แซ่โข่ว แซ่โค่ว (寇) มาจากไหน? ประวัติตระกูลโค่ว จากเหอหนาน–ซ่างกู่สู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่โข่ว เขียนด้วยอักษรจีน 寇 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "โค่ว" (Kòu) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "โข่ว" (kou3) แม้อักษรนี้จะแปลว่า "โจร" แต่แซ่นี้มาจากตำแหน่ง "ซือโค่ว" (司寇) ซึ่งเป็นขุนนางผู้ปราบโจรและตัดสินคดีในสมัยราชวงศ์โจว คนแซ่นี้ที่ดังที่สุดคือ โค่วจุ่น (寇准) อัครเสนาบดีราชวงศ์ซ่ง ส่วนคนไทยที่อ่านสามก๊กรู้จักคนแซ่นี้ในชื่อ "เค้าฮอง" ปัจจุบันอยู่ราว อันดับประมาณ ~240 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.1 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• อักษร 寇 แปลว่า โจร แต่แซ่มาจากตำแหน่ง 司寇 ผู้ปราบโจรและตัดสินคดีสมัยโจว
• แต้จิ๋วอ่านโข่ว (kou3) จีนกลางอ่านโค่ว (Kòu) สามก๊กฉบับไทยเรียก เค้า
• โค่วจุ่น (寇准 ค.ศ. 961–1023) อัครเสนาบดีซ่ง ผู้ผลักดันศึกฉานยวน สิ้นชีวิตที่เหลย์โจว
• เล่าฮอง (刘封) บุตรบุญธรรมเล่าปี่ เดิมแซ่ 寇 ชื่อ 寇封 วิกิพีเดียไทยเรียก เค้าฮอง
• ไม่พบสายตระกูลในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย ศาลโค่วจุ่นที่เหลย์โจวเป็นศาลรำลึกบุคคล

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่โข่ว แซ่โค่ว (寇)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	寇 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายทั่วไปคือ "โจร ผู้รุกราน" แต่แซ่มาจากตำแหน่ง 司寇
จีนกลาง	Kòu (เสียง 4) · โค่ว (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	kou3 · โข่ว — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · รูปอื่น: เค้า (สามก๊กฉบับไทย "เค้าฮอง") · เข่า (เสียงพูดที่แปลว่า "โจร" ไม่ใช่เสียงแซ่)
ฮกเกี้ยน	Khò͘ / Khiò / Khò (ต่างกันตามถิ่น)
กวางตุ้ง	kau3 (ฮ่องกงสะกด Kau · มาเก๊า Kao)
แคะ (ฮากกา)	Khieu
ภาษาอังกฤษ	Kou, Kow, Kau, Khou
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~240 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก)
ประชากร	ราว 4.1 แสนคน หรือราว 0.029% (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 3.5–4.7 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เหอหนาน (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	上谷 ซ่างกู่ (ชางผิง ปักกิ่ง) · 冯翊 เฝิงอี้ (ต้าลี่ ส่านซี) · 河南 เหอหนาน (ลั่วหยาง) · 上党 · 东海 · 上邽
堂号 (ชื่อหอ)	ตั้งตามถิ่นตระกูล เช่น 上谷堂 · 冯翊堂 · 河南堂
ระวังสับสน	จีนกลาง "โค่ว" ใกล้แต้จิ๋วของแซ่ 许 (โค้ว) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ · แต้จิ๋ว "โข่ว" ใกล้แซ่ 顾 (โก่ว)

แซ่โข่ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่โข่วเขียนว่า 寇 อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ความหมายทั่วไปคือ "โจร" เช่นในคำว่า 倭寇 (โจรสลัดญี่ปุ่น) แต่คำเหล่านี้ไม่เกี่ยวกับแซ่

ชื่อเรียกแซ่นี้ในภาษาไทยมีหลายแบบ

• โข่ว คือเสียงแต้จิ๋ว kou3 ซึ่งเป็นเสียงอ่านหนังสือที่พจนานุกรมแต้จิ๋วผูกไว้กับแซ่ (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) บทความนี้ใช้ "โข่ว" เป็นชื่อแรก
• เข่า คือเสียงพูดแต้จิ๋ว kao3 ของอักษรเดียวกัน แต่ใช้ในความหมาย "โจร" ไม่ได้ใช้เรียกแซ่
• โค่ว คือเสียงจีนกลาง (Kòu) วิกิพีเดียภาษาไทยใช้รูปนี้ในชื่อ "โค่ว จุ่น"
• เค้า คือรูปที่พบในสามก๊กฉบับภาษาไทย วิกิพีเดียภาษาไทยระบุว่า เล่าฮอง (刘封) เดิมชื่อ "เค้าฮอง" (寇封)
• ภาษาอังกฤษสะกด Kou (จีนกลาง) Kau (กวางตุ้ง) และ Kow / Khou

ข้อควรระวัง: คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วจำนวนมากเป็น แซ่โค้ว (许) ซึ่งเสียงใกล้กับ "โค่ว" ที่เป็นชื่อจีนกลางของแซ่ 寇 มาก ต่างกันเพียงวรรณยุกต์ แต่เป็นคนละแซ่กัน ส่วนเสียงแต้จิ๋ว "โข่ว" ก็ใกล้กับ แซ่โก่ว (顾) ควรดูอักษรจีนประกอบเสมอ

อีกเรื่องที่น่ารู้คือ วิกิพีเดียภาษาจีนบันทึกว่าคนแซ่นี้บางส่วนเลี่ยงไปเขียนเป็นอักษร 扣 หรือ 叩 เพราะไม่อยากใช้อักษรที่แปลว่า "โจร"

แซ่โข่ว มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลโค่ว

แซ่ 寇 เป็น "แซ่จากตำแหน่ง" ราชสำนักโจวและแคว้นต่าง ๆ มีตำแหน่ง 司寇 (ซือโค่ว) ทำหน้าที่ตัดสินคดีและปราบโจร คล้ายผู้พิพากษารวมกับผู้บัญชาการตำรวจ ลูกหลานของผู้ที่เคยดำรงตำแหน่งนี้ตัดคำเหลือ "寇" แล้วใช้เป็นแซ่ ความหมาย "โจร" ของอักษรจึงไม่เกี่ยวกับที่มาของแซ่ แท้จริงคือ "ผู้ปราบโจร"

สายที่ 1 — 苏忿生: ตำราแซ่ยก 苏忿生 ผู้เป็นซือโค่วของพระเจ้าโจวอู่หวาง เป็นต้นแซ่

สายที่ 2 — 卫康叔: 卫康叔 น้องชายของพระเจ้าโจวอู่หวาง เคยเป็นซือโค่วของราชสำนักโจว ต่อมาสมัยชุนชิว ลูกหลานของ 公子郢 (บุตรเจ้าแคว้นเว่ย) ที่เป็นซือโค่วของแคว้นเว่ยก็ใช้ 寇 เป็นแซ่

สายที่ 3 — ชนเผ่าทางเหนือ: พงศาวดาร《魏书·官氏志》บันทึกว่าชาวเซียนเปย์สกุล 古口引氏 เปลี่ยนมาใช้แซ่ 寇 เมื่อราชวงศ์เป่ยเว่ยให้เปลี่ยนชื่อสกุลเป็นแบบจีน นอกจากนี้ยังมีแซ่ 寇 ในหมู่ชาวอูหวน (乌桓) ชาวมองโกล และชาวแมนจูบางสกุล

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
苏忿生	ซือโค่วของพระเจ้าโจวอู่หวาง	ต้นโจวตะวันตก	ตัวบุคคลมีเอกสาร การนับเป็นต้นแซ่เป็นธรรมเนียมตำราแซ่
卫康叔 · 公子郢	ซือโค่วของราชสำนักโจวและแคว้นเว่ย	โจว–ชุนชิว	มีเอกสารระดับตำราแซ่
ชาวเซียนเปย์	สกุล 古口引氏 เปลี่ยนเป็น 寇	เป่ยเว่ย (ศตวรรษที่ 5)	มีเอกสาร (《魏书》)
ชาวมองโกล · แมนจู	บางสกุลใช้แซ่ 寇	ชิง–สาธารณรัฐ	มีพงศาวลี (แหล่งรอง)

แซ่จากตำแหน่งเกิดขึ้นได้หลายครั้งในหลายแคว้น คนแซ่ 寇 ทั้งหมดจึงไม่ได้สืบสายเลือดเดียวกัน

ถิ่นเดิม (郡望) และตระกูลขุนนางแห่งซ่างกู่

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ชื่อหอของแซ่โข่วส่วนใหญ่ตั้งตามถิ่นตระกูล

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
上谷 ซ่างกู่	郡望 + หอ	ตระกูลขุนนางแห่ง ชางผิง (昌平) ปัจจุบันอยู่ในกรุงปักกิ่ง มีชื่อเสียงตั้งแต่ฮั่นถึงเป่ยเว่ย
冯翊 เฝิงอี้	郡望 + หอ	อำเภอต้าลี่ มณฑลส่านซี ใกล้บ้านเกิดของโค่วจุ่น
河南 เหอหนาน	郡望 + หอ	แถบลั่วหยาง–เหยี่ยนซือ
上党 · 东海 · 上邽	郡望	ซานซีตะวันออกเฉียงใต้ · เจียงซูเหนือ · เทียนสุ่ย กานซู่

ตระกูลโค่วแห่งซ่างกู่มีคนดังหลายรุ่น

• โค่วสวิน (寇恂 ?–ค.ศ. 36) ขุนพลผู้ร่วมก่อตั้งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก อยู่ลำดับที่ 5 ใน "28 ขุนพลแห่งหอหยุนไถ" (云台二十八将) ท่านปกครองเมืองอิ่งชวนจนชาวเมืองรัก เมื่อจะย้ายไป ชาวเมืองทูลขอจักรพรรดิว่า "ขอยืมท่านโค่วไว้อีกสักปี" จึงเกิดสำนวน "借寇" ใช้ชมขุนนางที่ประชาชนไม่อยากให้จากไป
• โค่วเชียนจือ (寇谦之 ค.ศ. 365–448) นักพรตเต๋าชาวชางผิง ผู้ปฏิรูปลัทธิเต๋าสาย "天师道" และได้รับการสนับสนุนจากจักรพรรดิเป่ยเว่ยไท่อู่

โค่วจุ่น: อัครเสนาบดีผู้จบชีวิตที่เหลย์โจว กวางตุ้ง

โค่วจุ่น (寇准 ค.ศ. 961–1023) ชื่อรอง 平仲 เกิดที่เซี่ยกุย (下邽) ปัจจุบันอยู่ในเมืองเว่ยหนาน มณฑลส่านซี เรื่องเล่าว่าเมื่ออายุ 7 ขวบ ท่านแต่งกลอนชมภูเขาหัวซาน《咏华山》เสร็จในเวลาเดินเพียง 3 ก้าว ท่านสอบได้จิ้นซื่อตั้งแต่อายุ 19 ปี

ศึกฉานยวน ปี 1004: เมื่อกองทัพเหลียวบุกลงใต้ ขุนนางหลายคนเสนอให้ย้ายเมืองหลวงหนี แต่โค่วจุ่นผลักดันให้จักรพรรดิซ่งเจินจงเสด็จไปถึงแนวหน้าที่ฉานโจว จนจบด้วย สนธิสัญญาฉานยวน (澶渊之盟) ที่ทำให้ซ่งกับเหลียวสงบศึกกันนานกว่าร้อยปี

ถูกใส่ร้ายและเนรเทศ: ปี 1006 ท่านถูก 王钦若 ใส่ร้ายจนพ้นตำแหน่ง ปี 1017 กลับมาเป็นอัครเสนาบดี แต่ถูก 丁谓 ใส่ร้ายอีก ปี 1022 ถูกลดตำแหน่งไปเป็นขุนนางชั้นผู้น้อยที่ เหลย์โจว (雷州) ในเขตจ้านเจียง (湛江) มณฑลกวางตุ้ง และถึงแก่กรรมที่นั่นในปี 1023

เรื่องแพะนึ่ง: ต่อมา丁谓เองก็ถูกเนรเทศไปไหหลำ และต้องเดินทางผ่านเหลย์โจว โค่วจุ่นส่ง แพะนึ่งหนึ่งตัว ไปต้อนรับกลางทาง แต่ไม่ยอมพบหน้า คนยุคนั้นแต่งกลอนว่า "若见雷州寇司户，人生何处不相逢" (ถ้าได้พบโค่วซือฮู่แห่งเหลย์โจว ก็รู้ว่าชีวิตคนย่อมได้พบกันอีกเสมอ)

ศาลรำลึกที่เหลย์โจว (寇公祠): ชาวเหลย์โจวตั้งศาลรำลึกโค่วจุ่นบนที่ตั้งเรือนพัก "西馆" ที่ท่านเคยอยู่ บ่อน้ำที่ท่านใช้ดื่มเรียกว่า "莱泉井" ตามบรรดาศักดิ์ 莱国公 ของท่าน ศาลได้รับการบูรณะใหญ่ในปี 1985 ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ 西湖大道37号 雷城镇 เมืองเหลย์โจว (湛江) ศาลนี้เป็น ศาลรำลึกบุคคล ไม่ใช่ศาลบรรพชนของตระกูลโค่ว และไม่พบว่ามีลูกหลานของท่านตั้งรกรากที่เหลย์โจว

ในนิยายจีนเรื่องตระกูลหยาง (杨家将) โค่วจุ่นเป็นอัครเสนาบดีผู้ฉลาดที่คอยช่วยตระกูลหยาง

เส้นทางของตระกูล: จากที่ราบภาคกลางสู่ทั่วแผ่นดินจีน

โจว–ชุนชิว: แคว้นที่มีตำแหน่งซือโค่ว เช่น ราชสำนักโจว แคว้นเว่ย และแคว้นซ่ง อยู่ในลุ่มแม่น้ำเหลืองตอนกลาง (เหอหนานปัจจุบัน)

ฮั่น–เป่ยเว่ย: ตระกูลขุนนางแห่งซ่างกู่ (ชางผิง) รุ่งเรือง ต่อมาย้ายไปอยู่กวนจง (ส่านซี) ปลายราชวงศ์ฮั่นมี 寇封 ชาวฉางซา ซึ่งต่อมาคือเล่าฮอง

ซ่ง: โค่วจุ่นจากเซี่ยกุย ส่านซี · พงศาวลีสายเหยี่ยนซือ (偃师) มณฑลเหอหนาน นับ 寇绍统 สมัยซ่งเป็นต้นสาย

หมิง–ปัจจุบัน: กระจายไปซานซี หูหนาน กานซู่ เสฉวน เหลียวหนิง และเฮยหลงเจียง นอกจีนมีคนแซ่นี้ในไต้หวัน ฮ่องกง ซาบาห์ (มาเลเซีย) สหรัฐฯ ออสเตรเลีย และญี่ปุ่น

แล้วแต้จิ๋วล่ะ?

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแซ่โข่วในแต้จิ๋ว การค้นแผนที่จีน (Amap) ในเตี่ยจิว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ด้วยคำค้น 6 แบบ ไม่พบศาลบรรพชน หมู่บ้าน หรือสมาคมของแซ่ 寇 เลย พบเพียงร้านค้าที่ใช้ชื่อ 寇氏

ร่องรอยในกวางตุ้งมีเพียงสองเรื่อง คือ ศาลรำลึกโค่วจุ่นที่เหลย์โจว ซึ่งเป็นศาลของบุคคล และ การประชุมเตรียมตั้งสมาคมตระกูลโค่วแห่งกวางตุ้ง (广东寇氏宗亲会) ที่เมืองตงก่วน เมื่อ 25 มิถุนายน 2016 มีผู้แทนแซ่โค่วจากทั่วประเทศกว่า 20 คน ส่วนหนึ่งเป็นคนจากเสฉวนที่มาทำธุรกิจในกวางตุ้ง จึงเป็นกลุ่มที่ย้ายมาในยุคใหม่ ไม่ใช่สายตระกูลเก่าของภาคใต้

แซ่โข่ว (寇) ในประเทศไทย

ไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ 寇 ในไทย ทั้งในรายชื่อสมาชิกสหพันธ์สมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) และรายชื่อสมาคมฉบับปี 2020 (ข้อมูลอาจไม่เป็นปัจจุบัน) และยังไม่พบบุคคลไทยแซ่โข่วในประวัติศาสตร์ที่มีแหล่งยืนยัน

แต่คนไทยรู้จักคนแซ่นี้ผ่านสองทาง

• สามก๊ก — เล่าฮอง (刘封) บุตรบุญธรรมของ เล่าปี่ เดิมเป็นคนแซ่ 寇 ชาวอำเภอหลัว (罗县) เมืองฉางซา ชื่อเดิมคือ 寇封 ซึ่งวิกิพีเดียภาษาไทยเรียกว่า "เค้าฮอง" เมื่อเป็นบุตรบุญธรรมจึงเปลี่ยนมาใช้แซ่ 刘 ของเล่าปี่
• ประวัติศาสตร์จีน — วิกิพีเดียภาษาไทยมีบทความ "โค่ว จุ่น" อัครเสนาบดีราชวงศ์ซ่ง

ถ้าบ้านคุณเป็น "แซ่โข่ว" หรือ "แซ่เค้า" ลองดูอักษรบนป้ายบรรพชนว่าเป็น 寇 หรือเป็น 许 (โค้ว) หรือ 顾 (โก่ว) ถ้าเป็น 寇 จริง ขอชวนมาเล่าให้ฟัง เพราะจะเป็นข้อมูลแซ่โข่วในเมืองไทยชิ้นแรก ๆ

ปัจจุบันคนแซ่โข่วอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เหอหนาน มีคนแซ่โค่วมากที่สุด วิกิพีเดียภาษาจีนอ้างสถิติปี 2010 ว่าเหอหนานมีราว 15.3% และเหอหนาน ส่านซี กับเสฉวนรวมกันราว 40.4% ของคนแซ่นี้

พื้นที่	ความสำคัญ
เหอหนาน (河南)	มากที่สุด · เหยี่ยนซือมีพงศาวลีและสมาคมตระกูลระดับเมือง
ส่านซี (陕西)	เว่ยหนาน บ้านเกิดโค่วจุ่น (หนึ่งใน "สามปราชญ์แห่งเว่ยหนาน" ร่วมกับไป๋จวีอี้ และจางเหรินหย้วน) · ต้าลี่ (冯翊)
เสฉวน (四川)	หนึ่งในสามมณฑลหลัก
เหอเป่ย ซานตง ซานซี กานซู่ เหลียวหนิง	ถิ่นสำคัญรองลงมา · เหลียวหนิงมีสายชาวมองโกล
หูเป่ย (湖北)	ศาล寇氏祠堂 ที่ตำบลเฟิงเล่อ เมืองจงเสียง
กวางตุ้ง (广东)	ศาลรำลึกโค่วจุ่นที่เหลย์โจว · กลุ่มเตรียมตั้งสมาคมที่ตงก่วน (2016)
แต้จิ๋ว · ไทย	ไม่พบสายตระกูลหรือสมาคม

บุคคลสำคัญแซ่โค่ว

บุคคล	ยุค	บทบาท
苏忿生	ต้นโจว	ซือโค่วของพระเจ้าโจวอู่หวาง ต้นแซ่ตามตำรา
โค่วสวิน (寇恂)	?–ค.ศ. 36	ขุนพลฮั่นตะวันออก ลำดับ 5 ใน 28 ขุนพลหอหยุนไถ ต้นสำนวน "借寇"
เค้าฮอง / เล่าฮอง (寇封 / 刘封)	?–ค.ศ. 220	ชาวฉางซา บุตรบุญธรรมของเล่าปี่ในสามก๊ก
โค่วเชียนจือ (寇谦之)	ค.ศ. 365–448	นักพรตเต๋าผู้ปฏิรูปลัทธิเต๋าในราชวงศ์เป่ยเว่ย
寇俊	ค.ศ. 479–561	ขุนนางราชวงศ์เหนือ เจ้าเมืองเหลียงโจวและลั่วโจว
โค่วจุ่น (寇准)	ค.ศ. 961–1023	อัครเสนาบดีซ่งเหนือ ผู้ผลักดันศึกฉานยวน ถึงแก่กรรมที่เหลย์โจว
โค่วไป๋เหมิน (寇白门)	ค.ศ. 1624–?	กวีหญิงและนักดนตรีแห่งหนานจิง หนึ่งใน "แปดงามแห่งฉินหวย" (秦淮八艳) ปลายหมิง
寇庆延	ค.ศ. 1912–2016	ชาวซินเซี่ยน เหอหนาน นายทหารจีน

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่โข่วโดยตรง เรื่องที่ใกล้ที่สุดคือเกร็ด "แพะนึ่ง" ที่โค่วจุ่นส่งไปให้คู่ปรับทางการเมืองที่เหลย์โจว ซึ่งเป็นเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล

คำสอนประจำตระกูล — 《六悔铭》ของโค่วจุ่น: คำเตือน 6 ข้อว่าด้วย "สิ่งที่จะเสียใจภายหลัง"

官行私曲失时悔 · 富不俭用贫时悔 · 艺不少学过时悔 · 见事不学用时悔 · 醉发狂言醒时悔 · 安不将息病时悔

แปลได้ราวว่า เป็นขุนนางแล้วคดโกง จะเสียใจเมื่อหมดอำนาจ · รวยแล้วไม่ประหยัด จะเสียใจเมื่อจน · ไม่เรียนวิชาตอนเด็ก จะเสียใจเมื่อเลยวัย · เห็นแล้วไม่เรียนรู้ จะเสียใจเมื่อต้องใช้ · เมาแล้วพูดพล่อย จะเสียใจเมื่อสร่าง · สบายแล้วไม่ดูแลตัว จะเสียใจเมื่อป่วย

โค่วจุ่นยังขึ้นชื่อเรื่องความสมถะ ท่านไม่เคยซื้อบ้านหรือที่ดิน จนกวีร่วมสมัยตั้งฉายาให้ว่า "无地起楼台相公" (อัครเสนาบดีผู้ไม่มีที่ดินจะสร้างเรือน)

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาต่างกัน ตัวอย่างชุดที่แพร่หลายในเว็บพงศาวลี (เริ่มรุ่นที่ 6)

崇步书堂建 · 恒忠大义臣 · 文章开世德 · 福运振家邦 · 孝道兴隆宝 · 祯祥庆久生 · 原为同作善 · 永远有鸿恩

ใครที่มีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

สถานที่สำคัญ: ศาลรำลึก 寇公祠 ที่เหลย์โจว กวางตุ้ง และบ้านเกิดโค่วจุ่นที่เว่ยหนาน ส่านซี

คำถามที่พบบ่อย

แซ่โข่ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 寇 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน อักษรนี้แปลว่า "โจร" แต่แซ่มาจากตำแหน่ง 司寇 ซึ่งเป็นขุนนางผู้ปราบโจรและตัดสินคดีในสมัยราชวงศ์โจว

แซ่โข่ว แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "โข่ว" (kou3) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนเสียง "เข่า" (kao3) เป็นเสียงพูดที่แปลว่าโจร ไม่ได้ใช้เรียกแซ่

แซ่โค่ว จีนกลางอ่านว่าอะไร ต่างจากแซ่โค้ว 许 อย่างไร?

จีนกลางอ่านว่า "โค่ว" (Kòu เสียงที่ 4) เช่น โค่วจุ่น (寇准) ส่วน "โค้ว" ที่คนไทยคุ้นเป็นเสียงแต้จิ๋วของแซ่ 许 (จีนกลางอ่าน สวี่) เสียงใกล้กันมากแต่เป็นคนละแซ่ ให้ดูอักษรจีนประกอบเสมอ

แซ่โข่ว มาจากไหน?

มาจากตำแหน่ง 司寇 ในราชสำนักโจวและแคว้นต่าง ๆ ตำราแซ่ยก 苏忿生 และ 卫康叔 เป็นต้นแซ่ ถิ่นตระกูลสำคัญคือซ่างกู่ (ชางผิง ปักกิ่ง) เฝิงอี้ (ส่านซี) และเหอหนาน ปัจจุบันมีมากที่สุดในเหอหนาน

แซ่โข่ว ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Kou (จีนกลาง), Kau (กวางตุ้ง ฮ่องกง), Kao (มาเก๊า) และพบ Kow, Khou ด้วย

เล่าฮองในสามก๊กเกี่ยวข้องกับแซ่โข่วอย่างไร?

เล่าฮอง (刘封) บุตรบุญธรรมของเล่าปี่ เดิมเป็นคนแซ่ 寇 ชื่อ 寇封 วิกิพีเดียภาษาไทยเรียกชื่อเดิมว่า "เค้าฮอง" เมื่อเป็นบุตรบุญธรรมจึงเปลี่ยนมาใช้แซ่ 刘 คำว่า "เค้า" จึงเป็นอีกชื่อไทยของแซ่ 寇

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

• แซ่เล้า แซ่หลิว (刘) — แซ่ที่เค้าฮองเปลี่ยนมาใช้เมื่อเป็นบุตรบุญธรรมของเล่าปี่
• แซ่โค้ว แซ่สวี่ (许) — เสียงใกล้ "โค่ว" แต่เป็นคนละแซ่

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่โข่ว แซ่เค้า หรือเคยเห็นอักษร 寇 บนป้ายบรรพชนไหม? อากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? หรือเคยไปเยือนศาลโค่วจุ่นที่เหลย์โจวบ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาช่วยให้ประวัติแซ่จีนในเมืองไทยครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 寇姓 (ที่มา 司寇 · สถิติปี 2010
• 郡望)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 寇準
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 寇恂 · 寇谦之 · 寇白門
• 寇庆延
• https://zh.wikipedia.org/wiki/寇谦之
• https://zh.wikipedia.org/wiki/寇白門
• https://zh.wikipedia.org/wiki/寇庆延
• 族谱网 — 寇氏百科 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 / 炎黄寇氏网 — 寇公祠：纪念北宋名相寇准的历史丰碑 (2024, แหล่งของตระกูล)
• 凤凰网国学 — 历史上的寇准：不仅是名相还是著名诗人
• 族谱网 — 上谷寇氏 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 寇氏宗亲会第二次筹备会 (2016, แหล่งของตระกูล)
• วิกิพีเดียภาษาไทย — เล่าฮอง · โค่ว จุ่น
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 劉封
• วิกิพีเดียภาษาจีน — https://th.wikipedia.org/wiki/โค่ว_จุ่น
• วิกิพีเดียภาษาจีน — https://zh.wikipedia.org/wiki/劉封
• 今日头条 — 寇准 (六悔铭)
• Wiktionary — 寇 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ)
• รายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ — 泰華各姓宗親總會聯合會
• thaicn (Wayback 2020)
• http://web.archive.org/web/20200522103350/http://www.thaicn.net:80/thai/zqh.html

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลศาลรำลึกที่เหลย์โจวบางส่วนและลำดับชื่อรุ่นมาจากเว็บไซต์ของตระกูล