แซ่ป๊ก เขียนด้วยอักษรจีน 卜 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) อักษรนี้แปลว่า "เสี่ยงทาย ทำนาย" จีนกลางอ่านว่า "ปู่" (Bǔ) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ป๊ก" (bog4) แซ่นี้เกิดจากอาชีพ หมอดูของราชสำนักจีนโบราณ และมีคนดังคือ จื่อเซี่ย ศิษย์คนสำคัญของขงจื๊อ อยู่ราว อันดับประมาณ ~210 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 5.4 แสนคน ทางใต้มีสายแคะที่เหมยเซี่ยน ใกล้แผ่นดินแต้จิ๋ว
แซ่ป๊ก แซ่ปู่ (卜) เกิดจากตำแหน่ง 卜人 คือผู้เสี่ยงทายด้วยกระดูกและกระดองเต่าของราชสำนักโจว ลูกหลานนำชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่ ถิ่นตระกูลคือซีเหอ คนดังคือจื่อเซี่ยศิษย์ขงจื๊อ ทางใต้มีสายแคะที่เหมยเซี่ยนในกวางตุ้ง ปัจจุบันมีราว 5.4 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในเจียงซู ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย
ประเด็นสำคัญ
- จีนกลางอ่านปู่ (Bǔ) พ้องกับคำไทย แต้จิ๋วอ่านป๊ก (bog4) บางคนเขียนว่าปก
- 萝卜 (หัวไชเท้า) ตัวย่อเขียนด้วย 卜 แต่เป็นคนละคำกับแซ่ และแต้จิ๋วอ่านต่างกัน
- ต้นแซ่มีสามสาย คือขุนนางหมอดู (卜偃 卜徒父 卜楚丘) ลูกหลานจื่อเซี่ย และชาวซฺยงหนู 须卜
- ผู้เฒ่าแคะเหมยโจวว่า 未有梅州,先有杨、古、卜 และมีศาลบรรพชนที่หมู่บ้านเสียนเหอ
- ปู่ซื่อ (卜式) ชาวเหอหนานสมัยฮั่น บริจาคทรัพย์ครึ่งหนึ่งช่วยราชการชายแดน
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่ป๊ก แซ่ปู่ (卜)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 卜 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "เสี่ยงทาย ทำนาย" (占卜) |
| จีนกลาง | Bǔ (เสียง 3) · ปู่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) — พ้องกับคำไทยว่า "ปู่" |
| แต้จิ๋ว | bog4 · ป๊ก — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · รูปอื่น: ปก (เขียนแบบไม่ใส่วรรณยุกต์) |
| แคะ (ฮากกา) | bug5 (สำเนียงเหมยเซี่ยน) · puk (สำเนียงซื่อเซี่ยน) |
| กวางตุ้ง | buk1 · สะกด Pok / Buk · ฮ่องกงสะกด Puk |
| ฮกเกี้ยน | pok (จีนแผ่นดินใหญ่) · poh (ไต้หวัน) |
| ภาษาอังกฤษ | Bu, Pu (ไต้หวัน), Pok, Buk, Puk (ฮ่องกง) · มาเลเซียมี Puu, Pook · เวียดนาม Bốc · เกาหลี 복 |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~210 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 92 ใน《百家姓》 |
| ประชากร | ราว 5.4 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 4.6–6.2 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 西河 ซีเหอ · 河南 เหอหนาน (ลั่วหยาง) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 西河堂 · 河南堂 · 武陵堂 |
| ระวังสับสน | "ป๊ก" ใกล้ 毕 (ปิ๊ก) · "ปู่" พ้องคำไทย · 萝卜 (หัวไชเท้า) ไม่ใช่แซ่ · 须卜 / 卜梁 เป็นแซ่สองพยางค์ต่างหาก |
แซ่ป๊ก ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่ป๊กเขียนว่า 卜 อักษรเพียงสองขีด รูปอักษรมาจาก รอยแตกบนกระดูกและกระดองเต่า ที่หมอดูจีนโบราณใช้เสี่ยงทาย อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทุกที่
