แซ่ซุ้ย เขียนด้วยอักษรจีน 隋 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "สุย" (Suí) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ซุ้ย" (sui5) เป็นอักษรเดียวกับชื่อ ราชวงศ์สุย ที่คนไทยรู้จักจากนิยาย "ซุยถัง" แต่ต้องบอกให้ชัดตั้งแต่ต้นว่า จักรพรรดิราชวงศ์สุยเป็นคนแซ่หยาง (杨) ไม่ใช่แซ่ซุ้ย แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~234 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.3 แสนคน มีมากที่สุดในมณฑลซานตง
แซ่ซุ้ย แซ่สุย (隋) จีนกลางอ่านสุย แต้จิ๋วอ่านซุ้ย ใช้อักษรเดียวกับราชวงศ์สุย แต่จักรพรรดิราชวงศ์สุยแซ่หยาง (杨) ไม่ใช่แซ่ซุ้ย ต้นแซ่คือ 随 จากรัฐสุยที่หูเป่ยและซื่อฮุ่ยขุนนางรัฐจิ้น ต่อมาคนแซ่ 随 ส่วนใหญ่เปลี่ยนมาเขียน 隋 ถิ่นตระกูลคือชิงเหอ ปัจจุบันมีราว 4.3 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในซานตง ไม่พบสายในแต้จิ๋วหรือสมาคมในไทย
ประเด็นสำคัญ
- จักรพรรดิราชวงศ์สุยแซ่หยาง (杨) ไม่ใช่แซ่ซุ้ย 隋 เป็นแค่ชื่อราชวงศ์ที่มาจากบรรดาศักดิ์
- ต้นแซ่คือ 随 (มี 辶) จากรัฐสุยที่สุยโจว หูเป่ย และซื่อฮุ่ยขุนนางรัฐจิ้น
- เรื่องหยางเจียนตัด 辶 ออกจาก 随 เป็นตำนาน ปรากฏครั้งแรกปลายราชวงศ์ถัง
- สายใหญ่สุดคือตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง ซานตง มีพงศาวลี《定海郡侯隋氏通谱》ปี 1921
- คำว่าซุยในซุยถังคือชื่อราชวงศ์ ไม่ใช่แซ่ และไม่พบสมาคมแซ่ซุ้ยในไทย
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่ซุ้ย แซ่สุย (隋)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 隋 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) · ญาติของอักษร 随 / 隨 (มี 辶) ซึ่งเป็นแซ่ต้นทาง |
| จีนกลาง | Suí (เสียง 2) · สุย (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน และตรงกับคำว่า "ราชวงศ์สุย") |
| แต้จิ๋ว | sui5 · ซุ้ย — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| รูปอื่นในภาษาไทย | ซุย — ใช้กับชื่อราชวงศ์ในวรรณคดีแปล "ซุยถัง" (แปลปี พ.ศ. 2398) ไม่ได้ใช้เป็นชื่อแซ่ |
| กวางตุ้ง | ฮ่องกงสะกด Chui หรือ Tsui |
| ภาษาอังกฤษ | Sui, Tsui, Chui, Sooi · เกาหลี Su (수) |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~234 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไม่มีอยู่ใน《百家姓》 |
| ประชากร | ราว 4.3 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 3.7–4.9 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | ซานตง (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) โดยเฉพาะคาบสมุทรเจียวตง |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 清河 ชิงเหอ (เหอเป่ย) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 清河堂 · 致和堂 · ชื่อสายใหญ่ "定海郡侯" |
| ระวังสับสน | ราชวงศ์สุย = ตระกูลหยาง (杨) ไม่ใช่แซ่ 隋 · แซ่ 随 ยังมีคนใช้อยู่ เป็นคนละรูปอักษร · ฮ่องกงสะกด Tsui / Chui ซ้ำกับแซ่ 徐 และ 崔 |
แซ่ซุ้ย ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่ซุ้ยเขียนว่า 隋 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน เพราะอักษรนี้ไม่มีรูปย่อ ข้างซ้ายเป็น 阝 ส่วนอักษรญาติคือ 随 (ตัวย่อ) / 隨 (ตัวเต็ม) ที่มี 辶 (สัญลักษณ์ "การเดิน") อยู่ด้วย สองรูปนี้อ่านเหมือนกันว่า Suí แต่เป็นแซ่ต่างรูปกัน คนจีนเองก็มักเขียนแซ่ 隋 ผิดเป็น 随 อยู่บ่อย ๆ ตำราอักษรโบราณ《说文解字》ให้ความหมายของ 隋 ว่า "เนื้อเซ่นที่ฉีกแล้ว"
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- สุย มาจากภาษาจีนกลาง (Suí เสียงที่ 2) ตรงกับการสะกด "Sui" และตรงกับคำว่า "ราชวงศ์สุย" ในตำราประวัติศาสตร์ไทย
- ซุ้ย คือเสียงแต้จิ๋ว sui5 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) วิกิพจนานุกรมระบุเสียงนี้ว่าใช้เป็นแซ่ และพจนานุกรมแต้จิ๋ว (mogher) ให้เสียง sui5 ตรงกันทุกถิ่น
- ซุย (ไม่มีวรรณยุกต์) เป็นรูปที่คนไทยใช้มากว่า 170 ปี ในชื่อนิยาย "ซุยถัง" แต่ใช้เรียก ชื่อราชวงศ์ ไม่ได้ใช้เรียกแซ่
- Chui / Tsui คือการสะกดแบบฮ่องกง (กวางตุ้ง)
ข้อควรระวัง: การสะกด Tsui และ Chui แบบฮ่องกง ใช้กับแซ่ 徐 และแซ่ 崔 ด้วย เห็นนามสกุลอังกฤษแบบนี้จึงต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ
ราชวงศ์สุยแซ่อะไร? ทำไมแซ่ซุ้ยไม่ใช่เชื้อพระวงศ์
นี่คือคำถามที่คนไทยสงสัยกันมาก คำตอบสั้น ๆ คือ ราชวงศ์สุย (隋朝 ค.ศ. 581–619) เป็นของตระกูลหยาง (杨)
- จักรพรรดิองค์แรก สุยเหวินตี้ มีชื่อจริงว่า หยางเจียน (杨坚)
- จักรพรรดิองค์ที่สอง สุยหยางตี้ มีชื่อจริงว่า หยางกว่าง (杨广)
คำว่า "隋" เป็น ชื่อราชวงศ์ ไม่ใช่แซ่ของราชวงศ์ ชื่อนี้มาจากบรรดาศักดิ์ "隋国公 / 随国公" (ท่านเจ้าแห่งแคว้นสุย) ที่ หยางจง (杨忠) บิดาของหยางเจียนได้รับ หยางเจียนรับสืบทอดบรรดาศักดิ์นี้ เมื่อขึ้นครองราชย์ปี 581 จึงใช้ "隋" เป็นชื่อราชวงศ์ตามธรรมเนียม ชื่อบรรดาศักดิ์นี้ย้อนกลับไปถึงดินแดน "สุย" ที่ สุยโจว (随州) มณฑลหูเป่ย ซึ่งเป็นที่ตั้งของรัฐสุยโบราณ ต้นแซ่สายหนึ่งของแซ่ซุ้ยเอง (ดูหัวข้อถัดไป)
สรุปคือ ราชวงศ์สุยกับแซ่ซุ้ย เป็น "ญาติทางชื่อสถานที่" ไม่ใช่ญาติทางสายเลือด เว็บไซต์ของตระกูลเองก็เขียนว่าคนแซ่นี้ "ไม่มีความเกี่ยวพันทางสายเลือดกับราชวงศ์สุยเลย" ใครอยากอ่านเรื่องตระกูลของจักรพรรดิสุย อ่านต่อได้ที่ แซ่เอี้ย แซ่หยาง (杨)
ข้ออ้างที่ถูกปฏิเสธ: ในปี 2021 มีผู้อ้างพงศาวลีฉบับหนึ่งว่า ตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง "เดิมแซ่หยาง เป็นลูกหลานของสุยหยางตี้" สมาคมวัฒนธรรมตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง (莱阳隋氏文化研究会) จึงออกแถลงการณ์เมื่อ 26 ต.ค. 2021 ปฏิเสธ ชี้ว่าพงศาวลีนั้นไม่มีชื่อผู้เขียน ไม่มีปี ใช้อักษรตัวย่อซึ่งเกิดขึ้นในยุคหลัง และพงศาวลีทางการของตระกูลกว่าร้อยฉบับไม่มีเรื่องนี้เลย
ตำนาน "หยางเจียนตัด 辶 ออก"
ตามเรื่องเล่า (ตำนาน) หยางเจียนไม่ชอบอักษร 随 เพราะมี 辶 ซึ่งหมายถึง "การเดิน การจากไป" เกรงว่าราชวงศ์จะไม่มั่นคง จึงตัด 辶 ออกเหลือเป็น 隋 เรื่องนี้เล่าต่อกันแพร่หลาย แต่ควรถือเป็นตำนาน เพราะ ปรากฏครั้งแรกในหนังสือปลายราชวงศ์ถัง เกือบ 300 ปีหลังราชวงศ์สุยล่มสลาย
หลักฐานที่จับต้องได้คือ จารึกที่ทำขึ้นในสมัยราชวงศ์สุยเอง เช่นในภาพประกอบของบทความนี้ เขียนชื่อราชวงศ์ว่า "隋" และ "大隋" แบบไม่มี 辶 และชื่อเมือง 随州 / 随县 ในหูเป่ยยังคงใช้อักษรที่มี 辶 มาจนทุกวันนี้
แซ่ซุ้ย มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลสุย
แซ่ 隋 มีต้นทางมาจากแซ่ 随 (มี 辶) ซึ่งมีสองสายหลัก
สายที่ 1 — รัฐสุย (随国) ราชสกุลจี (姬): รัฐสุยเป็นรัฐเจ้าครองแคว้นของราชสกุลโจว ตั้งอยู่ที่ สุยโจว มณฑลหูเป่ย ภายหลังตกเป็นรัฐบริวารของรัฐฉู่ ตำราแซ่อธิบายว่าลูกหลานนำชื่อรัฐมาเป็นแซ่ 随 นักโบราณคดีปัจจุบันระบุว่ารัฐสุยคือรัฐเดียวกับ รัฐเจิง (曾国) ซึ่งพบสุสานเจ้าผู้ครองรัฐเจิงโหวอี่ (曾侯乙) อันโด่งดังที่สุยโจว
สายที่ 2 — ซื่อฮุ่ย (士会) ขุนนางรัฐจิ้น: ตาม《左传》 ซื่อฮุ่ยเป็นแม่ทัพทัพกลางของรัฐจิ้น ได้ศักดินาที่ สุย (随) แถบเจี้ยซิว มณฑลซานซี และที่ ฟ่าน (范) จึงมีชื่อเรียกว่า 随会 และ 范武子 ลูกหลานบางสายใช้แซ่ 随 อีกสายใช้แซ่ 范 แซ่ซุ้ยจึงนับเป็น "ญาติร่วมต้น" กับแซ่ฟ่านด้วย
จาก 随 เป็น 隋: ตำราแซ่《古今万姓统谱》ของ หลิงตี๋จือ (凌迪知) สมัยราชวงศ์หมิง ซึ่งเป็นตำราแซ่เล่มแรกที่บรรจุแซ่ 隋 อธิบายว่าในต้นราชวงศ์สุย คนแซ่ 随 ส่วนใหญ่เปลี่ยนมาเขียนเป็น 隋 ตามชื่อราชวงศ์ นี่คือเหตุที่แซ่นี้ใช้อักษรเดียวกับราชวงศ์ ทั้งที่ไม่ได้เป็นสายเลือดเดียวกัน
สายอื่น: ตำนานเล่าว่ามีนักดนตรีชื่อ "随" ในสมัยเทพีหนี่ว์วา ลูกหลานนำชื่อมาเป็นแซ่ และแหล่งรองระบุว่ามีชาวแมนจูและมองโกลบางตระกูลใช้แซ่ 隋
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| รัฐสุย (随国) | ราชสกุลจีแห่งโจว ที่สุยโจว หูเป่ย | โจวตะวันตก–ชุนชิว | ชื่อรัฐมีเอกสาร การใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ตามตำราแซ่ |
| ซื่อฮุ่ย (随会) | ขุนนางรัฐจิ้นได้ศักดินาที่สุย (随) | ชุนชิว | มีเอกสาร (《左传》) |
| 随 → 隋 | คนแซ่ 随 เปลี่ยนรูปอักษรตามชื่อราชวงศ์ | ต้นสุย | คำอธิบายของตำราแซ่สมัยหมิง |
| นักดนตรี "随" | สมัยเทพีหนี่ว์วา | ยุคตำนาน | ตำนาน |
| ✗ ราชวงศ์สุย | หยางเจียน หยางกว่าง (แซ่หยาง 杨) | 581–619 | ไม่ใช่ต้นแซ่ |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลของแซ่ซุ้ยคือ ชิงเหอ (清河) เขตปกครองโบราณที่ตั้งขึ้นสมัยฮั่น ครอบคลุมรอยต่อมณฑลเหอเป่ยกับซานตงตะวันตก
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 清河堂 | หอหลัก | ตามถิ่นตระกูลชิงเหอ |
| 致和堂 | หอ | ชื่อหอที่แหล่งของตระกูลระบุ |
| "定海郡侯" | ชื่อสายและชื่อพงศาวลี | มาจากบรรดาศักดิ์ของ 隋世昌 แม่ทัพสมัยหยวน (มีประวัติใน《元史》) สายไหลหยางจึงตั้งชื่อพงศาวลีใหญ่ว่า《定海郡侯隋氏族谱》 |
เส้นทางการอพยพ: จากเหอหนานสู่คาบสมุทรเจียวตง
แซ่ซุ้ยในปัจจุบันเป็นแซ่ของ คาบสมุทรเจียวตง (胶东) ทางตะวันออกของมณฑลซานตงเป็นหลัก
- ซ่ง: ตามสมาคมตระกูล ปฐมบรรพชน 隋世继 ย้ายจากอำเภอกู้ซื่อ (固始) มณฑลเหอหนาน มาตั้งรกรากที่หมู่บ้าน 蛇窝泊 อำเภอชีเสีย ซานตง ลูกหลานขยายเป็นสาย "莱阳隋氏" (ตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง) ที่สมาคมตระกูลระบุว่ามีกว่า 3 แสนคน และภูมิใจว่า "山左无二隋" แปลว่า "ซานตงไม่มีซุ้ยสองสาย" คือทุกบ้านเป็นสายเดียวกัน
- หยวน: สายไหลหยางรุ่งเรือง 隋世昌 เป็นแม่ทัพได้บรรดาศักดิ์ 定海郡侯 และ《莱阳县志》(บันทึกอำเภอไหลหยาง) เรียกตระกูลซุ้ยว่า "ตระกูลเก่าแก่แต่สมัยจิน–หยวน"
- หมิง: แหล่งจีนประมาณว่ามีคนแซ่นี้ราว 1 หมื่นคน อยู่ในซานตงและเจ้อเจียง ศาลบรรพชนเดิมที่蛇窝泊ถูกไฟไหม้ในกลางสมัยหมิง
- ชิง: พงศาวลีปี 1861 นับจุดตั้งถิ่นฐานของแซ่ซุ้ยในเจียวตงได้ 350 แห่ง ต่อมาชาวเจียวตงจำนวนมากอพยพไปบุกเบิกภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เรียกว่า "ฝ่าด่านตะวันออก" (闯关东) คนแซ่ซุ้ยก็ไปด้วย เช่นไปเหลียวหนิง
- สาธารณรัฐ: ตามสมาคมตระกูล 隋锡龄 ใช้เวลา 30 ปีเดินทางรวบรวมพงศาวลีทั่วประเทศ หลังท่านเสียชีวิต ผู้นำตระกูลกว่า 300 คนประชุมกันที่ไหลหยาง และพิมพ์《定海郡侯隋氏通谱》ในปี 1921
จีนใต้และแต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล
ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายตระกูลแซ่ซุ้ยในแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ หรือไหหลำ ค้นแผนที่ Amap ทั้งแต้จิ๋ว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ด้วยคำว่า 隋氏 隋氏宗祠 隋氏祖祠 隋氏宗亲会 隋氏家庙 และ 隋厝 ไม่พบเลย จุดใต้สุดที่แหล่งระบุคือเจ้อเจียง (สมัยหมิง) และทงโจว มณฑลเจียงซู
แซ่ซุ้ย (สุย 隋) ในประเทศไทย
ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่ซุ้ยในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่ (泰華各姓宗親總會聯合會) ค้นสำเนารายชื่อสมาคมด้วยอักษร 隋 และคำว่า "ซุ้ย" "สุย" ก็ไม่พบ ไม่พบนามสกุลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ และไม่พบชุมชนแซ่นี้ในอาเซียน
"ซุย" ในภาษาไทย: ชื่อราชวงศ์ ไม่ใช่ชื่อแซ่
คนไทยรู้จักคำว่า "ซุย" มานาน ผ่านหนังสือ "ซุยถัง" ฉบับแปลไทยของนิยายจีน《說唐演義全傳》 แปลตามดำริของ เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) ในปี พ.ศ. 2398 และพิมพ์ครั้งแรกที่โรงพิมพ์หมอสมิธ ในปี พ.ศ. 2421 คำว่า "ซุย" ในชื่อเรื่องหมายถึง ราชวงศ์สุย และ "ถัง" หมายถึงราชวงศ์ถังที่ขึ้นมาแทน ไม่ได้หมายถึงตระกูลแซ่ซุ้ย
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 隋 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ซุ้ย แซ่สุย หรือชื่ออื่น? ลองดูป้ายบรรพชนว่าเขียน 隋 (ไม่มี 辶) หรือ 随 (มี 辶) แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่
ปัจจุบันคนแซ่ซุ้ยอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า ซานตง มีคนแซ่ 隋 มากที่สุด เกือบทุกอำเภอบนคาบสมุทรเจียวตงมีคนแซ่นี้ แหล่งจีนระบุว่าสามมณฑลภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมกับมองโกเลียในและเหอเป่ย มีคนแซ่นี้ราว 45% ส่วนใหญ่เป็นผลจากการอพยพ "ฝ่าด่านตะวันออก"
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| ซานตง (เจียวตง) | มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ไหลหยาง ไห่หยาง ชีเสีย จาวหย่วน หลงโข่ว ไหลโจว ไหลซี ผิงตู้ เจียวโจว จีโม่ หรงเฉิง · ชิงเต่า เยียนไถ เวยไห่ มีมาก |
| เฮยหลงเจียง เหลียวหนิง จี๋หลิน | ลูกหลานชาวเจียวตงที่ "ฝ่าด่านตะวันออก" |
| มองโกเลียใน เหอเป่ย | มีรองลงมา |
หมู่บ้านสำคัญของตระกูล: หมู่บ้าน 蛇窝泊 (ชีเสีย) ถิ่นตั้งรกรากแรก · หมู่บ้าน 行村 (ไห่หยาง) ที่สมาคมตระกูลเรียกว่า "ถิ่นรุ่งเรือง" · หมู่บ้าน 诸流隋家村 (จาวหย่วน) ที่ยังมีศาลบรรพชนเก่า · หมู่บ้าน 蔡家沟 (เจียวโจว) ที่ราว 70% เป็นแซ่ซุ้ย
บุคคลสำคัญแซ่สุย (隋)
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| ซื่อฮุ่ย (士会 / 随会) | ชุนชิว | ขุนนางและแม่ทัพทัพกลางของรัฐจิ้น บรรพชนของแซ่ 随 ซึ่งเป็นต้นทางของแซ่ 隋 (ตัวท่านใช้ 随 ไม่ใช่ 隋) |
| 隋宝 | ซ่ง | ผู้พิพากษาประจำเขตไหลโจว และเจ้าเมืองเกาหมี่ |
| 隋世昌 | หยวน | แม่ทัพ ได้บรรดาศักดิ์ 定海郡侯 มีประวัติใน《元史》 ที่มาของชื่อพงศาวลีใหญ่สายไหลหยาง |
| 隋赟 | ต้นหมิง | เจ้าเมืองเฉาเซี่ยน (巢县) |
| 隋人鹏 | ชิง | ชาวไหลซี สอบได้ในปีหย่งเจิ้งที่ 5 บทความจีนยกเป็นคนแซ่ซุ้ยไม่กี่คนที่มีชื่อเสียงของชิงเต่า |
| 隋锡龄 | ชิง (เริ่มงานปี 1861) | ผู้ใช้เวลา 30 ปีรวบรวมพงศาวลีตระกูลซุ้ย (ตามสมาคมตระกูล) |
| สุยซู่เซิน (隋树森) | ค.ศ. 1906–1989 | นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญงิ้วสมัยหยวน (元曲) บ้านเดิมหมู่บ้านตงเหลียง (东良) อำเภอจาวหย่วน ซานตง |
| สุยเจี้ยนกั๋ว (隋建国) | ร่วมสมัย | ประติมากรชาวจีน |
| สุยตงเลี่ยง (隋东亮) | ร่วมสมัย | นักฟุตบอลชาวจีน |
| ✗ สุยเหวินตี้ / สุยหยางตี้ | ค.ศ. 581–618 | ไม่ใช่คนแซ่ซุ้ย ทั้งสองพระองค์แซ่หยาง (杨坚 / 杨广) |
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ซุ้ยโดยตรง และเพราะไม่มีสายตระกูลในแต้จิ๋ว จึงไม่มีอาหารถิ่นให้โยงถึงได้
วัฒนธรรมพงศาวลี: ไม่พบคำสอนประจำตระกูล (家训) ที่เป็นลายลักษณ์อักษร แต่สิ่งที่ตระกูลซุ้ยภูมิใจที่สุดคือ การรักษาพงศาวลี สมาคมตระกูลไหลหยางเขียนว่า "การต่อพงศาวลีคือวัฒนธรรมแกนกลาง" ตั้งแต่ 隋锡龄 ที่ใช้เวลา 30 ปีรวบรวม จนถึงปัจจุบันที่ใช้เว็บไซต์และกลุ่มออนไลน์ แถลงการณ์ปี 2021 ปิดท้ายด้วยข้อความที่ลูกหลานจีนทุกแซ่ควรฟัง คือ "งานเร่งด่วนคือบันทึกพงศาวลีของแต่ละหมู่บ้าน ก่อนที่หมู่บ้านและผู้เฒ่าจะหายไปกับการขยายเมือง"
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ตามคำบอกเล่าจากเจียวตง ใช้อักษรต่อกันว่า
廷 → 万 → 世 → 永 → 昌
ผู้เล่าบอกว่าหลังจากนั้นแต่ละถิ่นใช้อักษรต่างกัน ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง
ศาลบรรพชน: ศาลแซ่ซุ้ยในเจียวตงหายากมาก เพราะศาลรวมเดิมถูกไฟไหม้ตั้งแต่สมัยหมิง ศาลที่ยังเหลือคือ "隋氏先祠" ที่หมู่บ้าน诸流隋家村 อำเภอจาวหย่วน สร้างราวปลายชิงถึงต้นสาธารณรัฐ บูรณะในทศวรรษ 1990 ตัวอาคารหลักยังคงรูปเดิม มุมชายคาทั้งสี่ประดับอักษร 福 禄 寿 喜 (โชค ลาภ อายุยืน ความสุข) (ตามแหล่งของตระกูล)
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ซุ้ย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 隋 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน ระวังอย่าสับสนกับ 随 / 隨 ที่มี 辶 ซึ่งเป็นแซ่ต้นทาง อ่านเหมือนกันแต่เป็นคนละรูปอักษร
แซ่ซุ้ย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ซุ้ย" (sui5) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนรูป "ซุย" ที่เห็นในชื่อนิยาย "ซุยถัง" ใช้เรียกชื่อราชวงศ์
แซ่ 隋 จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "สุย" (Suí เสียงที่ 2) ตรงกับคำว่า "ราชวงศ์สุย" แซ่ซุ้ยกับแซ่สุยจึงเป็นแซ่ 隋 เดียวกัน
แซ่ซุ้ย มาจากไหน?
มาจากแซ่ 随 (มี 辶) ซึ่งมีสองสาย คือรัฐสุยโบราณที่สุยโจว หูเป่ย และซื่อฮุ่ยขุนนางรัฐจิ้นที่ได้ศักดินาที่สุย ต่อมาในต้นราชวงศ์สุย คนแซ่ 随 ส่วนใหญ่เปลี่ยนมาเขียนเป็น 隋 ตามชื่อราชวงศ์ ปัจจุบันสายใหญ่ที่สุดคือตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง ซานตง
แซ่ซุ้ย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Sui (จีนกลาง), Tsui หรือ Chui (ฮ่องกง) และ Sooi ระวังว่า Tsui และ Chui ใช้กับแซ่ 徐 และ 崔 ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ
คนแซ่ซุ้ยเป็นลูกหลานราชวงศ์สุยไหม?
ไม่ใช่ จักรพรรดิราชวงศ์สุยเป็นคนแซ่หยาง (杨) คือหยางเจียนและหยางกว่าง คำว่า 隋 เป็นแค่ชื่อราชวงศ์ที่มาจากบรรดาศักดิ์ ส่วนแซ่ซุ้ยมาจากแซ่ 随 ที่เปลี่ยนรูปอักษรตาม สมาคมตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยางเองก็ออกแถลงการณ์ปฏิเสธข้ออ้างว่าเป็นลูกหลานจักรพรรดิสุย
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่เอี้ย แซ่หยาง (杨) — แซ่ที่แท้จริงของจักรพรรดิราชวงศ์สุย หยางเจียนและหยางกว่าง
- แซ่ฮ่วม แซ่ฟ่าน (范) — ร่วมต้นกับแซ่ 随 จากซื่อฮุ่ย (随会 / 范武子) ขุนนางรัฐจิ้น
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่ 隋 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ซุ้ย แซ่สุย หรือเรียกแบบอื่น? อากงอาม่ามาจากซานตงหรือภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีนหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ซุ้ยในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 隋姓
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 隋朝 (ที่มาชื่อราชวงศ์ บรรดาศักดิ์ 隋国公 และเรื่องอักษร 辶)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 士会
- [วิกิพีเดียภาษาจีน — 曾国 (姬姓)](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%9B%BE%E5%9B%BD_(%E5%A7%AC%E5%A7%93)
- 隋氏族谱网 — 莱阳隋氏声明 (สมาคมวัฒนธรรมตระกูลซุ้ยแห่งไหลหยาง, 26 ต.ค. 2021, แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 / 炎黄隋氏网 — "隋"姓的由来 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 隋氏百科 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 走进招远市蚕庄镇诸流隋家村 隋氏祠堂 (แหล่งของตระกูล, 2017)
- 今日头条 — 叶炜:隋国号小考 (2025)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 隋樹森
- วิกิพีเดียภาษาไทย — ราชวงศ์สุย
- Wikimedia Commons — ซุยถัง (๑) – ๒๕๑๐
- คำอ่านแต้จิ๋ว — Wiktionary
- คำอ่านแต้จิ๋ว — mogher
- คำอ่านแต้จิ๋ว — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ข้อมูลสายไหลหยาง การอพยพ และศาลบรรพชนหลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน
