในเอกสารโบราณ ให้อ่านว่า "เสี่ยน" ได้เลย

แซ่เสี่ยน มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเสี่ยน

แหล่งเก่าเล่าที่มาของแซ่นี้ไว้สองแบบ และน่าสนใจที่ทั้งสองแบบปรากฏอยู่ในเอกสารของตระกูลชุดเดียวกัน

สายที่ 1 — แซ่ของผู้นำชนพื้นเมืองเกาเหลียง: ตำราแซ่สมัยชิง《姓氏寻源》เขียนว่า

"南海番禺多冼（又作洗）姓，盖高凉夷酋姓也"

แปลความว่า "ที่หนานไห่และพานอวี๋ (แถบกว่างโจว) มีคนแซ่ 冼 (เขียน 洗 ก็ได้) มาก แซ่นี้คือแซ่ของหัวหน้าชนพื้นเมืองแห่งเกาเหลียง" ชนพื้นเมืองที่ว่าคือ ชาวหลี่ (俚人) ซึ่งอาศัยอยู่ทางใต้ของแม่น้ำซีเจียงในกวางตุ้งตะวันตกและกว่างซีมาตั้งแต่ก่อนชาวฮั่นจะลงมา บันทึกโบราณ《异物志》สมัยสามก๊กเล่าว่าดินแดนของชาวหลี่กว้างหลายพันลี้ ต่อมาชาวหลี่ได้อยู่ร่วมและแต่งงานกับชาวฮั่นและชนกลุ่มอื่นในภาคใต้ เรื่องนี้อธิบายได้ดีว่าทำไมแซ่เสี่ยนแทบไม่มีนอกกวางตุ้งและกว่างซี

สายที่ 2 — เสิ่นรุ่ย (沈汭) เปลี่ยนแซ่: พงศาวลี《岭南冼氏宗谱》เล่าว่าบรรพชนชื่อ เสิ่นรุ่ย (沈汭) เป็นชาวเมืองเจินติ้งทางเหนือ บ้านเกิดเดียวกับ จ้าวถัว (赵佗) ผู้ตั้งอาณาจักรหนานเยว่ เมื่อถูกพัวพันคดีลอบสังหารจิ๋นซีฮ่องเต้ จึงหนีลงใต้ไปพึ่งจ้าวถัว แล้วดัดแปลงอักษรแซ่ 沈 ให้เป็น 洗 เพื่อหลบการจับกุม พงศาวลีบันทึกประโยคว่า "沈改为洗，原因莫问" (เปลี่ยนจาก 沈 เป็น 洗 อย่าถามเหตุผล) อีกฉบับเล่าว่าเสิ่นรุ่ยได้แต่งงานกับหัวหน้าหญิงแห่งเกาเหลียง จึงตั้งแซ่ใหม่จาก 氵 ของ 沈 รวมกับ 先 เรื่องนี้เป็นเรื่องในพงศาวลีของตระกูล

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ผู้นำชนพื้นเมืองเกาเหลียง	ชาวหลี่ (俚人) แห่งกวางตุ้งตะวันตก	ก่อนราชวงศ์เหลียง	มีบันทึกในตำราแซ่สมัยชิงและบันทึกชนชาติโบราณ
เสิ่นรุ่ยเปลี่ยน 沈 เป็น 洗	เสิ่นรุ่ย ผู้ตามจ้าวถัวลงใต้	ปลายราชวงศ์ฉิน	เรื่องในพงศาวลีของตระกูล
ชนกลุ่มอื่นในภาคใต้	ชาวจ้วง หลี (黎) และม้งบางส่วนใช้แซ่นี้	—	แหล่งรอง (ไม่มีรายละเอียด)

เว็บของตระกูลยังเล่าว่าชาวหลี่โบราณนับถือ พ่านฮู (盘瓠) เป็นบรรพชน ซึ่งเป็นตำนานต้นกำเนิดเดียวกับชาวเย้า (อิ้วเมี่ยน) เรื่องนี้เป็นตำนานที่ตระกูลเล่าสืบกันมา

แม่นางเสี่ยน: ผู้นำหญิงแห่งหลิ่งหนาน

คนสำคัญที่สุดของแซ่นี้คือ แม่นางเสี่ยน (冼夫人 ค.ศ. 522–602) ผู้นำหญิงชาวหลี่จากตระกูลใหญ่แห่งเกาเหลียง เว็บของตระกูลเล่าว่าตระกูลนี้ดูแลชนเผ่ารวมกันกว่าแสนคน ชีวิตของนางคร่อมสามราชวงศ์ คือ เหลียง เฉิน และสุย เรื่องราวของนางมีบันทึกในเอกสารราชสำนัก

• ปี 535 แต่งงานกับ เฝิงเป่า (冯宝) บุตรเจ้าเมืองหลัวโจว นางช่วยไกล่เกลี่ยความขัดแย้งระหว่างชาวหลี่กับชาวจีนจากที่ราบภาคกลาง และชักนำชนเผ่าบนเกาะไหหลำให้กลับมาขึ้นกับราชสำนัก จนตั้งเขตปกครอง 崖州 บนเกาะได้อีกครั้ง
• ปี 548 ช่วงกบฏโหวจิ่ง นางเตือนสามีไม่ให้เข้าร่วมกับกบฏ และร่วมมือกับ เฉินปาเซียน ผู้ภายหลังตั้งราชวงศ์เฉิน
• ปี 570 เจ้าเมืองกว่างโจวก่อกบฏและหลอกจับบุตรชายของนางไปเป็นตัวประกัน แต่นางยังยกทัพปิดพรมแดนจนกบฏแตก นางถือว่าความสงบของบ้านเมืองสำคัญกว่าความปลอดภัยของลูก
• ปี 589–590 เมื่อราชวงศ์เฉินล่ม นางนำผู้นำท้องถิ่นต้อนรับทูตราชวงศ์สุย หลิ่งหนาน (ดินแดนใต้เทือกเขาหนานหลิ่ง) จึงเข้ากับราชวงศ์ใหม่โดยไม่ต้องรบใหญ่ จากนั้นนางสวมเกราะนำทัพปราบกบฏที่ล้อมเมือง ได้รับตำแหน่ง "谯国夫人" (ท่านหญิงแห่งเฉียวกั๋ว)
• ปี 601 ชาวหลี่ลุกฮือเพราะผู้ว่าการคอร์รัปชัน นางร้องเรียนต่อราชสำนัก แล้วถือพระราชโองการเดินทางไปกว่าสิบหัวเมืองเพื่อเกลี้ยกล่อมจนสงบ
• ปี 602 ถึงแก่กรรม ได้สมัญญา 诚敬夫人 หลานชายของนางคือ เฝิงอ๋าง (冯盎) ขุนนางใหญ่ต้นราชวงศ์ถัง

คำพูดของนางที่คนเม่าหมิงยังจำได้ขึ้นใจคือ "我事三代主，唯用一好心" แปลว่า "ข้ารับใช้เจ้านายมาสามราชวงศ์ ด้วยใจดีเพียงดวงเดียว" เมืองเม่าหมิงนำคำนี้มาใช้เป็นคำขวัญ "好心茂名" (เม่าหมิงเมืองใจดี)

เรื่องของแม่นางเสี่ยนสำคัญกับคนแซ่นี้ เพราะนางเป็นผู้นำของชนพื้นเมืองที่ได้รับการยกย่องทั้งจากชาวบ้านและราชสำนัก ไม่ใช่ผู้มาจากที่อื่น ศาลบรรพชนแซ่เสี่ยนทั่วไปยังใช้คู่กลอนว่า "烈士岂受贼奴辱 · 夫人得膺谯国封" วรรคแรกหมายถึงเสี่ยนจิ้น (ดูหัวข้อถัดไป) วรรคหลังหมายถึงแม่นางเสี่ยนผู้ได้ตำแหน่งท่านหญิงแห่งเฉียวกั๋ว

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
高凉郡 เกาเหลียง	郡望หลัก	กวางตุ้งตะวันตก แถบหยางเจียง เม่าหมิง ถึงเหลียนเจียง ถิ่นของตระกูลแม่นางเสี่ยน
南海郡 หนานไห่	郡望	ตั้งสมัยฉิน ศูนย์กลางที่พานอวี๋ (กว่างโจว) ปัจจุบันคือเขตหนานไห่ เมืองฝอซาน ถิ่นของสายหนานไห่
高兴郡 เกาซิ่ง	郡望	แถบฮว่าโจว (化州) เว็บของตระกูลใส่เป็นถิ่นตระกูลร่วม

ส่วน 堂号 ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบชื่อหอประจำแซ่เสี่ยน เว็บพงศาวลีจีนสองแห่งเว้นช่องนี้ไว้ว่า "缺" (ไม่มีข้อมูล) ใครที่บ้านมีป้ายชื่อหอของแซ่เสี่ยน ลองถ่ายรูปมาแชร์ได้

เส้นทางลงใต้: จากเกาเหลียงและหนานไห่สู่ฝอซาน มาเก๊า และโพ้นทะเล

แซ่เสี่ยนต่างจากแซ่ส่วนใหญ่ในชุดนี้ เพราะเป็นแซ่ที่ อยู่ทางใต้มาตั้งแต่ต้น เรื่องการเดินทางจึงเป็นการกระจายตัวภายในกวางตุ้ง แล้วออกทะเลไปมาเก๊า ฮ่องกง และสิงคโปร์

สมัยจิ้นตะวันออก: เสี่ยนจิ้น (冼劲) ชาวหนานไห่ จากตระกูลทหารหลายรุ่น เป็นเสนาธิการแห่งกว่างโจว ในปี 404 นำทหาร 500 คนสู้กองกำลังของลู่สวิน (卢循) ถูกจับแล้วไม่ยอมจำนนจนถูกสังหาร ภายหลังได้รับแต่งตั้งย้อนหลังเป็น 曲江县侯 พงศาวลีสายหนานไห่นับท่านเป็น "岭南大始祖" (บรรพชนใหญ่แห่งหลิ่งหนาน)

สมัยซ่ง: ตามพงศาวลี《南海鹤园冼氏家谱》 เสี่ยนเหยี่ยนเซิน (冼衍深) ย้ายจาก ตรอกจูจีเซี่ยง (珠玑巷) เมืองหนานสยง ซึ่งเป็นจุดพักสำคัญของคนที่อพยพลงสามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง มาอยู่ที่ฝูหนานเป่า (扶南堡) หนานไห่ ราวปลายรัชศกเสียนฉุน (ทศวรรษ 1270)

สมัยหมิง: ลูกหลานย้ายต่อไปที่ เหอหยวนหลี่ (鹤园里) หนานไห่ สายนี้มีผู้สอบได้จิ้นซื่อ (ผู้สอบผ่านระดับสูงสุด) อย่าง เสี่ยนกุ้ยฉี (冼桂奇) ซึ่งเริ่มเรียบเรียงพงศาวลีของสาย หนังสือท้องถิ่นเมืองเหอซาน (鹤山) ยังระบุว่า "平岭冼氏" เป็นตระกูลหนึ่งที่อพยพผ่านจูจีเซี่ยง

ปลายชิง: ปี 1910 เสี่ยนเป่ากาน (冼宝干) พิมพ์พงศาวลี《南海鹤园冼氏家谱》 9 เล่ม และ《岭南冼氏宗谱》 ฉบับหลังมีความยาว 705 หน้า สำเนาเก็บอยู่ที่หอสมุดจงซานของกวางตุ้งและหอสมุดเซี่ยงไฮ้

ออกทะเล: ปลายชิงถึงสมัยสาธารณรัฐ คนแซ่เสี่ยนกวางตุ้งกระจายออกไปหลายทาง ครอบครัวชาวเรือ (疍民) จากหมู่บ้านเหอชุน (河村) พานอวี๋ ไปอยู่มาเก๊าแล้วไปสิงคโปร์ ตระกูลพ่อค้าค้าขายระหว่างฮ่องกงกับมาเก๊า ส่วนนักธุรกิจจากฝอซานขึ้นไปเปิดร้านที่เซี่ยงไฮ้

แล้วแต้จิ๋วล่ะ? ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแซ่เสี่ยนในแต้จิ๋ว ค้นแผนที่จีนในเมืองแต้จิ๋ว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ด้วยคำว่า 冼氏宗祠 冼氏家庙 และ 冼厝 แล้วไม่พบเลย หนังสือแซ่เล็กของกิ๊กเอี๊ยก็ไม่มีบทของแซ่นี้ แซ่เสี่ยนจึงเป็นแซ่ของชาวกวางตุ้ง (广府) เป็นหลัก

แซ่เสี่ยนในประเทศไทย

ยังไม่พบสมาคมตระกูลเสี่ยน (冼) ในไทย ไม่มีแซ่นี้ในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ของไทย ค้นด้วยชื่อ "เซี้ยง" ก็ต้องระวัง เพราะชื่อนี้มักหมายถึงแซ่ 常 ยังไม่พบบุคคลไทยเชื้อสายแซ่เสี่ยนที่มีแหล่งยืนยันด้วย

ถ้าคุณเป็นคนแซ่เสี่ยน แซ่ซิ่น หรือแซ่เซี้ยงที่เขียนด้วยอักษร 冼 อากงอาม่ามาจากหนานไห่ ฝอซาน พานอวี๋ หรือเม่าหมิง ชวนมาเล่าให้ฟังได้ เรื่องเล่าของบ้านคุณอาจเป็นหลักฐานชิ้นแรกของแซ่นี้ในเมืองไทย

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเสี่ยน (冼) ในกวางตุ้ง

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
冼氏大宗祠 / ศาลใหญ่ตระกูลเสี่ยน	沙墪冼村北街东北侧 ด้านตะวันออกเฉียงเหนือของถนนเหนือ หมู่บ้านซาตุน (沙墪冼村) เขตหนานไห่ ฝอซาน	แผนที่ Amap · Google Maps	—
冼氏家庙 / ศาลประจำตระกูลเสี่ยน	向西街一巷与东边村旧南街交叉口东20米 ห่างแยกถนนเซี่ยงซีซอย 1 กับถนนเก่าใต้ หมู่บ้านตงเปียน (东边村) ไปทางตะวันออก 20 เมตร เขตฉานเฉิง ฝอซาน	แผนที่ Amap · Google Maps	—
碧江冼氏家庙 / ศาลประจำตระกูลเสี่ยนแห่งปี้เจียง	北滘镇碧江社区坤洲增基村180号 หมู่บ้านเจิงจี เลขที่ 180 ชุมชนปี้เจียง ตำบลเป่ย์เจี้ยว เขตซุ่นเต๋อ ฝอซาน (แผนที่ระบุว่ากำลังบูรณะ ณ ปี 2026)	แผนที่ Amap · Google Maps	—
冼氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลเสี่ยน	朱紫坊新街与村西路交叉口西北120米 ห่างแยกถนนจูจื่อฟางใหม่กับถนนชุนซีไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ 120 เมตร เขตพานอวี๋ กว่างโจว	แผนที่ Amap · Google Maps	—

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบเบอร์โทรสำนักงานที่เผยแพร่ · ไม่พบสมาคมหรือศาลตระกูลเสี่ยนในแต้จิ๋วและในไทย · ศาลแม่นางเสี่ยน (冼太庙) เป็นศาลเทพ ไม่ใช่ศาลบรรพชนของตระกูล จึงไม่ได้ใส่ในตารางนี้

ปัจจุบันคนแซ่เสี่ยนอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า กวางตุ้ง มีคนแซ่เสี่ยนมากที่สุด รองลงมาคือกว่างซี ในกวางตุ้งยังแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ คือสายเกาเหลียงทางตะวันตก กับสายหนานไห่ในสามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง

พื้นที่	ความสำคัญ
กวางตุ้งตะวันตก	เม่าหมิง (เกาโจว เตี้ยนไป๋) จ้านเจียง หยางเจียง ถิ่นของสายเกาเหลียงและแม่นางเสี่ยน
สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง	ฝอซาน (หนานไห่ ฉานเฉิง ซุ่นเต๋อ) กว่างโจว (พานอวี๋) เจียงเหมิน เหอซาน จูไห่ แผนที่จีนพบศาลตระกูลแซ่เสี่ยนถึง 10 แห่งจากการค้นแค่ฝอซานกับกว่างโจว
กว่างซี	มีมากเป็นอันดับสอง
ฮ่องกง มาเก๊า	สะกด Sin · เสี่ยนซิงไห่และเสี่ยนอวี้ชิงเกิดที่มาเก๊า
สิงคโปร์ มาเลเซีย	เสี่ยนซิงไห่เรียนที่สิงคโปร์ช่วงปี 1915–1921 · ที่กัวลาลัมเปอร์มีศาลแม่นางเสี่ยน (增江冼太庙) ที่ชาวจีนรุ่นเก่านำไฟธูปมาจากศาลเกาโจว
แต้จิ๋ว	ไม่พบ

บุคคลสำคัญแซ่เสี่ยน

บุคคล	ยุค	บทบาท
เสี่ยนจิ้น (冼劲)	จิ้นตะวันออก (เสียชีวิตปี 404)	ชาวหนานไห่ เสนาธิการแห่งกว่างโจว ยอมตายไม่ยอมจำนน "บรรพชนใหญ่แห่งหลิ่งหนาน" ของพงศาวลีสายหนานไห่
แม่นางเสี่ยน (冼夫人)	ค.ศ. 522–602	ผู้นำหญิงชาวหลี่แห่งเกาเหลียง รักษาความสงบหลิ่งหนานผ่านสามราชวงศ์ ได้ตำแหน่ง 谯国夫人
เสี่ยนถิ่ง (冼挺)	ราชวงศ์เหลียง	พี่ชายของแม่นางเสี่ยน เจ้าเมืองหนานเหลียงโจว
เสี่ยนกวาง (冼光) · เสี่ยนกุ้ยฉี (冼桂奇)	ราชวงศ์หมิง	ชาวหนานไห่ สอบได้จิ้นซื่อ เสี่ยนกุ้ยฉีเริ่มเรียบเรียงพงศาวลีสายเหอหยวน
เสี่ยนเป่ากาน (冼宝干)	ปลายราชวงศ์ชิง	ชาวหนานไห่ ผู้พิมพ์พงศาวลีตระกูลเสี่ยนปี 1910
เสี่ยนกวนเซิง (冼冠生)	ค.ศ. 1887–1952	ชาวฝอซาน ผู้ก่อตั้งร้านขนม กวนเซิงหยวน (冠生园) ที่เซี่ยงไฮ้ปี 1918
เสี่ยนอวี้ชิง (冼玉清)	ค.ศ. 1895–1965	กวี จิตรกร นักวิชาการด้านเอกสารกวางตุ้ง ฉายา "岭南第一才女" (กุลสตรีผู้มีปัญญาอันดับหนึ่งแห่งหลิ่งหนาน) เคยออกทุนให้เสี่ยนซิงไห่ไปเรียนที่ปารีส
เสี่ยนซิงไห่ (冼星海)	ค.ศ. 1905–1945	คีตกวีผู้ประพันธ์《黄河大合唱》(ลำนำแม่น้ำเหลือง) เกิดในครอบครัวชาวเรือที่มาเก๊า เรียนดนตรีที่ปารีส เสียชีวิตที่มอสโก

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: บ๊วยเปลือกส้ม ขนมไหว้พระจันทร์ และเรื่องที่มักเข้าใจผิด

ไม่มีอาหารประจำตระกูลเสี่ยนโดยตรง แต่มีเรื่องขนมที่คนไทยน่าจะสนใจ ผ่านชีวิตของ เสี่ยนกวนเซิง (冼冠生)

• เขาตั้งตัวจากการทำ บ๊วยเปลือกส้ม (陈皮梅) แล้วเปิดร้าน กวนเซิงหยวน (冠生园) ที่เซี่ยงไฮ้ในปี 1918 ก่อนขยายสาขาไปทั่วจีน ปี 1932 ร้านซื้อสวนบ๊วยที่เขาเชาซาน หางโจว เพื่อตั้งโรงงานบ๊วยเปลือกส้มโดยเฉพาะ
• ปี 1934 ร้านจัดงานแสดง ขนมไหว้พระจันทร์ ที่เซี่ยงไฮ้ โดยมีดาราหนังชื่อดังหูเตี๋ยเป็นพรีเซนเตอร์
• ลูกอมนมกระต่ายขาว (大白兔奶糖) ที่คนไทยรู้จักดี ปัจจุบันผลิตโดยบริษัทกวนเซิงหยวนเซี่ยงไฮ้ แต่ เสี่ยนกวนเซิงไม่ได้เป็นผู้คิดลูกอมนี้ ต้นกำเนิดคือลูกอมนมของโรงงานอีกแห่งในปี 1943 ชื่อ "大白兔" เกิดขึ้นในปี 1959 หลังโรงงานถูกโอนเป็นของรัฐ แล้วจึงมาอยู่ใต้แบรนด์กวนเซิงหยวนในภายหลัง

ความเชื่อบูชาแม่นางเสี่ยน (冼夫人信俗)

หลังแม่นางเสี่ยนถึงแก่กรรม ชาวบ้านในกวางตุ้งตะวันตกและไหหลำก็สร้างศาลบูชานางสืบมา จนกลายเป็นความเชื่อที่ใหญ่มาก

• ปี 2014 "ความเชื่อบูชาแม่นางเสี่ยน" ได้ขึ้นทะเบียนเป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมระดับชาติของจีน ชุดที่ 4 เสนอโดยเมืองเม่าหมิง (กวางตุ้ง) ร่วมกับไหโข่ว ติ้งอัน และเฉิงไม่ (ไหหลำ)
• ทั่วโลกมีศาลแม่นางเสี่ยน กว่า 2,000 แห่ง ไหหลำเพียงเกาะเดียวมีหลายร้อยแห่ง หลายศาลใช้ชื่อ "冯冼夫人庙" ร่วมกับตระกูลเฝิง (冯) ของสามีและลูกหลาน
• ศาลที่ตานโจว ไหหลำ เป็นศาลเก่าแก่ตั้งแต่ก่อนสมัยซ่งเหนือ กวีเอกซูตงพอสมัยถูกเนรเทศไปไหหลำเคยไปไหว้และแต่งกลอนถึงนาง
• วันเกิดของแม่นางคือ วันที่ 24 เดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติ บันทึกท้องถิ่นเม่าหมิงสมัยคังซีเล่าว่าหมู่บ้านที่มีศาลจะแสดงงิ้วและไหว้บูชากันหลายวัน
• ที่ไหหลำมี งานจวินพัว (军坡节) ชาวบ้านแต่งกายเป็นกองทัพแห่ แสดงงิ้วไหหลำ ขายสินค้าพื้นบ้าน และเลี้ยงญาติมิตร เป็นประเพณีของชุมชน ไม่ใช่ของแซ่เสี่ยนโดยตรง

พงศาวลีและลำดับชื่อรุ่น

พงศาวลี《南海鹤园冼氏家谱》ฉบับปี 1910 มีหมวด "宗约" (ข้อตกลงของตระกูล) หมวดที่มาของแซ่ ผังสายตระกูล ศาลบรรพชน และสุสาน แต่ยังไม่พบเนื้อความของคำสอนตระกูลในแหล่งที่ค้นได้ ส่วน ลำดับชื่อรุ่น (字辈) ของสายกวางตุ้งก็ยังไม่พบเช่นกัน ใครที่ยังมีพงศาวลีเก่าที่บ้าน ลองเปิดดูหมวด 宗约 แล้วแชร์มาได้

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เสี่ยน ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 冼 ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน (สองหยดน้ำ 冫 + 先) ในเอกสารเก่าเขียนเป็น 洗 ซึ่งเมื่อเป็นแซ่ก็อ่านว่า "เสี่ยน" เหมือนกัน

แซ่เสี่ยน แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เซี้ยง" (siang2) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย และไม่พบสายแซ่นี้ในแต้จิ๋ว

แซ่เสี่ยน จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "เสี่ยน" (Xiǎn เสียงที่ 3) ส่วนกวางตุ้งอ่านว่า "ซิ่น" (sin2) ทั้งหมดคือแซ่ 冼 เดียวกัน

แซ่เสี่ยน (冼) กับแซ่เซี้ยง (常) เป็นแซ่เดียวกันไหม?

ไม่ใช่ เป็นคนละแซ่ แต่ชื่อแต้จิ๋ว "เซี้ยง" ตรงกันทุกตัวอักษร แซ่ 常 จีนกลางอ่านว่า "ฉาง" ส่วนแซ่ 冼 อ่านว่า "เสี่ยน" นอกจากนี้ยังใกล้กับแซ่ 尚 และ 单 ที่แต้จิ๋วอ่านว่า "เซี่ยง" ต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ

แซ่เสี่ยน มาจากไหน?

ตำราแซ่สมัยชิงบอกว่าเป็นแซ่ของผู้นำชาวหลี่ ชนพื้นเมืองแห่งเกาเหลียงในกวางตุ้งตะวันตก ส่วนพงศาวลีของตระกูลเล่าว่ามาจากเสิ่นรุ่ยที่ตามจ้าวถัวลงใต้แล้วเปลี่ยนแซ่ 沈 เป็น 洗 ถิ่นตระกูลหลักคือเกาเหลียงและหนานไห่ และบุคคลที่มีชื่อเสียงที่สุดคือแม่นางเสี่ยน (冼夫人)

แซ่เสี่ยน ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Sin (ฮ่องกง มาเก๊า ตามเสียงกวางตุ้ง), Xian (จีนแผ่นดินใหญ่), และพบ Seen กับ Hsien ด้วย

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่เซี้ยง แซ่ฉาง (常) — แซ่ที่ชื่อแต้จิ๋วเหมือนแซ่ 冼 ทุกตัวอักษร
• แซ่ปัง แซ่เฝิง (冯) — ตระกูลของเฝิงเป่า สามีแม่นางเสี่ยน

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 冼 ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เสี่ยน แซ่ซิ่น หรือแซ่เซี้ยง? อากงอาม่ามาจากหนานไห่ ฝอซาน พานอวี๋ เม่าหมิง หรือเคยอยู่มาเก๊าและฮ่องกงมาก่อนหรือเปล่า? ถ้ามีป้ายบรรพชนหรือพงศาวลีเก่าเก็บไว้ ลองแชร์มาเล่าให้ฟังได้ ทุกเรื่องเล่าจะช่วยเติมประวัติแซ่เสี่ยนในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冼姓
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冼夫人
• 汉文360 — "冼"字的音韵方言 (เสียงแต้จิ๋ว กวางตุ้ง แคะ)
• Wiktionary — 冼
• 作业帮 — 冼字如何解释 (อ้าง《姓氏寻源》)
• 名门修谱 — 冼氏家谱网 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 南海鹤园冼氏家谱 (1910)
• 观书堂家谱数据库 — 冼
• 南海网/海南日报 — 海南民间冼庙图谱 (2015)
• 搜狐/南方都市报 — 冼夫人文化在马来西亚 (2023)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冼星海
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冼玉清
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冼冠生
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 冠生园
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 大白兔奶糖
• วิกิพีเดียภาษาไทย — เม่าหมิง
• Amap — 冼氏大宗祠 (หนานไห่)
• 城市吧 — 冼氏大宗祠
• Amap — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก เรื่องเสิ่นรุ่ยและเส้นทางการอพยพหลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล