แซ่ลี่ (利) มาจากไหน? ประวัติตระกูลลี่ จากเหอหนานสู่จีนใต้

แซ่ลี่ เขียนด้วยอักษรจีน 利 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "คม" หรือ "ผลประโยชน์" จีนกลางอ่านว่า "ลี่" (Lì) และสำเนียงแต้จิ๋วก็อ่านว่า "ลี่" (li6) เหมือนกัน ต้องระวังมาก เพราะเสียงนี้ใกล้กับแซ่ใหญ่ 李 (ลี้ / หลี่) และในฮ่องกงทั้งสองแซ่สะกดภาษาอังกฤษว่า Lee เหมือนกัน แซ่ 利 อยู่ราว อันดับประมาณ ~374 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 1.1 แสนคน ส่วนใหญ่อยู่ในกวางตุ้ง

ประเด็นสำคัญ

• 利 อ่านลี่ทั้งจีนกลาง (Lì) และแต้จิ๋ว (li6) กวางตุ้งอ่านเหล่ย ฮ่องกงสะกด Lee
• ชื่อ Lee ในฮ่องกงใช้กับทั้ง 利 และ 李 จึงต้องดูอักษรจีนก่อนเสมอ
• ถิ่นตระกูลคือเหอหนานจวิ้น (ลั่วหยาง) ชื่อหอหลักคือ 河南堂
• ลี่ชาง (利苍) ไต้โหวรุ่นแรก เจ้าของสุสานหม่าหวังตุยหมายเลข 2 คือคนแซ่ลี่สมัยฮั่นที่มีชื่อที่สุด
• ตระกูลลี่ซีเซิ่นแห่ง Lee Gardens ฮ่องกงมาจากไคผิง ส่วนแต้จิ๋วและไทยไม่พบสายหรือสมาคม

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่ลี่ (利)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	利 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "คม · ผลประโยชน์ · เป็นผลดี"
จีนกลาง	Lì (เสียง 4) · ลี่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	li6 · ลี่ — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · เสียงภาษาพูด lai7 "ไล่" (แปลว่าคม / ดอกเบี้ย) ไม่ใช้กับแซ่
กวางตุ้ง	lei6 (ถอดเสียงไทยราว "เหล่ย / เล่ย") · ฮ่องกงสะกด Lee หรือ Lei
ฮกเกี้ยน	lī (หลี)
ภาษาอังกฤษ	Lee, Li, Lei, Ley · เวียดนาม Lợi · เกาหลี 이
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~374 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 364 ใน《百家姓》
ประชากร	ราว 1.1 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 9.4 หมื่น–1.27 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) · รองลงมาคือกว่างซี
郡望 (ถิ่นตระกูล)	河南郡 เหอหนานจวิ้น (ลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน)
堂号 (ชื่อหอ)	河南堂
ระวังสับสน	李 (แต้จิ๋ว ลี้ · จีนกลาง หลี่ · ฮ่องกง Lee) · 黎 (จีนกลาง หลี · แต้จิ๋ว โล้ย) · ชื่อจีนของ มัตเตโอ ริชชี (利玛窦) เป็นการถอดเสียง ไม่ใช่สายตระกูล

แซ่ลี่ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่ลี่เขียนว่า 利 อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ ข้างซ้ายเป็น 禾 (ต้นข้าว) ข้างขวาเป็น 刂 (มีด) ความหมายทั่วไปคือ "คม" และ "ผลประโยชน์" จึงพบในคำทั่วไปมากมาย เช่น 便利店 (ร้านสะดวกซื้อ) หรือ 意大利 (อิตาลี) ซึ่งไม่เกี่ยวกับแซ่

