↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
แซ่จีนหายาก · Mi Surname

แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหมี่ จากฉางอานสู่จีนใต้

แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米) มาจากไหน? ชาวแคว้นหมี่แห่งเส้นทางสายไหม แซ่เก่าแก่ของชาวหุย นักอักษรศิลป์หมี่ฝู และลูกหลานที่ชิงหย่วน กวางตุ้ง

โดย · · อ่าน ~12 นาที
ภาพปกอักษร 米 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหมี่ จากฉางอานสู่จีนใต้
ภาพปกอักษร 米 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหมี่ จากฉางอานสู่จีนใต้ (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่บี๊ เขียนด้วยอักษรจีน 米 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) อักษรเดียวกับคำว่า "ข้าวสาร" จีนกลางอ่านว่า "หมี่" (Mǐ) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "บี๊" (bhi2) แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~215 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.9 แสนคน

ข้อควรรู้ก่อนอ่าน: แซ่หมี่ (米) ไม่เกี่ยวกับ "หมี่" ที่เป็นเส้น ในภาษาไทย คำว่าเส้นหมี่มาจากคำฮกเกี้ยน 麵 คนละอักษรกัน บทความนี้จึงเขียนอักษร 米 กำกับเสมอ

คำตอบสั้น ๆ

แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米) สายที่มีหลักฐานชัดที่สุดมาจากชาวแคว้นหมี่ หนึ่งในเก้าแคว้นของชาวซอกเดียในเอเชียกลาง ซึ่งเข้าสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ถังปี 658 ถิ่นตระกูลคือจิงจ้าว (ฉางอาน) เป็นแซ่เก่าแก่ของชาวหุยด้วย ปัจจุบันมีราว 4.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในเหอเป่ย ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย

ประเด็นสำคัญ

  • จีนกลางอ่านหมี่ (Mǐ) แต้จิ๋วอ่านบี๊ (bhi2) ไม่เกี่ยวกับเส้นหมี่ซึ่งมาจากคำฮกเกี้ยน 麵
  • จารึกหลุมศพหมี่จี้เฟิน (米继芬 ค.ศ. 805) ที่ซีอาน ขึ้นต้นว่าบรรพชนเป็นชาวแคว้นหมี่แห่งแดนตะวันตก
  • ต้นแซ่มีสี่สาย คือชาวแคว้นหมี่ ชาวหุย ชาวซี และตำนาน 芈 เปลี่ยนเป็น 米 ตามคำเล่าของหมี่ฝู
  • หมี่ฝู (米芾) หนึ่งในสี่ปรมาจารย์อักษรศิลป์ซ่ง ตระกูลตั้งรกรากที่เจิ้นเจียง เจียงซู
  • บันทึกอำเภอชิงหย่วนระบุว่าคนแซ่ 米 ที่หมู่บ้าน湴塘 เป็นลูกหลานหมี่ฝู

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่บี๊ แซ่หมี่ (米)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 米 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายทั่วไปคือ "ข้าวสาร" และ "เมตร"
จีนกลาง Mǐ (เสียง 3) · หมี่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) — พ้องคำไทย "หมี่" (เส้น) ซึ่งมาจาก 麵
แต้จิ๋ว bhi2 · บี๊ — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน Bí
กวางตุ้ง mai5 · ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Mai
ภาษาอังกฤษ Mi, Mai · เวียดนาม Mễ
อันดับในจีน อันดับประมาณ ~215 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 109 ใน《百家姓》
ประชากร ราว 4.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 4.2–5.6 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด เหอเป่ย (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) · หูหนานก็มีมาก
郡望 (ถิ่นตระกูล) 京兆 จิงจ้าว (นครฉางอาน หรือซีอานในปัจจุบัน) · 陇西 หล่งซี
堂号 (ชื่อหอ) 京兆堂 · 陇西堂 · 鹿门堂 · 宝晋堂
ระวังสับสน 芈 (Mǐ) แซ่ราชสกุลแคว้นฉู่ ออกเสียงเหมือนกันแต่คนละอักษร · คำไทย "หมี่" (เส้น) = 麵 ไม่ใช่ 米
ภาพเหมือนหมี่ฝู 米芾 นักอักษรศิลป์สมัยซ่ง บุคคลสำคัญแซ่บี๊ แซ่หมี่ (米)
ภาพเหมือนของ หมี่ฝู (米芾 ค.ศ. 1051–1107) นักอักษรศิลป์และจิตรกรสมัยซ่งเหนือ นั่งบนตั่งไม้ไผ่ สวมหมวกทรงสูงสีดำ เสื้อคลุมยาวสีเขียวทับชุดขาว ไว้หนวดเคราบาง มือถือพัด ข้างตัวมีหนังสือ แท่นหมึก และที่ใส่พู่กัน ด้านหลังเป็นหินประหลาดและดอกบัว ภาพไม่มีตัวอักษร ระบุตัวบุคคลตามคำอธิบายไฟล์ · ภาพ: ไม่ทราบผู้วาด / Wikimedia Commons, Public domain

แซ่บี๊ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่บี๊เขียนว่า 米 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า เพราะอักษรนี้ไม่มีรูปย่อ ความหมายทั่วไปคือ "ข้าวสาร" แต่ในฐานะแซ่ สายที่มีหลักฐานชัดที่สุดมาจากชื่อ แคว้นหมี่ (米国) ในเอเชียกลาง (ดูหัวข้อถัดไป)

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

  • หมี่ มาจากภาษาจีนกลาง (Mǐ เสียงที่ 3) ตรงกับการสะกด "Mi"
  • บี๊ คือเสียงแต้จิ๋ว bhi2 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วระบุว่าเสียงนี้ใช้กับแซ่
  • Bí คือเสียงฮกเกี้ยน
  • mai5 คือเสียงกวางตุ้ง ฮ่องกงจึงสะกดว่า Mai

ข้อควรระวัง:

  • 米 กับคำไทย "หมี่" คำว่า เส้นหมี่ หมี่กรอบ ในภาษาไทยมาจากคำฮกเกี้ยน 麵 (mī) แปลว่าเส้น ไม่เกี่ยวกับแซ่ 米 ที่แปลว่าข้าวสาร เวลาค้นหาจึงควรพิมพ์ "แซ่หมี่ 米" หรือ "แซ่บี๊"
  • 米 กับ 芈 แซ่ 芈 (Mǐ) เป็นแซ่ราชสกุลของแคว้นฉู่โบราณ ออกเสียงจีนกลางเหมือนกันแต่เป็นคนละอักษร ปัจจุบันแทบไม่มีคนใช้แซ่ 芈 แล้ว

แซ่บี๊ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลหมี่ (米)

แซ่ 米 มีสองต้นธารใหญ่ คือชาวแคว้นหมี่แห่งเส้นทางสายไหม และตำนานจากแคว้นฉู่

สายที่ 1 — ชาวแคว้นหมี่ (米国) แห่งเส้นทางสายไหม: แคว้นหมี่เป็นหนึ่งใน "昭武九姓" หรือเก้าแคว้นของชาวซอกเดีย (粟特) ในเอเชียกลาง ใกล้เมืองซามาร์คันด์ พงศาวดาร《新唐書》บันทึกว่าเมืองหลวงของแคว้นหมี่ปัจจุบันคือ ปันจิเคนต์ ในทาจิกิสถาน และแคว้นนี้เข้าสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ถังในปี 658 ชาวแคว้นหมี่ที่มาเป็นทูต ทหาร พ่อค้า และนักดนตรีในจีน ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่

สายนี้มีหลักฐานโบราณคดีชัดเจน คือ จารึกหลุมศพของหมี่จี้เฟิน (米继芬墓志 ค.ศ. 805) ที่ขุดพบในซีอานปี 1955 ขึ้นต้นว่า "其先西域米國人也" แปลว่า "บรรพชนเป็นชาวแคว้นหมี่แห่งแดนตะวันตก"

สายที่ 2 — ชาวหุย (回族): แซ่ 米 เป็น หนึ่งในแซ่เก่าแก่ของชาวหุย ชนชาติมุสลิมที่ใช้ภาษาจีนเป็นภาษาแม่ และเป็นหนึ่งใน 56 ชนชาติที่จีนรับรอง พงศาวลีตระกูลหมี่แห่งเฉิงหนาน เมืองเจิ้นเจียง (ปี 1903) เขียนไว้ว่า "米氏为回族" และแหล่งของตระกูลเล่าว่าแม่ทัพชาวหุยชื่อ 米开庵 จากต้าถง ไปรับราชการที่เส้าอู่ ฝูเจี้ยน ในปี 1374 เป็นบรรพชนของชาวหุยแซ่หมี่ (米) ในฝูเจี้ยน

สายที่ 3 — ตำนาน "芈 เปลี่ยนเป็น 米": หมี่ฝู (米芾) นักอักษรศิลป์สมัยซ่ง เล่าว่าแซ่ของตนมาจากราชสกุล 芈 ของแคว้นฉู่ ที่เปลี่ยนมาใช้อักษร 米 ซึ่งเสียงเหมือนกัน เรื่องนี้เป็นตำนานที่มาจากคำเล่าของหมี่ฝูเอง

สายที่ 4 — ชาวซี (奚族): พงศาวดาร《宋史》บันทึกว่าแม่ทัพต้นซ่ง หมี่ซิ่น (米信) เป็นชาวซี ชนเผ่าทางเหนือ และท่านเป็นบรรพชนรุ่นที่ห้าของหมี่ฝู

สาย บรรพชน / เหตุการณ์ ยุค ตำนานหรือประวัติศาสตร์
แคว้นหมี่ (米国) ชาวซอกเดียจากเอเชียกลาง ราชวงศ์เหนือ–ใต้ ถึงถัง มีเอกสาร (《新唐書》) และจารึกหลุมศพ
ชาวหุย ลูกหลานที่นับถืออิสลาม · สาย 米开庵 ถัง–หมิง มีพงศาวลี (เจิ้นเจียง 1903) และแหล่งของตระกูล
ชาวซี แม่ทัพหมี่ซิ่น (米信) ห้าราชวงศ์–ซ่ง มีเอกสาร (《宋史》)
芈 → 米 ราชสกุลแคว้นฉู่ ชุนชิว–ฉิน ตำนาน (คำเล่าของหมี่ฝู)

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลหลักของแซ่บี๊คือ จิงจ้าว (京兆) หรือนครฉางอาน (ซีอาน) ซึ่งตรงกับหลักฐาน เพราะจารึกหลุมศพของหมี่จี้เฟินก็เรียกท่านว่า "京兆米府君" แสดงว่าครอบครัวชาวแคว้นหมี่ในฉางอานใช้จิงจ้าวเป็นถิ่นอ้างอิงตั้งแต่สมัยถังแล้ว

ชื่อ ประเภท ที่มา
京兆 จิงจ้าว / 京兆堂 郡望 + หอหลัก นครฉางอาน (ซีอาน ส่านซี)
陇西 หล่งซี / 陇西堂 郡望 + หอ หลินเถา กานซู่
鹿门堂 หอ จากฉายาของหมี่ฝู "鹿门居士" (ภูเขาลู่เหมินที่เซียงหยาง)
宝晋堂 หอ จากห้องเก็บงานศิลป์ "宝晋斋" ของหมี่ฝู ที่ตั้งชื่อเพราะได้ลายมือนักอักษรราชวงศ์จิ้นมาเก็บไว้
海岳斋 หอ จากฉายาของหมี่ฝู "海岳外史"

เส้นทางลงใต้: จากฉางอานสู่เจิ้นเจียงและกวางตุ้ง

ภาพรวมตามยุค

สมัยถัง ชาวแคว้นหมี่อยู่ในฉางอานเป็นจำนวนมาก บิดาของหมี่จี้เฟินมาเป็นแม่ทัพในราชสำนักถัง ส่วนหมี่จี้เฟินรับราชการในกองทหารรักษาพระองค์จนเสียชีวิตในฉางอานอายุ 92 ปี จารึกยังบอกว่าบุตรคนเล็กของท่านเป็น นักบวชคริสต์นิกายเนสโตเรียน (景教) ที่วัดต้าฉิน แสดงให้เห็นว่าเส้นทางสายไหมนำทั้งคนและศาสนาหลากหลายเข้ามาในจีน

เว็บไซต์ของตระกูลประมาณว่าสมัยซ่งมีคนแซ่หมี่ (米) ราว 6.5 หมื่นคน ส่วนใหญ่อยู่ส่านซี เหอเป่ย และหูเป่ย สมัยหมิงราว 3.3 หมื่นคน โดยส่านซียังเป็นศูนย์กลาง

ตระกูลหมี่ฝู: ไท่หยวน → เซียงหยาง → เจิ้นเจียง

ตระกูลของหมี่ฝูย้ายจากไท่หยวน มาเซียงหยาง (หูเป่ย) แล้วตั้งรกรากที่ เจิ้นเจียง (镇江) มณฑลเจียงซู ปัจจุบันเจิ้นเจียงมี สวนอักษรศิลป์หมี่ฝู และสุสานของท่านที่เชิงเขาหวงเห้อซาน ใกล้วัดเห้อหลิน ซึ่งรัฐบาลเมืองบูรณะในปี 1984

ซุ้มประตูหินหน้าสวนอักษรศิลป์หมี่ฝู เมืองเจิ้นเจียง ระลึกถึงหมี่ฝู 米芾 แซ่บี๊ แซ่หมี่
ซุ้มประตูหินสีขาวสามช่องหน้า สวนอักษรศิลป์หมี่ฝู (镇江米芾书法公园) เมืองเจิ้นเจียง เจียงซู ป้ายบนซุ้มเขียน "天開海嶽" ซึ่งพาดถึงฉายา "海岳外史" ของหมี่ฝู ด้านหลังเป็นภูเขาและป่าสน ด้านหน้ามีแปลงดอกไม้อวยพรตรุษจีน ถ่ายช่วงตรุษจีนปี 2026 ชื่อสวนระบุตามคำอธิบายไฟล์ · ภาพ: Cjsy2026 / Wikimedia Commons, CC0

กวางตุ้ง: ลูกหลานหมี่ฝูที่ชิงหย่วน

แซ่ 米 ผูกกับกวางตุ้งสองเรื่อง

  1. หมี่ฝูเริ่มรับราชการในกวางตุ้ง — 《宋史》บันทึกว่าตำแหน่งแรกของท่านคือ "浛光尉" เจ้าหน้าที่ปราบปรามที่อำเภอหานกวง ในเขตเหลียนโจว ซึ่งอยู่ทางเหนือของกวางตุ้ง
  2. ตระกูลหมี่ (米) แห่งหมู่บ้าน湴塘 เมืองชิงหย่วน — บันทึกประจำอำเภอ《清远县志》ฉบับสมัยสาธารณรัฐระบุว่าคนแซ่หมี่ที่หมู่บ้าน 湴塘 ตำบลซานเคิง (三坑) เขตชิงซิน เมืองชิงหย่วน (清远) "乃芾裔也" คือเป็นลูกหลานหมี่ฝู โดยลูกหลานรุ่นที่ 10 ย้ายมาจากเซียงหยางในสมัยหยวน ลูกหลานยังเก็บพงศาวลีเขียนมือสมัยกวางซฺวี่ และดูแลสุสานที่จารึกชื่อ "米元章" (ชื่อรองของหมี่ฝู) บนภูเขาฉินหวง ตามคำบอกเล่าของตระกูล พวกเขาไหว้ที่สุสานนี้ ปีละสองครั้ง ในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง

แต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่บี๊ในแต้จิ๋ว (เตี่ยจิว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ค้นแผนที่จีนด้วยคำว่า 米氏 米氏宗祠 และ 米厝 ไม่พบเลยแม้แต่แห่งเดียว มีแต่ร้านค้าที่บังเอิญมีอักษร 米 ในชื่อ

แซ่บี๊ (หมี่ 米) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่บี๊ในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และไม่อยู่ในสมาคมรวมหลายแซ่ที่รู้จัก ค้นด้วยคำว่า "บี๊" "หมี่" และอักษร 米 ก็ไม่พบ ไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 米 อากงอาม่ามาจากไหน? มาจากกวางตุ้ง ฝูเจี้ยน หรือมณฑลทางเหนือ? ที่บ้านมีเรื่องเล่าว่าบรรพชนเป็นชาวหุย (มุสลิมจีน) บ้างไหม? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 米 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่บี๊อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เหอเป่ย มีคนแซ่ 米 มากที่สุด แซ่นี้จึงเป็นแซ่ "ทางเหนือ" เป็นหลัก

พื้นที่ ความสำคัญ
เหอเป่ย (河北) มากที่สุดตามฝูซี 2013
หูหนาน (湖南) มีมาก · สายเฉินซี ซินฮว่า ซฺวี่ผู่
ฉงชิ่ง เหอหนาน กานซู่ ซานซี เสฉวน ซานตง มณฑลที่มีมากรองลงมา
หนิงเซี่ย (宁夏) หมู่บ้านแซ่หมี่ (米) ในซีจี๋ หลงเต๋อ เหยียนฉือ เขตที่มีชาวหุยมาก
ส่านซีเหนือ ถิ่นศูนย์กลางสมัยซ่ง–หมิง
เจียงซู (江苏) เจิ้นเจียง ตระกูลหมี่ฝู และชาวหุยตระกูลหมี่แห่งเฉิงหนาน
ฝูเจี้ยน (福建) เส้าอู่ ชาวหุยสาย 米开庵
กวางตุ้ง (广东) หมู่บ้าน湴塘 ชิงหย่วน ลูกหลานหมี่ฝูตามพงศาวลี

บุคคลสำคัญแซ่หมี่ (米)

บุคคล ยุค บทบาท
หมี่จี้เฟิน (米继芬) ราว ค.ศ. 714–805 ทหารรักษาพระองค์ในฉางอาน ลูกหลานเจ้าแคว้นหมี่ จารึกหลุมศพของท่านอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ป่าศิลาจารึกซีอาน
米嘉荣 ถัง นักร้องนักดนตรีชาวแคว้นหมี่ ที่กวีหลิวอวี่ซี (刘禹锡) เขียนกลอนชม
หมี่ซิ่น (米信) ค.ศ. 928–994 แม่ทัพต้นราชวงศ์ซ่ง ชาวซี บรรพชนรุ่นที่ห้าของหมี่ฝู
หมี่ฝู (米芾) ค.ศ. 1051–1107 หนึ่งใน "สี่ปรมาจารย์อักษรศิลป์แห่งราชวงศ์ซ่ง" (宋四家) คู่กับซูซื่อ หวงถิงเจียน และไช่เซียง จิตรกรภูเขาเมฆหมอก ได้ฉายา "米颠" (หมี่บ้า) เพราะเคยกราบหินประหลาดและเรียกว่า "พี่"
หมี่โหย่วเหริน (米友仁) ค.ศ. 1074–1153 บุตรคนโตของหมี่ฝู ฉายา "小米" จิตรกรผู้วาดภาพ《潇湘奇观图》
米开庵 หยวน–หมิง แม่ทัพชาวหุยจากต้าถง บรรพชนชาวหุยแซ่หมี่ในฝูเจี้ยน (ตามแหล่งของตระกูล)
หมี่ว่านจง (米萬鍾) ปลายหมิง ขุนนางและนักอักษรศิลป์ ได้สมญา "南董北米" (ใต้มีต่งฉีชาง เหนือมีหมี่ว่านจง)
米汉雯 ชิง หลานของหมี่ว่านจง นักอักษรศิลป์และจิตรกร
ภาพแขวนหมี่ฝูกราบหิน 米芾拜石圖 เรื่องเล่าของหมี่ฝู บุคคลสำคัญแซ่บี๊ แซ่หมี่ (米)
ภาพแขวน "米芾拜石圖" (หมี่ฝูกราบหิน) ชายสวมชุดขุนนางสีแดงอมส้ม หมวกดำมีปีก ก้มกราบอยู่บนเสื่อสีเทา หน้าหินประหลาดสีฟ้าที่มีรูทะลุหลายรู ตามเรื่องเล่าใน《宋史》ที่หมี่ฝูเรียกหินว่า "พี่" ด้านขวาลงชื่อผู้วาด "俞明" พร้อมตราประทับ ติดกรอบผ้าไหมสีทอง วาดต้นศตวรรษที่ 20 ต้นฉบับอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ Metropolitan Museum of Art · ภาพ: หยูหมิง (俞明) / Wikimedia Commons, CC0
ลายมือหมี่ฝู 米芾 ในสมุดบทกวี 多景樓詩冊 นักอักษรศิลป์แซ่บี๊ แซ่หมี่
หน้าหนึ่งของสมุดลายมือ 《多景樓詩冊》 ของหมี่ฝู ด้านขวาเป็นลายมือหวัดตัวใหญ่หนักแน่นของหมี่ฝู ด้านซ้ายเป็นบันทึกท้ายเล่มตัวเล็กของผู้อื่น อ่านได้ว่า "昨日元度座上見襄陽米元章所題多景樓詩…" ซึ่งเอ่ยชื่อ "米元章" (ชื่อรองของหมี่ฝู) รอบ ๆ มีตราประทับสีแดงของนักสะสมหลายยุค · ภาพ: หมี่ฝู (米芾) / Wikimedia Commons, Public domain

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่บี๊โดยตรง แม้อักษร 米 จะแปลว่า "ข้าวสาร" และอยู่ในชื่ออาหารอย่าง 米粉 (ฮกเกี้ยนอ่านว่า bí-hún ภาษาเพื่อนบ้านยืมไปเป็น bihun หรือ bee hoon) แต่เป็นคำทั่วไป ไม่เกี่ยวกับตระกูล และอย่าลืมว่า "หมี่" ในเส้นหมี่ หมี่กรอบ ของไทยมาจาก 麵 ไม่ใช่ 米

คำสอนประจำตระกูล: ยังไม่พบตัวบท "家训" ของแซ่ 米 ที่เผยแพร่ แต่เรื่องเล่าของตระกูลหมี่ฝูสะท้อนความรักศิลปะและความรู้อย่างชัดเจน จนชื่อหอบรรพชนอย่าง "宝晋堂" ก็ตั้งตามห้องเก็บงานศิลป์ของท่าน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ตัวอย่างจากพงศาวลีชาวหุยตระกูลหมี่แห่งเฉิงหนาน เจิ้นเจียง (ปี 1903)

国朝文顺俊,长祖保安昌,天开宽厚德,光耀兆其祥

ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่แต่ละสาขาใช้ชุดต่างกัน ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

การไหว้บรรพชน: ปี 1107 หมี่ฝูเสียชีวิต บุตรชายหมี่โหย่วเหรินนำศพกลับมาฝังที่เจิ้นเจียง และสร้างเรือนหน้าวัดเห้อหลิน ตั้งป้ายวิญญาณและรูปเคารพของบิดา ส่วนตระกูลหมี่ (米) แห่งชิงหย่วนไหว้สุสาน "米元章" ปีละสองครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่บี๊ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 米 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน แปลว่า "ข้าวสาร" แต่ในฐานะแซ่ สายที่มีหลักฐานชัดที่สุดมาจากชื่อแคว้นหมี่ในเอเชียกลาง

แซ่บี๊ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "บี๊" (bhi2) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย

แซ่บี๊ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "หมี่" (Mǐ เสียงที่ 3) แซ่บี๊กับแซ่หมี่จึงเป็นแซ่ 米 เดียวกัน

แซ่บี๊ มาจากไหน?

สายหลักมาจากชาวแคว้นหมี่ (米国) ชาวซอกเดียในเอเชียกลางที่เข้ามาอยู่ในจีนสมัยถัง ถิ่นตระกูลคือจิงจ้าว (ฉางอาน) แซ่นี้ยังเป็นแซ่เก่าแก่ของชาวหุย ปัจจุบันมีมากที่สุดในเหอเป่ย ส่วนทางใต้มีลูกหลานหมี่ฝูที่ชิงหย่วน กวางตุ้ง

แซ่บี๊ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Mi (จีนกลาง) และ Mai (กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า)

แซ่หมี่ (米) เกี่ยวกับเส้นหมี่หรือไม่?

ไม่เกี่ยว คำว่า "หมี่" ที่เป็นเส้นในภาษาไทยมาจากคำฮกเกี้ยน 麵 (mī) แปลว่าเส้น ส่วนแซ่ 米 แปลว่าข้าวสาร แต้จิ๋วอ่านว่า "บี๊" เสียงจีนกลางพ้องกันเท่านั้น

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 米 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากกวางตุ้ง ฝูเจี้ยน หรือทางเหนือของจีน? ที่บ้านมีป้ายหอ "京兆堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่บี๊ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนตัวเลขคนแซ่นี้ในสมัยซ่ง–หมิงและข้อมูลสายชิงหย่วน หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล

แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่อันดับประมาณ ~215 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติแซ่จีนหายากทีละแซ่ ต่อจาก 168 แซ่ยอดนิยม เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทุกแซ่หายากได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดค้นคว้าและเขียนโดย MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้

ดูตาราง 99 แซ่หายาก →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) เป็นผู้เลือกหัวข้อและเรียบเรียงบทความนี้ โดยใช้ผู้ช่วย AI ช่วยค้นแหล่งข้อมูลและร่างข้อความตามวิธีที่ระบุในนโยบายบรรณาธิการ เป็นส่วนหนึ่งของชุดแซ่จีนหายากที่ต่อจากชุด 168 แซ่ เขาเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่บี๊นี้ค้นคว้าจากหนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ ประกาศของทางการจีน และแหล่งที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่บี๊ใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดแซ่จีนหายาก