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- ปู่ มาจากภาษาจีนกลาง (Bǔ เสียงที่ 3) ตรงกับการสะกด "Bu" และพ้องกับคำไทยว่า "ปู่" พอดี
- ป๊ก คือเสียงแต้จิ๋ว bog4 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) บทความนี้ใส่ไม้ตรีตามแนวที่ใช้กับแซ่ 郭 ก๊วย และ 谷 ก๊ก บางคนอาจเขียนว่า ปก
- bug5 / puk คือเสียงแคะ ซึ่งสำคัญกับแซ่นี้ เพราะสายตระกูลทางใต้ที่มีหลักฐานชัดที่สุดเป็นชาวแคะที่เหมยเซี่ยน (ดูหัวข้อเส้นทางลงใต้)
- Pok / Buk มาจากกวางตุ้ง (buk1)
ข้อควรระวัง:
- 萝卜 (หัวไชเท้า) ในอักษรตัวย่อเขียนด้วย 卜 แต่ตัวเต็มคือ 萝蔔 เป็นคนละคำกับแซ่ แต้จิ๋วก็ออกเสียงต่างกัน คือแซ่อ่าน bog4 ส่วนคำว่า 萝卜 อ่าน bog8
- 卜 ป๊ก กับ 毕 ปิ๊ก เสียงแต้จิ๋วใกล้กัน แต่เป็นคนละแซ่ แซ่ 毕 จีนกลางอ่านว่า "ปี้"
- คำว่า "ปู่" ในภาษาไทยหมายถึงพ่อของพ่อ เวลาค้นหาควรพิมพ์ "แซ่ปู่" หรือ "แซ่ป๊ก" คู่กับอักษร 卜 เสมอ
- 须卜 และ 卜梁 เป็นแซ่สองพยางค์ ไม่ใช่แซ่ 卜
แซ่ป๊ก มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลปู่
สายที่ 1 — ขุนนางหมอดูของราชสำนัก: นี่คือสายหลักที่ตำราแซ่โบราณหลายเล่มเห็นตรงกัน ราชสำนักโจวมีตำแหน่ง "卜人" คือผู้ทำพิธีเสี่ยงทายด้วยกระดูกและกระดองเต่า ตำแหน่งนี้สืบทอดกันในครอบครัวหลายชั่วคน ลูกหลานจึงนำชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่ ภาษาจีนเรียกว่า "以官为氏" (ใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่) ตำรา《元和姓纂》สมัยถังยกตัวอย่างหมอดูสามคนที่มีชื่อในพงศาวดาร《左传》 คือ 卜偃 แห่งรัฐจิ้น 卜徒父 แห่งรัฐฉิน และ 卜楚丘 แห่งรัฐหลู่
สายที่ 2 — ลูกหลานจื่อเซี่ย: จื่อเซี่ย (子夏) หรือปู่ซาง ศิษย์ขงจื๊อ เป็นคนแซ่ 卜 ที่มีชื่อเสียงที่สุด ตระกูลปู่จำนวนมาก โดยเฉพาะสายแคะในกวางตุ้ง นับถือท่านเป็นบรรพชน ตามพงศาวลีของตระกูล
สายที่ 3 — ชาวซฺยงหนู: พงศาวดาร《史记》บันทึกว่า 须卜 เป็นหนึ่งในสี่ตระกูลใหญ่ของชาวซฺยงหนู (ชนเผ่าเร่ร่อนทางเหนือ) ต่อมาสมัยเว่ยเหนือเปลี่ยนเป็นแซ่เดี่ยว 卜 ปัจจุบันยังพบแซ่ 卜 ในชาวมองโกล แมนจู และชนกลุ่มน้อยอื่นด้วย
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| ขุนนางหมอดู (卜人) | 卜偃 (จิ้น) · 卜徒父 (ฉิน) · 卜楚丘 (หลู่) | ซาง–โจว–ชุนชิว | มีเอกสาร (ตำราแซ่โบราณ และ《左传》) |
| จื่อเซี่ย (卜商) | ศิษย์ขงจื๊อ | ปลายชุนชิว | ตัวบุคคลมีเอกสาร · การสืบสายเป็นพงศาวลีของตระกูล |
| ชาวซฺยงหนู 须卜 | เปลี่ยนเป็นแซ่ 卜 | ฮั่น → เว่ยเหนือ | มีเอกสาร |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ตำราแซ่กล่าวว่า "卜氏…西河为望族" คือตระกูลปู่มีชื่อเสียงที่ ซีเหอ (西河) ชื่อเดียวกับถิ่นที่จื่อเซี่ยไปตั้งสำนักสอนหนังสือ
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 西河 ซีเหอ | 郡望 | ระลึกถึงสำนักของจื่อเซี่ยที่ซีเหอ |
| 河南 เหอหนาน | 郡望 | ลั่วหยาง ถิ่นของ 卜式 ขุนนางสมัยฮั่น |
| 西河堂 | หอ | ระลึกถึงจื่อเซี่ย เป็นชื่อหอของลูกหลาน 卜弼 บรรพชนสายฝูเจี้ยน–กวางตุ้ง ตามแหล่งของตระกูล |
| 河南堂 · 武陵堂 | หอ | ตั้งตามถิ่นตระกูล |
เส้นทางลงใต้: จากภาคกลางสู่เหมยเซี่ยน
ยุคแรก: ตามราชสำนักที่มีหมอดู
ยุคชุนชิว คนแซ่ 卜 กระจายตามราชสำนักที่มีหมอดู ทั้งรัฐหลู่ (ซานตง) ฉิน (ส่านซี) จิ้น (ซานซี) และฉู่ (หูเป่ย) ต่อมาสมัยราชวงศ์เหนือใต้ บางส่วนเข้าเจียงหนาน ถึงสมัยซ่ง มีตระกูลปู่ที่หนิงฮว่าและฉางทิง ทางตะวันตกของฝูเจี้ยน (ถิ่นแคะ) ก่อนจะกระจายเข้ากวางตุ้ง
สายแคะเหมยเซี่ยน
พงศาวดารท้องถิ่น 《嘉应州志》 สมัยกวางซวี่ ตอนว่าด้วยภาษาถิ่น บันทึกคำบอกเล่าของผู้เฒ่าว่า "未有梅州,先有杨、古、卜" แปลว่า "ยังไม่มีเหมยโจว ก็มีตระกูลหยาง กู่ (โก๊ว) และปู่ อยู่ก่อนแล้ว" เป็นคำบอกเล่าที่ยกย่องว่าแซ่ 卜 เป็นตระกูลเก่าแก่ของถิ่นแคะ
สายที่มีพงศาวลีชัดเจนคือ สายหมู่บ้านเสียนเหอ (咸和) ตำบลเซอเจียง (畲江) เขตเหมยเซี่ยน ตามคำนำพงศาวลี《卜氏族谱》ฉบับปี 1995
- บรรพชนผู้เข้าฝูเจี้ยนคือ 卜弼 (弼公) ตั้งถิ่นที่ ซ่างหาง (上杭) ฝูเจี้ยน ตามบันทึกของตระกูลท่านเป็นลูกหลานจื่อเซี่ย
- ลูกหลานรุ่นที่ 13 คือ 松峰公 มาเปิดหมู่บ้านเสียนเหอ เมื่อราว 400 กว่าปีก่อน (นับถึงปี 1995)
- ปี 1990 ลูกหลานตั้งคณะทำพงศาวลี ใช้เวลา 4 ปี พิมพ์เสร็จปี 1995 ด้วยเงินบริจาคของญาติทั้งในและนอกประเทศ
- ต่อมาลูกหลานจากเหมยเซี่ยนแตกสาขาไปตั้งรกรากที่ยวี่หลิน หรงเซี่ยน และกุ้ยก่าง ในกว่างซี และมีญาติที่ซุ่ยซีและเหรินฮว่า ในกวางตุ้ง
นอกจากนี้ พิพิธภัณฑ์พงศาวลีแคะที่ซ่างหางยังได้รับบริจาคพงศาวลี《梅县梅南龙岗卜氏族谱》(2016) แสดงว่ามีอีกสายหนึ่งที่เหมยหนาน–หลงกัง ในเหมยเซี่ยนเช่นกัน
แต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล
ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่ป๊กในแต้จิ๋ว (แต้จิ๋ว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ค้นแผนที่จีนด้วยคำว่า 卜氏宗祠 卜氏祖祠 卜氏宗亲会 และ 卜氏 ในสามเมืองนี้ ได้ 0 แห่ง สายที่ใกล้แต้จิ๋วที่สุดคือสายแคะที่เหมยเซี่ยน ส่วนในไต้หวันมีพงศาวลีตระกูลปู่ที่จีหลง (基隆) แต่เป็นครอบครัวที่มาจากเจ้อเจียง
ศาลบรรพชนตระกูลป๊ก (卜) ที่เหมยโจว
| ชื่อ (จีน / ไทย) | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| 梅县区畲江镇咸和卜氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลปู่ (卜) หมู่บ้านเสียนเหอ | 咸和村楼下 หมู่บ้านเสียนเหอ ตำบลเซอเจียง เขตเหมยเซี่ยน เมืองเหมยโจว กวางตุ้ง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชนตระกูลป๊กในแต้จิ๋วและในไทย
แซ่ป๊ก (ปู่ 卜) ในประเทศไทย
ไม่พบสมาคมแซ่ป๊กในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ ค้นด้วยชื่อไทย ป๊ก ปก ปู่ และอักษร 卜 ก็ไม่พบ ไม่พบบุคคลไทยหรือนามสกุลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 卜 อากงอาม่ามาจากเหมยเซี่ยนหรือถิ่นแคะหรือเปล่า? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ป๊ก แซ่ปู่ หรือเรียกตามเสียงแคะ? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 卜 ไม่ใช่ 毕 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่
ปัจจุบันคนแซ่ป๊กอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เจียงซู มีคนแซ่ 卜 มากที่สุด
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| เจียงซู (江苏) | มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ซูโจว อู๋เจียง ฉางโจว ซื่อหยาง เฟิงเซี่ยน |
| กวางตุ้ง (广东) | สายแคะเหมยเซี่ยน (เสียนเหอ เหมยหนาน–หลงกัง) · ซุ่ยซี เหรินฮว่า |
| กว่างซี (广西) | ยวี่หลิน หรงเซี่ยน กุ้ยก่าง (แตกสาขาจากเหมยเซี่ยน) · ชินโจว |
| หูหนาน · เจียงซี | หลิวหยาง อี้หยาง ผิงเซียง |
| ซานซี · เจ้อเจียง | ซีหยาง เหอจิน ตงหยาง (มีศาลบรรพชน) |
| ไต้หวัน · มาเลเซีย | ไต้หวันสะกด Pu · มาเลเซียสะกด Pok, Puu, Pook |
บุคคลสำคัญแซ่ปู่ (卜)
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| ปู่เหยี่ยน (卜偃) | ชุนชิว | หมอดูราชสำนักรัฐจิ้น มีชื่อใน《左传》 |
| จื่อเซี่ย (子夏) / ปู่ซาง (卜商) | เกิด 507 ปีก่อน ค.ศ. | ศิษย์ขงจื๊อในกลุ่ม "สิบปราชญ์" (孔门十哲) สาขาวรรณคดี อ่อนกว่าขงจื๊อ 44 ปี ตั้งสำนักที่ซีเหอ ลูกศิษย์ได้แก่ หลี่ขุย (李悝) อู๋ฉี่ (吴起) และซีเหมินเป้า (西门豹) |
| ปู่ซื่อ (卜式) | ฮั่นตะวันตก | ชาวเหอหนาน ร่ำรวยจากการเลี้ยงแกะ บริจาคทรัพย์ครึ่งหนึ่งช่วยราชการชายแดนสมัยฮั่นอู่ตี้ จนได้เป็นขุนนางชั้นสูง (御史大夫) |
| 卜天与 | หลิวซ่ง (ราชวงศ์ใต้) | ชาวอวี๋หัง (หางโจว) ครูสอนยิงธนูของเหล่าโอรส สิ้นชีวิตขณะต้านรัชทายาทที่ปลงพระชนม์พระบิดา |
| 卜世臣 | หมิง | ชาวเจ้อเจียง นักประพันธ์บทงิ้ว |
| 卜舜年 | ปลายหมิง–ต้นชิง | จิตรกรชาวอู๋เจียง ได้รับคำชมจากต่งฉีชาง (董其昌) |
| 卜万科 | ค.ศ. 1910–1969 | ชาวอานฮุย ได้ยศพลตรีปี 1955 |
วาทะของจื่อเซี่ย
ในคัมภีร์《论语》 มีวาทะของจื่อเซี่ยที่คนจีนยังใช้กันทุกวันนี้
- "四海之内,皆兄弟也" — ทั่วสี่ทะเล ทุกคนล้วนเป็นพี่น้องกัน
- "死生有命,富贵在天" — เกิดตายเป็นไปตามชะตา มั่งมีศรีสุขแล้วแต่ฟ้า
- "学而优则仕" — เรียนจนเก่งแล้วจึงเข้ารับราชการ
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารประจำแซ่ป๊ก และต้องระวังเรื่อง หัวไชเท้า (萝卜) ซึ่งตัวย่อเขียนด้วยอักษร 卜 แต่เป็นคนละคำกับแซ่ ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล ส่วนสายเหมยเซี่ยนก็กินอาหารแคะตามถิ่น ไม่พบเมนูที่ผูกกับตระกูลนี้โดยตรง
คำสอนประจำตระกูล: เว็บไซต์ของตระกูลเผยแพร่ "卜氏家训" 10 ข้อ ฉบับเรียบเรียงสมัยใหม่ เช่น ขยันเรียน กตัญญู ตั้งใจทำงาน พี่น้องสามัคคี ช่วยเหลือญาติ เคารพกฎหมาย และประหยัดเพื่อการศึกษา คติที่ตระกูลอ้างจากจื่อเซี่ยคือการเรียนหนังสือ
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบชุดของสายเหมยเซี่ยนที่เผยแพร่ ตัวอย่างจากสายอื่น
อี้หยาง หูหนาน: 产臣启大业,奇功定安邦,承宣悠且久,天赐雨贞祥 เซิ่งโจว เจ้อเจียง: 晋颐膺德泽,恒泰益祯祥,谦逊咸孚豫,师蒙济鼎昌
ชุดของอี้หยางแปลได้ราวว่า "ข้าราชการสร้างกิจการใหญ่ ทำความดีความชอบให้บ้านเมืองสงบ สืบทอดยาวนาน ฟ้าประทานความเป็นมงคล" ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง
การไหว้บรรพชน: เว็บไซต์ของตระกูลรวบรวมศาลบรรพชนตระกูลปู่ไว้ 8 แห่ง ในหูหนาน เจ้อเจียง ซานซี อานฮุย เจียงซี และเจียงซู และยังมีศาลที่หมู่บ้านเสียนเหอ เหมยเซี่ยน (ดูตารางข้างบน) กลอนคู่ในศาลบางแห่งยกย่องปู่ซื่อที่บริจาคทรัพย์ช่วยชายแดน ว่าเป็นเกียรติของตระกูล