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• ลี่ ภาษาจีนกลาง (Lì เสียงที่ 4)
• ลี่ สำเนียงแต้จิ๋ว li6 ซึ่งบังเอิญเขียนเป็นภาษาไทยเหมือนจีนกลาง (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) อักษร 利 ในแต้จิ๋วมีสองเสียง คือ li6 ซึ่งเป็นเสียงอ่านหนังสือ ใช้กับชื่อเฉพาะและแซ่ กับ lai7 "ไล่" ซึ่งเป็นภาษาพูด แปลว่า "คม" หรือ "ดอกเบี้ย" ไม่ใช้เรียกแซ่
• เหล่ย / เล่ย เสียงกวางตุ้ง lei6 ฮ่องกงจึงสะกดว่า Lee หรือ Lei
• หลี เสียงฮกเกี้ยน lī

คนแซ่ 利 ส่วนใหญ่เป็นคน กวางตุ้ง (广府) และมีชาวแคะอยู่บ้าง ไม่ใช่คนแต้จิ๋ว ชื่อ "ลี่" จึงเป็นการถอดเสียงให้คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วอ่านตามได้

ข้อควรระวัง:

• 利 กับ 李 แซ่ 李 แต้จิ๋วอ่านว่า "ลี้" จีนกลางอ่านว่า "หลี่" ต่างจาก "ลี่" ของ 利 แค่วรรณยุกต์ และในฮ่องกงทั้ง 李 และ 利 สะกดอังกฤษว่า Lee เหมือนกัน ถ้าเห็นชื่อ "Lee" จากฮ่องกง จึงต้องดูอักษรจีนก่อนเสมอ ชื่อ "แซ่ลี่" ที่พบในเอกสารภาษาไทยหลายแห่งก็ไม่ได้ระบุอักษรจีนไว้
• 利 กับ 黎 แซ่ 黎 จีนกลางอ่านว่า "หลี" แต้จิ๋วอ่านว่า "โล้ย" เป็นแซ่ที่ใหญ่กว่ามาก (มีมากกว่า 2 ล้านคน) ชื่อจักรพรรดิเวียดนาม 黎利 (Lê Lợi) ก็มีแซ่ 黎 ส่วน 利 เป็นชื่อตัว
• 利玛窦 (มัตเตโอ ริชชี) ชื่อนี้ไม่ใช่คนแซ่ลี่ — ดูหัวข้อ "บุคคลสำคัญ" ด้านล่าง

แซ่ลี่ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลลี่

ตำราแซ่จีนเล่าที่มาของแซ่ 利 ไว้หลายสาย

สายที่ 1 — ลูกหลานเหลาจื่อ (ตำนาน): ตำรา《路史》สมัยซ่งเขียนว่า "老子之后，有利氏，老子祖名利贞，后为氏" คือ บรรพชนของ เหลาจื่อ (老子) ชื่อ 利贞 ลูกหลานบางสายจึงใช้ 利 เป็นแซ่ แหล่งของตระกูลจึงพูดกันว่า "李 กับ 利 ต้นเดียวกัน" แต่ตำรานี้รวมทั้งประวัติและตำนาน เรื่องนี้จึงถือเป็นตำนาน

สายที่ 2 — เจ้าชายรัฐฉู่: ตำราแซ่《元和姓纂》(ค.ศ. 812) เขียนว่า "楚公子食采于利，因以为氏" คือ เจ้าชายรัฐฉู่ได้รับเมือง 利 เป็นที่กินส่วย (บริเวณเมืองกว่างหยวน เสฉวนในปัจจุบัน) ลูกหลานนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่

สายที่ 3 — ขุนนางรัฐจิ้น: ขุนนางรัฐจิ้นได้กินส่วยที่เมืองชื่อ 利 อีกแห่ง ลูกหลานใช้แซ่ 利孙 แล้วตัดเหลือ 利

สายที่ 4 — ชาวเซียนเปย: สมัยเว่ยเหนือ (ค.ศ. 386–535) ราชสำนักให้ชนเผ่าเปลี่ยนชื่อสกุลเป็นแบบจีน เผ่า 叱利 และเผ่าอื่นที่มีอักษร 利 ในชื่อ จึงเปลี่ยนมาใช้แซ่ 利

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ลูกหลานเหลาจื่อ	บรรพชนชื่อ 利贞	โบราณ	ตำนาน (ตำราสมัยซ่ง)
เจ้าชายรัฐฉู่	กินส่วยที่เมือง 利	ชุนชิว	มีในตำราแซ่《元和姓纂》
ขุนนางรัฐจิ้น	แซ่ 利孙 → 利	ชุนชิว	แหล่งชั้นรอง
ชาวเซียนเปย	เผ่า 叱利 เปลี่ยนเป็นแซ่ 利	เว่ยเหนือ	มีในพงศาวดาร《魏书》

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

ถิ่นตระกูลของแซ่ลี่คือ เหอหนานจวิ้น (河南郡) หรือเมืองลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน ตำรา《元和姓纂》จบข้อความเรื่องแซ่ 利 ด้วยคำว่า "望出河南" (ตระกูลมีชื่อที่เหอหนาน) ชื่อหอหลักจึงเป็น 河南堂 ตามธรรมเนียม "ตั้งชื่อหอตามถิ่นตระกูล"

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
河南郡 เหอหนานจวิ้น	郡望	ลั่วหยาง เหอหนาน ตั้งเป็นจวิ้นสมัยฮั่นเกาจู่
河南堂	หอ	ตั้งตามถิ่นตระกูล
景志利公祠	ศาลสาขา	หมู่บ้านซินเหอ เขตฮวาตู กว่างโจว หน้าศาลมีศิลาของ 利大安 ผู้สอบได้จวี่เหรินสายบู๊

ตระกูลลี่สมัยฮั่น: เจ้าของสุสานหม่าหวังตุย

คนแซ่ลี่ที่มีชื่อที่สุดในประวัติศาสตร์จีนโบราณคือ ลี่ชาง (利苍) อัครเสนาบดีแคว้นฉางซา (มณฑลหูหนานปัจจุบัน) ได้รับแต่งตั้งเป็น ไต้โหว (軑侯) เมื่อ 193 ปีก่อน ค.ศ. มีครัวเรือนส่งส่วย 700 ครัว และถึงแก่กรรมเมื่อ 186 ปีก่อน ค.ศ.

ปี 1973 นักโบราณคดีขุดสุสานหม่าหวังตุยหมายเลข 2 ที่ฉางซา พบ ตราหยกสลักชื่อ "利苍" ตรานี้ช่วยยืนยันว่าแซ่ของเขาคือ 利 จริง เพราะพงศาวดารโบราณเขียนชื่อเขาไว้ต่างกัน

ภรรยาของลี่ชางคือ ซินจุย (辛追) เจ้าของสุสานหมายเลข 1 ร่างของนางถูกพบในสภาพสมบูรณ์จนเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกในชื่อ "สตรีหม่าหวังตุย"

เส้นทางลงใต้: จากเจียงซีสู่ตงก่วนและฮวาตู กวางตุ้ง

ต้นซ่ง: ตงก่วน "แหล่งกำเนิดตระกูลลี่กวางตุ้ง"

ตามบันทึกของตระกูล ต้นราชวงศ์ซ่ง ตระกูลลี่สายหนึ่งจากเจียงซีลงใต้มาอยู่ที่ หนานสฺยง (南雄) ทางเหนือของกวางตุ้ง แล้วในรัชศกไท่ผิงซิงกั๋ว (ค.ศ. 976–984) บรรพชนชื่อ 隽卿 (利伟) ย้ายมาตั้งรกรากที่ 大沥 ตำบลฉางผิง เมืองตงก่วน บุกเบิกที่ทำกิน แหล่งของตระกูลจึงเรียกที่นี่ว่า "แหล่งกำเนิดตระกูลลี่กวางตุ้ง" (广东利氏发祥地) สุสานบรรพชนสาขาหนึ่งก็อยู่ที่หมู่บ้าน 桥沥 ในตำบลเดียวกัน

จากตงก่วน ลูกหลานแตกสาขาไปป๋อหลัว (博罗) หนานไห่ จื่อจิน และเหอหยวน

หมิง: หมู่บ้านซินเหอ ฮวาตู

พงศาวลี《广州市花都新和利氏族谱》ซึ่งทำเสร็จในปี 2017 และส่งเก็บที่หอจดหมายเหตุเขตฮวาตู เล่าเส้นทางของสายนี้ไว้ว่า

• บรรพชนจากเจียงซีเข้าหนานสฺยง แล้วย้ายไป 大沥 ตงก่วน
• รุ่นที่ 9 ไปหมู่บ้าน 陈坑 ป๋อหลัว ฮุ่ยโจว
• รุ่นที่ 14 ไปเหอซี อำเภอฮวาเซี่ยน (花县 คือเขตฮวาตูในปัจจุบัน)
• รุ่นที่ 18 ตั้ง หมู่บ้านซินเหอ (新和) ในรัชศกเจียจิ้ง สมัยหมิง

หมู่บ้านนี้เดิมมีแซ่ 利 กับแซ่ 江 อยู่ด้วยกัน พูดภาษากวางตุ้ง ปี 1960 จึงรวมหมู่บ้านแซ่ลี่กับหมู่บ้านแซ่เจียงเป็น "新和" ผู้เรียบเรียงพงศาวลีบอกว่า ต้องทำพงศาวลีใหม่เพราะของเดิมหายไปเกือบร้อยปี คนรุ่นหลังไม่รู้ลำดับรุ่นของตัวเอง

ปลายหมิง–ชิง: ข้ามไปกว่างซี

ตามพงศาวลีของตระกูล 利康长 (利明学) จากเกาหมิง กวางตุ้ง ไปสอนหนังสือที่หลิงซาน กว่างซี และกลายเป็นต้นตระกูลลี่แห่ง ชินโจว (钦州) ปัจจุบันลูกหลานสายนี้มีไม่ต่ำกว่า 5 หมื่นคน

สายแคะ

คนแซ่ 利 ที่เป็นชาวแคะก็มี วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าคนแซ่นี้ในไต้หวัน (3,920 คน ปี 2018) "ไม่น้อยเป็นชาวแคะ" สาย 利朝纲 ไปตั้งรกรากที่หลงหนาน (龙南) เจียงซีตอนใต้ซึ่งเป็นถิ่นแคะ และอำเภออู่หัว (五华) เมืองเหมยโจว ก็มีแซ่ 利 อยู่ในรายชื่อแซ่ของอำเภอ แต่ยังไม่พบศูนย์กลางของสายแคะที่ชัดเจนเท่าสายกวางตุ้ง

แต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่ลี่ในแต้จิ๋ว (แต้จิ๋ว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ค้นแผนที่จีนหลายสิบครั้ง ระบบดึงมาแต่ศาลของแซ่ 李 และ 刘 กับร้านค้าที่มีคำว่า 利 ในชื่อร้าน

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลลี่ (利) ในกวางตุ้ง

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
利氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลลี่ (利)	新和大道3号 เลขที่ 3 ถนนซินเหอ เขตฮวาตู กว่างโจว กวางตุ้ง (แผนที่จีนจัดเป็นโบราณสถาน)	แผนที่ Amap · Google Maps	—

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชนตระกูลลี่ (利) ในแต้จิ๋วและในไทย

นอกจากนี้ยังมีศาลบรรพชนตระกูล 利 ที่ตำบลเป่ยก่วน เขตหยางตง เมืองหยางเจียง กวางตุ้ง

ตระกูลลี่แห่งฮ่องกง: Lee Gardens

สายที่คนทั่วโลกรู้จักมากที่สุดในยุคใหม่คือ ตระกูลของลี่ซีเซิ่น (利希慎, Lee Hysan) ในฮ่องกง บ้านเดิมของตระกูลอยู่ที่ ไคผิง (开平) มณฑลกวางตุ้ง หนึ่งในถิ่น "สี่อำเภอ" (四邑) ที่มีคนอพยพไปต่างแดนมาก บิดาของเขาเป็นแรงงานจีนรุ่นแรกในอเมริกา

ลี่ซีเซิ่นเรียนที่วิทยาลัยควีนส์ในฮ่องกง เคยทำงานที่มาลายา และตั้งบริษัทเดินเรือที่ย่างกุ้ง เขาร่ำรวยจากธุรกิจค้าฝิ่น (บริษัทของเขาถือสิทธิ์ผูกขาดฝิ่นในมาเก๊า) ปี 1924 เขาซื้อที่ดินผืนใหญ่ย่าน คอสเวย์เบย์ (铜锣湾) และพัฒนาเป็นย่าน 利园 หรือ Lee Gardens จนเป็นรากฐานของบริษัทอสังหาริมทรัพย์ Hysan ปี 1928 เขาถูกลอบยิงเสียชีวิตกลางเมือง และคดีไม่เคยคลี่คลาย

ชื่อถนนในย่านนี้ เช่น 开平道 (ถนนไคผิง) 恩平道 และ 新宁道 ตั้งตามถิ่นสี่อำเภอซึ่งเป็นบ้านเกิดของตระกูล ส่วนชื่อ "Lee" ในคำว่า Lee Gardens ก็คืออักษร 利 ที่สะกดตามเสียงกวางตุ้ง ไม่ใช่แซ่ 李

แซ่ลี่ (利) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่ลี่ (利) ในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และไม่พบเอกสารภาษาไทยที่ระบุอักษร 利 ชื่อ "แซ่ลี่" ที่เห็นในเอกสารไทยหลายแห่งไม่ได้ระบุอักษรจีน จึงอาจเป็นแซ่ 李 ก็ได้

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 利 อากงอาม่ามาจากไหน? มาจากไคผิง ตงก่วน ฮวาตู หรือเป็นชาวแคะ? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ลี่ แซ่เหล่ย หรือใช้ Lee? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 利 ไม่ใช่ 李 หรือ 黎 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทย

ปัจจุบันคนแซ่ลี่อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า กวางตุ้ง มีคนแซ่ 利 มากที่สุด แซ่นี้จึงเป็นแซ่ "ทางใต้" อย่างชัดเจน

พื้นที่	ความสำคัญ
กวางตุ้ง (广东)	มากที่สุด · ตงก่วน (大沥 / 桥沥 ตำบลฉางผิง) · กว่างโจว เขตฮวาตู (หมู่บ้านซินเหอ) · ไคผิง · ป๋อหลัว · เหอหยวน · หยางเจียง
กว่างซี (广西)	ชินโจว หลิงซาน เหอผู่ หนานหนิง กุ้ยก่าง ลู่ชวน
เหอหนาน (河南)	ลั่วหยาง ถิ่นตระกูลเดิม
มณฑลรอง	เจียงซี อานฮุย เสฉวน หูเป่ย ไหหลำ
ฮ่องกง	ตระกูลลี่ซีเซิ่น (Lee Gardens, Hysan) · สะกด Lee / Lei
ไต้หวัน	3,920 คน (ปี 2018) หลายคนเป็นชาวแคะ
ต่างประเทศ	ลูกหลานชาวฮวาตูในสหรัฐฯ และแคนาดา

บุคคลสำคัญแซ่ลี่ (利)

บุคคล	ยุค	บทบาท
ลี่จี (利几)	ปลายฉิน–ต้นฮั่น	แม่ทัพของ เซี่ยงอวี่ (ฌ้อปาอ๋อง) ต่อมายอมสวามิภักดิ์หลิวปัง ได้เป็น 颍川侯 แล้วก่อกบฏเพราะกลัวถูกฆ่า ถูกปราบเมื่อ 202 ปีก่อน ค.ศ. (บันทึกใน《史记》)
ลี่ชาง (利苍)	ฮั่นตะวันตก	อัครเสนาบดีแคว้นฉางซา ไต้โหวรุ่นแรก เจ้าของสุสานหม่าหวังตุยหมายเลข 2
ซินจุย (辛追)	ฮั่นตะวันตก	ภรรยาของลี่ชาง "สตรีหม่าหวังตุย" (สะใภ้ของตระกูล ไม่ได้เกิดเป็นแซ่ลี่)
利元吉	ซ่ง	นักปราชญ์ ปลัดอำเภอจินซี
ลี่ซีเซิ่น (利希慎, Lee Hysan)	ถึงแก่กรรม ค.ศ. 1928	บ้านเดิมไคผิง ผู้วางรากฐานย่าน Lee Gardens และบริษัท Hysan ในฮ่องกง
利铭泽 (Richard Charles Lee)	ค.ศ. 1905–1983	บุตรคนโตของลี่ซีเซิ่น ประธาน Hysan Development ห้องสมุดที่มหาวิทยาลัยโตรอนโตตั้งชื่อตามเขา
利孝和	ค.ศ. 1910–1980	บุตรคนที่ 3 ผู้ร่วมก่อตั้งสถานีโทรทัศน์ TVB ฮ่องกง
利国伟 (Lee Quo-wei)	ค.ศ. 1918–2013	หลานญาติของลี่ซีเซิ่น ชาวไคผิง ประธานธนาคาร Hang Seng
利寅 · 利树幹	ต้นศตวรรษที่ 20	ชาวหมู่บ้านซินเหอ ฮวาตู ตามพงศาวลีของตระกูล: ผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรเซาท์ไชน่า · รัฐมนตรีคมนาคมรัฐบาลทหารกวางตุ้งช่วงปฏิวัติซินไฮ่

มัตเตโอ ริชชี (利玛窦) ไม่ใช่คนแซ่ลี่: มัตเตโอ ริชชี (Matteo Ricci, ค.ศ. 1552–1610) เป็นนักบวชคณะเยสุอิตชาวอิตาลี เข้าจีนในปี 1583 งานวิชาการปี 2017 อธิบายว่าชื่อจีน "利玛窦" ตั้งขึ้นโดย ถอดเสียงจากชื่ออิตาลี — "利" มาจากเสียงต้นของนามสกุล Ricci แล้ววางไว้ตำแหน่งแซ่ตามธรรมเนียมจีน ส่วน "玛窦" มาจากชื่อ Matteo เขาเป็นนักบวช ไม่มีลูกหลาน และไม่เกี่ยวข้องกับตระกูลลี่ของจีน

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ลี่โดยตรง เรื่องอาหารที่เกี่ยวกับตระกูลนี้มีเพียงข้อมูลทางโบราณคดี การผ่าพิสูจน์ร่างของซินจุย ภรรยาลี่ชาง พบ เมล็ดแตงหวาน 138 เมล็ดครึ่ง ในท้อง แสดงว่านางเสียชีวิตในฤดูแตงสุก ไม่นานหลังกินแตง

คำสอนประจำตระกูล: ยังไม่พบคำสอนประจำตระกูล (家训) ฉบับเต็มของแซ่ 利 ฝั่งฮ่องกงมีเรื่องเล่าในครอบครัวว่า หลังลี่ซีเซิ่นถูกลอบสังหาร บุตรชายคนโต 利铭泽 ห้ามสมาชิกครอบครัวทุกคนไปมาเก๊า

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบชุดอักษรลำดับรุ่นของแซ่ 利 ที่ตรวจสอบได้ ใครที่บ้านมีพงศาวลี ลองเปิดดูและเล่าให้ฟังได้

การไหว้บรรพชน: ศาลบรรพชนตระกูล 利 ที่เลขที่ 3 ถนนซินเหอ เขตฮวาตู (ดูตารางข้างบน) ศาลสาขา 景志利公祠 ในหมู่บ้านเดียวกัน และศาลที่หยางเจียง เป็นจุดรวมของลูกหลานในกวางตุ้ง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ลี่ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 利 ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน ข้างซ้ายเป็น 禾 (ต้นข้าว) ข้างขวาเป็น 刂 (มีด) แปลว่า "คม" หรือ "ผลประโยชน์"

แซ่ลี่ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ลี่" (li6) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนเสียงภาษาพูด "ไล่" (lai7) แปลว่าคมหรือดอกเบี้ย ไม่ใช้เรียกแซ่

แซ่ลี่ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ลี่" (Lì เสียงที่ 4) เขียนเป็นภาษาไทยเหมือนเสียงแต้จิ๋ว ส่วนสำเนียงกวางตุ้งอ่านว่า "เหล่ย" (lei6)

แซ่ลี่ มาจากไหน?

ตำราแซ่บันทึกว่ามาจากเจ้าชายรัฐฉู่ที่ได้เมือง 利 เป็นที่กินส่วย ขุนนางรัฐจิ้น และชาวเซียนเปยเผ่า 叱利 ส่วนเรื่องลูกหลานเหลาจื่อเป็นตำนาน ถิ่นตระกูลคือเหอหนานจวิ้น (ลั่วหยาง) ปัจจุบันมีมากที่สุดในกวางตุ้ง โดยเฉพาะตงก่วนและฮวาตู

แซ่ลี่ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Lee (ฮ่องกง เช่น Lee Hysan, Lee Gardens), Li (จีนกลาง), Lei และ Ley ส่วนเวียดนามเขียน Lợi ระวังว่า "Lee" ใช้กับแซ่ 李 ด้วย

แซ่ 利 กับแซ่ 李 ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ 利 (ลี่ / Lì) มีราว 1.1 แสนคน (ประมาณการ) อยู่กวางตุ้งเป็นหลัก ส่วน 李 (ลี้ / หลี่) เป็นแซ่ใหญ่อันดับต้นของจีน ตำนานบางเรื่องบอกว่าสองแซ่นี้ "ต้นเดียวกัน" แต่เป็นเพียงตำนาน ชื่อ Lee ในฮ่องกงใช้กับทั้งสองแซ่ จึงต้องดูอักษรจีนเสมอ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่เสียงคล้ายกัน (อย่าสับสน):

• แซ่ลี้ แซ่หลี่ (李) — สะกดอังกฤษ Lee เหมือนแซ่ 利 แต่เป็นคนละแซ่
• แซ่โล้ย แซ่หลี (黎) — จีนกลางเสียงใกล้แซ่ลี่ (利)

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 利 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากไคผิง ตงก่วน ฮวาตู หรือชินโจว? ที่บ้านมีป้ายหอ "河南堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ลี่ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利姓
• [Wikipedia — Li (surname 利)](https://en.wikipedia.org/wiki/Li_(surname_%E5%88%A9)
• 族谱网 / 炎黄利氏网 — 利姓分布 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 利姓郡望堂号
• 族谱网 — 《花都新和利氏族谱》编修完成 (2017, แหล่งของตระกูล)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利蒼
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 辛追
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利几
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利希慎
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利希慎家族
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利國偉
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利銘澤
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 利玛窦
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 叶君洋《再论Matteo Ricci之汉名"利玛窦"及尊名"西泰"》(2017)
• Amap (高德地图) / 360地图 — 利氏宗祠 ฮวาตู (ค้นเมื่อ พ.ย. 2026)
• Amap (高德地图) / 360地图 — https://ditu.so.com/?pid=ac69d8647f52637c&src=seo
• สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลสายตงก่วน ฮวาตู และชินโจว หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล