แซ่คู ที่เขียนด้วยอักษร 丘 คือ รูปเดิม ของแซ่คูที่คนไทยคุ้นตาในรูป 邱 จีนกลางอ่านว่า "ชิว" (Qiū) แต้จิ๋วอ่านว่า "คู" (ku1) ทั้ง 丘 และ 邱 เป็นตระกูลเดียวกัน แต่ในสมัยจักรพรรดิหย่งเจิ้งแห่งราชวงศ์ชิง ราชสำนักสั่งให้เติมหูข้าง "阝" เป็น 邱 เพื่อเลี่ยงนามของขงจื๊อ (孔丘)
ปัจจุบันมีคนกลับมาเขียน 丘 อยู่บางส่วน โดยเฉพาะชาวฮากกาเหมยโจว ไต้หวัน และ สมาคมแซ่คูในเมืองไทยเองก็ใช้อักษร 丘 บทความนี้จึงเล่าเฉพาะเรื่องของอักษร 丘 ส่วนประวัติแซ่คูฉบับเต็มอ่านได้ใน บทความแซ่คู แซ่ชิว (邱)
แซ่คู แซ่ชิว (丘) คือรูปเดิมของแซ่ 邱 ต้นแซ่มาจากลูกหลานเจียงไท่กงแห่งเมืองหยิ่งชิว (营丘) ในซานตง ซึ่งนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ สมัยหย่งเจิ้งราชสำนักชิงสั่งเติมหูข้างเป็น 邱 เพื่อเลี่ยงนามขงจื๊อ แต่บางส่วนกลับไปใช้ 丘 เช่นที่เจียวหลิ่ง เหมยโจว และเจียหยาง ในไทยมีสมาคมสกูลคูสงเคราะห์ที่ใช้อักษร 丘 จีนแผ่นดินใหญ่ไม่มีตัวเลขประชากรทางการ
ประเด็นสำคัญ
- แต้จิ๋วอ่านคู (ku1) จีนกลางอ่านชิว แคะอ่านฮิว ฮกเกี้ยนสะกด Khoo กวางตุ้งสะกด Yau
- 丘 กับ 邱 เป็นแซ่คูเดียวกัน ชื่อไทยและเสียงอ่านเหมือนกันทุกสำเนียง ต่างกันแค่รูปอักษร
- ปลายปีหย่งเจิ้งที่ 3 (ราวต้นปี 1726) ราชสำนักชิงสั่งเติมหูข้างเป็น 邱 เพื่อเลี่ยงนามขงจื๊อ
- ชิวเฝิงเจี่ย (丘逢甲) ผู้ต้านการยกไต้หวันให้ญี่ปุ่น คือคนดังของสายฮากกาเจียวหลิ่ง
- เจียหยางมีศาล 丘氏一原堂 และในไทยมีสมาคมสกูลคูสงเคราะห์ที่ใช้อักษร 丘
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่คู แซ่ชิว (丘)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 丘 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายเดิมคือ "เนินดิน" · รูปที่เติม 阝 คือ 邱 |
| จีนกลาง | Qiū (เสียง 1) · ชิว (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) |
| แต้จิ๋ว | ku1 · คู — พบการใช้ "แซ่คู" ในเอกสารไทย · รูปอื่น: คิว (เสียงอ่านหนังสือ kiu1) |
| แคะ (ฮากกา) | hiu1 · ฮิว (ชิวเฝิงเจี่ย 丘逢甲 สะกดแบบฮากกาว่า Hiû Fùng-kap) |
| ฮกเกี้ยน / กวางตุ้ง | ฮกเกี้ยน khu (Khoo) · กวางตุ้ง jau1 (Yau เช่น 丘成桐 Shing-Tung Yau) |
| ภาษาอังกฤษ | Khoo, Hew, Hiew, Qiu, Chiu (ไต้หวัน), Yau |
| อันดับในจีน | ไม่อยู่ในรายชื่อ 400 แซ่ของฐานข้อมูลฝูซี 2013 จึงไม่มีอันดับประมาณ · ไต้หวันนับแยกจาก 邱 ได้อันดับ 151 (ปี 2018) |
| ประชากร | ไม่มีตัวเลขทางการของจีนแผ่นดินใหญ่ — เป็นแซ่ที่มีคนน้อยมากเมื่อเทียบกับ 邱 · ไต้หวัน 4,531 คน (สถิติทางการ ปี 2018) |
| ถิ่นที่ยังเขียน 丘 | กวางตุ้งตะวันออก (เหมยโจว–เจียวหลิ่ง และ เจียหยาง) และไต้หวัน (ไม่มีตัวเลขรายมณฑล) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | ใช้ร่วมกับ 邱: 河南 เหอหนาน · 吴兴 อู๋ซิง · 扶风 ฝูเฟิง |
| 堂号 (ชื่อหอ) | ใช้ร่วมกับ 邱: 河南堂 · 文庄堂 · ในเจียหยางมี 一原堂 |
| ระวังสับสน | ชื่อไทยทุกรูป (คู ชิว คิว) เหมือนแซ่ 邱 ทุกตัวอักษร ต้องดูอักษรจีนประกอบ |
แซ่คู (丘) ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
อักษร 丘 เป็นอักษรเก่าแก่ ความหมายเดิมคือ "เนินดิน" (เช่นคำว่า 丘陵 ที่แปลว่าเนินเขา) อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- คู คือเสียงแต้จิ๋ว ku1 พจนานุกรมแต้จิ๋วระบุว่าเป็นเสียงที่ใช้กับแซ่ ชื่อนี้ใช้จริงในไทย เช่น "เส็ง แซ่คู" และ "สมาคมสกูลคูสงเคราะห์"
- คิว มาจากเสียงอ่านหนังสือ kiu1 ของแต้จิ๋ว
- ชิว มาจากภาษาจีนกลาง (Qiū)
- ฮิว มาจากภาษาแคะ (hiu1) ซึ่งเป็นภาษาของคนแซ่ 丘 จำนวนมาก
- Khoo มาจากฮกเกี้ยน และ Yau มาจากกวางตุ้ง
ข้อควรระวัง: แซ่ 丘 กับแซ่ 邱 อ่านเหมือนกันทุกสำเนียง ชื่อไทยก็เหมือนกันทั้งหมด เพราะเป็นตระกูลเดียวกัน ต่างกันแค่รูปอักษร ถ้าบ้านคุณเป็น "แซ่คู" ลองดูป้ายบรรพชนว่าเขียน 丘 หรือ 邱 ทั้งสองแบบคือแซ่คูเดียวกัน
แซ่คู (丘) มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลชิว
ที่มาของแซ่ 丘 คือที่มาเดียวกับแซ่ 邱 เพราะ 丘 คือรูปเดิม สรุปสั้น ๆ ได้ดังนี้
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| ลูกหลานเจียงไท่กง แห่งเมือง หยิ่งชิว (营丘) | ลูกหลานนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ ผังตระกูลนับบุตรคนที่ 3 ของเจียงไท่กงชื่อ 丘穆公 เป็นต้นสาย | โจวตะวันตก | การใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่มีในตำราแซ่ · ชื่อ 丘穆公 มาจากผังตระกูล |
| ตัดจากแซ่สองพยางค์ | เช่น 毌丘 · 贯丘 · 吾丘 · 浮丘 | หลายยุค | ตามตำราแซ่ |
| ชาวเซียนเปย์สกุล 丘敦 | เปลี่ยนเป็นแซ่ 丘 | เว่ยเหนือ | มีเอกสาร (ผ่านตำราแซ่) |
| 丘 → 邱 | ทุกสายถูกสั่งให้เปลี่ยนรูปอักษร (ไม่ใช่สายใหม่) | ชิง สมัยหย่งเจิ้ง | มีเอกสาร ตามที่นักวิชาการอ้าง |
| 邱 → 丘 | บางส่วนกลับไปใช้รูปเดิม โดยเฉพาะในฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง | หลังปี 1911 | มีบันทึกในงานของนักวิชาการ |
ทำไม 丘 จึงกลายเป็น 邱
ในราชวงศ์ชิง ชื่อตัวของขงจื๊อคือ "丘" (ขงจื๊อชื่อเต็มว่า 孔丘) ถือเป็นนามที่ต้องเลี่ยงไม่ให้คนทั่วไปเขียนตรง ๆ ศาสตราจารย์ 汪毅夫 อ้างบันทึกราชสำนัก《清实录》ว่า ในเดือน 12 ปีหย่งเจิ้งที่ 3 กระทรวงพิธีการได้รับพระราชโองการให้ "先师孔子圣讳理应回避，此后凡系姓氏俱加偏旁为邱字" คือต้องเลี่ยงนามของขงจื๊อ ต่อไปแซ่ทุกสายให้เติมหูข้างเป็น 邱
แล้วเป็นปี 1725 หรือ 1726? ปีหย่งเจิ้งที่ 3 ส่วนใหญ่ตรงกับ ค.ศ. 1725 หลายแหล่ง (รวมถึงบทความแซ่คู 邱 ของเว็บนี้) จึงเขียนว่า "ปี 1725" แต่คำสั่งนี้ออกใน ปลายปีหย่งเจิ้งที่ 3 (ราวต้นปี 1726) เพราะเดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติของปีนั้นตกช่วงต้นปีสากลถัดไป ทั้งสองตัวเลขจึงหมายถึงเหตุการณ์เดียวกัน
ตัวอย่างที่เห็นในชีวิตจริง: ภาพบุคคลแซ่ 丘 ที่เกิดก่อนสมัยชิง เมื่อมาเขียนหัวภาพในยุคหลัง ก็กลายเป็น 邱 เช่นภาพของชิวจวิ้น (ภาพเปิด) และชิวฉู่จี (ภาพด้านล่าง) ส่วนป้ายวิญญาณบรรพชนในบ้านคนแซ่คู ก็อาจเขียนต่างกันได้ตามยุค
ใครกลับไปใช้ 丘
หลังการปฏิวัติซินไฮ่ (1911) คนแซ่ 邱 ในฝูเจี้ยนและกวางตุ้งรณรงค์ให้กลับไปใช้ 丘 นักวิชาการคนเดิมเขียนว่า ชิวเฝิงเจี่ย (丘逢甲) "亦与有力焉" คือมีส่วนผลักดัน และสรุปว่า มีเพียงบางส่วน ที่กลับไปใช้ 丘
ผลคือปัจจุบัน เขียนปนกัน แม้ในตระกูลเดียวกัน องค์กรระดับชาติจึงใช้ชื่อว่า 中华丘(邱)氏宗亲联谊总会 และสาขาไหหลำใช้ชื่อว่า 海南省丘邱氏联谊会 คือใส่ทั้งสองรูป
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล แซ่ 丘 ใช้ร่วมกับ 邱 ทั้งหมด ได้แก่ 郡望 河南 吴兴 扶风 และชื่อหอ 河南堂 ซึ่งใช้มากที่สุด จุดที่ผูกกับอักษร 丘 โดยเฉพาะ มีดังนี้
| ชื่อ | ความเกี่ยวข้อง |
|---|---|
| 文庄堂 | ตั้งตามสมัญญา "文莊" ของชิวจวิ้น (丘濬) ขุนนางสมัยหมิง |
| 一原堂 (丘氏一原堂宗祠) | ศาลที่ถนนหนานเหมิน เมืองเจียหยาง (ดูหัวข้อถัดไป) |
| 河南堂 · "派衍河南" | ป้ายที่ศาลตระกูลคูหลายแห่งในเจียหยาง แปลว่า "สายแผ่มาจากเหอหนาน" |
เส้นทางลงใต้: สายที่ยังเขียน 丘
ภาพรวมของแซ่คูคือจากซานตง ไปเหอหนาน แล้วลงใต้ผ่านฝูเจี้ยนเข้ากวางตุ้งตะวันออก (อ่านละเอียดในบทความแซ่คู 邱) ส่วนสายที่ยังเขียน 丘 อยู่ชัดเจน มีดังนี้
ฮากกาเจียวหลิ่ง (蕉岭) เหมยโจว
- 《蕉岭县志》(บันทึกอำเภอเจียวหลิ่ง สำมะโนปี 2000) นับ 丘 เป็นแซ่ใหญ่ของอำเภอ คือ บันทึกทางการระดับอำเภอเขียนด้วย 丘
- ปี 1277 แม่ทัพเหวินเทียนเสียง (文天祥) สั่งให้ ชิวเหวินซิง (丘文兴) ชาวฝูเจี้ยน ตั้งค่ายที่ตำบลเหวินฝู (文福) และปี 1279 ท่านตั้งรกรากที่นั่น นับเป็นคนแซ่คูยุคแรกของเจียวหลิ่ง
- บ้านเดิมของชิวเฝิงเจี่ยอยู่ที่ หมู่บ้านเฝิงเจี่ย (逢甲村) ตำบลเหวินฝู เป็นบ้านล้อมแบบฮากกา หนังสือพิมพ์ลั่วหยางปี 2024 เรียก 丘逢甲 丘镇英 丘成桐 丘成栋 ว่า "สี่ยอดคนแซ่คูแห่งเจียวหลิ่ง" (蕉岭丘氏四杰)
เจียหยาง (揭阳) ในแต้จิ๋ว
- แบบสำรวจศาลตระกูลของสมาคมตระกูลคู 丘(邱) ปี 2021 ในเขตเมืองเจียหยางและเจียตง นับคนแซ่คูได้ราว 17,000 คน มีศาลและหอประชุมตระกูล 20 แห่งใน 9 ตำบล ส่วนใหญ่เขียน 邱 มีเพียงศาล 丘氏一原堂宗祠 ที่เขียน 丘
- 丘氏一原堂 อยู่ที่ถนนหนานเหมิน เมืองเจียหยาง เริ่มสร้างปีหย่งเจิ้งที่ 1 (1723) และเสร็จในปีหย่งเจิ้งที่ 4 คือคร่อมช่วงที่มีคำสั่งเปลี่ยนแซ่พอดี ตามแบบสำรวจ ศาลนี้ใช้ไหว้บรรพชนจนถึงปี 1948 ภายหลังใช้เป็นที่ทำการไปรษณีย์ และกลายเป็นโรงเรียน
- แผนที่ Amap พบศาลที่เขียน 丘 ใน เจียซี (揭西) และ ผู่หนิง (普宁) ซึ่งเจียซีเป็นถิ่นที่มีชุมชนฮากกาและ "ฮากกาครึ่งภูเขา" (半山客) อยู่มาก ส่วนศาลแซ่คูในแต้อัว เท่งไฮ้ และเหรียวเพ้งที่พบ เขียน 邱 ทั้งหมด
สายอื่น
- ไหหลำ: ชิวจวิ้น (丘濬) ชาวฉงซาน ต้นเรื่องของ 文庄堂
- กว่างโจว เขตฮวาตู: พงศาวลี《丘昆泰祖族谱》เรียบเรียงปี 1973
- ไต้หวัน: ทางการนับ 丘 แยกจาก 邱 สะกด Chiu
ชิวเฝิงเจี่ย ผู้ต้านการยกไต้หวันให้ญี่ปุ่น
ชิวเฝิงเจี่ย (丘逢甲 ค.ศ. 1864–1912) ชาวฮากกา เกิดที่ถงหลัว เหมียวลี่ ไต้หวัน บรรพบุรุษมาจากเจียวหลิ่ง สอบได้จิ้นซื่อ (บัณฑิตขั้นสูงสุด) ปี 1889 เมื่อจีนต้องยกไต้หวันให้ญี่ปุ่นในปี 1895 ท่านนำอาสาสมัครต่อต้าน เขียนด้วยเลือดว่า "拒倭守土" (ต้านญี่ปุ่น รักษาแผ่นดิน) แล้วย้ายกลับมาอยู่เจียวหลิ่ง ตั้งชื่อบุตรชายว่า ชิวเนี่ยนไถ (丘念台) แปลว่า "คิดถึงไต้หวัน"
ที่น่าสนใจคือ สมัยมีชีวิตท่านลงชื่อในเอกสารราชการว่า "邱逢甲" ตามกฎของราชวงศ์ชิง ลูกหลานเพิ่งเขียน 丘 ในจารึกหลุมศพหลังท่านเสียชีวิต
แซ่คู (丘) ในประเทศไทย
สมาคมสกูลคูสงเคราะห์ ใช้อักษร 丘
สมาคมแซ่คูในไทยคือ สมาคมสกูลคูสงเคราะห์ ชื่อจีน 泰國丘氏宗親總會 ตั้งอยู่ที่สี่แยกกล้วยน้ำไท ถนนพระราม 4 เขตคลองเตย กรุงเทพฯ รายชื่อสมาคมและบรรณานุกรมห้องสมุดมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ (NUS) เขียนชื่อสมาคมด้วยอักษร 丘 และในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ ไม่มีสมาคมที่เขียน 邱 แยกออกมา
สมาคมนี้ตั้งขึ้นก่อนปี 1968 เพราะในปี 1968 คณะกรรมการชุดที่ 4 พิมพ์หนังสือที่ระลึก《泰国丘氏宗祠落成纪念特刊》ในโอกาสสร้าง ศาลตระกูลคูในไทย เสร็จ (ข้อมูลสมาคมจากเว็บรายชื่อสมาคมปี 2020 อาจไม่เป็นปัจจุบัน)
เส็ง แซ่คู (丘春盛)
แหล่งภาษาอังกฤษและจีนเขียนชื่อ เส็ง แซ่คู (丘春盛) ด้วยอักษร 丘 ท่านเป็นชาวฮากกาจาก หมู่บ้านถ้าซยา (塔下) อำเภอเฟิงซุ่น ซึ่งสมัยชิงขึ้นกับจังหวัดแต้จิ๋ว (潮州府) เดินทางมาสยามกับบิดาในทศวรรษ 1860 ต่อมาบิดามารดากลับจีนเพราะเจ็บป่วย ทิ้งท่านไว้กับคนรู้จัก ท่านใช้ชีวิตช่วงแรกที่จันทบุรี แล้วย้ายไปสันกำแพง เชียงใหม่ และเสียชีวิตราวปี 1911
สายจากเจียหยางที่มาไทย
แบบสำรวจศาลตระกูลคูในเจียหยางปี 2021 ระบุว่า บางสายมีกิ่งที่ "ย้ายไปไทย" เช่นสายบรรพชน 永潭公 ที่หมู่บ้าน客洞 ซึ่งสามสายย้ายไปชิงหย่วนและไทย และหมู่บ้าน汾水 ที่นับรวมลูกหลานในไทยและต่างประเทศได้ 300 กว่าคน
สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลคู (丘) ในแต้จิ๋ว เหมยโจว และไทย
| ชื่อ | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| สมาคมสกูลคูสงเคราะห์ / 泰國丘氏宗親總會 | 3799 สี่แยกกล้วยน้ำไท ถนนพระราม 4 แขวงคลองเตย เขตคลองเตย กรุงเทพฯ 10110 | Google Maps | 02-3919732 (ข้อมูลปี 2020) |
| สาขาเจียหยาง สมาพันธ์ตระกูลคู 丘(邱) / 中华丘(邱)氏宗亲联谊总会广东揭阳分会 | 吉祥路与玉春大道交叉口东南80米 เขตเจียตง เมืองเจียหยาง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 丘氏宗祠 | ริมทางหลวงแผ่นดิน 235 (235国道) อำเภอเจียซี เมืองเจียหยาง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 丘氏祖祠 | 普宁大道 ทางหลวงอำเภอ 110 เมืองผู่หนิง เจียหยาง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 丘氏祖祠 (เหมยโจว) | 学富路与安康路交叉口东320米 เขตเหมยเจียง เมืองเหมยโจว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 丘氏宗祠 (เหมยโจว) | หมู่บ้านไป๋อวี้ (白玉村) ตำบลซงหยวน (松源镇) เขตเหมยเซี่ยน เมืองเหมยโจว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| เรือนบรรพชน 太阳村丘氏祖屋 (เหมยโจว) | หมู่บ้านไท่หยาง (太阳村) ริมทางหลวงมณฑล 223 เมืองซิงหนิง | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| ศาลบรรพชน 丘氏祖祠 (เหมยโจว) | ทางหลวงตำบล 219 อำเภออู่ฮวา | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ศาลในเหมยโจวอยู่ในเขตฮากกา ไม่ใช่แต้จิ๋ว แต่เป็นถิ่นหลักที่ยังเขียน 丘 · ข้อมูลสมาคมในไทยมาจากเว็บรายชื่อสมาคม (ปี 2020) อาจไม่เป็นปัจจุบัน · ไม่พบเบอร์โทรที่เผยแพร่ของศาลในจีน
ปัจจุบันคนแซ่คู (丘) อยู่ที่ไหนในจีน
ไม่มีตัวเลขทางการของจีนแผ่นดินใหญ่ที่นับ 丘 แยกจาก 邱 ภาพรวมจากแหล่งที่พบเป็นดังนี้
| พื้นที่ | ข้อมูล |
|---|---|
| เหมยโจว–เจียวหลิ่ง | 丘 เป็นแซ่ใหญ่ของอำเภอเจียวหลิ่ง (สำมะโน 2000) · บ้านเดิมชิวเฝิงเจี่ยที่หมู่บ้านเฝิงเจี่ย |
| เหมยโจว เขตอื่น | ศาลและเรือนตระกูลที่เขียน 丘 ในเขตเหมยเจียง เหมยเซี่ยน ซิงหนิง และอู่ฮวา |
| เจียหยาง | เจียซีและผู่หนิง (ศาลเขียน 丘) · ศาล 一原堂 ในเมืองเจียหยาง |
| ซัวเถาและแต้จิ๋วฝั่งตะวันออก | ศาลแซ่คูที่พบในแต้อัว เท่งไฮ้ เหรียวเพ้ง เขียน 邱 ทั้งหมด |
| กว่างโจว ฮวาตู | พงศาวลี《丘昆泰祖族谱》(1973) |
| ไต้หวัน | 4,531 คน อันดับ 151 (2018) · ถิ่นฮากกาเหมียวลี่และไถจง |
| มาเลเซีย สิงคโปร์ | สะกด Khoo, Hew, Hiew |
บุคคลสำคัญแซ่คู (丘)
ตารางนี้เลือกเฉพาะบุคคลที่แหล่งข้อมูลเขียนแซ่ด้วย 丘
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| ชิวฉู่จี (丘處機) ฉายา 长春子 | ค.ศ. 1148–1227 | ชาวชีเสีย ซานตง นักพรตลัทธิเต๋าสายเฉวียนเจิน เดินทางไปพบเจงกิสข่านที่เอเชียกลางระหว่างปี 1219–1222 |
| ชิวเหวินซิง (丘文兴) | ปลายซ่ง | ตั้งค่ายตามคำสั่งเหวินเทียนเสียง แล้วตั้งรกรากที่เจียวหลิ่งปี 1279 |
| ชิวจวิ้น (丘濬) | ค.ศ. 1421–1495 | ชาวฉงซาน ไหหลำ จิ้นซื่อปี 1454 เป็นเสนาบดีกระทรวงการคลังและมหาบัณฑิตหอ武英殿 สมัยหงจื้อ สมัญญา 文莊 ต้นเรื่อง 文庄堂 |
| เส็ง แซ่คู (丘春盛) | ราวทศวรรษ 1840–ราว 1911 | ชาวฮากกาเฟิงซุ่น มาสยามทศวรรษ 1860 อยู่จันทบุรีแล้วเชียงใหม่ |
| ชิวเฝิงเจี่ย (丘逢甲) | ค.ศ. 1864–1912 | ฮากกาไต้หวัน บรรพบุรุษจากเจียวหลิ่ง จิ้นซื่อปี 1889 ต้านการยกไต้หวันให้ญี่ปุ่นปี 1895 ผู้ผลักดันการกลับไปใช้ 丘 |
| ชิวเนี่ยนไถ (丘念台) | ค.ศ. 1894–1967 | บุตรชิวเฝิงเจี่ย นายพลตรีกองทัพสาธารณรัฐจีน นักการศึกษาไต้หวัน |
| ชิวเฉิงถง (丘成桐 / Shing-Tung Yau) | เกิด ค.ศ. 1949 | นักคณิตศาสตร์ เกิดที่ซัวเถา บรรพบุรุษฮากกาเจียวหลิ่ง ชาวจีนคนแรกที่ได้เหรียญฟีลดส์ (1982) |
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ 丘 โดยเฉพาะ ถิ่นหลักเป็นเขตฮากกา (เจียวหลิ่ง เหมยโจว เจียซี) เรื่องอาหารฮากกาที่เกี่ยวกับคนแซ่คู อ่านได้ในบทความแซ่คู 邱
ป้ายคู่ประจำตระกูล: แซ่ 丘 ใช้ป้ายคู่ (对联) ร่วมกับ 邱 เช่น "渭水家声远；琼山世泽长" (รายละเอียดอ่านได้ในบทความแซ่คู 邱)
การไหว้บรรพชนในเจียหยาง: แบบสำรวจปี 2021 พบว่าแต่ละสาขาไหว้คนละวัน เช่น หมู่บ้าน汾水 วันที่ 1 เดือน 10 · หมู่บ้าน湖岗 วันที่ 6 เดือน 11 · หมู่บ้าน元联 วันที่ 8 เดือน 12 และหมู่บ้าน仙家 ไหว้ในวันตังโจ่ย (冬节) ส่วนศาล 丘氏一原堂 ไหว้ไม่ขาดจนถึงปี 1948
คำถามที่พบบ่อย
แซ่คู (丘) ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 丘 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน แปลว่า "เนินดิน" เป็นรูปเดิมของแซ่คู ส่วนรูปที่มีหูข้างคือ 邱
แซ่คู (丘) แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "คู" (ku1) พบการใช้ "แซ่คู" ในเอกสารไทย เช่นชื่อสมาคมสกูลคูสงเคราะห์ ถ้าอ่านแบบหนังสือจะเป็น "คิว" (kiu1) ส่วนภาษาแคะอ่านว่า "ฮิว"
แซ่คู (丘) จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "ชิว" (Qiū เสียงที่ 1) เหมือนแซ่ 邱 ทุกประการ
แซ่คู (丘) มาจากไหน?
มาจากลูกหลานเจียงไท่กงแห่งเมืองหยิ่งชิว (营丘) ในซานตง ซึ่งนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ ต่อมาลงใต้ผ่านฝูเจี้ยนเข้ากวางตุ้งตะวันออก ปัจจุบันถิ่นที่ยังเขียน 丘 เด่นชัดคือเจียวหลิ่ง เหมยโจว เจียหยาง และไต้หวัน
แซ่คู (丘) ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Khoo (ฮกเกี้ยน), Hew หรือ Hiew (แคะ), Qiu (จีนกลาง), Chiu (ไต้หวัน) และ Yau (กวางตุ้ง) ทุกแบบใช้กับแซ่ 邱 ได้เหมือนกัน
丘 กับ 邱 ต่างกันอย่างไร?
เป็นแซ่คูเดียวกัน 丘 คือรูปเดิม ส่วน 邱 เกิดจากคำสั่งของราชสำนักชิงเมื่อปลายปีหย่งเจิ้งที่ 3 (ราวต้นปี 1726 บางแหล่งเขียนปี 1725) ให้เติมหูข้างเพื่อเลี่ยงนามของขงจื๊อ (孔丘) หลังปี 1911 บางส่วนกลับไปใช้ 丘 จึงเขียนปนกันจนทุกวันนี้ สมาคมสกูลคูสงเคราะห์ในไทยใช้ 丘
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่คูไหม? ป้ายบรรพชนที่บ้านเขียน 丘 หรือ 邱? อากงอาม่ามาจากเจียวหลิ่ง เหมยโจว เจียซี ผู่หนิง หรือหมู่บ้านไหน? เคยไปงานที่สมาคมสกูลคูสงเคราะห์แถวกล้วยน้ำไทบ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยให้ประวัติแซ่คูในเมืองไทยครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 丘姓 (สถิติไต้หวัน 2018)
- 中国日报网 — 汪毅夫: 丘逢甲的姓名字号 (2022, อ้าง《清实录》)
- 中国日报网 — 汪毅夫: 丘与邱、工部与水部、仓海与台海 (2023)
- 中国诗歌网 — 广东揭阳丘(邱)氏祠堂调查收录 (2021, แบบสำรวจของสมาคมตระกูล)
- 搜狐 — 蕉岭县主要姓氏及人口分布 (อ้าง《蕉岭县志》, 2024)
- 洛阳日报 — 蕉岭丘家文脉盛 河南堂号源洛阳 (2024)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 丘逢甲
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 丘濬
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 丘處機
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 丘念台
- Wikipedia — Seng Saekhu
- Wikipedia — Shing-Tung Yau
- 泰華各姓宗親總會聯合會 — 泰國丘氏宗親總會 (ราว 2009–2011)
- สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
- NUS — Chinese Overseas: Thailand (บรรณานุกรม)
- Amap (高德地图) — หมุดศาลบรรพชนในตาราง (ค้น พ.ย. 2026)
- 查谱网 — 花都区丘氏宗谱
หมายเหตุ: แซ่ 丘 ไม่อยู่ในรายชื่อ 400 แซ่ของฐานข้อมูลฝูซี และทางการจีนประกาศสถิติเพียง 100 แซ่แรก จึงไม่มีตัวเลขประชากรหรืออันดับในจีนแผ่นดินใหญ่ ตัวเลขที่ใช้ได้มีเพียงสถิติทางการของไต้หวัน (2018) ส่วนตัวเลขคนแซ่คูในเจียหยางเป็นตัวเลขจากแบบสำรวจของสมาคมตระกูล ซึ่งนับรวมทั้ง 丘 และ 邱