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ป๊ก ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 卜 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน มีเพียงสองขีด แปลว่า "เสี่ยงทาย" รูปอักษรมาจากรอยแตกบนกระดูกเสี่ยงทาย
แซ่ป๊ก แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ป๊ก" (bog4) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย บางคนอาจเขียนว่า "ปก" ส่วนคำว่า 萝卜 (หัวไชเท้า) อ่าน bog8 ไม่ใช่เสียงแซ่
แซ่ป๊ก จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "ปู่" (Bǔ เสียงที่ 3) พ้องกับคำไทยว่า "ปู่" แซ่ป๊กกับแซ่ปู่จึงเป็นแซ่ 卜 เดียวกัน
แซ่ป๊ก มาจากไหน?
มาจากตำแหน่ง "卜人" หรือหมอดูของราชสำนักจีนโบราณ ลูกหลานนำชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่ คนดังที่สุดคือจื่อเซี่ย ศิษย์ขงจื๊อ ถิ่นตระกูลคือซีเหอ ทางใต้มีสายแคะที่เหมยเซี่ยน มณฑลกวางตุ้ง
แซ่ป๊ก ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Bu (จีนกลาง), Pu (ไต้หวัน), Pok หรือ Buk (กวางตุ้ง), Puk (ฮ่องกง) และมาเลเซียมี Puu, Pook
แซ่ป๊กเกี่ยวกับชาวแคะอย่างไร?
พงศาวดารท้องถิ่นเหมยโจวบันทึกคำบอกเล่าว่า "未有梅州,先有杨、古、卜" (ยังไม่มีเหมยโจว ก็มีตระกูลหยาง กู่ ปู่ อยู่ก่อนแล้ว) และมีสายแคะที่หมู่บ้านเสียนเหอ เหมยเซี่ยน ซึ่งมีพงศาวลีและศาลบรรพชน ชาวแคะเหมยเซี่ยนอ่านแซ่นี้ว่า bug5
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
แซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่โก๊ว แซ่กู่ (古) — อีกตระกูลในคำกล่าว "未有梅州,先有杨古卜" ของเหมยโจว
- แซ่ปิ๊ก แซ่ปี้ (毕) — แต้จิ๋วเสียงใกล้แซ่ป๊ก (卜) แต่เป็นคนละแซ่
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่ 卜 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากเหมยเซี่ยน ซ่างหาง หรือที่อื่น? ที่บ้านมีป้ายหอ "西河堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ป๊กในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 卜姓
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 子夏
- Wiktionary — 卜 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว แคะ กวางตุ้ง ฮกเกี้ยน)
- 汉程国学 — 卜姓 (《风俗通义》《潜夫论》《元和姓纂》)
- 族谱网 — 广东卜氏家谱序 (《卜氏族谱》梅县畲江咸和分谱 1995, แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 古姓播迁——广东古姓 (อ้าง《嘉应州志》, แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 卜姓堂号 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 卜姓历代先祖 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 全国卜氏宗祠
- 卜氏家训 (แหล่งของตระกูล)
- https://bu.zupu.cn/wenhua/361724.jhtml
- 客家族谱博物馆 (上杭) — 《梅县梅南龙岗卜氏族谱》 (2016)
- Amap (高德地图) — 梅县区畲江镇咸和卜氏宗祠 (ค้นเมื่อ พ.ย. 2026)
- 族谱网 — 卜氏家族的字辈 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนเรื่องสายแคะเหมยเซี่ยน การสืบสายจากจื่อเซี่ย และอักษรลำดับรุ่น มาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน
