แซ่เหีย แซ่อี่ (蚁) มาจากไหน? ประวัติตระกูลอี่ จากผูเถียนสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่เหีย เขียนด้วยอักษรจีน 蚁 (ตัวเต็ม 蟻) แปลว่า "มด" จีนกลางอ่านว่า "อี่" (Yǐ) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เหีย" (hia6) เป็นแซ่หายากมากที่คนใช้แทบทั้งหมดเป็น ชาวแต้จิ๋วเท่งไฮ้ (澄海) และลูกหลานที่อยู่ต่างประเทศส่วนใหญ่อยู่ในเมืองไทย

คนแซ่เหียที่มีชื่อที่สุดคือ อี่กวงเหยียน (蚁光炎) ประธานหอการค้าจีนแห่งสยาม ผู้นำชาวจีนในไทยต่อต้านญี่ปุ่น จนถูกลอบยิงเสียชีวิตบนถนนเยาวราชเมื่อปี 1939

ประเด็นสำคัญ

• เหียคือเสียงแต้จิ๋ว hia6 จีนกลางอ่านอี่ ซึ่งซ้ำกับแซ่ 于 ที่แต้จิ๋วอ่านอี่ ต้องดูอักษรจีนเสมอ
• ที่มามีหลายตำนาน เช่นเปลี่ยนจากแซ่ 李 ที่ผูเถียน และเรื่องมดช่วยบรรพชนที่หลงป่า
• ถิ่นของแซ่คือซีหนานและตงหลี่ เท่งไฮ้ มีศาลบรรพชน 蚁氏宗祠 และหมู่บ้านหนานพั่นโจว
• อี่กวงเหยียน (蚁光炎) ประธานหอการค้าจีนแห่งสยาม ถูกลอบยิงบนถนนเยาวราชปี 1939
• สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย ตั้งอยู่ที่เชิงสะพานกรุงเทพ เขตบางคอแหลม

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เหีย แซ่อี่ (蚁)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	蚁 (ตัวย่อ) / 蟻 (ตัวเต็ม) แปลว่า "มด"
จีนกลาง	Yǐ (เสียง 3) · อี่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	hia6 · เหีย — พบการใช้ในเอกสารไทย (สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย) · รูปอื่น: เฮี่ย (ถอดตรงตามเสียง)
ฮกเกี้ยน	hiā · เฮีย
กวางตุ้ง	Ngai (ตามตัวสะกดภาษาอังกฤษ)
ภาษาอังกฤษ	Hia, Yi, Hiah, Ngai
อันดับในจีน	ไม่อยู่ในรายชื่อ 400 แซ่ของฐานข้อมูลฝูซี 2013 จึงไม่มีอันดับประมาณ
ประชากร	ไม่มีตัวเลขทางการ — เป็นแซ่ที่มีคนน้อยมาก · หนังสือ《潮汕百家姓》(2005) ระบุว่าในแต้จิ๋วมีกว่า 8,000 คน · ที่ผูเถียน หมู่บ้านซินพัว (新坡) มีกว่า 800 คน (ข่าวปี 2017)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง — เขตเท่งไฮ้ เมืองซัวเถา
郡望 (ถิ่นตระกูล)	河东 เหอตง (ซานซี) ตามสายที่ว่า 蚁 มาจาก 蛾 · ตระกูลเล่าว่า "发祥于晋阳" คือกำเนิดที่จิ้นหยาง (ไท่หยวน)
堂号 (ชื่อหอ)	ไม่พบ
ระวังสับสน	จีนกลาง "อี่" ตรงกับเสียงแต้จิ๋วของแซ่ 于 (แซ่อี่) ซึ่งเป็นคนละแซ่

แซ่เหีย ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เหียเขียนว่า 蚁 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และ 蟻 ในไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ทั้งสองตัวแปลว่า "มด" ข้างซ้ายเป็นรูป "แมลง" (虫) ข่าวจีนเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับตระกูลนี้จึงตั้งชื่อว่า "我姓蚁，蚂蚁的蚁！" (ฉันแซ่อี่ อี่ที่แปลว่ามด!) และเพจของสมาคมในไทยก็ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า "ant family" (ครอบครัวมด)

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• เหีย คือเสียงแต้จิ๋ว hia6 ใช้เหมือนกันทุกถิ่นของแต้จิ๋ว และเป็นชื่อที่ สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย ใช้จริง บทความนี้จึงใช้ "เหีย" เป็นชื่อหลัก
• เฮี่ย คือการถอดเสียง hia6 ตรงตัว ส่วน เฮีย มาจากสำเนียงฮกเกี้ยน (hiā)
• อี่ มาจากภาษาจีนกลาง (Yǐ)

ข้อควรระวัง:

• ชื่อจีนกลาง "อี่" ตรงกับเสียงแต้จิ๋วของแซ่ 于 ที่คนไทยเรียกว่า "แซ่อี่" ทั้งสองเป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรจีนประกอบ
• เวลาพิมพ์ชื่อแซ่ ให้เขียนว่า "เหีย" (ไม่มีไม้โท) เพราะถ้าเติมไม้โทจะกลายเป็นคำไทยอีกคำหนึ่งที่ความหมายต่างกันมาก

แซ่เหีย มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลอี่

แหล่งของตระกูลเองยอมรับว่า แม้แต่ตำราแซ่สมัยหมิงที่รวบรวมแซ่ไว้มากอย่าง《万姓统谱》ก็ ไม่มีแซ่ 蚁 และสรุปว่าแซ่นี้ "ทั้งหายากและอายุน้อย" เรื่องที่มาจึงเป็นเรื่องเล่าหลายแบบ ดังนี้

ตำนานที่ 1 — เปลี่ยนมาจากแซ่ 李 ที่ผูเถียน: ตำนานของตระกูลเล่าว่า ที่ถังโถว (塘头) เขตหานเจียง เมืองผูเถียน ฝูเจี้ยน มีหญิงม่ายแซ่หลี่ (李张氏) ถูกญาติฝ่ายสามีไล่ออกจากบ้านขณะตั้งครรภ์ เมื่อลูกโตจนเข้าเรียน ญาติไม่ยอมให้ใช้แซ่ 李 และด่าว่าเป็น "หนอนขี้เรื้อน (麻疯虫)" ครูจึงเสนอให้เอาอักษร "虫" (หนอน) มารวมกับ "义" (คุณธรรม) เป็น 蚁 เพราะในภาษาถิ่น "蚁" ออกเสียงเหมือน "李" ภายหลังลูกหลานบางส่วนกลับไปใช้แซ่ 李 บางส่วนยังใช้ 蚁

ตำนานที่ 2 — มดช่วยชีวิต: รายการ《记住乡愁》ของสถานีโทรทัศน์ CCTV (ปี 2025) เล่าว่า ปลายราชวงศ์ซ่งใต้ บรรพชนพาครอบครัวลงใต้แล้วหลงป่า เห็นฝูงมดช่วยกันขนอาหาร จึงร่วมแรงกันจนออกจากป่าได้ และใช้คำว่า "มด" เป็นแซ่

ตำราแซ่สมัยซ่ง — 蚁 กับ 蛾: วิกิพีเดียจีนอ้างว่า ตำรา《古今姓氏书辨证》ของ 邓名世 สมัยซ่ง บันทึกว่าอักษร 蛾 ซึ่งมีเสียงอ่านโบราณว่า yǐ ใช้แทน 蚁 ได้ สายนี้ถือ 河东 (เหอตง) เป็นถิ่นตระกูล

คำยกย่องบนศิลาหน้าหลุมศพ: ศิลาจารึกของอี่กวงเหยียน (ปี 1948) ที่ 吴稚晖 เป็นผู้แต่ง เขียนว่าบรรพชนแซ่นี้เป็นสุภาพชนผู้ไม่ยอมรับใช้สองราชวงศ์ จึงหลบซ่อนตัวด้วยการใช้ชื่อสัตว์ตัวเล็ก ๆ เป็นแซ่ ข้อความนี้เป็นคำยกย่องเชิงวรรณศิลป์

เรื่องเล่า	ถิ่น	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
เปลี่ยนจากแซ่ 李	ถังโถว เขตหานเจียง ผูเถียน	ไม่ระบุ	ตำนานของตระกูล
มดช่วยชีวิต	ลงใต้จากซานซี	ปลายซ่งใต้	ตำนาน (ตามที่ CCTV นำเสนอ)
蚁 = 蛾	郡望 河东	ซ่ง	ตามตำราแซ่สมัยซ่ง ที่วิกิพีเดียจีนอ้าง
สุภาพชนซ่อนตัว	—	—	คำยกย่องบนศิลาหน้าหลุมศพ

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

• 郡望 河东 (เหอตง): มาจากสายที่ว่า 蚁 คือ 蛾 ซึ่งโยงกับขุนนางแซ่ 蛾 แห่งแคว้นจิ้น ในเขตเหอตง มณฑลซานซี
• 晋阳 (จิ้นหยาง หรือไท่หยวน ซานซี): ผู้แทนสมาคมตระกูลเหียในเท่งไฮ้ให้สัมภาษณ์เว็บข่าว 腾讯 ปี 2021 ว่า "蚁姓祖居中原，发祥于晋阳" คือแซ่นี้มีถิ่นเดิมในที่ราบภาคกลาง และกำเนิดที่จิ้นหยาง
• 堂号: ยังไม่พบแหล่งใดระบุชื่อหอของศาลตระกูลเหีย ถ้าที่บ้านมีป้ายชื่อหอ ช่วยเล่าให้ฟังด้วย

เส้นทางลงใต้: จากผูเถียนสู่เท่งไฮ้

บรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว

ตามแหล่งของตระกูล บรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว (入潮始祖) ของแซ่เหียคือ อี่ซิงเถียน (蚁兴田) ซึ่งหนีศึกสงครามจากผูเถียนมาตั้งรกรากที่ตำบล ซีหนาน (溪南) และ ตงหลี่ (东里) ในเท่งไฮ้ ผู้ดูแลศาลตระกูลที่ซีหนานก็เล่าตรงกันว่าบรรพชนมาจากผูเถียน

ตำนาน 李 เล่าว่าลูกหลานหนีศึกมาอยู่ที่ "อำเภอไห่หยาง (海阳)" กวางตุ้ง ซึ่งเป็นชื่อเดิมของอำเภอแต้อัว ส่วนอำเภอเท่งไฮ้ตั้งขึ้นในปี 1563 โดยแบ่งพื้นที่บางส่วนมาจากอำเภอไห่หยาง กิ๊กเอี๊ย และเหรียวเพ้ง

แหล่งจีนหลายแห่งเขียนว่า "澄海是蚁氏入潮之后主要甚至也可以说是唯一的聚居地" คือหลังเข้าแต้จิ๋ว เท่งไฮ้เป็นถิ่นหลัก หรือพูดได้ว่าเป็นถิ่นเดียวของแซ่เหีย

หมู่บ้านตระกูลเหียในเท่งไฮ้

• ตำบลซีหนาน (溪南): หมู่บ้าน 上岱美 ซึ่งมีศาลบรรพชน 蚁氏宗祠 · ตามแหล่งของตระกูลยังมีหมู่บ้าน 外蚁 และ 内厝 ซึ่งเป็นถิ่นดั้งเดิมของตระกูล
• ตำบลตงหลี่ (东里): หมู่บ้าน 南畔洲 (หนานพั่นโจว) บ้านเกิดของอี่กวงเหยียนและอี่เหม่ยโฮ่ว ที่นี่มีโรงเรียน 南洲小学 ที่อี่กวงเหยียนตั้ง (อาคารสร้างปี 1927 บูรณะปี 1993) และบ้านเดิมของอี่เหม่ยโฮ่ว ซึ่งขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของเขตเท่งไฮ้ (ป้ายปี 2012)

แหล่งของตระกูลเล่าว่า สองหมู่บ้านหลักมีคนแซ่เหียราว 6 พันกว่าคน (เป็นตัวเลขของตระกูล ไม่ใช่สำมะโน)

ชาวประมงผู้สามัคคี

รายการของ CCTV เล่าว่า ชาวเหียเท่งไฮ้ "世代以讨海为生" คือหาปลาทะเลเลี้ยงชีพมาหลายชั่วคน และมีธรรมเนียมนำปลาที่จับได้มารวมกัน แล้วแบ่งตามจำนวนคนในแต่ละบ้าน เรื่องเล่าของตระกูลว่า สมัยราชวงศ์หมิงมีชายหนุ่มคนหนึ่งไม่พอใจจึงแยกตัวออกไป จนพายุไต้ฝุ่นพัดบ้านพัง ตระกูลก็ยังช่วยเหลือ กลายเป็นที่มาของคติ "ร่วมแรงสามัคคี"

ข้ามทะเลสู่ไทยและเวียดนาม

แหล่งของตระกูลบันทึกว่า "蚁氏移居海外的历史也很早，主要侨居泰国和越南" คือคนแซ่เหียย้ายไปต่างประเทศมานานแล้ว ส่วนใหญ่ไปอยู่ไทยและเวียดนาม ผู้ดูแลศาลที่ซีหนานก็เล่าว่าลูกหลานกระจายไปทั่วโลก "以泰国为主" คือส่วนใหญ่อยู่ในไทย

แซ่เหียในประเทศไทย

อี่กวงเหยียน (蚁光炎) ผู้นำชาวจีนที่สละชีพบนถนนเยาวราช

อี่กวงเหยียน (蚁光炎 ค.ศ. 1879–1939) เกิดที่หมู่บ้านหนานพั่นโจว ตำบลตงหลี่ เท่งไฮ้ พ่อแม่และพี่ชายเสียชีวิตตั้งแต่ท่านอายุ 3 ขวบ ปี 1895 ท่านออกจากบ้านไปเวียดนาม แล้วมาสยามเมื่ออายุ 23 ปี

ท่านเริ่มจากบริษัท "六顺公司" แล้วขยายเป็นห้าง 光兴泰 光顺利 และ 光顺泰 ทำธุรกิจ เดินเรือ โรงสีข้าว (火砻) น้ำตาล ยาง ครั่ง และน้ำมัน มีบทบาทร่วมก่อตั้งสมาคมแต้จิ๋วและสมาคมโรงสีข้าว และมีบทบาทในมูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง (报德善堂)

ปี 1936 ท่านได้รับเลือกเป็นประธาน หอการค้าจีนแห่งสยาม (中华总商会) เมื่อญี่ปุ่นบุกจีนในปี 1937 ท่านนำชาวจีนในไทยคว่ำบาตรสินค้าญี่ปุ่น และขายพันธบัตรกู้ชาติ ปี 1938 ส่งช่างเครื่องชาวจีนไปช่วยงานบนถนนพม่า–ยูนนาน และตั้งหนังสือพิมพ์จีนในกรุงเทพฯ

คืนวันที่ 21 พฤศจิกายน 1939 ท่านถูกลอบยิงเสียชีวิตบน ถนนเยาวราช (耀华力路) สื่อจีนยกย่องว่าเป็นผู้นำชาวจีนโพ้นทะเลคนแรกที่สละชีพในสงครามต่อต้านญี่ปุ่น

ตามแหล่งของตระกูล ท่านยังช่วยโรงเรียน 崇实学校 ในกรุงเทพฯ ให้ลูกหลานชาวจีนที่ยากจนได้เรียน และตั้ง โรงเรียนภาคค่ำ 俊才夜校 สอนภาษาไทยให้ผู้ใหญ่ชาวจีน

ที่รำลึกในไทย: อัฐิของท่านอยู่ที่สถานที่ซึ่งแหล่งจีนเรียกว่า "挽蒲" ในจังหวัดปากน้ำหรือสมุทรปราการ (北榄) ริมอ่าวไทย ห่างกรุงเทพฯ ราว 30 กิโลเมตร ชาวจีนในไทยสร้างหอรำลึกหลังคากระเบื้องเคลือบสีเหลือง ผนังสีขาว และจัดพิธีรำลึกทุกวันที่ 21 พฤศจิกายน พิธีครบ 85 ปีเมื่อวันที่ 21 พ.ย. 2024 มีผู้แทนสถานทูตจีน หอการค้าไทย-จีน สมาคมแต้จิ๋ว และมูลนิธิป่อเต็กตึ๊งร่วมงาน ส่วนปี 2005 สมาคมแต้จิ๋วเคยจัดนิทรรศการภาพวาดชีวประวัติของท่าน

ที่รำลึกในจีน: ศาลาที่ระลึก 蚁光炎纪念亭 สร้างปี 1997 ที่เชิงเขาซังผู่ (桑浦山) ซัวเถา และศิลา《蟻光炎先生墓表》ที่ 吴稚晖 แต่งและ 于右任 เขียนในปี 1948 ได้จารึกใหม่ปี 1994 ตั้งไว้ที่พิพิธภัณฑ์ศิลาจารึกซีอาน (西安碑林)

ยังไม่พบชื่อไทยของท่านในเอกสารที่ค้นได้ ถ้าใครทราบชื่อไทย ช่วยบอกกันด้วย

อี่เหม่ยโฮ่ว (蚁美厚)

อี่เหม่ยโฮ่ว (蚁美厚 ค.ศ. 1909–1994) ชาวหมู่บ้านหนานพั่นโจว ชื่อเดิม 美扬 ปี 1922 อี่กวงเหยียนรับเป็นหลานบุญธรรมและเปลี่ยนชื่อให้เป็น 美厚 ท่านมากรุงเทพฯ ปี 1925 เป็นกรรมการหอการค้าจีนในปี 1939 ปี 1945 ตั้งและเป็นประธานสมาคม "暹罗华侨各界建国救乡联合总会" ต่อมากลับจีนในปี 1949 เป็นรองประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองมณฑลกวางตุ้ง (1955–1983) รองประธานสภาผู้แทนประชาชนมณฑลกวางตุ้ง (1979–1993) และรองประธานสหพันธ์ชาวจีนโพ้นทะเลแห่งชาติ

สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย

คนแซ่เหียในไทยมีสมาคมของตระกูล ชื่อ "สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย" ตั้งอยู่ที่เชิงสะพานกรุงเทพ เขตบางคอแหลม มีเพจ Facebook ชื่อ @thaiantfamily ส่วนชื่อภาษาจีนของสมาคมยังไม่พบในเอกสาร และในเว็บบอร์ดพันทิปก็มีคนแซ่เหียตั้งกระทู้ถามประวัติแซ่ของตัวเอง แสดงว่าคนไทยใช้ชื่อ "แซ่เหีย" กันจริง

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเหียในแต้จิ๋วและไทย

ชื่อ	ที่อยู่	แผนที่	โทร
ศาลบรรพชน 蚁氏宗祠	หมู่บ้าน上岱美 ตำบลซีหนาน (溪南镇) เขตเท่งไฮ้ เมืองซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย	77-77/1 เชิงสะพานกรุงเทพ ใกล้สี่แยกถนนตก แขวงบางคอแหลม เขตบางคอแหลม กรุงเทพฯ 10120	Google Maps	ติดต่อผ่านเพจ Facebook ของสมาคม

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ที่อยู่สมาคมในไทยมาจากเว็บรายชื่อสมาคม (ปี 2020) อาจไม่เป็นปัจจุบัน · ยังไม่พบชื่อจีนของสมาคมเหียสัมพันธ์

ปัจจุบันคนแซ่เหียอยู่ที่ไหน

พื้นที่	รายละเอียด
เท่งไฮ้ ตำบลซีหนาน	หมู่บ้าน上岱美 (ศาลบรรพชน 蚁氏宗祠) · 外蚁 · 内厝
เท่งไฮ้ ตำบลตงหลี่	หมู่บ้านหนานพั่นโจว บ้านเกิดอี่กวงเหยียน · โรงเรียน南洲小学 · บ้านเดิมอี่เหม่ยโฮ่ว
ซัวเถา (ตัวเมือง)	ศาลาที่ระลึกอี่กวงเหยียน เชิงเขาซังผู่
ผูเถียน ฝูเจี้ยน	หมู่บ้านซินพัว (新坡) เขตหานเจียง กว่า 800 คน มีศาลตระกูลสร้างใหม่ · ถังโถว ถิ่นต้นทางตามตำนาน
ไต้หวัน ปักกิ่ง	กระจายอยู่เล็กน้อย
ไทย	กลุ่มลูกหลานโพ้นทะเลที่ใหญ่ที่สุด · สมาคมเหียสัมพันธ์ บางคอแหลม · หอรำลึกอี่กวงเหยียน สมุทรปราการ
เวียดนาม	มีครอบครัวจากหนานพั่นโจวไปตั้งรกราก (ตามแหล่งของตระกูล)

บุคคลสำคัญแซ่เหีย

บุคคล	ยุค	บทบาท
อี่ซิงเถียน (蚁兴田)	ไม่ทราบ	บรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว ตั้งรกรากที่ซีหนานและตงหลี่ (ตามแหล่งของตระกูล)
อี่กวงเหยียน (蚁光炎)	ค.ศ. 1879–1939	ชาวตงหลี่ เท่งไฮ้ นักธุรกิจเดินเรือและโรงสีข้าว ประธานหอการค้าจีนแห่งสยาม ผู้นำชาวจีนในไทยต้านญี่ปุ่น ถูกลอบยิงบนถนนเยาวราช 21 พ.ย. 1939
อี่เหม่ยโฮ่ว (蚁美厚)	ค.ศ. 1909–1994	ชาวตงหลี่ หลานบุญธรรมของอี่กวงเหยียน ผู้นำชาวจีนในไทย ภายหลังเป็นรองประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองมณฑลกวางตุ้ง

แซ่เหียเป็นแซ่ที่มีคนน้อยมาก บุคคลที่มีประวัติยืนยันได้จึงมีไม่มาก

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เหียโดยตรง เรื่องที่ใกล้ที่สุดคือชาวเหียเท่งไฮ้หาปลาทะเลเป็นอาชีพมาหลายชั่วคน และธุรกิจหลักของอี่กวงเหยียนในไทยคือโรงสีข้าวและเรือขนข้าว คนแซ่เหียจึงผูกพันกับ "ปลา" และ "ข้าว" ของคนแต้จิ๋วไม่น้อย

คติประจำตระกูล (家训):

群力团结、狂澜可挽 — ร่วมแรงสามัคคี คลื่นยักษ์ก็ต้านได้

คตินี้เป็นชื่อตอนของรายการ《记住乡愁》ปี 2025 และสื่อจีนเรียกว่าเป็นคำสอนของตระกูล เข้ากับภาพของ "มด" ที่ตัวเล็กแต่ช่วยกันทำงานใหญ่ได้ ส่วนศิลาหน้าหลุมศพของอี่กวงเหยียนปิดท้ายว่า "蚁有明德，其后必有达人" (ตระกูลเหียมีคุณธรรม ลูกหลานย่อมมีผู้ยิ่งใหญ่)

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบ แหล่งของตระกูลระบุว่าพงศาวลีที่ผูเถียนถูกเผาในสมัยปฏิวัติวัฒนธรรม

การไหว้บรรพชน: ผู้ดูแลศาลที่ซีหนานเล่ากับเว็บข่าว 腾讯 (2021) ว่า ก่อนโควิดไหว้บรรพชนปีละ 3 ครั้ง และมีพิธีใหญ่ทุก 3 ปี สมาคมตระกูลจากต่างประเทศ ส่วนใหญ่จากไทย กลับไปไหว้บ่อย ส่วนรายการ CCTV ถ่ายพิธีไหว้บรรพชนช่วง เทศกาลต้าเสวี่ย (大雪 ราววันที่ 7 ธันวาคม) ที่ศาลใหญ่ของตระกูล (蚁氏大宗祠) ในเท่งไฮ้ ลูกหลานแต่งกายเต็มยศ และเริ่มพิธีด้วยขบวนแห่

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เหีย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียนว่า 蚁 ตัวเต็มเขียนว่า 蟻 แปลว่า "มด" ข้างซ้ายเป็นรูปแมลง (虫)

แซ่เหีย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เหีย" (hia6) เป็นชื่อที่สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย ใช้จริง บางคนถอดเสียงว่า "เฮี่ย" ส่วนฮกเกี้ยนอ่านว่า "เฮีย"

แซ่เหีย จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "อี่" (Yǐ เสียงที่ 3) แซ่เหียและแซ่อี่ (蚁) จึงเป็นแซ่เดียวกัน

แซ่เหีย มาจากไหน?

เป็นแซ่แต้จิ๋วเท่งไฮ้แทบทั้งหมด ตามแหล่งของตระกูล บรรพชนอี่ซิงเถียนหนีศึกจากผูเถียน ฝูเจี้ยน มาตั้งรกรากที่ตำบลซีหนานและตงหลี่ เท่งไฮ้ ส่วนที่มาของชื่อแซ่มีหลายตำนาน เช่นเปลี่ยนมาจากแซ่ 李 และตำนานมดช่วยชีวิต

แซ่เหีย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Hia หรือ Hiah (ใกล้เสียงแต้จิ๋ว), Yi (จีนกลาง) และ Ngai (กวางตุ้ง)

แซ่เหีย (蚁) กับแซ่อี่ (于) ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ แซ่ 蚁 จีนกลางอ่าน "อี่" แต่แต้จิ๋วอ่าน "เหีย" ส่วนแซ่ 于 แต้จิ๋วอ่าน "อี่" และจีนกลางอ่าน "อวี๋" ถ้าเห็นคำว่า "แซ่อี่" จึงต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่อี่ แซ่อวี๋ (于) — คนละแซ่ที่ชื่อไทย "อี่" ซ้ำกัน
• แซ่ลี้ แซ่หลี่ (李) — แซ่ในตำนานที่มาของแซ่เหีย

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่เหียไหม? อากงอาม่ามาจากซีหนาน ตงหลี่ หรือหมู่บ้านไหนในเท่งไฮ้? ที่บ้านเคยไปงานรำลึกอี่กวงเหยียนในวันที่ 21 พฤศจิกายน หรือรู้จักสมาคมเหียสัมพันธ์บ้างหรือเปล่า? แซ่นี้มีคนน้อยมาก ทุกเรื่องเล่าจึงมีค่า ช่วยกันแชร์ให้ประวัติ "ครอบครัวมด" ในเมืองไทยครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蚁姓 (อ้าง《潮汕百家姓》2005 และ《古今姓氏书辨证》)
• 族谱网 — 蚁姓 (แหล่งของตระกูล)
• 腾讯网 — 我姓蚁，蚂蚁的蚁！ (2021)
• 央视网 — 《记住乡愁》门楣之上 澄海蚁氏——群力团结 狂澜可挽 (2025)
• 搜狐 — 澄海蚁氏家族的故事将登上央视《记住乡愁》(2025)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蟻光炎
• 中华全国归国华侨联合会 — 蚁光炎——抗日救国 无惧捐躯 (2021)
• 中新社/新浪 — 曼谷随笔：北榄凭吊爱国侨领、抗日英烈蚁光炎 (2004)
• สถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย — พิธีรำลึกครบ 85 ปี อี่กวงเหยียน (2024)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蚁美厚
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 澄海区 (การตั้งอำเภอเท่งไฮ้ ปี 1563)
• สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
• Facebook — สมาคมเหียสัมพันธ์ ประเทศไทย

หมายเหตุ: แซ่ 蚁 ไม่อยู่ในรายชื่อ 400 แซ่ของฐานข้อมูลฝูซี และทางการจีนประกาศสถิติเพียง 100 แซ่แรก จึงไม่มีตัวเลขประชากรหรืออันดับทางการ ตัวเลขในบทความมาจากหนังสือ《潮汕百家姓》(2005) ข่าวท้องถิ่น และแหล่งของตระกูล ส่วนตำนานที่มาของแซ่และเรื่องบรรพชนอี่ซิงเถียนมาจากเรื่องเล่าของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน