แซ่แบ๊ะ เขียนด้วยอักษรจีน 麦 (ตัวย่อ) หรือ 麥 (ตัวเต็ม) แปลว่า "ข้าวสาลี" จีนกลางอ่านว่า "ไม่" (Mài) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "แบ๊ะ" (bhêh8) ส่วนคนกวางตุ้งอ่านว่า "แม็ก" (Mak) แซ่นี้เป็น แซ่ของชาวกวางตุ้ง โดยแท้ และยังมีชุมชนแต้จิ๋วขนาดใหญ่ที่อำเภอเหรียวเพ้ง อยู่ราว อันดับประมาณ ~200 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 5.9 แสนคน
แซ่แบ๊ะ แซ่แม็ก (麦) แปลว่าข้าวสาลี พงศาวลีแทบทุกสายนับม่ายเถี่ยจ้าง แม่ทัพสมัยสุยชาวซื่อซิง (หนานสยง กวางตุ้งเหนือ) เป็นปฐมบรรพชน ส่วนเรื่องขอกินข้าวสาลีวันละถังเป็นตำนานของตระกูล ลูกหลานลงใต้ผ่านตรอกจูจี สายแต้จิ๋วตามบันทึกของตระกูลตั้งรกรากที่จิ่งโจว เหรียวเพ้ง ปัจจุบันมีราว 5.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในกวางตุ้ง ไม่พบสมาคมในไทย
ประเด็นสำคัญ
- ชื่อเรียกมี 3 แบบตามสำเนียง: แต้จิ๋วแบ๊ะ กวางตุ้งแม็ก (Mak) จีนกลางไม่ (Mài)
- ปฐมบรรพชนคือม่ายเถี่ยจ้าง แม่ทัพสมัยสุย ส่วนตำนานขอข้าวสาลีวันละถังเป็นเรื่องเล่าของตระกูล
- ถิ่นตระกูลซื่อซิง หอรวม 始兴堂 และศาลที่ตรอกจูจี หนานสยง สร้างใหม่เสร็จปี 1996
- สายแต้จิ๋วที่จิ่งโจว เหรียวเพ้ง ราว 2.3 หมื่นคนในแต้จิ๋ว ตามบันทึกของตระกูล
- ม่ายเสียนเต๋อ ชาวจิ่งโจว คือวีรบุรุษกองทัพเรือ ส่วนในไทยไม่พบสมาคมแซ่นี้
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่แบ๊ะ แซ่แม็ก (麦)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 麦 (ตัวย่อ) / 麥 (ตัวเต็ม) แปลว่า "ข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์" |
| จีนกลาง | Mài (เสียง 4) · ไม่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) |
| แต้จิ๋ว | bhêh8 · แบ๊ะ — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · รูปอื่นที่ถอดได้: เบ๊ะ |
| กวางตุ้ง | mak6 · แม็ก / แหม็ก (ฮ่องกง มาเก๊าสะกด Mak) |
| ฮกเกี้ยน | be̍h |
| ภาษาอังกฤษ | Mak, Mai, Mack, Beh |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~200 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไม่อยู่ใน《百家姓》 |
| ประชากร | ราว 5.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 5.0–6.8 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | กวางตุ้ง (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 始兴郡 ซื่อซิงจวิ้น (กวางตุ้งเหนือ รวมเมืองหนานสยง) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 始兴堂 (หอรวม) · 麦丘堂 · 汝南堂 |
| ระวังสับสน | แต้จิ๋ว "แบ๊ะ" ใกล้แซ่ 白 (แป๊ะ) และ 马 (เบ๊) · จีนกลาง "ไม่" พ้องกับคำไทยว่า "ไม่" · 麦当劳 (แมคโดนัลด์) และนักเขียน "麦家" ไม่ใช่แซ่นี้ |
แซ่แบ๊ะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่นี้เขียนว่า 麦 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และ 麥 ในฮ่องกง ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า เป็นอักษรเดียวกับคำว่า 小麦 (ข้าวสาลี) และ 麦芽 (มอลต์)
แซ่นี้มีชื่อเรียกต่างกันถึงสามแบบตามสำเนียง
- แบ๊ะ — สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า แบ๊ะ (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง bhêh8 ตรงกันทุกถิ่น บางคนอาจถอดเป็น เบ๊ะ ก็เป็นแซ่เดียวกัน
- แม็ก / Mak มาจากสำเนียงกวางตุ้ง (mak6) เนื่องจากคนแซ่นี้ส่วนใหญ่เป็นชาวกวางตุ้ง ชื่อ Mak จึงเป็นชื่อที่เห็นบ่อยที่สุดในฮ่องกง มาเก๊า และต่างประเทศ เช่น ผู้กำกับ Alan Mak
- ไม่ มาจากภาษาจีนกลาง (Mài) ตรงกับการสะกด "Mai"
ข้อควรระวัง:
- ชื่อจีนกลาง "ไม่" พ้องกับคำไทยว่า "ไม่" เวลาค้นหาจึงควรพิมพ์คู่กับอักษร 麦 เสมอ
- แบ๊ะ (麦) ฟังคล้ายแซ่ 白 (แป๊ะ) และ 马 (เบ๊) ในสำเนียงแต้จิ๋ว แต่เป็นคนละแซ่
- คำทับศัพท์ที่ใช้อักษร 麦 เช่น 麦当劳 (แมคโดนัลด์) 麦克阿瑟 (แมกอาเธอร์) ไม่ใช่แซ่จีน และนักเขียนชื่อดัง "麦家" ก็ใช้เป็นนามปากกา ชื่อจริงคือ 蒋本浒 ไม่ใช่คนแซ่นี้
แซ่แบ๊ะ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลแม็ก
แซ่ 麦 ไม่อยู่ใน《百家姓》 เพราะเป็นแซ่ที่เติบโตในแดนใต้ "หลิ่งหนาน" (岭南) ไม่ได้กำเนิดในที่ราบภาคกลางเหมือนแซ่ส่วนใหญ่ พงศาวลีแทบทุกสายนับ ม่ายเถี่ยจ้าง (麦铁杖) แม่ทัพสมัยราชวงศ์สุย เป็นปฐมบรรพชน
ม่ายเถี่ยจ้าง "แม่ทัพไม้เท้าเหล็ก": พงศาวดาร《隋书》มีชีวประวัติของท่านเต็ม ๆ ท่านเป็นชาวซื่อซิง (始兴) ปัจจุบันคือแถบเมือง หนานสยง (南雄) กวางตุ้งเหนือ ตอนหนุ่มเป็นโจรที่ "วิ่งได้วันละ 500 ลี้ วิ่งทันม้า" ต่อมาได้เป็นแม่ทัพใหญ่ของราชวงศ์สุย และสิ้นชีพในศึกข้ามแม่น้ำเหลียวตีอาณาจักรโกคูรยอ ปี ค.ศ. 612 ได้รับพระราชทานยศ 光禄大夫 บรรดาศักดิ์ 宿国公 และสมัญญา 武烈 พงศาวลีหลายฉบับ รวมถึงฉบับของตระกูลแต้จิ๋วที่จิ่งโจว บันทึกชื่อจริงของท่านว่า ม่ายเหราเฟิง (麦饶丰) ส่วน "铁杖" (ไม้เท้าเหล็ก) เป็นสมญา
ตำนาน "ขอกินข้าวสาลีวันละถัง": พงศาวลีของตระกูลเล่าว่า จักรพรรดิสุยเหวินตี้ถามว่าอยากได้ตำแหน่งอะไร ท่านตอบว่า "ขอแค่ได้กินข้าวสาลีวันละถังก็พอ" จักรพรรดิจึงพระราชทานแซ่ 麦 (ข้าวสาลี) ให้ เรื่องนี้น่ารัก แต่เป็นตำนานของตระกูล เพราะ《隋书》เล่าอีกแบบ คือขุนนางแซ่โต้ว (窦威) เคยล้อท่านว่า "麦 นี่แซ่อะไร" ท่านตอบกลับทันควันว่า "麦豆不殊，那忽相怪" (ข้าวสาลีกับถั่วก็ไม่ต่างกัน จะแปลกใจทำไม) เป็นการเล่นคำ เพราะ "ถั่ว" (豆) ออกเสียงเหมือนแซ่โต้ว (窦) ของผู้ถาม แสดงว่าท่านใช้แซ่ 麦 อยู่แล้ว
ตำนานอื่น ๆ: มีเรื่องเล่าว่าแซ่นี้มาจากเมืองม่ายชิว (麦丘) ในแคว้นฉี ที่ชายชราวัย 83 ปีอวยพรพระเจ้าฉีหวนกง และเรื่องเล่าของตระกูลว่าแซ่ 麦 กับแซ่ 何 เป็นสายเดียวกัน ("何麦同宗")
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| ม่ายเถี่ยจ้าง | แม่ทัพสุย ชาวซื่อซิง ปฐมบรรพชนของแทบทุกสาย | เฉิน–สุย | มีเอกสาร《隋书》 |
| ขอข้าวสาลีวันละถัง | สุยเหวินตี้พระราชทานแซ่ | สุย | ตำนานในพงศาวลีตระกูล |
| เมืองม่ายชิว (麦丘) | ชายชราอวยพรฉีหวนกง | ชุนชิว | ตำนาน |
| 麦侯 | หลิวชาง (刘昌) ได้ศักดินาเป็น "麦侯" | ฮั่นตะวันตก | แหล่งรอง |
| 何 – 麦 สายเดียวกัน | ลูกหลานบางสายเปลี่ยนแซ่ | — | ประเพณีของตระกูล |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล
ถิ่นตระกูลของแซ่นี้คือ ซื่อซิงจวิ้น (始兴郡) เขตปกครองโบราณที่ตั้งขึ้นปี ค.ศ. 265 ครอบคลุมกวางตุ้งเหนือ รวมเมืองหนานสยง ตามบ้านเกิดของม่ายเถี่ยจ้าง เว็บไซต์ของตระกูลย้ำว่า ถิ่นเกิดจริงของท่านคือ หมู่บ้านไป่ซุ่น (百顺) เมืองหนานสยง ไม่ใช่อำเภอซื่อซิงในปัจจุบัน
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 始兴 / 始兴堂 | 郡望 + หอรวม | หอที่คนแซ่ 麦 ทุกสายใช้ร่วมกัน ตามถิ่นเกิดของม่ายเถี่ยจ้าง |
| 麦丘堂 | หอ | ตามตำนานเมืองม่ายชิว |
| 汝南堂 | หอ | ม่ายเถี่ยจ้างเคยเป็นเจ้าเมืองหรู่หนาน ปราบโจรจนสงบ |
| "宿国家风" · "武烈流芳" | คำขวัญในศาล | มาจากบรรดาศักดิ์ 宿国公 และสมัญญา 武烈 ของม่ายเถี่ยจ้าง |
ศาลใหญ่ตระกูลแม็กที่หนานซา กว่างโจว ตั้งอยู่บนถนนชื่อ "宿国新街" ซึ่งตั้งตามบรรดาศักดิ์ของบรรพชนนี่เอง
เส้นทางลงใต้: จากตรอกจูจีสู่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียงและแต้จิ๋ว
ตรอกจูจี: ประตูสู่กวางตุ้ง
ตรอกจูจี (珠玑巷) ในเมืองหนานสยง เป็นจุดพักของผู้อพยพลงใต้ ช่วงปลายซ่งเหนือถึงต้นหยวน หลายตระกูลเดินทางผ่านที่นี่ลงไปตั้งรกรากในสามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง การสำรวจสมัยสาธารณรัฐพบว่า แซ่ 麦 อยู่ในรายชื่อผู้ย้ายจากตรอกจูจี ไปหนานไห่ พานหยู เซียงซาน ตงก่วน และซินฮุ่ย
ตามพงศาวลีของตระกูล สมัยซ่งมีบรรพชนชื่อ 麦三璧 มีบุตร 5 คน แยกเป็น 5 สายใหญ่ ของตระกูล และลูกหลานบางสายย้ายลงใต้จากตรอกจูจี ปัจจุบันแผนที่ Amap พบศาลตระกูลแม็กในกว่างโจวกว่า 10 แห่ง และในฝอซานกว่า 15 แห่ง
ปี 1994–1996 ลูกหลานจากซุ่นเต๋อ (顺德) กลับไปสร้าง ศาลตระกูลแม็กที่ตรอกจูจี ขึ้นใหม่ ด้วยเงินบริจาคจากในและนอกประเทศ
สายแต้จิ๋ว: จากต้าเฉิงสู่จิ่งโจว
ตามบันทึกของตระกูล (บทความ "潮汕麦氏入潮考源" ของ中华麦氏网)
- สมัยห้าราชวงศ์ ลูกหลานรุ่นที่ 12 ของม่ายเถี่ยจ้าง ชื่อ ม่ายชื่อ (麦炽) หนีภัยไปอยู่เมืองเฉวียนโจว ฝูเจี้ยน
- ลูกหลานชื่อ ม่ายจิ้นเฉิง (麦进成) ชาวผูเถียน ฝูเจี้ยน สอบได้จิ้นซื่อปี 1247 ปลายซ่งใต้พาครอบครัวลงมาตั้งรกรากที่ บ้านซ่างตง (上东) ตำบลต้าเฉิง (大埕) อำเภอเหรียวเพ้ง (饶平)
- ลูกหลานทำประมงสืบมา จน ม่ายเหมยจี (麦枚基) ย้ายไปอยู่ จิ่งโจว (汫洲) ในรัชศกเฉิงฮว่า (1465–1487) ตรงกับพงศาวลีตระกูลแม็กแห่งจิ่งโจว (ฉบับ 1990) ที่บันทึกต้นสายผู้ย้ายมาว่า "基 คนสมัยหมิง"
- ต่อมาลูกหลานบางส่วนย้ายไปเซียนโจว (仙洲 ตำบลเฉียนตง) จฺวินปู้ (军埠) ไต้โถว (埭头 ซัวเถา) และเจี๋ยสือ (碣石 ลู่เฟิง) รวมถึงฮ่องกง ไต้หวัน และหนานหยาง
บันทึกของตระกูลยังเล่าถึง อีกสายหนึ่ง ที่มาจากหยางเจียง ตั้งรกรากที่ ตงผู (东蒲) เท่งไฮ้ มีลูกหลานชื่อ ม่ายอวี้ (麦育) สอบได้จวี่เหรินปี 1606
ตัวเลขของตระกูล: ตามบันทึกของตระกูล แซ่แบ๊ะในแต้จิ๋วมีราว 2.3 หมื่นคน เป็นแซ่อันดับ 71 ของแต้จิ๋ว เกือบทั้งหมดอยู่ที่เหรียวเพ้ง (2 หมื่นกว่าคน) โดยที่จิ่งโจวแห่งเดียวมีกว่า 1.5 หมื่นคน รองลงมาคือเท่งไฮ้ราว 1,800 คน และซัวเถาราว 1,000 คน
จิ่งโจวเป็นเมืองประมงริมอ่าวในเหรียวเพ้ง และเป็นถิ่นเดิมของชาวเรือ (疍家) ซึ่งเข้ากับที่บันทึกของตระกูลเล่าว่าลูกหลานม่ายจิ้นเฉิง "ทำประมงเป็นอาชีพ" และครอบครัวของม่ายเสียนเต๋อก็เป็นชาวเรือ
แซ่แบ๊ะ (ไม่) ในประเทศไทย
ไม่พบสมาคมแซ่แบ๊ะหรือสมาคมตระกูลแม็ก (麦氏宗亲会) ในประเทศไทย แซ่นี้ไม่อยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ การค้นภาษาไทยก็ไม่พบ "แซ่แบ๊ะ" "แซ่เบ๊ะ" หรือ "แซ่แม็ก" เป็นชื่อแซ่ของคนไทย และไม่พบนามสกุลไทยที่สืบจากแซ่นี้
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 麦 หรือ 麥 ที่บ้านเรียกว่าแซ่อะไร แบ๊ะ เบ๊ะ แม็ก หรือ Mak? อากงอาม่ามาจากจิ่งโจว เหรียวเพ้ง เท่งไฮ้ หรือฝั่งกวางตุ้ง? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่
สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลแบ๊ะในแต้จิ๋วและกวางตุ้ง
| ชื่อ (จีน / ไทย) | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| 汫洲麦氏大宗祠 / ศาลใหญ่ตระกูลแบ๊ะ จิ่งโจว | ตำบลจิ่งโจว (汫洲镇) อำเภอเหรียวเพ้ง เมืองแต้จิ๋ว (ย่านซอย 麦厝祠) | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 钱东镇仙洲村麦氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลแบ๊ะ หมู่บ้านเซียนโจว | ถนนเซียนหลง (仙隆路) หมู่บ้านเซียนโจว ตำบลเฉียนตง อำเภอเหรียวเพ้ง เมืองแต้จิ๋ว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 麦氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลแบ๊ะ ย่าน 麦厝埕 | แถบสะพานจฺวินผู่ (军铺大桥) ย่าน 麦厝埕 อำเภอเหรียวเพ้ง เมืองแต้จิ๋ว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 麦氏大宗祠 / ศาลใหญ่ตระกูลแม็ก หมู่บ้านเหลียนซี | เลขที่ 32 ถนนซู่กั๋วซิน (宿国新街32号) หมู่บ้านเหลียนซี ตำบลหวงเก๋อ เขตหนานซา กว่างโจว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 麦氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลแม็ก หมู่บ้านเลี่ยเต๋อ | เลขที่ 5 ถนนไห่เยว่ หมู่บ้านเลี่ยเต๋อ (猎德村海月路5号) เขตเทียนเหอ กว่างโจว | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 麦氏大宗祠 / ศาลใหญ่ตระกูลแม็ก หนานไห่ | ห่างจากแยกถนนไห่ชี–หนานอี (海七路与南一路交叉口) ไปทางตะวันตก 420 เมตร เขตหนานไห่ ฝอซาน | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 麦氏大宗祠 / ศาลใหญ่ตระกูลแม็ก ซุ่นเต๋อ | ห่างจากแยกถนนซ่างเหลียว–ทางหลวง 109 (上僚大道与109乡道交叉口) ไปทางใต้ 220 เมตร เขตซุ่นเต๋อ ฝอซาน | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ชื่อศาลตามที่ปรากฏใน Amap · ศาลทั้งเจ็ดแห่งไม่มีเบอร์โทรเผยแพร่ · ศาลที่หนานซาเป็นโบราณสถานระดับเมืองกว่างโจว (ปี 2008) ตามเว็บไซต์รัฐบาลเขตหนานซา · ไม่พบสมาคมตระกูลแบ๊ะทั้งในแต้จิ๋วและในไทย
ปัจจุบันคนแซ่แบ๊ะ (แม็ก)อยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า กวางตุ้ง มีคนแซ่นี้มากที่สุด แหล่งของตระกูลประเมินว่าราว 70% ของคนแซ่ 麦 อยู่ในกวางตุ้ง ส่วนใหญ่พูดภาษากวางตุ้ง และแทบไม่พบทางภาคเหนือ
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| กวางตุ้ง (广东) | มากที่สุด · สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง (พานหยู ตงก่วน ซุ่นเต๋อ หนานไห่ จงซาน เฮ่อซาน ซินฮุ่ย ไถซาน) และกวางตุ้งตะวันตก (หยางเจียง ฮว่าโจว เกาโจว จ้านเจียง) |
| แต้จิ๋ว | ราว 2.3 หมื่นคน (ตัวเลขของตระกูล) กระจุกที่จิ่งโจว อำเภอเหรียวเพ้ง |
| กว่างซี ไต้หวัน | รองลงมา |
| ฮ่องกง มาเก๊า | สะกด Mak มีบุคคลสาธารณะจำนวนมาก |
| ต่างประเทศ | เวียดนาม สิงคโปร์ มาเลเซีย สหรัฐฯ แคนาดา |
ข้อสังเกต: หมู่บ้านชื่อ 麦园村 ที่ตำบลฝูปิน อำเภอเหรียวเพ้ง ไม่ใช่หมู่บ้านแซ่แบ๊ะ ชื่อหมู่บ้านมาจากการปลูกข้าวสาลี ชาวบ้านเป็นตระกูลแซ่ 杨
บุคคลสำคัญแซ่แบ๊ะ (แม็ก)
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| ม่ายเถี่ยจ้าง (麦铁杖) | เฉิน–สุย (?–612) | ปฐมบรรพชนของแซ่ 麦 ในแดนใต้ อดีตโจรผู้วิ่งทันม้า เป็นแม่ทัพใหญ่ราชวงศ์สุย สิ้นชีพในศึกข้ามแม่น้ำเหลียว ได้บรรดาศักดิ์ 宿国公 |
| ม่ายเมิ่งไฉ (麦孟才) | สุย (?–618) | บุตรคนโตของม่ายเถี่ยจ้าง วางแผนล้างแค้นให้จักรพรรดิสุยหยางตี้ แต่แผนรั่วจึงถูกสังหาร《隋书》ยกย่องเป็น "ผู้ภักดีและมีคุณธรรม" |
| ม่ายจิ้นเฉิง (麦进成) | ซ่งใต้ | บรรพชนสายแต้จิ๋วที่ต้าเฉิง เหรียวเพ้ง (ตามบันทึกของตระกูล) |
| ม่ายอวี้ (麦育) | หมิง | สายเท่งไฮ้ สอบได้จวี่เหรินปี 1606 เป็นเจ้าเมืองเหมี่ยนหยาง (ตามบันทึกของตระกูล) |
| ม่ายเมิ่งหัว (麦孟华) | ค.ศ. 1875–1915 | ชาวซุ่นเต๋อ ลูกศิษย์คังโหย่วเหวย ร่วมเหลียงฉี่เชาทำหนังสือพิมพ์ปฏิรูปที่ญี่ปุ่น |
| ม่ายหัวซาน (麦华三) | ค.ศ. 1907–1986 | ชาวพานหยู นักอักษรศิลป์ชื่อดังของกวางตุ้ง ผู้เขียน《书法源流》 |
| ม่ายเสียนเต๋อ (麦贤得) | เกิด ค.ศ. 1945 | ชาวจิ่งโจว เหรียวเพ้ง ลูกชาวเรือ ช่างเครื่องเรือรบที่บาดเจ็บที่ศีรษะแต่ยังซ่อมเครื่องจนจบยุทธนาวีปี 1965 ได้ฉายา "นักรบเหล็กกล้า" และเกียรติ "วีรบุรุษของประชาชน" (2019) |
| ม่ายเจีย (麦嘉 / Karl Maka) | เกิด ค.ศ. 1944 | ชาวไถซาน ผู้กำกับ นักแสดง และผู้อำนวยการสร้างฮ่องกง ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทหนัง Cinema City (新艺城) |
| ม่ายเจ้าฮุย (麦兆辉 / Alan Mak) | เกิด ค.ศ. 1965 | ผู้กำกับฮ่องกง ร่วมกำกับและเขียนบท 《无间道》 (Infernal Affairs, 2002) ได้รางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม Hong Kong Film Awards |
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่แบ๊ะโดยตรง คำว่า 麦 ในอาหาร เช่น 麦片 (ข้าวโอ๊ต) หรือ 麦芽糖 (น้ำตาลมอลต์) เป็นชื่อธัญพืช เรื่องที่ใกล้ที่สุดคือตำนาน "ขอกินข้าวสาลีวันละถัง" ของบรรพชน
คำสอนประจำตระกูล: ไม่พบ "家训" ฉบับทางการ แต่ลูกหลานยกคำสั่งเสียของม่ายเถี่ยจ้างก่อนข้ามแม่น้ำเหลียวที่บันทึกใน《隋书》มาอ้างได้ตรง ๆ คือ "唯诚与孝，尔其勉之" แปลว่า "มีแต่ความซื่อสัตย์กับความกตัญญู พวกเจ้าจงพากเพียร"
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาต่างกัน ตัวอย่างจากกวางตุ้ง
กว่างโจว จงซาน เฮ่อซาน: 愈宏受命成昌钻裘奕世德业荣光 ตงก่วน (始兴堂): 良智世兆天万惟宏崇有孟嗣康守成 ลู่เฟิง: 良友永敦
ส่วนสายจิ่งโจว เหรียวเพ้ง ฐานข้อมูลพงศาวลีไม่ได้บันทึกอักษรลำดับรุ่นไว้ ใครที่บ้านยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองถามผู้ใหญ่ในบ้านดู
การไหว้บรรพชน: สุสานของม่ายเถี่ยจ้างอยู่ที่ไป่ซุ่น เมืองหนานสยง และศาลตระกูลแม็กที่ตรอกจูจี สร้างใหม่เสร็จปี 1996 เรียกกันว่า "ศาลของคนแซ่นี้ทั่วประเทศ"
คำถามที่พบบ่อย
แซ่แบ๊ะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 麦 (ตัวย่อ) หรือ 麥 (ตัวเต็ม) แปลว่า "ข้าวสาลี"
แซ่แบ๊ะ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "แบ๊ะ" (bhêh8) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย บางคนถอดเป็น "เบ๊ะ" ระวังสับสนกับแซ่ 白 (แป๊ะ) และ 马 (เบ๊) ซึ่งเป็นคนละแซ่
แซ่แบ๊ะ จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "ไม่" (Mài เสียงที่ 4) พ้องกับคำไทยว่า "ไม่" จึงควรใส่อักษร 麦 กำกับเวลาค้นหา
แซ่แบ๊ะ กับแซ่แม็ก (Mak) เป็นแซ่เดียวกันไหม?
ใช่ "แม็ก" หรือ Mak คือเสียงกวางตุ้ง (mak6) ของอักษร 麦 ซึ่งคนแซ่นี้ส่วนใหญ่เป็นชาวกวางตุ้ง ส่วนชาวแต้จิ๋วอ่านว่าแบ๊ะ และจีนกลางอ่านว่าไม่ ทั้งหมดเป็นแซ่ 麦 เดียวกัน
แซ่แบ๊ะ มาจากไหน?
พงศาวลีแทบทุกสายนับม่ายเถี่ยจ้าง แม่ทัพสมัยสุยชาวซื่อซิง (หนานสยง กวางตุ้งเหนือ) เป็นปฐมบรรพชน ลูกหลานลงใต้ผ่านตรอกจูจีสู่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง ส่วนสายแต้จิ๋ว ตามบันทึกของตระกูล มาจากผูเถียน ฝูเจี้ยน เข้าเหรียวเพ้งปลายซ่งใต้ แล้วตั้งรกรากที่จิ่งโจว
แซ่แบ๊ะ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Mak (กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า), Mai (จีนกลาง), Mack และ Beh (ใกล้เสียงแต้จิ๋ว–ฮกเกี้ยน)
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่แป๊ะ แซ่ไป๋ (白) — แต้จิ๋วออกเสียงคล้ายแซ่แบ๊ะ แต่เป็นคนละแซ่
- แซ่เบ๊ แซ่หม่า (马) — แต้จิ๋วออกเสียงคล้ายแซ่แบ๊ะ แต่เป็นคนละแซ่
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่ 麦 ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่แบ๊ะ แซ่เบ๊ะ หรือแซ่แม็ก? มีป้ายหอ "始兴堂" ในบ้านหรือเปล่า? อากงอาม่ามาจากจิ่งโจว เหรียวเพ้ง เท่งไฮ้ หรือฝั่งกวางตุ้ง? แชร์เรื่องเล่าของบ้านคุณมาได้เลย ทุกเรื่องช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麥姓
- 维基文库 — 《隋書》卷六十四 (麥鐵杖傳)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麥鐵杖
- 族谱网 / 炎黄麦氏网 — 麦氏总堂号"始兴堂"简介 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 珠玑古巷南迁姓氏大全
- 族谱网 / 中华麦氏网 — 潮汕麦氏入潮考源 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 广东省饶平县汫洲麦氏族谱 (1990)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麦贤得
- 中华家谱数据库 — 麦氏族谱源流考 (1936)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麦孟华
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麥華三
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 麦家
- Wikipedia — Karl Maka
- [Wikipedia — Alan Mak (director)](https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Mak_(director)
- Amap (高德地图) — 汫洲麦氏大宗祠
- เว็บไซต์รัฐบาลเขตหนานซา — 麦氏大宗祠
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนสายแต้จิ๋วและตัวเลขคนแซ่แบ๊ะในแต้จิ๋วมาจากบันทึกของตระกูล
